Tarih ve Kültür Araştırmaları Derneği’nin Hikmet Akademisi kapsamında başlattığı kitap okumaları programında Abdülkadir Geylani Hazretleri’nin Fütuhu’l Gayb adlı eseri Halil İbrahim GENÇ ile 14/04/2013 ile 26/05/2013 tarihleri arasında okunmuş ve bu bağlamda sohbetler yapılmıştır.

Bu kitap, yapılan sohbetlerin çözümlenmesidir. Katklarından dolayı Tarih ve Kültür Araştırmaları Derneği’ne teşekkür ederiz.

Zevk edilmesi ve gönlünüzde bitmesi duası ile.

14. 04. 2013 - Fütuhu’l Gayb Okuması

Halil İbrahim GENÇ

Hindistan’da bir kişi konferansa konuşmacı olarak davet edilmiş. Üç yüze yakın davetiye dağıtılmış. Konferansa verilecek salona geldiği zaman bakmış ki sadece bir kişi davete icabet etmiş.

Konuşmacı gelen davetliye “Efendim çok iyi hazırlandım. Lakin müsaade ederseniz, ihtiyacınız varsa anlatayım yoksa anlatmayayım. ” demiş.

Davetli de “Evladım ben bir seyisim, benim on tane atım var. Dokuzu öldüğü zaman sağ kalan bir tanesini de aç bırakamam ” demiş.

Konuşmacı da mesajı almış ve bir güzel konuşmuş. Ama ne kadar bilgisi varsa ortaya dökmüş.

Konuşmacı davetlinin yanına gelmiş ve “konferansı nasıl buldunuz?” diye sormuş.

Davetli cevap vermiş “Evladım ben sana seyis olduğumu söyledim. On tane atım var, dokuzu ölürse birisini de aç bırakmam dedim. Lakin dokuzunun yemeğini kalkıp da bir kişiye vermem. ”

Genelde okumalar iki-üç tarz yapılıyor. Birincisi; sadece okunur. Metin okunurken ya soru bazında veya okuyucunun kendisi anlamlandırmak istediği yer neresiyse, açmak istediği yer neresiyse, konu akışında yakalanan yer neresiyse oradan itibaren bir konu açar. İkincisi ise arkadaşların hepsi konuya, derslerine çalışmıştır, kitabı okumuşlardır ve o noktada soruları olur; kitap okuması o şekilde gerçekleştirilmiş olur. Yani şu sayfada şunu anlayamadık veya şu sayfada böyle bir yer var bunu açıklayabilir misiniz gibi. Şimdi hangi usul izlenir bilmiyorum. Eğer dersimize çalıştıysak ikincisi olabilir.

Fütuhu’l Gayb kitabının veya Abdülkadir Geylani Hazretleri’nin aklı nedir? Aslında ‘Efendi’nin aklı nedir’ demeye gideriz. Çünkü bunu bir akıl yazıyor, bir akıl tipi yazıyor. Hangi açıdan hayata bakmış, hangi açıdan hayatı yorumlamış ve insanlara ne sunmak istiyor? Bu doğrultuda Allah’ın lütfü ve ihsanıyla okumaları yapmak gerekir. Ama benim kanaatim o ki ikincisi her zaman faziletlidir.

Yani insanlar dersine çalışmıştır, orada okumalar üzerinden problemler neyse onun üzerinden yürünür. İzin verirseniz ya okuyalım ya da sorularınız varsa onların üzerinden okumalarımıza başlayalım. Seçim sizin. Yani belli bir bölge, belli bir bölüm ama gördüğüm kadarıyla okuyacağız herhalde.

⯑      Daha önceden nerelerin okunacağını bilirsek eğer, ileride dediğiniz gibi yapabiliriz hocam. Çünkü kitabın bütününün üzerinden çalışılmayacak diye bir bilgi gelmişti. Ama şu an kimse hazırlık yapmadığı için o şekilde yapamayız.

Evet. Onun için kitabın daha önce okunması iyi olur. Kitapta ne demek istendiğini bir iki sayfayla anlamanın imkânı yok. Bu sebepten dolayı hiç yoksa ilk ön sayfasıyla birlikte ara ara, sizlerin de katkılarıyla beraber gelecek sohbette belki şuraya kadar ilerledik, burada neler dönüyor şeklinde bakarız. Ama bana kalırsa bu işi iki haftada bitiririm.

Yani bu işin aklı budur, söylemek istediği mesajlar budur, Efendi’nin bu kitapta temelde bilincine almış olduğu ilkesel zemin şudur, o ilkesel zemin üzerinden anlatmak istediği neyse onu anlatmak istiyordur…

Bazen okumalarda okunan şeylerin manasını yakalamaya çalışılırken, anlatılmak istenen ve ya o anlatılan şeylerin zeminini, ilkesini kaçırırız. Ondan sonra anlatılan şeyler bize farklı farklı anlatımlarla çelişkiler yaratır. Daha doğrusu oradan bir şey anlamamış oluruz.

Belki kendimizin bilgileriyle örtüşen bir şeyler alırız, burası bana yarıyor gibi veya aklımla örtüştü gibilerinden yürürüz. Ama bütününe geldiğimiz zaman hepsini alamıyoruz. Çünkü çelişkiler görmeye başlarız. Bu sebepten dolayı temel ilkesini koyarsak ondan sonra rahatlıkla ilerleriz kanaati vardır.

İsterseniz kitabın ismiyle başlasak daha iyi olur.

“Fütuhu’l Gayb” genelde “Gaybın Anahtarları” diye çevriliyor.

Futuh, fetih, fettah bunlar hep aynı kökenlidir.

Fettah; genç, yiğit, gözü pek insan.

Fetih; fetheden, açan…

Futuh ise açılmaya sebep olan araçlardır. Bu anahtar olabilir, anahtar kavramı da alegorik olarak birçok manaya gelebilir. Ama burada aslında fettah kelimesi futuhun da anlamında bizi temellendirir. Çünkü Fütuhu’l Gayb dediğimiz zaman gaybın yani bilinmeyenin fethi, bilinmeyeni fethe sebep olacak şeyleri sunacak Efendi bize. Onun için Futuh-ul Gayb denmiş.

Ama bir şeyi fethetmek için evvela fettah olmak gerekir.

Fettah kavramı da Hz . Kur’an’da Hz. İbrahim (as) için kullanılır, fetheden.

Yani genç, yiğit, delikanlı anlamlarına gelse de bir feth ediciliği vardır.

Bir ayette Hz. İbrahim’in bütün karakterini bizlere sunar.

“Bıraktıklarınız kadar erersiniz. ”

İbrahim kıssasına dikkatli bakıldığı zaman bütün varlığında kendisini Hakk’a örtecek ne varsa hepsini bırakmak yetisine sahip olan ve bırakmak için de elinden geleni yapabilen bir karakter var. Yani nerdeyse ailesinin kendisini kovmasından tutun da halkıyla karşı karşıya gelmesine kadar bir ilkesel duruşu var. Bu duruş sebebiyle önüne ne gelirse gelsin ilkesel duruşundan vazgeçmiyor ve beraberinde ilahi nimetlere vasıl oluyor.

Bu noktada Hz. İbrahim ele alındığı zaman, fettah noktasında neye katlanmamız gerektiği konusunda buyruğunu göreceğiz. Yani Efendi bize bir fetih var ama fettah olmadan, gözümüz pek olmadan bilinmeyenleri de feth edemeyiz gibi bir sunuda bulunuyor.

Yani Fütuhu’l Gayb denilirken: ‘Fettah mısınız değil misiniz, yani gözünüz pek midir değil midir?’ anlamı da çıkar.

Kitap okumalarında günümüzde yapılan bir usul var. Kitap okunuyor sadece bilgilenmek amacıyla. Amenna. Ama bu gibi kitapların hayata dair, yaşama ait bir özelliği var. Yaşamınıza sirayet etmediği sürece bilmek o kadar da önemli bir şey değil. Onun için Fütuhu’l Gayb’ın yaşamın kendisinde deneyimlerle özümsenmesi gereken bir açısı var. Bu sebepten dolayı Hz. İbrahim’e (as) baktığımız zaman yani fettah olamadığımız sürece Fütuhu’l Gayb’ın bizlere fazla bir şey anlatacağını sanmıyorum.

Ama entelektüel bir zevk adına baktığımız zaman hem İslam tarihi hem de tasavvuf tarihi adına çok önemli bir kitaptır. Çünkü ilk başta okuduğunuz zaman ki -içinizde okuyanlar varsa- nasihat kitabı gibi görünür: “Evladım şuraya geldiğin zaman şu hallerle karşılaşırsın, evladım şu duruma geçildiği zaman böyle durumlarla karşı karşıya kalınır. ” gibi bir nasihat kitabıdır. Hani o durumdan ne duruma geçmen gerektiği, nasıl yapman gerektiği veya hangi hallere nasıl geçilir noktasında sizlere ahlaki olarak ders verir.

Kur’an dan baktığımız zaman da bu Kur’an aklıyla bire bir örtüşür. Çünkü Kur’an aklında nasihat vardır ve Hz. Resulullah buyuruyor: “Din nasihattan ibarettir. ” Nasihat demek; aslında kişinin kendisini aldığı dersler üzerine sınırlandırması, insanlık sıfatlarını bulması içindir. Eğer bu yazdığı kişiler -yani muhatabı kimlerse- okudukları şeylerden ders çıkartmadığı sürece muhattabı da değillerdir kitabın. Onun için kendisi zaten söylüyor: “Hakk’ı ve hakikati arayanlara yazıyorum. ” Eğer Hakk’a ve hakikate talipse kitap bize bir şeyler anlatacak.

Kitabın ana teması aslında Hakk’ı ve hakikati arayanlara hitap etmek ve muhatap edinmektir. Yani eğer Hakk’ı, hakikati arıyorsanız sizi muhatap edinir ve kitap size ondan sonra açılacaktır. Eğer Hakk ve hakikat aramıyorsanız size bir şey ifade edeceğini zannetmiyorum.

Fütuhu’l Gayb kitabının Hakk’ı ve hakikati arama noktasında çok önemli bir tarafı var. Nasıl arayacağınızın sırrı kitabın isminde saklıdır: “Fütuhu’l Gayb” .

Fettah’tan hareketle yani kelimenin kökeninin insan üzerindeki psikolojik tecellisi üzerinden hareketle; gözümüz pek olmadığı veya hakikate gönlümüz açık olmadığı sürece -ki buna dinde hüsn-ü zan derler- hikmete açık değilizdir.

Hüsn-ü Zan; yani her şeye olumlu bakabilme, her şeyde bir hikmeti arayabilme, kendi zaviyemizden çıkıp karşımızdakini anlayabilme yetimiz. Peygamberlik erdemlerinin en önemlilerindendir, Hz. Resulullah’ın en güzel peygamberlik erdemlerindendir; her şeye hüsn-ü zanla bakmak.

Çünkü hüsn-ü zanla bakmazsak- oradaki hikmete açık değilizdir.

Aklımızda neyi besliyorsak, hangi sıfatla bakıyorsak veya hangi açıdan, hangi zaviyeden bakıyorsak o şekilde görürüz ve orada dönen olaya vakıf olamayız. Çünkü görmek istediğimize bakıyoruzdur, görünene değil. Bu noktada Hakk’ı ve hakikati arayanlar dediği zaman, fettah denildiği zaman Allah’ın lütuf ve ihsanıyla birincisi kendimiz talibiz demektir, kitap bana açıldı demektir. Ama neyle? ‘Tamam, ben kabul ettim ve buna dayanacağım okuyacağım, çelişkiler bulmadan vakıf olmaya çalışacağım’ diyerek.

Aynı zamanda Efendi Hazretleri’ni de biraz tanımak gerekir kanaatindeyim. Bildiğimiz kadarıyla Abdulkabir Geylani Hazretleri seyyitlerdendir. Allah’ın lütfu ve ihsanıyla keramet vaki ve şahikalar gösteren bir zattır. Çoğunuz tanıyor olabilir. Bunun için kısa geçelim. Sadece belli bir açıdan anlatayım kendisini…

Efendi tarikat ehlidir, birçok kişiden nasip almıştır, Hanbelî mezhebindendir. Ahmet Hanbelî Hazretleri’nin fıkhi, içtihat mezhebine öncelik vermiştir. Allah’ın lutf-u ihsanıyla birçok kişiden ders almıştır. Zamanın Gavs-ül Azam’ıdır. Bunun haricinde bir hususiyet daha vardır. Hz. Ali’yle (ra) beraber gelen, peygamberlerin koruyucusu olan mahlas dediğimiz bir sıfat vardır. Hz. Ali’den sonra Allah’ın lutf-u ihsanıyla bu sıfat Hz. Abdulkadir Geylani’ye geçmiştir ve bu sıfatın temsilcisi olarak ‘velayetin kutbu’ olmuştur. Gayb erenleri dediğimiz erenler vardır, bunların yüksek derece Piri’dir. Günümüz diliyle söylersek cumhurbaşkanı olarak da algılayabilirsiniz. Başkanlar gelir geçer, şu gelip geçer ama onursal başkan olarak sözü geçen bir insandır. Bu noktada kendisine müracaat edilen, -hem yol için hem himmet için- hala görevinin devam ettiği söylenen bir zattır. Buna iman edilir iman edilmez, ayrı mevzu. İtikadi olarak ben iman ediyorum, sizi bilmem.

Önemli olan şu kitapta bize ne denilmek istendiğidir.

Bu kitabın da temelinde Hakk’ı ve hakikati arayanlara bir hitap vardır. Temelinde yatan en güzel şey ise kitabın ana hatlarının tamamı kader ilkesi üzerine biçimlendirerek anlatılmasıdır. Eğer kader ilkesini kitapta yakalarsanız kitabın size anlatacağı çok şey vardır. Yoksa sadece nasihat kitabıdır. Ama kader konusunda nasıl yaşamanız ve nasıl tavırlarda bulunmanız gerektiğinin bilincini anlatır. Temelde kader ilkesini benimsemiştir.

KADER NE?

Burada problem kader! Kader ne?

Türlü türlü kader anlatımı vardır. İslam tarihinde kader tartışıla gelen bir konudur ve itikadi noktada mezheplerin doğuşlarına bile sebep vermiştir. Günümüzde bile devam eden bir problemdir, demek ki halen cevabı bulunamamıştır.

Bir insan geliyorsa:

“Her şey Allah’tansa o zaman suçlu olan Allah mıdır?”

Ve ya “insanın özgür iradesi varsa, kaderimizi kendi seçimlerimizle yaratıyorsak, bu doğrultuda kaderimiz kendi seçimlerimize göre biçimleniyorsa, o zaman sorumluluk bizdedir” noktasında insanı suçlayacak veya insan suçluysa ona çok büyük cezalar vermeye kadar götürecek despot anlayışlara kadar gidebilir.

Kader sorunu çok problemli bir sorundur -ki ehli olan bulmuştur da ehli olmayan belki bulamamıştır- yani iç nedenle araştırmasını yapan, belki gönlünden füyuzat alan bulmuştur.

Çünkü füyuzat ikidir: Feyz-i akdes, feyz-i mukaddes.

Feyz-akdes; nakillerle ve tabiattan gelen kategorik düzeyde olan bilginin akışıyla elde edinilir. Düşünce, deneyim, duyular düzeyindeki algılarla edinilir ki nakil bunlar üzerinde çok önemli rol oynar.

Ama feyz-i mukaddes nakille veya duyularla gelmez. Belli riyazatlar, belli zikirler, muhabbetler, nurlanma ile olur. Çünkü nurlanma deyince hemen belki insanlar yanlış anlaşılabilir, bunu hadis-i şerifle söyleyeyim: “Mü’min in ferasetlisinden korkunuz, çünkü mü’minin ferasetlisi Allah’ın nuruyla bakar. ” ve “Ben nurumu elbette tamamlayacağım. ” Demek ki bir füyuzat alma var. Ama Allah’ın nurundan bir füyuzat alma var. Buna da Kur’an’ı Kerim’de ‘İlm-i Rasihun sahibi’ denilir, yani kesin bilgi sahibi kişiler veya “katımızdan ilim verdik" dediği kişiler. Hz. Hızır’ı (as) zikreder... Ama orada katından bir bilgi verme var yani nurundan bir füyuzat açma var ve bu noktada bir bilgilenim de var. Buna ilm-i ledun derler.

Yöntemsel olarak birçok yöntem kullanılarak bu ilme varılabilinir. Ama temelinde insanın kendi özüne yönelmesi vardır.

İnsan kendi özüne yönelmediği sürece hiçbir şekilde ilm-i leduna vakıfiyeti olmaz.

Ariflerin sırrı da aslında özlerine yönelmeleriyle alakadardır. Yani riyazat yapmaları, oruç tutmaları, zikirlerde bulunmaları, âlemle olan ilişkilerini minimuma düşürmeleri; aslında sebepler dairesinden soyunup kendi özlerine doğru yönelmenin seyr-ü seferindedirler. O noktada kendi özlerinde ilmi bularak âleme o ilimle bakmak.

Ama nasıl bir ilim?

Allah’ın nuruyla bakmanın getirdiği bir ilim.

Âlemde ilmi bu şekilde bulma yöntemi var. Bu bazı kişiler tarafından kabul görmüş, bazı kişiler tarafından kabul görmemiş. Kabul görenler genelde tarik dediğimiz yöntemlere başvurmuştur, görmeyenlerde ise genelde şeriat noktasında hareketler olmuştur ve şer’i noktada ‘bize nakil yeterli, Kur’an ve hadis yeterli, bu şekilde ibadetlere girmemize gerek yoktur’ düşüncesindedirler.

Ama adam aç. . . Allah’a aç, Kur’an’a aç, bilgiye aç!

İbadet ona yeterli gelmez. Araştırır, düşünür.

İsteseniz de istemeseniz de öyle insanlara düşünemezsiniz, araştıramazsınız diyemezsiniz. Araştıracaktır, çünkü açtır.

Hakikate açtır, Hakk’ a açtır.

Hak gerçeklilik noktasında, hakikat ise tek bir varlığın gerçekliliği noktasından ele alınırsa, Hakkın iki veçhesi vardır: Bir şeyin gerçekliliği aynı zamanda o şeyin varlık hakkıdır. Mesela buna örnek olarak insan olmamızın sebepleri, nitelikleri, nicelikleri vardır. Ama insan olmanın gereklilikleri noktasında haklarımız da vardır, hakkımız budur aslında.

Hak onun için hem adalete bakar hem de gerçeğe bakar; kavram olarak.

Hakikat dediğimiz şeyse o gerçekliliklerin üzerinde aşkın olan gerçeklilikleri -tasavvuf terminolojisiyle konuşuyorum bunu- o hakikat dediğimiz şeye vakıf olunması, Allah’ın varlığına vakıf olunması olarak irdelenir ve o şekilde ilkesel olarak Allah’ın varlığı olarak kabul edilir, o şekilde eğitim verilir.

Öğretim demiyorum, eğitim diyorum; çünkü öğretim bilgi aktarımıdır.

Eğitim ise hem ahlaki hem de deneyime ait bir bilgi aktarımına sahiptir. Hakikat dediğimiz şey şöyle metaforlarla genelde dillendirirler:

“Balığa sorarsın deniz nedir diye; balık cevap veremez. Hakikati sorsan insana hakikat nedir diye insan cevap veremez” gibi birçok örneklemeler yapmışlar.

Aslında bir varlığın varlığında yaşıyoruz, ama varlığı bilmiyoruz.

Lütfi Filiz Hazretleri şöyle buyurdu: “Evladım bizimle normal insanlar arasındaki fark şundadır: Onlar bilmiyor, biz biliyoruz. Tek farkımız bu. ”

Yani bir hakikat var, o hakikati yaşıyoruz, o hakikati yaşadığımızın bilincindeyiz. Diğer insanlarsa sadece sebepler dairesinde kayboldukları için bilmiyorlar. Tek farkımız o. Ne kimsenin burada üstünlüğü var, ne kimseyi horlama var, sadece bir hakikatte yaşadığımızın bilincinde olup - olmamak var.

Efendi Hazretleri burada buyuruyor: “Hakkı ve hakikati arayanların ilk işi hamd ve şükürde bulunmak.”

Kitabın ilk sayfalarından itibaren isterseniz birkaç sayfa okuyalım. Ama kader ilkesini unutmayın. Eğer kader ilkesini unutursanız bu kitap size hiçbir şey ifade etmez, yani entelektüel zevk olarak bir şey vermez. Ama nasihatler babında okursanız, nasihatleri yaptığınız sürece eğer uygularsanız söylediği yerlere varılır varılmaz ayrı mevzuu. O da imana bağlı bir şeydir, çünkü iman varsa gerçeklik kazanır.

İman yoksa bu gibi şeyler soyut kalır veya dogmatik şeyler olarak kalır.

Genelde bu tip kitaplar itikadı yüksek olanlarda yani inancı yüksek olan insanlarda inanılmaz değişikliklere sebebiyet verir. Çünkü insanlarda bilgi, kişinin potansiyeline göre değişiklik gösterir.

Bu potansiyeller iki noktadadır: Birincisi vicdan, ikincisi sevgi.

Bir şeyin aktarımı varsa ister okulda olsun, ister burada olsun, isterse de televizyonda olsun fark etmez. Bir olayla, bir bilgi aktarımıyla -ki aslında her şey bir bilgi aktarımıdır- karşı karşıya kaldığınız zaman vicdanınızla hareket ederseniz sizi değiştirir o bilgi, yani değiştirici özelliğe sahip olur. Bilgi her an akıyordur ama kişinin alıcılığına göre değişir. Onda değişime sebebiyet vermesi vicdanla başlar. Ama sevgi insanda bilginin aktarımını dönüştürür. Çünkü itikat, orada yüksek seviyededir ve kişi onu alır, hayatında deneyime taşımaya çalışır.

Vicdan varsa onun vicdanını uyandırdığı için oradaki bilgi -neyin, nasıl olması gerektiği noktasında- kişinin vicdanında uyanışlara sebebiyet verir. Belki orada haddimizi bilme noktasında bize sınırlar getirir, çünkü vicdan sınırlayıcıdır da! Öğrendiğimiz şeyler, bilgilendiğimiz şeyler bizde sınırlama getirir.

Efendi Hazretleri’nin bu noktada inanılmaz derecede bir anlatımı var. Vicdanımızı uyandıracak şekilde birçok anlatımı var, ama burada istediği şey aslında sevgi noktasında muhatap alınması. Çünkü bu kitap belki bize öyle açılacaktır.

Efendi Hazretleri hamd ile başlıyor. Giriş diyor:

🙢      “Allah-u Teâlâ’ya hamd olsun, göze görünen ve görünmeyen bütün yaratılmışlar adedince ilahi hükümlere iktiba eden Kur’an-ı Mübin’in hikmetleri kadar tek ve çift sayısınca Allah’a hamd-u sena ederim. İlahi saltanatın güzelliği ve Allah’ın kendisini sevdiği kadar şükür ve hamd olsun. Gerek zahirde gerekse iç âlemde her an ve her zaman Allah’a hamd olsun. ”

Gördüğümüz gibi bir methiye var ve bu methiyede Allah’a hamdlar var. Ama buradaki önemli olan hamd kavramı. Şimdi bu mübarekler ilm-i ledünden beslendikleri için kavramları özellikle kullanırlar. Belki çevirilerde hatalar olabilir ama kendi yazımlarında özellikle o hamdın içeriği ilahi mana noktasında neyse, direkt o şekilde kullanırlar.

Hamd bildiğimiz gibi övme manasına gelir. Ama bilmediğiniz bir şeyi övemezsiniz, bildiğiniz bir şeyi övebilirsiniz. Bu bağlamda hamd hakkıyla bilme anlamını da içerir. Bir şeyi hakkıyla bilir, gerçekliğiyle bilirseniz hakkıyla dile getirirseniz, o zaman hamd etmiş olursunuz.

Bir yemek yiyorsunuz ve hakkıyla onu biliyorsunuz ardından diyorsunuz ki ‘bu yemek güzel’ İşte o zaman onu övmüş oluyorsunuz.

Allah’a hamd olsun denildiği zaman âlemler üzerinde Cenab-ı Hakk’ı Muhit, Aliyy tecellisi sebebi ile bilirsek bu deneyimsel olabilir, bilgisel, sezgisel olabilir hangi düzeyde olursa olsun kavrayabilirsek “Elhamdulillahi rabbil âlemin” ayetine gideriz ve bu ayetin belki üzerimizde tecelli eder.

Hangi noktada tecelli eder? Bu ayeti dediğimiz zaman âlemlerin üzerinde tecelli eden, onlara aşkın, onlara içkin ve dışkın olarak Hakim olan, Allah-u tealanın varlığını zikretmiş ve kabul etmiş olarak…

Bu birincisi; iman-ı gaybi düzeyindedir. Evet, böyle bir Rabbimiz var, ben bilmiyorum ama itikad ediyorum noktasında yaklaşılır ve kabul edilir.

Aslında hamd gerçekten Hakk’ı biliyorsanız hamddır. Âlemler üzerinde bir varlık var ki tecelli ediyor, o tecelliyle müşerref olursanız eğer, o zaman hamd edebilirsiniz. Yoksa sadece iman-ı gaybi düzeyde lafız olarak hamd edersiniz.

Bu noktadan baktığımız zaman âlemlerdeki tecellisine vakıf olmanın yöntemlerinden en büyüğü de ilim öğrenmektir. Akıl ile pozitif bilimler düzeyinde birçok bilim öğrenirsiniz. Pozitif bilimlerin bir özelliği vardır: Nesne özelliği üzerinden bilgi edinilir yani eşyanın tabiatı üzerinden bilgi edinme yöntemidir. Eşyanın tabiatı üzerinde bilgi öğrenmek bize ne getirir? Âlemde iş yapmalarımızı kolaylaştırır, konfora kadar bizi götürür ama aynı zamanda da manevi olarak götürdüğü bir nokta vardır: Hayret noktasına götürür.

Çünkü o kadar olaylar dönüyordur ki bildiğiniz bilgi sizi bir tecelliyata karşı şaşılacak düzeye getirir ve hayret edersiniz ‘bunlar nasıl oluyor?’ Eğer bu noktaya doğru bilgi sizi götürüyorsa o zaman doğru yoldasınızdır. Sizin hayatınızda bilgi birçok kolaylığı getirir, o tarafı konuşmuyorum. Geometrisiyle, matematiğiyle, bilimiyle, yaşam standartlarıyla birçok şey getirir.

Konuştuğum şey, bilgi sizde eğer nedenselliğinizi sorgulamaya getiriyorsa, varlığın hakikatini sorgulamaya getiriyorsa yani ontolojik bir temele yükseltiyorsanız düşüncenizi, varlık sorgusuna doğru hareket ettiriyorsanız; o zaman bilgi sizi hayrete götürecektir.

Günümüzde varlık noktası üzerine konuşulan şeylerde; bir varlığın hakikatinde yaşıyoruz, her şey Allah’ın tecelliyatından ibarettir veya her şey enerjinin görünüş biçimleridir, bir varlığın görünüş biçimlerinden başka bir şey değildir gibi birçok disiplinde söylenmiş farklı farklı sözlerle karşı karşıya kalmış oluruz. Aslında bu gibi sözler bilinçaltımıza yerleşir, bizde hayret düzeyinde de âleme bakış getirirse işte o zaman hayret vadisine düşeriz.

Her şey bize hak noktasında bir hayret getirir ama hayretimiz nesne üzerindedir. Bizim hayretimizi uyandıran bir eşyadır, eşyadaki bir ilişkidir, bilimsel bir aktivitedir, bir hayvanın ya da tabiatın bize verdikleridir. Ama ona kalkıp da Cenab-ı Hakk’ın yarattığının imanıyla bakarsak işte o zaman hayranlık vadisine düşeriz. Tefekkürdür de aynı zamanda.

Çünkü hayranlık eşyanın tabiatına değil, şahsa doğrudur.

Yani sizi hayret ettiren eşyanın tabiatıdır ama hayran bırakan Allah’tır.

Mesela bir kişi bir iş yapıyor karate tarzında yemekler yapıyor; havada uçan yemekler, beş dakikada pişen yemekler gibi… Kişinin kendisi size yaptığı işte hayret ettirir. Ama kişinin kendisi hayran bıraktırır size, yaptığı iş hayrete bıraktırır. Karşıdaki kişi sizde bir şey uyandırırsa işte o zaman hayran olursunuz ona. Bu noktada âlemdeki bilgi akışına hiçbir zaman kapalı olmamamız gerektiğini biliyoruz. Çünkü hamd bilgiyle olabilecek bir şey, hakkıyla bilmek kast ettiğim şey.

Bunun için ilim iki türlüdür: Birincisi ilm-i huzuri, ikincisi ilm-i ledun demişlerdir.

İlm-i huzuri; âleme çıkmış, tabiat üzerinden edinilmiş bilgilerdir.

İlm-i ledun gönülden gelen bilgidir.

Allah Kur’an’ı Kerim’de buyuruyor: “Allah katında din İslam’dır.”

Hepimiz Allah katını tahayyül edebiliriz, aklımızda Musavvir esması gereği düşüncemizde bir biçim verebiliriz. Ama bir hadis-i kutside de şöyle buyrulur:

“Yeri göğü yarattım, bütün kâinatı yarattım sığmadım. Mü’min kulumun gönlüne sığdım. ”

Yani ilm-i ledunu nerde bulacağız? Göklere mi çıkıp, bulacağız; yıldızlara mı bakacağız, üfürükçülere, büyücülere mi gideceğiz, yoksa kendi özümüze mi yöneleceğiz?

İlm-i ledun dediğiniz sizin özünüzden bir coşkunlukla kaynayan, nurun kaynamasıyla gelen bir ilimdir. Günümüzde bu birçok isimler söyleyerek de anlatılabilir.

Mesela nur, sizden nasıl kaynar?

Aşk ile kaynar, ibadet ile kaynar.

“Yakin gelene kadar ibadet et!” diyor mesela. Yani sende nurun doğuşuna sebep verecek amelleri yap demektir. Bunlar salih ameller noktasında olabilir, normal sair ibadetler olabilir. Ne olduğu önemli değil, bunlar sadece araç.

Hangi aracı kullanırsan kullan, ama nura var.

Çünkü Allah’ın da bir sözü vardır: “Nurumu elbette tamamlayacağım. ”

Ama ayetin muhatabı çalışana, gayret edenedir.

Çünkü başka bir ayette: “Çalıştığınızdan başkası yoktur. ” diyor.

Bütün insanlık belki bir zaman gelecek Allah’ın nurunun varlığına şahit olacaktır, ama gayret edene verecektir onu. Bunun gerçekliliğini “müminin ferasetlisinden korkunuz, çünkü Allah’ın nuruyla bakar.” hadisiyle anlayabiliriz.

Bu noktada Allah’ın nuruna varmanın günümüzdeki dilde anlamlandırılması var mıdır?

Günümüzdeki dille söylersek insan vücudunda 366 tane, tasavvuf ıstılahınca 366 tane enerji kapısı vardır. Başka bir kültürde de yedi çakra, yedi enerji merkezi vardır. İslam tasavvufundaysa bu 366 tane enerji merkezi olarak işlenir. Parmak uçlarınızdan tutunuz da gözünüze kadar, gözünüzden tutun kalbinize, kalbinizden tutun beyninize kadar. Hepsi Cenab-ı Hakk’ın tecelli mahalleridir, yani enerjisini bu âleme saldı ki bunu da Hz. Resulullah’ın (sav) güzel bir hadisiyle örneklendirirsek:

“Yeryüzünde kırk kişi var İbrahim meşrebi, yedi kişi var Yusuf meşrebi, beş kişi var ki Musa meşrebi, üç kişi var ki İsa meşrebi, bir kişi vardır ki benim meşrebimden olmak üzere… Onların eliyle işler görülür. ”

Mesela kırklar dediğimizin omurilik tarafında çok yüksek derecede bir enerji salınımı vardır.

Mesela beşler dediğimizin kalp cihetinde inanılmaz bir enerji salınımı vardır.

Mesela gavs dediğimiz kişinin gözlerinde inanılmaz lazer hükmünde enerji salınımı vardır. Bunların yaptığı ibadetler bu merkezlerdeki enerji kapılarının yüksek derecede açılmasını, bu âleme enerji yayılımı sağlıyor.

Enerji sizden açığa çıktığı zaman -yani Allah’ın nuru tecelli etmeye başladığı zaman- bunun sizin fizyolojinize, sıfatınıza göre biçim alması söz konusudur. Yani sizler keramet vaki bir yaradılışa sahipsinizdir.

Âlemde buna ilm-i kimyaya vakıf olma denilir, yani âlemde eşyanın tabiatına tesir ederek işler yapmaya başlarsınız ki günümüzde buna mucize de denilebilir, keramet de diyebiliriz.

Mucize genelde peygamberlerde tecelli eder, keramet ise iradeye de bağlı olarak evliyada tecelli eder. Vücut yapınız tefekkür cihetiyle çok ağır basmış ve fizyolojiniz Âlim sıfatı gereği hareket ediyorsanız yani yaratılışınızın ereğinde Âlim sıfatı varsa o zaman sizdeki tecelliyat irfan düzeyinde çıkar. Yani nur sizde irfan oluşturur. O nurla bakarsınız! Ariflerin de en büyük sırrı budur. Üzerlerine akan nurla bakabilme faziletine sahip olmaları, üzerine akan nur ile âlemde iş görebilmeleri…

İş görebilmelerine tasarruf denilir; âlemdeki olaylara Allah’ın nuruyla bakıpta hakkını bilme noktasındaki edindiği bilgiye de irfan bilgisi denilir.

Bu noktada Efendi hamd derken, hamd olsun derken hakkıyla hamd etmeyi kast ederek, ben Allah’ı biliyorum anlamına getirir. Çünkü bu gibi zatlar genelde laf olsun diye Elhamdülillahi Rabbil âlemin demezler. Bir şeyi hakkıyla bilirler ve hakkıyla zikrederler. Yani âlemde hakkın tecellisini Muhit sıfatıyla, Aliyy yani yüce sıfatıyla, içkinlik ve dışkınlık noktasında Allah’ın kuşatıcı olması noktasında vakıf olduklarına sebep, bütün varlığın tecelliyatının Allah’ın tecelliyatı olduğu bilincindedirler ve o noktada seyran ederler.

Lakin burada yanlış anlaşılmasın diye altını çizeyim. Günümüzde öyle ekoller çıkmıştır ki bunun tarihle de alakası vardır. Mesela, her şey o zaman Hakk’ın tecellisi dediyseniz; o zaman her şey Hakk mı? Yani her şeyi Allah mı yapıyoruz manasına kadar gider. O zaman eşyanın tabiatında Allah tecelli ediyorsa ‘eşyanın kendisi Hakk mıdır?’ noktasına kadar gider. Düşünce ufkunuz açıldığı zaman bu söylemlere kadar gider. Bu söylemlerde bulunan insanlar da olmuştur. Tevhidin kendisini bunun için çok iyi bilmek lazım.

Tevhid her şeyi Hakk görmek değil, her şeyde Hakk’ı görmebilme sanatıdır.

Bir yaşam sanatıdır. Hem ilmi noktada bir yaşam sanatıdır hem de yaşamsal anlamda bir sanattır.

Amellerinizde Hakk’la tevhid olacaksınız, iyilik, güzellik, doğruluk, cömertlik, salih amellerdir onun için.

Salih amellerden kasıt hayır amellerdir. Hayırdan kasıt sizi Allah’la örtüştüren amellerdir.

Yani iyilik dediğimiz şey Allah’la sizi örtüştürüyorsa iyiliktir, yoksa Allah’ı örtüyorsa ona kötülük demişler, günah demişler.

Eğer hatanız varsa örtünmüşsünüzdür bir amelinizle, ama hatanızda ısrarcıysanız ona günah demişlerdir.

Bunun Kur’an’da yeri var mıdır?

Evet vardır. İbrahim Sûresi’ne giderseniz tevhidin babası olarak İbrahim bize bunu anlatır.

Güneşi, ayı, yıldızı görmüştür, “bu benim Rabbim” demiştir. Ama hemen arkasında bir olumsuzlamayla bize tefekkürün disiplinini de göstermiştir. Orada çok önemli bir şey var…

“ Batan şeyleri sevmem.”

Yani süreci olmayan şeyleri, sonlu olanı... Bir yerde fani olan yani…

Bir ayetle de örtüştürürsek: “ Sen baki olan Allah’ın vechine yönel! ”

Batan şeyler gönlünde vicdanını uyandırmış ve vicdanı ile baktığında kalıcı bir varlık aramıştır. Batan şeyleri sevmem, çünkü bunun kendisine bir faydası yok noktasında düşünmüştür.

Başka bir ayette süreç içerisinde Kur’an’da Nemrut sorar: “Senin Rabb’in nasıl bir Rabb’dir?”

Hz. İbrahim (as) cevap verir: “Benim Rabbim ölüleri diriltir, öldürür. ”

Nemrut “bende ölüleri diriltir, öldürürüm” der. “Emir verir öldürürüm, emrimi geri alır diriltirim” der. Bu zekâ karşısında Hz. İbrahim (as) çok güzel bir cevap verir:

“Benim Rabbim güneşi doğudan yükseltir. Sen de batıdan yükseltebilir misin?”

Bakın burada çok güzel, önemli bir şey var. Konuşmanın oku Firavun’un durumunu işaret eder ama bizim görmemiz gereken düşünce okumuz, Firavun’un sözü değil İbrahim’in sözüdür.

Ama Kur’an’daki anlatımın sürecinden dikkatli bakılırsa evvela güneşi Rab edinen kişi; güneşin üzerinden aşkın olan, ona muhit olan, kudretiyle ona hâkim olan bir varlıktan bahsediyor.

Firavun soruyor “Senin Rabbin kimdir?”

Cevaplıyor: “Benim Rabbim âlemlerin Rabbidir. Senin de benim de Rabbim’dir. ” diyor.

İşte o Rab’e vakıf olmaya başladığımız zaman, O’nun varlığının bilincinde yaşamaya başladığımız zaman hamd sözcüğünü kullanabiliriz.

Elhamdülillahi Rabbil âlemin Fatiha’dır. Giriş, fettah, fütuh hep aynı kökenlidir.

Eğer Kur’an’ı fethedebileceksek öncelikle Rabbimizi tanımamız gerekir, eğer inancımız varsa. İtikadı olana hitap eder, itikadı olmayana hitap etmez. Çünkü bunlar itikad kitaplarıdır. Kur’an, Fütuhul Gayb itikad kitaplarıdır. Çünkü sizde değişiklik verecekse, vicdanınızı uyandıracaksa itikadınızın orada olması gerekir. Ama yoksa sizde bir şey uyandırmaz. Sadece tasavvuf denilen şeyde böyle zevkler de varmış diye belki entelektüel bir zevk verir.

Ama varlık nedenimizi sorguluyorsak ve bundan yana çaresizsek o zaman Rabbimizi evvela tanımak lazım.

Elhamdülillahi Rabbil âlemin. Bir varlık var ki onun varlığında yaşıyoruz. Ama O’nun varlığında yaşarken eşyanın tabiatını “O” yapma hakkımız yok. Çünkü Kur’an’ı Kerim’de bu yasak edilmiş.

Hz. İbrahim bunun dersini veriyor.

Biraz önce anlattığımız tevhid tanımında her şeyi Rabb görmek değil, her şeyde Rabbi görmek tevhidtir.

Çünkü tevhid denildiği zaman genelde şöyle bir tanım getirilir: biraz önce şekeri attık suyla karıştırdık, işte tevhid böyle bir şey. . .

Tevhid bu kadar basit bir şey değil, bu nesnel bir şey. Şekerle su kimyasal karışıma uğramıştır, şeker görülmez amenna. Tevhid öyle bir şey değil.

Tevhid şahısla alakadar bir şeydir, nesneyle alakadar bir şey değildir.

Tevhid ilmi direkt şahsa baktırır sizi.

Herkes kendi sıfatına, niteliğine göre Allah’ı farklı şekilde kavrayabilir. Bu yüzden buyurmuşlardır: “İnsanların adedince ve nefesince Allah’a giden yollar vardır. ” Yaradılış meşreblerimize göre… Çünkü bu din fıtrat dinidir, yaradılış dinidir.

Yaradılışımızın iki ayağı vardır. “Ben insanı iki kudret elimle yarattım. ” diyor.

1.      Halk (kâinat cephemizdir)

2.      Hakk cephemizdir.

Allah’ın iki kudret elleridir. O iki kudret ellerinin Celal ve Cemal sıfatları vardır. O iki kudret elinden Rahman ve Rahim nazarlarıyla bakılır. Yani o iki kudret el kendi içlerinde parmaklanır, taçlanır ama temeli Cemal ve Celal’dir. Onun temeli halk ve Hakk tarafıyla yaratılmıştır. Yani kâinata bakan bir veçhemiz olduğu gibi hakikate bakan bir veçhemiz de vardır.

Yani iç âlemimizle, ruhumuzla hakikate bakarız; dış âlemimizle ise tabiata bakarız ve tabiatla biçimlenmiş sıfatlarımıza baktığımız zaman Allah’ın sekiz tane subuti sıfatı vardır ve sekiz tanesini de cüzi olarak insanda temsili hak olarak vermiştir.

Görmesi vardır görme vermiştir.

Duyması vardır duyma vermiştir.

Diriliği vardır dirilik vermiştir.

İradesi vardır irade vermiştir.

Kerimliği vardır, cömertlik vermiştir.

Konuşması vardır, konuşma vermiştir.

Bilmesi vardır, bilmeklik vermiştir.

Bu noktada “Biz onlara ruhumuzdan üfledik. ” diyor. Bir taraftan böyle bir yaratılmışlığımız varken, yani fıtratımızın nedeni Hakk’a dayanıyor. Yani ontolojik olarak, varlıksal olarak, Kur’an temelli baktığımız zaman varlığımızın nedeni fizyolojik olarak Hakk’ın varlığına dayanıyor.

Ama iradi olarak neye dayanıyor? “Ben gizli bir hazineydim bilinmek istedim. ”

Bazıları bunu kabul eder, bazıları etmez. Genelde ilahiyat düzeyinde olanların bu söze itirazları vardır. Ama tasavvufun da temel taşı olan bir sözdür bu. Yani bu sözü çekin bütün tasavvuf tarihi küt diye gidiverir. Çünkü Allah’a âşık olanlar istese de istemese de Allah’ı sorgularlar. Burada sorgulamaktan kastım bir sanık masasına oturup da sorgulamak değildir. O’nu ararlar ve bunun üzerine bir hadis-i şerif anlatırlar. Hadis-i şerifleri anlatırken onların söylediği gibi okumamak gerektiğini de belirtmek gerekir. İki-üç kişi Resulullah’ın (sav) huzuruna geliyorlar ve soruyorlar: “Ya Resulullah! Allah’ın zatını düşünmek istiyoruz. Bu noktada ne yapalım?” Resulullah: “Allah’ın zatını düşünmeyin kadrini, kıymetini bilmezsiniz. ” diyerek cevap veriyor. Ama bakın Allah’ın zatını düşünmeyin derken biz orayı Allah’ın zatını düşünmeyin noktasından algılarız. Kadrini, kıymetini bilemezsiniz noktasından hiç algılamayız.

Aslında bize oradaki ders kadrini, kıymetini biliyorsanız düşünün anlamına gelir. Bu da sadece sevgiyle olacak bir şeydir.

Şimdi bu noktadan hareket edersek Allah’ı tefekkür yöntemleridir ve Resulullah’ın (sav) hadisi önemlidir. Âşık olan kişiye bu söylenemez, çünkü âşık sabah kalkar Allah ile, yürür Allah ile, o aşkla vardır ve o aşkla düşünmemesine imkân yoktur. Hz. İbrahim buna örnektir. Sabah kalkıyor Hakk ile, akşam yatıyor Hakk ile. Âlemde arıyor, orada arıyor, burada arıyor, düşünüyor.

Peki, hayatımızda kadri kıymeti neyle veririz?

Bir tek sevgiyle veririz.

Neyi seviyorsanız o sizin için değerlidir. O zaman sevdiğinizi istisnasız düşünürsünüz. Eşinizi çocuğunuzu, oturur kalkar, düşünürsünüz. Allah’ı seviyorsanız… Hele de ilahi bir aşksa, şiddetli bir aşksa; o zaman her yerde istisnasız Hakk’ı ararsınız ve füyuzat size her yerden akmaya başlar.

Çünkü sevgi alıcıdır, sevgi rabıtadır.

Bir ayet der ki: “Rabıtayı koparmayınız. ”

Yani bağları koparmayınız anlamında. “Bağları koparmayınız”ın tefsirinde genel anlamda ibadet ediniz, salih amellerde bulununuz; yani bağ kurunuz. Ama temelinde sevgi vardır. Sevginiz yoksa ibadet de edemezsiniz, salih amel de işleyemezsiniz, sevginiz yoksa Allah’ı da düşünemezsiniz. Çünkü insan sevdiğini düşünür, istisnasız böyledir.

Gerçekten hamd etmek için evvela tefekkür kapısını çalmak gerekir, derin düşünceye dalmak lazım, nedenselliğimizi sorgulamak lazım ki gerçek bir hamd edelim. Bu noktada kapıyı gösteriyor zaten. “Kitab’ul mübin” diyor ve hemen zıtları zikrediyor. Çok enteresan bir şey, çünkü her şey zıtlar üzerine. Kitab’ul mübin kâinat kitabıdır, âşikar beyan eden kitaptır. Kur’an terminolojisinde de vardır. Kâinat kitabı âşikar beyancıdır.

Âşikâr beyancı olan her şey zıtlar üzerinedir. Cami-ül Ezdâd esmasına bağlıdır, hepside “Zul celalil vel ikram” Celal-i vel ikram üzerinden biçimlenir. Âlemde ne varsa “Zul celalil vel ikram” Celal-i vel ikram üzerinden yaratılır ve O’nun üzerinden iş görür. Âlemde ne görseniz zıtlık görürsünüz ama orada bir çaba, Celal sıfatı üzerinden bir iş görme görürsünüz. Âlemi bu şekilde zevk etmeye başlarsanız –Celal ve “Zul celalil vel ikram” Celal-i vel ikram- diğer esmalarını çok kolaylıkla zevk edebilirsiniz.

Tabiatta yasalar işler. Tabiattaki yasaları Cenab-ı Hakk kendi varlığı itibariyle merhamet sıfatı üzerine var etmiştir ki her şey adalet sıfatına bağlı olsun. Yer gök adalet üzeridir.

Adalet sıfatını burada tanımlamak lazım… Bir şeyin varlık hakkını vermek demektir. Varsanız sizin varlık hakkınızı veriyorum. Allah bir şeyi var ediyorsa var ettiği şeyi de var olma hakkı ne ise; yani, ikame ve idaresi için ona varlık hakları tanıyor. Yani o koşullar içerisinde yaratıyor. Bunun en güzel örneği her varlık kendi tabiatı neyse, koşulları neyse o koşullar içerisindeki beslenme şekillerine göre yaratılır, o şekiller üzerinden de ona göre beslenme zincirleri vardır. Onun için her şeyin varlık hakkını vermesidir.

Tabiatta Adl, herşeye varlık hakkını vermesidir.

En basiti kendi sosyal yaşantımızdan bahsedeyim. Bir hırsız malınızı çalıyor siz de gidiyorsunuz dava ediyorsunuz; filanca kişi maddiyatınızı gasp etmiştir, evinize girmiştir, bir şey olmuştur. Onu dava ediyorsunuz. Diyorsunuz ki ‘benim hakkımı aldı, hakkımı istiyorum’. Aslında orada söylemek istediğiniz şudur ‘varlık hakkımı gasp ettin adaletimi istiyorum. ’ Yani birinci anlattığım tanım onun için çok önemlidir.

Çünkü varlık hakkı, adalet hakkıyla alakalıdır.

Allah bir şeyi var ediyorsa bütün varlık haklarıyla birlikte var ediyor. Onun için diyor ki: “Kul hakkıyla yanıma gelmeyin. ” Varlık hakkını çiğneyerek yanıma gelme, çünkü o varlık hakkında tecelli eden yine Allah’tır. Siz Allah’ın esmaları üzerine yaratılmışsınızdır ve Allah’ın esmaları üzerine yaşıyorsunuzdur. Fizyolojik olarak nedenselliğimiz Hakk’a ait iken esmalar varlığımız noktasında yine Hakk’a aittir. Mesela biraz önce fizyolojimizden bahsettik, yani hem üzerimizde enerji merkezleriyle Hakk tecelli ediyor hem de bir taraftan kendi sıfatlarını temsili olarak biçimlendirdiği için Hakk tecelli ediyor. Peki, bunun örneği sahih olarak Hz. Resulullah’ta (sav) var mıdır, bunu ispat edebilir miyiz?

Kur’an’da şu ayet karşılık gelir: “Biz insanı ahsen-i takvim olarak yarattık. ” Yani en güzel kıvamda yarattık. Bunu en güzel biçimde olarak çevirenler vardır, fakat aslı ahsen-i takvim yani kıvamdır. Kıvam ise istediğiniz bir şeyi yapabilmenizin en uygun ölçüsü demektir. İnsanı Allah-u âlemin varlık sıfatlarını tecelli mahali olması kıvamında yaratmıştır, onun dışında değil. Onun için ki görmesi, duyması temsili olarak Hakk’ın veçhelenmesidir. Bu sebepten dolayı da bir hadis-i şerif söyleyeyim: “İnsanların yüzlerine sakın kılıçla vurmayın, çünkü Rahman insanı kendi suretinde yaratmıştır. ” Bu çok önemli bir hadis-i şeriftir ve bu noktada insanın ne kadar kıymetli olduğunu siz anlayın.

Gavsiyye’de aynı Zat’a şöyle bir soru yöneliyor “ İnsanın senin katındaki yeri nedir?”

Cevap şöyle; “İnsan ki katımdaki kadri kıymetini bilse mülkün sahibi yalnızca benim, der”

Nasıl bir birliktelikten bahsediyor ayet-i kerime’de “Biz insana şah damarından daha yakınız” diyor.

Nasıl bir yakınlık; görmeniz kadar, duymanız kadar, konuşmanız kadar, düşündüğünüzde manayı verecek kadar, varlığınızda enerji olup, kudret olup sizi ayakta tutacak kadar, Kayyumiyet verecek kadar. Size cömertlik verecek iradeyi verecek kadar, merhameti oluşturacak kadar, güldürende O, ağlatanda O olacak kadar. Ne kadar yakin!

Şimdi kader çizgisi üzerinden bu kitap okunursa (kitabın temelinde kader yatıyor) demiştim. Kader bahsine gireyim, ondan sonra kitabın kendisine girersek o zaman ne demek istediğim çok net anlaşılır.

MEZHEPLERE GÖRE KADER ANLAYIŞI

İslam tasavvufu tarihi boyunca ve İslam fıkhı boyunca şeriat iki noktada vardır:

İçtihadi mezhepler ve itikadi mezhepler yani akli mezhepler ve ibadet mezhepler.

Yani hukuk tarafı, fıkıh tarafı... Bu noktada itikadi mezhepleri hanefi, hanbeli, şafi vs gibi biliyoruz.

İçtihadi mezheplere geldiğimiz zaman türlü türlü mezhepler var. Bazıları mezhep olarak kabul edilmiş, bazıları kabul edilmemiş. Önemli olan bunların kabul edilip edilmediği değil, sadece şu anki halimizi anlamlandırmak adına onları düşünelim. Yani kitaba geçiş olarak itikadi noktada İslam tarihini şöyle bir zikredelim.

Kader bahsi konusunda görüş olarak ilk gelenlerden birisi,

Cebbariyye denilen bir mezheptir. Ama sonradan küfre ermişlerdir diye kabul edilmemiş, gayr-i İslami olarak görülmüşlerdir. Bu kişilerin söylediği şu; insanın kendisine ait bir özgür iradesi yoktur her şey Hakk’tandır, Hakk’ın buyruğu dışında bir şey yaşanmaz.

Kaderiyye diye bir mezhep çıkıyor hemen arkasından karşıt bir görüş olarak. Böyle bir şey söylenemez, sen bu sözü söylemekle Cenab-ı Hakk’a sorumluluk yükledin, suçlu ilan ettin, Allah’ın sıfatına aykırıdır. Bu sebepten de Allah yaratmıştır, insana özgür bir irade vermiştir. İnsana özgür bir irade verdiği için de ahirette cezalandırılır diye bir görüş ortaya çıkıyor.

Cebbariyye’nin söylediklerinin ayetlerle birlikte doğruluk payları var. “Ben istemeden siz isteyemezsin. ” diye bir ayet var. “Bir yaprak dahi O’nun ilminin dışından yere düşmez. ” bu ilim dairesi. Veya “Güldüren de O’dur ağlatan da O’dur. ” diyor. Bunları genişletebiliriz. Yani Cebbariyye noktasından bakarsak cebir sıfatıyla her şeyi yapan Hakk’tır. Mesela Hz. Resulullah’ın (sav) yaşadığı bir hikâye üzerine nuzül olan bir ayet var: “Başlarına iyi bir şey geldiği zaman Allah’tan biliyorlar. Kötü bir şey geldiğinde ise senden biliyorlar. De ki onlara: Her şey Allah’tandır. ”

Ama Kaderiyyeye gittiğimiz zaman enteresandır ki o da doğru söylüyor. Ayetle gittiği zaman onun da ayetle yeri var. Bakın çelişkiler çıkıyor değil mi? Konuşayım, ondan sonra yerine getireyim, tam noktayı vuralım.

Kaderiyyeye gittiğimiz zaman Kaderiyyenin ayetini söyleyelim “Allah sizlere zulmedici değildir. Sizler nefislerinizin ettiğini bulursunuz. ” Yani birebir Kaderiyyenin ayetidir.

Ondan sonra Mutezile çıkıyor. Bir nevi kader noktasında kaderiyyecidirler. Sadece itikadlarında farklı noktalarda ilim öğrenmeye, insanın özgür iradesiyle birçok işler yapmaya meyilli olduğu veya hayır işleri yapması, iyiliği emret kötülüğü men et, adalet ve tevhid noktasında dur gibi bir görüş ve anlayış ortaya çıkartıyorlar. Bunların siyasette etkileri oluyor, günü birlik yaşantıda etkileri oluyor.

Ama arkasından Eşariler geliyor Mutezilelere karşılık olarak. Hem itikadi noktada, hem ameli noktada hem de fikri noktada ayrılıkları oluyor. İtikadi noktada şöyle bir şey söylüyorlar: İki kişi kaderi tartışırken Hz. Resulullah’a (sav) soruyorlar: “Ya Resulullah kader böyle midir?” yaptıkları tartışmayı görünce: “Kader sırrını düşünmeyin. ” diyerek cevaplıyor. Onların görüşü de nakilci olduğu için üzerine düşünmememiz gerektiğinin kanısına varıyorlar ve orayı ‘hayır ve şer Allah’tandır’ diyerek üzerine fazlaca düşünmeyi kapatıyorlar. Sadece amel noktasına teşvik eder Eşariler, yani iman amelde görülür, amelidir. Günümüzde bu çok karşılaştığımız bir şeydir. Namaz kılıyor musun kılmıyor musun? Kılmıyorsan, kâfirsin!

‘İman itikadidir’ diyen Maturidi geliyor daha sonra. Eşariye karşı Maturidi diye bir âlim geliyor ve çok yüksek bir Türk âlimi. ‘İman kalbidir’ diyor ve bunu ayete bağlıyor. Birincisinde Eşariler doğrudur yani ‘Allah sizden amelinizle ispat ister ama amelinizi niyetinize göre ölçer. ’ Demek ki ameller niyetlere göre ölçülürse kalbi bir durum içeriyor. Maturidi çok enteresan bir şey söylüyor. Hem kader noktasına farklı bir görüş getiriyor hem de Eşari noktasındaki iman kalbi midir yoksa ameli midir noktasına bir örnek getiriyor ve bunda bir ayeti referans alıyor. Bazı bedeviler Hz. Resulullah’ın (sav) yanına geliyor: “Ya Resulullah! Biz de sana iman ettik. ” diyorlar ve oradan Cebrail (as) geliyor: “De ki onlara iman kalplerinize yerleşmedi. ” Ve bu ayeti ele alarak iman kalbidir diyor, amelde gösterip göstermemesi önemli değil, bunu riya noktasında da incelersek bir insanın imanı yoktur ama riyakâr olarak namazını da kılabilir, şunu da yapabilir bu onu imanlı birisi haline getirmez. Bu noktada Maturidi çok önemli bir konuyu ele almıştır; iman kalbidir, amellerimizle onları taçlandırırız.

Onun için Efendiler güzel bir şey getirmiştir: İlim, ihlâs, amel.

Evet, ilmimiz olacak, ihlâsla samimiyetle olacak ve o ameli de o ihlâsla yapacağız.

Ama Maturidi’nin getirdiği değişik bir şey var kader noktasında. İki tane kavram kullanıyor halk ve kesp kavramları. Cenab-ı Allah halk etmiştir ama bizler kesp üzerinden yani tutma, çalışma üzerinden kaderimizi buluruz. Aslında bazı erenlerin ve bazı filozofların da katıldığı bir sözdür.

Kısmetimiz, kaderimiz, nasibimiz çalışmamıza bağlıdır.

Allah-u âlem insanın kaderini çalışmasına bağlı kılmıştır. Bu noktada da ayet-i kerimeyle mi örtüşüyor? İspatı mı vardır? Evet, vardır: “İnsana çalıştığından başkası verilmez. ”

Fakat Maturidi’nin unuttuğu bir şey var: Acziyet.

Acziyet insanı çalıştırır, aciz olduğumuz için çalışırız. Bir çocuk bile annesinden doğduğu andan itibaren çalışmaya başlar, emmeye başlar, acizdir. Bedensel sorumluluklarınızdan tutun da ailevi sorumluluklarınıza kadar çalışma zorunluluğunuz vardır.

Rızk iki türlüdür: Maddi rızk ve manevi rızk. İlkesel olarak maneviyata da odaklanabilirsiniz, ilkesel olarak maddiyata da odaklanabilirsiniz. Fark etmez. Ama neye çalışırsanız o gelir önünüze.

Maturidi’nin orada söylediği şey seçme hakkı bize verilmiştir ve biz çalışmamız neticesinde rızkımızı buluruz. Ayetten baktığımız zaman doğrudur amenna. Fakat ondan sonraki görüşlerde farklılık vardır.

Cüz’i irade, külli irade.

Cüz’i irade külli iradeye bağlı olarak tecelli eder. Bu da doğrudur, varlıktan bakarsak yani Allah’ın tecelliyatından bakarsak. Hemen arkasından başka görüşlerde ise evet böyle şeyler vardır.

Fakat kader-i muğlâk, kader-i mutlak denilen bir şey vardır.

Kader-i mutlak; halk ediliş taraflarımızdır yani insan formundasın bu senin kader-i mutlaklığındır.

Kader-i muğlâk ise yaşayacağı şeyler, belirsiz. Ama bu Allah’a değil, bana belirsiz.

Hz. Ömer’in (ra) böyle bir hikâyesi vardır. Bir gün ordusuyla veba olan bir yere geliyor ve oradan geçmeden önce ashabıyla istişare ediyor, ne yapalım diye. Ashab-ı kiram, geçelim diyor, Allah dilemedikten sonra bize zeval gelmez, diyorlar. İlkesel olarak düşündükten sonra ayetle birebir örtüşüyor ashabın sözü. “Allah dilemedikten sonra size zayi verecek hiçbir şey yoktur. Allah diledikten sonra da sizden bir zayi alacak kimse yoktur. ”

Kader-i muğlâk noktasında Hz. Ömer’in (ra) söylediği şudur:

“Allah’ın bir kaderinden başka bir kaderine gidiyoruz. ” Seçim.

Cüz’i iradeyi kullanıyor çünkü külli iradeyi görüyor. Etki-tepkiyi görüyor, fark noktasından bakıyor. İçlerinden birisinin itikadı bozuk olursa hepsini etkiler, hepsi bozulur çünkü. Söyle bana dostunu, söyleyeyim sana kim olduğunu. Huylar bulaşıcıdır. İman dahi etkilendiğiniz şeylere göre artabilir, azalabilir. İtikadınız sağlamdır, adamın bir söylevi sizi aynı anda yıkabilir.

Peki, hangisi haklıdır?

Her birinin bir haklılık payı var. Ayetlerle bile örtüştürdüğümüz yerleri var. İlkesel olarak yanlış bakıyoruz. İnsan temelli bakıyoruz, çünkü Kaderiyye sorumluluğu insana verirken Cebbariyye sorumluluğu Hakk’a veriyor. O zaman bu durum Hakk’ı suçlamaya kadar gider. O zaman Allah yapıyorsa bu kadar yoksulun, fakir fukaranın, Afrikalı’nın ne suçu var? Ama Kaderiyye’ye gittiğiniz zaman bunu kapatıyor, size ve insana sorumluluk getiriyor. Ama ben öyle bir düşüncede olsam ve elimde de erk olsa, kuvvet olsa madem insanlar yaptıklarından sorumlu, o zaman çeksinler azaplarını, üstelik Allah’a bırakmadan ben çektireyim azaplarını, derim ve elimden geleni yaparım. Yani elimden geleni yaparım derken, burada onu bir görüş olarak söylüyorum, yoksa öyle bir görüşüm ya da aklım yok.

Bu şekilde olan çok insan gelmiştir ve bunu da benimseyen çok insan çıkmıştır. Mesela Emeviler’in son zamanlarında da bu benimsenmiştir. Evvela Cebbariyye yani bizim yaptığımızı Hakk yapıyor, bak gördün mü şeklinde benimsenmiştir. Ama sonlarına doğru Kaderiyye’yi benimsemişlerdir; insanların özgür iradesi var, o zaman kafalarını da vurmak haktır diye bunu despotluğa kadar götürenler olmuştur. Abbasiler dahi bunu bir parça olsun benimsemişlerdir. Yani halkın üzerinde egemen olabilmek için iradeyi koyup da adalet sıfatını yani ahlaklı olun yoksa devletin hükmü başınıza bir kılıç şeklinde iner noktasında kullanmışlardır.

O zaman her birinin gerçeklik payı varsa, nerden düşüneceğiz?

Bu noktada yanlış ilke üzerinden hareket ediyoruz. Çünkü insan üzerinden bakıyoruz, Hakk üzerinden bakmıyoruz. Kader insanın kaderi değildir, Allah’ın kaderidir. Bu söz belki ağır gelebilir. Diyor ki: “Bilinmeyi istedim. ”, “Halife diye yaratacağım. ” “İnsi ve cinni bana ibadet etsin diye yarattım. ” Mesela ben manevi olarak varlığımı sorguluyorum. Kur’an’ı Kerim’den cevap: “İnsanoğlunu halife diye yarattım. ” “Bana hizmet etsinler, ibadet etsinler diye yarattım. ”

Çünkü ibadet genel anlamda hizmet anlamına da gelir.

Neyi Allah için yapıyorsanız hizmet odur, ibadet odur.

Allah için nefes mi alıyorsunuz, ibadettesiniz. Allah için birine yardım mı ettiniz, ibadettesiniz. Allah için çocuğunuza gülümsediniz, ibadettesiniz. Allah için birine sadaka verdiniz, ibadettesiniz. Başka birisi için yaptınız, o zaman kendin için yaptın onu, diyor. Hani şehitlerin bile sorgu suali “niçin geldin”dir, niyete göredir. Niyetiniz Allah içinse yaptığınız hareketler, fiiller, namazınız dâhil, orucunuz dâhil, zekâtınız dâhil Allah içinse eğer, o ibadet evladır. Ama nice zekât verenler gördüm kafasına vurur gibi, üstelik fakirin hakkı olmasına rağmen. Nice ibadet eden gördük; kendi nefsi için -görüntü olsun, diye. Bu, o ibadeti olumsuzlamak için değil, niyeti ve insanı ele alıyorum orada. Niyetin kendisinde sorun var, kişi kendisi için yapıyor onu, Hakk için değil.       İbadet Hakk için yapılandır.

Bu bağlamda konumuza geri dönersek; kader kimin kaderidir? İnsanın kaderi değildir, Allah’ın kaderidir.

Şimdi kitaba oradan gireceğiz. Kitabın zaten ana konusu budur. Hakk’ı, hakikati arayanlardır. İnsan üzerinden görürseniz ya Allah’ı suçlarsınız ya da insanı suçlarsınız, insana zulme kadar gider bu iş. Ama Hakk noktasından görürseniz “Bilinmeyi istedim. ” İradi noktada bakın; fizyolojik olarak zaten dışına çıkamadığınız bir varlık var. “Allah’tan kaçış yoktur. ” Çünkü ontolojik olarak Allah’ın varlığının dışına çıkılmaz. Sonsuz bir varlıktır, sonsuzluğun dışına çıkılabilir mi? Sonsuzluğa aykırıdır bu. Allah’ın vücut sıfatı sonsuzdur. Vücut sıfatıyla sonsuz olduğu için bir şeye benzetemezsiniz. Sonsuz olan bir şeyi resmedemezsiniz.

Ama düşüncede soyut şeyleri bir biçime getirirsiniz. Ona bir form verirsiniz yani isteseniz de istemeseniz de. Yukarıda bilirsiniz, aşağıda bilirsiniz, sağda bilirsiniz, solda bilirsiniz. Benim yeğenim vardı, dayı minareleri Allah biliyordum gidiyordum, öpüyordum, derdi. Bakın zorunlu. Tabiatının gereği. İstese de istemese de soyut bir kavramla karşı karşıya kaldığı zaman ona biçim veriyor insan. Adam namaz da kılsa, oruç da tutsa Allah’ı gözünün önüne getiremez, biçim verir. En kralı bile olsa biçim verir, tabiatında bu yok.

Hani çobanın birisi ‘Ya Rabbi! Yanımda olsaydın, saçlarını tarasaydım, bitlerini ayıklasaydım, seni sevseydim’ diye bir şeyler söylüyor. Oradan geçen peygamber ‘ Ya! Allah öyle olur mu, şekilsiz şemalsizdir ‘ gibilerinden bir şeyler söyleyerek halini bozar ve kendisine nida edilir: O kulum benim hüsn-ü zanım üzerinedir halini bozma, şeklinde.

Ama burada önemli olan hüsn-ü zanla, su-i zannı ayırmak.

Su-i zan kötü zandır ve günahtır. Bu noktada bakın elime put aldım, güneş aldım, su aldım veya kâinat kuvvetlerini Tanrılaştırdım, bu Allah’tır dedim. Bu su-i zandır, çünkü bir şeyi alıyorsunuz ona ilahlık sıfatları yüklüyorsunuz.

Ama o adam ne yapmış çobancağız. Allah inanışı var, Allah’ı biçime getiriyor. Yani bir şeyi alıp ilahlık sıfatları yüklemiyor. Allah’a itikadı var, ama onu biçime taşıyor. Bu çok önemli bir şeydir. Allah’a itikadınız vardır, iman-ı gaybi düzeyinde iman edersiniz O’na; şahadetiniz yoktur, sıfatlarıyla müşahedeniz yoktur ki - ibadet ihsandır - diyor.

İhsan nedir diye soruluyor Efendimiz’e (sav) “İhsan Allah’ı görür gibi ibadet etmektir. ” Diye cevaplıyor.

Bu noktada önemli bir şeydir, çünkü hüsn-ü zan ile bir Rabbimiz var. İsteyerek veya istemeyerek O’na biçim verdiğimiz çok anımız olmuştur.

O zaman biçimsize nasıl varacağız?

İşte Efendi onu anlatmaya çalışıyor bir parça; Hakk’ı, hakikati arayanlar için. Yöntemlerini koyuyor. Buraya geldiğinde şöyle bir hal olur, şöyle bir makama gelirsin, burada şöyle bir velilik nişanı doğar gibi anlatımlarda bulunuyor. Ama şekilsiz ve şemalsiz olana varmamız için yapmamız gereken tek şey sevginizi yitirmemenizdir.

Çünkü sevgi şekilsizdir, şekilsize vardırtır sizi.

Ama sevgi şekil ister O’nu duyumsamak için, O’nu görmek için. Ama ilk verildiğinde şekilsizdir. Niye seversiniz bilmezsiniz ama seversiniz. Suret olur, kadın veya erkek olur; bu kul aşkıdır. Ama Allah aşkı geldiği zaman şekilsiz gelir. Neyi sevdiğini bilmezsin ama seversin. Allah’ını seviyorsundur ama O’na şekil veremiyorsundur. Ondan sonra O’nu bütün sıfatlarında müşahede etmeye başlarsın.

Çünkü sevgi müşahede ettirir. Rabıtayı kurmuşsundur çünkü. Rabıta namazdır, oruçtur, şudur, budur. Onlar araçtır. Sevgi olmazsa hiçbiri gerçekleşmez. Sevgi var, kalben bağlantınız oldu. Diğerleri amel bağlantılarınızdır. O yaptığınız fizyolojik şeylerle üzerinizde oluşmuş hormonların açılımıyla bir duygulanım oluşur ve o duygulanımla huzur-u ilahiye açılırsınız. Ama sevgi her an Hakk’ın huzuruna taşır sizi; namazınızda, orucunuzda, zekâtınızda, hac yaparken, ne yaparsanız, bir insana bir şey verirken…

“Ya Musa bugün benim için ne yaptın?” diyor “Ya Rabbi oruç tuttum, namaz kıldım …” diyerek cevaplıyor.

“Onlar senin içindir” diyor ve “benim için ne yaptın” diyor.

Orada söylenen söz tevhidi anlamak adına çok önemli bir şeydir. Allah diyor ki:

“Ya Musa bir yetimi sevdin mi, bir hastayı ziyaret ettin mi, bir açı doyurdun mu?”

Burada söylenen şey aslında şudur; kaderi halifetullahlık ya!

“Ya Musa ben senin üzerinde bir hastayı ziyaret ederken Şafii oldum mu, yani Şafii esmamla göründüm mü? Bir yetimi severken Vedud esmamla göründüm mü? Birisine rızk verirken, yemek yedirirken Er Rezzak oldum mu? Yani benim sıfatlarımı hakkıyla yaşadın mı?

Belki bu söylev gönlümüze ağır gelebilir. Hadis-i şerifte hemen ispatını vereyim: “Allah’ın ahlakıyla ahlaklanınız. ” Hayır dediğimiz şey Allah’ın sıfatlarıyla örtüştürendir. Salih amel…

Birincisi, İslam itikadi olarak Allah’a aidiyettir, o da iman tarafınız, kalbi tarafınızdır. İkinci ayağı ise salih amellerimizdir, çünkü Allah’a dönmemiz için salih amel yapmamız gerekir.

Ya Musa bugün benim için ne yaptın; bana nasıl döndün, demektir.

Sizin o beşeri duygularınız üzerinde Allah’ın esmaları tecelli eder. Onun için birincisi kaderimiz fizyolojik olarak ilahi sıfatlar üzeri yaratılışımız veya fizyolojik olarak Cenab-ı Hakk’ın varlığından çıkamamamız… Bu itikadi olarak böyledir.

İsteyen ‘Allah diye bir varlığı kabul etmiyorum, her şey tesadüften ibarettir, eşyanın tabiatıyla varız’ diyerek işin içinden çıkabilir. İman ediyorsan itikadın bu tarafa doğru gider.

Allah’ın Zati Sıfatları

Zati sıfatları çok iyi bilmeliyiz bu noktada. Çünkü bir şeyin varlığını, ontolojisini yapmazsak onu anlamayız.

Teoloji noktasında varlık bilmek, tasavvufta Allah’ı bilmektir. Bu noktada Zatını iyi bilmeniz gerekir.

Vücud tur. Vücud demek var demektir, bir varlığı var.

Ama varlığı kıdem, evveli yok.

Varlığı ezeli, baki, sonu yok Beka,

Tükenmeyen kendinde olan; Kıyam-ı bizatihi. Kendiyle var olan, nedeni kendinde olan, başkası nedeniyle olmayan.

Bunu bir hadis-i şerifle söyleyeyim çok da duygusal bir hadis-i şeriftir: “Habibim seslendim sesimi duyan olmadı, baktım gördüğüm olmadı. ” Yani kendisini var edecek, fizyolojik veya manevi olarak kendisini var edecek; nedeni dışında olmayandır. Onun için Allah’ın Samed esması vardır. Samed nedeni kendinde olan ve her şeyin nedeninin kendisine bağlı olan demektir. O’nunla görüyoruz, O’nunla yiyoruz, O’nunla içiyoruz, yediğimiz içtiğimiz hep O’nun sıfatlarına dönüyor bizde.

Bütün kâinatın miracı insanadır, insanın miracı Allah’a dır.

Bu nokta çok önemlidir. “Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız, sıfatları ile sıfatlanınız. ”

Fizyolojik noktada da O’nun varlığından çıkamıyoruz. Nereye kaçacaksınız ki varlığı ile her şeye kuşatıcı; Muhit. Sonsuz, dışına çıkamıyorsunuz.

Muhalefetün lil havadis: Halk ettiği hiç birşeye benzemez.

Vahdet: Her şeyle birlikte olan… Vahid; kendinde bir iken, parçasız iken, var ettikleri üzerinde de parçalara ayrılmayan deyişini taşır. Vahdet sıfattır, Vahit ikinci manayı taşır ki öznedir. Var ettiği zamanda parçalara ayrılmamış olan. Bunun için “her şey onun varlığından bir tecellidir” denmiştir.

Her şey O’nun görünüş biçimleriyse O değil mi?

Bu hakikaten de önemli bir konu. Gördüğümüz şeyleri O yapmak gibi bir durumumuz yok.

Çünkü sonsuz bir varlığı kalkıp da sınırlı bir varlıkla sınırlandırırsak bu putperestliktir. Putperestlik sınırlı bir varlığa sonsuz yüklemlerde bulunuyor. Kudretten yana sonsuzluk yüklüyor veya varlıktan yana. Mesela merhamet olsun, cömertlik olsun; cömertlik tanrıçası, kudret noktasında kudret tanrıçası olsun veya güneş olsun nuruyla, ziyasıyla hayat tanrısı olsun. Ona sonsuz sıfatlar yüklüyoruz. Aslında hayat sadece güneşe bağlı olan bir şey değil. Yani o sıfatı yüklememiz aslında onu put edinmemiz yani sonsuz tecellisi olan bir varlığı kalkıyoruz sınırlı bir varlıkta sınırlıyoruz. Ve Allah bunu istemiyor.

Kur’an bunu terminolojisinde zaten işliyor. İbrahim makamında eğer bütün varlıklarda tecelli eden benim deseydi şöyle derdi orada: “Benim Rabbim bütün kâinattır” ve orayı ilahlaştırırdı; demiyor. “Benim Rabbim güneşi doğudan yükseltir” diyor.

Musa’nın dilinde, ”Benim Rabbim, senin de benim de ve bütün âlemlerin de Rabbidir” diyor.

Aşkın bir varlıktan bahsediyor. Her şeye muhit olan, kendi varlığından var ederek, kendi varlığından muhit olan, kuşatan bir varlıktan bahsediyor. Bu noktadan baktığınız zaman kaçarınız yok.

Kaderiniz isteseniz de istemeseniz de fizyolojik olarak O’na ait.

“Ben yeryüzüne bir halife yaratacağım. ” İkinci neden. İsteseniz de istemeseniz de halifelik sıfatları üzerine yaşarsınız. Görme, duyma…

Erenler buna güzel söyler: Esma-i hassınız neyse o doğrultuda yaşarsınız. Cömertliktir; durmadan verir. Malik-il mülktür, adam durmadan sahiplenir. Ama cömertlik malik-il mülkün hakkıdır, çünkü cimri adam sahiplenirken bu mal benim, der. Malik-il mülk esmasıyla sahiplenir, ama mal ona hükmediyordur. Gerçek cömert olanda ise malik-il mülk olan, mala hükmedendir. Alır, verir. Bir şeyi verir, vermesiyle malik-il mülktür, çünkü mal ona hükmetmiyor, hükmeden kendisi. Yani nedenini mal üzerinden bulmuyor. Nedenini kendinden buluyor, sıfatından buluyor ve o sıfatın gereğini yapıyor.

Bu noktada çok önemli bir konudur. Kaderimiz Allah’ın kaderidir. Birincisi; fizyolojik olarak işin içinden çıkamadığımız için varlığımızın nedeni O’dur. İkincisi “Halife yaratacağım. ” Demiş. Bütün insanlık âlemine bakın, umumi olarak hepsi yekvücuttur. Kimisi Şafii esması; doktorlar, kimisi muallimdir, Âlimdir; öğretmenlik yapar, bilim adamlığı yapar veya birisi Kahhar olur.

Ama hepsi Cami-ül Ezdâd sıfatında olduğu için zıtlarla tecelli eder.

Bir insanın iradesi kendisine bağlı mıdır?

Bence değildir.

Hangi noktada? Eğer bir insanın iradesi kendisine bağlıysa hep genç kalmak ister, hiç ölmek istemez. Her zaman rızkı daim yapmak ister. Ama öyle bir kuvvet yok. Acizlik sıfatımız gereği çalışıyoruz ve kaderimizi bulmaya çalışıyoruz.

Kaderimizin ne zaman Hakk’ın kaderi olduğunu bilirsek işte o zaman aklen rahatlayacağız.

Niye?

Çünkü dışına çıkamadığımız bir varlığı yaşıyoruz. Halifetullah sıfatı gereği Allah’ın esmaları üzeri yaşıyoruz.

Zılli Tecelli ve Asli Tecelli

Tecelliyat noktasında esmalar zılli tecelli ve asli tecelli olmak üzere ikiye ayrılır. Zılli tecelliyle asli tecelliyi anlamlandırmak için. Şöyle söyleyeyim;

Bir şeyi kendi varlığınız için yapıyorsanız o zıllidir, yani esmalar sizde zılli tecelli eder.

Nasıl? Hani kahhar esmasıyla bunu bunun için yapıyorum, diyorsanız ama kendi nefsiniz için yapıyorsunuz. O zaman sizde zılli tecellidir. Veya cömertin esması malik-ül mülk olması gibi, cimri aynı sıfatı zılli yaşıyor.

Zıll demek gölge demek, gölgede kalıyor. Kendine neden veriyor.

“Kulum”, diyor; “sen varsan Ben yokum, Ben varsam sen yoksun. “

Kendine varlık verdiği için o yaşamın kendisinde örtünüyor.

Lütfi Babanın söylediği söze geleyim “Evladım biz biliyoruz, onlar bilmiyor. ”

Zılli tecellide yaşıyor kendi nefsi için. Ama asli tecellide kendi nefsi için yapılmaz bir şey. Bir insanı ziyaret ediyorsunuz, psikolojik olarak Şafii esması sizde tecelli eder, onu güldürmeye, motive etmeye çalışırsınız; El Şafi tecelli eder. Bir yetimi seversiniz Vedud esması sizde tecelli eder. Onların sevinci sevincinize sevinç katar.

O da bir ayet gereğidir: “Yaptığınız hayır işler sebebiyle Allah gönlünüzde bir sevgi yaratacaktır. ” der.

Yaptığınız iyiliğin Hakk’tan olup olmadığını, asli tecellide olup olmadığınızı da o şekilde anlarsınız. Kalbinizde bir sevinç oluşur.

Ya kardeşim kötü bir şey yapıyoruz onda da sevinç oluyor?

Ona dikkat edin kendiniz için de yapıyorsanız, orada da sevinç oluşur. Kendisi için yapıyor ya, başarıya ulaştım, yaptım. Ama diğeri kendisi için değil, başkası için bir şey yapmış ve o onu sevindiriyor. Orada emin olun asli tecelli üzerinesiniz, sizin üzerinize veren Hakk olur, o yüzden sevinirler.

Üzerinizde nuruyla tecelli edip onları etkileyen, onları dalga dalga duygulandıran, o duygulandırmayla da sizleri ikinci defa duygulandıran Hakk olur ve size yaşam sevinci verir.

Er Rezzak olarak birisine yemek yedirtirsiniz. Allah sizden rezzak olur.

Siz Allah mısınız? Değil. Allah sizden sıfatlarıyla görünüyor.

Bu sıfatları nasıl göreceğiz, bu sıfatlar boyutsal mıdır, bir yerlerde falan mıdır?

Değil! Sizin tavırlarınızda görünür, kâinatın tavırlarında görünür.

Görmemize sebep nedir? Görmemize sebep imandır.

Bu söylediğimizin hepsi pozitif noktada, eşyanın tabiatında düşünen, materyalist bir insan için komiktir.

Hz. Ali’nin (r. a) bu noktada çok önemli bir sözü vardır:

“Bizler bu gözlerle Allah’ı göremeyiz. İman dolu gözlerle görebiliriz. ”

Bu gözlerle göremeyiz derken duyu gözlerini kast ediyor çünkü duyular şekle şemale bakar. Her varlık kendini gösterirken başka bir şeyi işaret eder, bu ontolojik yasadır. Ama sadece kendisini gösterir. Varlığınızla kendinizi gösterirsiniz ama yaşadıklarınızla başka şeyler gösterirsiniz, işaret edersiniz sadece… Allah-u Teâlâ kâinat için “delillerim” der. Başka bir ayette de “ayetlerimizi içeride ve dışarıda göstereceğiz ” der. Bütün kâinat size Allah’tan inen ayetler ve deliller olur.

“Oku, yaradan Rabbinin adıyla oku”

Oku emri evrenseldir.

Bir yerde çalışıyorsunuz ve emeğinizin karşılığını alıyorsunuz.

Eğer imanınız varsa ne dersiniz?      Rabbime şükürler olsun ki rızkımı veren sensin.

İmanınız yoksa ne dersiniz?      Sebebe bakarsınız ve patronumuz maaşımızı geciktirmedi, emeğimizin karşılığını verdi dersiniz.

Veya ticaret yaparsınız bak ne güzel para kazanıyorum demeye kadar gider bu iş. Sebeplere bakarsınız.

Tevhid sebeplere bakmaz,       sebeplere aşkın olanı görmeye bakar ve aşkın olan şeyi ancak imanla görebilirsiniz.

Peki, iman nedir?

İman; Allah’ın varlığından kati surette, şüphesiz emin olmaktır. O’nun varlığından şüpheniz olmaz. O zaman size rızık veren patron değil Allah’tır, çünkü Er Rezzak olan O’dur. Sıfatın hakkı odur çünkü. O zaman hamd’e geri geldik,       elhamdülillahi Rabbil âlemin.

Hamdi yapmanızın en büyük koşulu sebeplere bakmamanızdır. Hakkıyla bilecekseniz, aşkın olanı görecekseniz o zaman sebepleri görmezsiniz, sadece Allah’ı görürsünüz. Diğerleri sadece bir araç, sadece Hakk ile görürsünüz.

Kâinatta muhatap alınan sizsiniz, çünkü size varlık vermiş. Kur’an-ı Kerim’de de aynı usulle yapılmıştır. Allah okuyucuyu muhatap alır. Abdulkadir Geylani Hazretleri de böyle yapmıştır, doğrudan okuyucuyu muhatap almıştır. Evladım bu böyledir, şu şöyledir diye sizinle konuşur mesela. Aynı yöntem. Çünkü Allah kendisini muhatap alanları muhatap alır. Abülkadir Geylani hazretleride okuyucusunu muhatap almıştır.

Allah kendisini muhatap alanları muhatap alır. Bunun en güzel belirtisi iman ve sevgidir. Eğer iman ve sevginiz varsa Allah’a karşı muhatap alınmışsınızdır demektir. Birisine bir iyilik eder ve gönlünüze sevinç doğarsa, hiç şaşırmayın. Bir şey için dua eder ve duanız kabul edilirse hiç şaşırmayın.

Çünkü duanın kabulü Allah’ın sizinle konuşmasıdır.

“Kulum dua ettiğinde duasına icabet ederim. ” diyor.

Ben seni görüyorum, seni duyuyorum, merak etme, ben sana veriyorum, demektir aynı zamanda. Duanın kabulü ise Allah’ın kuluna kelamıdır. İmanla dolu bir gönül Ya Rabbi sana hamd olsun, veren Sensin. Burada iman dolu kalp O’nu görür. Fakat burada görmek fizyolojik bir görme değil, imani bir görmedir. İlkesel bir görüştür. İmanımız yoksa Allah’ı göremeyiz.

İslam; Allah’a aidiyettir ve kalbi olur. Sevgi ve değerleriniz noktasında aidiyetiniz uyanır. “Bizler Allah’a aidiz ve geri Allah’a dönücüleriz” amelleriniz ile Allah’a dönersiniz. “Onlar salih ameller işleyenlerdir”; salih ameller ile O’na dönersiniz. Tefekkürleriniz salih amelleriniz için bir araçtır. Allah’ın bilme iradesine bir hizmettir.

Bilme iradesinden kaderi incelediğimiz zaman “Ben gizli bir hazineydim bilinmek istedim. ” Diyor. Kimisi bu hadis-i kutsiyi kabul eder, etmez, bilemeyiz. Ama Kur’an’ı Kerim’de “akletmez misiniz”, “ hiç düşünmez misiniz” ayetleri ile bu hadisi kudsi karakterize edilmiştir. Neyle akledeceğiz; kâinat üzerinden, neyle akledeceğiz; elimizde ne sebepler varsa, düşünmemize neden esmalar, ayetler ve neyse artık.

Bakınız; “ben bilmeyi murad ettim” demiyor, “bilinmeyi murat ettim” diyor.

Bunun ispatı var mıdır tarihte? Evet vardır. İnsanoğlunun tarih boyunca bıraktığı eserlere bakın, sadece ilmini bırakır, ilmi dışında hiçbir şey bırakamaz. İsterse piramitler olsun, isterse hanlar hamamlar olsun, isterse tapınaklar olsun, isterse köprüler olsun, fark etmez, hepsi bir bilgidir. ‘Biz bunu böyle yaptık’ın bilgisidir o ve insana bilgi miras kalır hep. Felsefi, dini fark etmez. Hep bilgimizi miras bırakıyoruz. İnsanın bilmek dışında yapabileceği bir şey var mıdır? Doğamızı en çok etkileyen şey bilgidir, merak ve şüphe. Şüphe ederiz, bilmeye çalışırız; korkarız, bilmeye çalışırız. Çocukluğumuzdan itibaren hep bilmeye çalışıyoruz.

Allah kelam öğretti veya kelam ile öğretti.

Hep öğreniyoruz, her an öğreniyoruz. Öğrenmeye ailede başlıyoruz; öğreteni anne baba olarak değil, Rabb ve mürebbi sıfatından Allah’ı görmeye başladın mı Allah öğretiyor. Allah bir yerde öğretmiş ve bırakmamış, her an öğretmeye devam ediyor.

Tevhid sebepleri değil, sebebe aşkın olanı görmektir. Her şeyi Hakk görmek değil, her şeydeki Hakk’ı görmektir.

Çekirdek aile esmaların tecelli ettiği en kuvvetli yerdir. Baba rab rolünde, anne ise mürebbi rolündedir. Rububiyet sıfatları ailede tecelli eder. Baba azamet sıfatlarını gösterir, anne rububiyette durur. Hemen hemen her alanda Rabb’imizin esmalarını yaşıyoruz ve bilinmeklik isteğine hizmet ediyoruz.

Kuantum fiziğine ve onun tarzında yapılan belgesellere, projelere gidin bakın; “bir varlığın varlığında yaşıyoruz” a götürürler. Yani bir enerji deryasında yaşıyoruz. Ama yüklemde nesne vardır özne yoktur. Tasavvufta ise özne Allah’tır.

Âlemin öznesi Allah’tır.

Bizim derdimiz O’nu görmek ve müşahede etmektir. Derdiniz varsa, geleceksiniz; zaten bu kitap da onu söylüyor; Hakk’tan yana bir derdiniz varsa gelin, buyrun. O noktada iman ve sevgi hakikaten önemlidir. Kaderimiz Allah’ın kaderidir noktasında birincisi… Bilinmeklik istedim diye bir program çıkartmıştır, yani istesek de istemesek de umumi ve hususi dairede bilinmekliğe aracız. Bütün âlem biz Allah’ı bilelim diye bize araç oluyor. Bilimden veya bizden bakın! Bilmek için buradayız…

Hadisi şerifler ile delil getirirsek; “Beşikten mezara kadar ilim öğreniniz. ” “İlim öğrenmek müminin üzerine farzdır. ”

Farziyeti “De ki Rabbim ilmimi artır. ” ayetinde görüyoruz. Dua et ki ilmini artırayım demektir aynı zamanda.

Efendimiz (sav) “Ya Rabbi faydasız ilimden sana sığınırım. ”

Ben bunun üzerinde düşünmeye başladım. Efendimiz neden böyle bir şey söylemiş, faydasız ilim olur mu diye. Faydasız ilim Hakk’a ulaştırmayan, nefsin ilahlığına götüren ilimdir. Onun da kendince bir faydası vardır, ama size faydası yoktur.

Hakk’a, hakikate götürmeyen ilim, faydasız ilimdir.

Araya sebepleri sokarsanız hakikat zincirinde boğulur, kaybolursunuz. Sizi Hakk’tan uzaklaştırır. O yaptı, bu yaptı, bu sebepten oldu diyerek uzaklaşırsınız Hakk’tan.

Yani kısacası bilinmeklik noktasında umumi ve hususi düzeyde yaşıyoruz. İsteseniz de istemeseniz de halifelik üzerine yaratıldınız, isteniz de istemeseniz de bana secde edeceksiniz diyor Allah. Ve emrediyor, emir veriyor:

“Sonunda bana döndürüleceksiniz. ”

Topraktan yaratıldınız veçhesiyle, kâinata yönelirsiniz; Hakk’tan yaratıldığınız veçhenizle ise Hakk’a yönelirsiniz. Bu da istisnasız ve zorunludur. Onun için gönlünde iman olmayan kimse hemen hemen yoktur. Ateistin dahi sıkıştığında duası olur. Allah’tan başka da bir ateist var mıdır bilmem. Çünkü Allah’tan başka bir Allah yoktur. Allah kendisinden başka Allah tanımaz.

Kader Allah’ın kaderidir. Hangi noktada? İrade noktasında, onun programı noktasında. Biz bizliğimizi yaşayamıyoruz, O’nun muradını yaşıyoruz. Kader deyince bir ölçü var, fakat çıtamız Allah’ın belirlediği şeydir. O zaman “bizim kabahatimiz ne” dediğimiz zaman yine kendi üzerimizden düşünmüş oluruz. Ama Allah üzerinden zevk edersek bunun hakkı buymuş deriz ve böyle düşünürüz. Allah’ın esmalarının tecelli edebilmesi için zıtlıkların olması gerekir. Birisi Kahhar esması ile zulmedecek ki merhamet sıfatı ortaya çıksın. Zıtlardan bakarsanız iş daha farklı olur, daha anlaşılır olur.

Esma tecellisinden bakınca cezalandırmada ortadan kalkar. Kahhar esmasını burada örtük yaşar, sadece Halim sıfatında yaşarsanız örtüklüğünüzü diğer âlemde açarlar. Yani Kahhar sıfatını diğer alemde yaşarsınız.

Bizler Allah’a aidiz ve geri Allah’a dönücüleriz noktasında İslamız.

İslam’ın iki noktada açılımı var.

Birincisi; vahidiyet düzeyinde, ikincisi; basü badel mevt düzeyinde. İmanın şartları bu ikisinde toplanır.

Vahidiyet demek Allah’ın birlik ve beraberliğinde O’na müşahit olmak, O’nun vahidiyetinde yaşıyoruz demektir.

Vahid tek olan, tekliğiyle de bir olan, yarattıklarıyla da beraber olan anlamındadır.

Basü badel mevt ise yaşadığınız herşeyin bir sonucu olarak karşılığı vardır.

Öldükten sonra dirilmeye iman etmektir. “Burada kör olan orada da kör olur. ” Burada kör olanın orada görebilmesi için de temizlenmesi lazım. Zihin, gönül sebeplerle dolu, sezgiler nefsinin elinde ve âleme öyle bakıyor. Böyle olunca temizlenmesi lazım, evvela içgüdülerinden…

İçgüdüler; kendi içinlikdir. Hangi noktada bir içgüdünüz doğarsa orada kendiniz vardır. Mesela şehvet, kendiniz için; öfke, kendiniz için; orada kendiniz vardır.

Allah’a yakınlaşmak için O’na adım atmamız gerekir, nefsi emmaremizden kurtulacak şeyler yapmamız gerekir. Çünkü Allah “kulum bana yaklaş” buyuruyor. “Kulumun bana şevki artmıştır, benim şevkim ondan daha fazla.” Eğer Allah’a yaklaşacak bir şey yapmazsak O’na yakınlaşamayız, örtüyü kaldıramayız. Aslında anlaşılması gereken “kulum ben sana yakinim, sen anlamak için gayret et”tir. Sebepler dairesinden bakarsak çalışma zorunlu kılınmış, acziyet kaderimizdir aslında. İnsanın kaderi acziyetidir aslında. Neden? İlahi sıfatların tecellisi için.

Kur’an safhalar kitabıdır.

Allah bir kimsenin rızkını kapatacaksa âlemin üzerinden değil onun hali üzerinden kapatır. Allah şeytanın rızkını yine kendi üzerinden kapatıyor. Âdem üzerindeki tecelliyattan nasibini kendi eliyle kapatıyor. Kimisinin gözlerinden hayat neşesi akar, tüm hayat ona doğru akıyordur, hep bildiği yerden sorular gelir.

Safhalara geldiğimiz zaman farklı şeylerle karşılaşırız. Birincisi yaşadığımız şeyin nedenine esmalardır dedik, Allah’ın kaderini yaşıyoruz dedik; bu külli daireden bir bakış oldu. Sebepler dairesine gelirsek nereye gidiyor diye; efendi bize bunu anlatacak.

⯑      Hatalar ve günahlar hocam?

Allah’a göre hata, günah yok; bize göre hata günah var. Allah hikmet üzeridir. “Herşeyi hikmet üzeri yarattık” diyor.

⯑      Cennet, cehennem kavramı?

Ben onu şöyle düşünüyordum çocuk aklıyla; cenneti ve cehennemi yaratmış, orada sıfatları görünüyor. Burada o sıfatları görmeyenler orada yaşayacak. Allah bir şey yaratmışsa yeryüzünde de onu biçimlendirmiştir, insanda da onu biçime getirmiştir. Yani onu karakterize ettiği bir biçim vardır. Mesela cennet. İnsanın gönlü madalyonun iki yüzü gibidir. İrade ettiği şey olursa cennettedir, olmazsa cehennem. Cennet kavramı da irade ettiğiniz şey olacak değil midir? Cehennem ise acziyet makamıdır; irade ettikleriniz olmayacak, çaresizlik, huzur ve selametiniz yok. Dünya bir bakarsınız kış; cehennem gibi olur –cehennemin de soğuk katları vardır- biri gelir kalbinizi üzer; kalbiniz buz keser. Birisi neşesini paylaşır sizinle, cennete dönersiniz. Tabiatta böyledir; bahar olur, içiniz kıpır kıpır bakmışsınız cennet bahar.

Bu kitap temel olarak ahiret kitabıdır. İtikadınız noktasında cennet ve cehennem ahirette de vardır. Ama aynı zamanda yaşamış olduklarınıza göre, meylettiklerinize göre de bu dünyada da vardır. “Biz bunlardan tatmıştık” burada yaşadıklarınız orada biçimleniyor. Yaşadıklarımızın karşılığı ne? Burada ne yapıyorsanız geleceğinizi inşa ediyorsunuz. Yaptıklarınızla geleceğinizi yaratıyorsunuz anlamına gelir ama üzerinizde yapan Allah’tır.

⯑      Günah işleyerek mi terbiye oluyoruz. Bu noktada takıldım.

Günah olmasa vicdanınız olur mu? Külli dairede kaderimiz Hakk’tır dedik. O kaderden payımıza düştü. Tamam, Allah’ın varlığında Hakk’ı yaşıyoruz. Tasavvufun da gayesi Hakk ile yaşamayı öğretmektir. Allah’ın ahlakı ile ahlaklanın derken bunu kasteder. Sorularınız şunlara çıkar; “sizler iman ettikten sonra denenmeyeceğinizi mi zannediyorsunuz” “Allah cennet karşılığında (Cennet dediğimiz zaman köşkler ve hurilerden ziyade iradelerin huzur ve selamet bulmasıdır) mallarınızı, çocuklarınızı eksilterek satın alır” diyor. İmtihandan kasıt potansiyelinizin açığa çıkmasıdır. Bizlerin nedenselliği imtihan ile Allah tarafından ortaya çıkartılır.

Senin iki damla gözyaşın için Allah-ü Teâlâ ne belalar veriyor. Senin hayrına olanı artık bela olarak görmez, rahmeti ilahi olarak görürsün.

Tasavvufta kavramlar safha safha yer değiştirir. Bir zaman karşılaştığınız şeyler bela olarak görünür, başka bir zaman baktığınız şeyler ise sizlere rahmet olarak, hayır olarak görünür ve gelen şeye şükredersiniz. Sizin hayır bildiğinizde şer, şer bildiğinizde hayır vardır. Bir varlık, nedeninin hakikatine vardığı vakit terbiyesini bulmuş demektir. Buda ancak “Zul celalil vel ikram” celali vel ikram ile oluyor.

Bu işlediğimiz kitapta da Efendi yolumuzu buldurmamızı sağlayacak öğütler veriyor. Şurda şunu yap, burada bunu yap, Cebbariyye gibi yapma, Kaderiyye gibi yapma, orta yolu bul diyor. Veya evladım bu makama geldiğin zaman sabret, ardından başka kapılar açılacak göreceksin diyor.

Gaybın anahtarı sabırdır. Mademki yaşadığımız Hakk’ın kaderidir o zaman önce sabret. Ondan sonra seni rızaya taşımak istiyor. Mademki Hakk’ın tecelligahıdır; o zaman razı ol, sev ve razı ol diyor.

İki türlü geliyor; bazısına yetenek düzeyinde fisebillilahtır o, ikincisi de çalışıyorsun çalışman üzerinden çıkıyor.

Sebepler üzerimize geldiği zaman sebeplere odaklanıyor, Hakk’ı düşünemiyoruz. Bu işte bir hikmet vardır, biraz susayım kendimi geriye alayım diyemiyoruz. Gerekli tepkiler neyse, koşullar doğrultusunda onu veriyoruz. Allah esirgesin.

“Zul celalil vel ikram” celali vel ikram sıfatından ‘koşulları bil, ona göre yaşa’ manasını anlamak lazım. Bela ile de ilahi lütuflar ile de yaşamasını öğreneceğiz.

“Mümin kullarının üzüleceğini bilmesem, diğerlerinin evlerini çatılara kadar altın ederdim” diyor. Dünyada veririm, ahirette elleri boş kalır manasına da gelir bu.

⯑      Hesap burada bitiyor demek mi bu?

Tam olarak değil. Bir şeye talip oluyorsunuz. Hakk ve hakikate talibim diyorsun. Bu iki türlü gelir; birincisi âlemler noktasında hakikate talip olmak; bunda tefekkür çok iş görür. İkincisi; gelen belaları mı göreceksin, rahmeti mi?

Kader bahsi üzerinde Allah’ı veya kulları suçlamak yerine ne yapmamız gerektiği noktasında tasavvuf doğmuştur.

Madem külli bir iradenin tasarrufunda yaşıyoruz ne yapmamız gerek?

Asr suresinde belirtildiği gibi tasavvufun ilk kuralı sabırdır.

Şeriat, tarikat, hakikat, marifet bahsini ele alalım. Efendi bu kitabında hakikat ile marifet bahsini fazla ele almıyor. Sadece onlara işaret ediyor. Şeriat ve tarikat bahsini ele alıyor, nasıl varırsınız sorularına cevap veriyor.

Şeriat ve tarikat kapıdır. Hakikat ve marifet varılması gereken noktadır, yani mertebedir.

Kur’an aklı sonuçlara göre konuşur, bilim aklı da sonuçlara göre konuşur. Sonuca göre iş yapmaya başlar. Gönlünüzdeki güzel haller cennette huri gibi biçimlenir, hayır amellerin gılman biçimlendirir. Senin Allah için fi-sebillilah yaptığın şeyler güzel şeyler oluşturur.

İnsanın Allah için yaptığı şeyler insanda tefekkürleri oluşturur, cennet bahçelerinde göğsünün genişlemesini sağlar.

“Biz göğsünü genişletmedik mi?”

Ama neyle genişletti, belalarla, sıkıntılarla, imtihanlarla, sevgiyle, kabullerle genişletti.

Feleğin çemberinden geçen insanlar birçok safhadan, kısımdan geçmiştir ve kabulleri çok geniştir. Diğer insanların hallerinden anlar. Kuşatıcı bir merhamet üzeridir.

Bizimde aynı şekilde olmamız gerekir. “Cennette kevserden içen temizlenir” diyor; bu âlemde karşılık olarak gönlünüz iki damla gözyaşı ile temizlenir.

Hz. Ali “Ahirette cennete girmek şaşılacak bir şey değil, Allah bir sebeple cennetine koyar. İş o ki burası cennet olmuş olsun, cennete girdiğinde cennet kendisi ile iftihar etmiş olandır. ” demiş.

Rahmet pınarı nur pınarıdır; kişi o pınardan içtiği zaman nur keser. Allah bir gönüle aşk; ışk verdi mi hastalıklar, yoksulluklar, sıkıntılar ile varlığını nura keser. Şiddetli yaşadağınız şeyler ile yüksek derecede enerji salınımı, nur tecellisi olur. Enerji salınımınız ne kadar yüksek ise o kadar yüksek derecede enerji salınımınıza gark olmuşsunuz demektir. (ısı=ışın/ışın=ısı) Bu bağlamdan bakarsanız hastalıklar, yoksulluklar, fakirlikler iç âleme çekilmeniz için zorunlu şeylerdir. Zorunlu mudur; “Geçmişlere verdiğin büyük sınavları bize verme” duası ile belki tolere edebilir. Bazısı çuvaldızla, bazısı akupunktur ile şifa bulabilir.

Ne ki âlemde yaratılmıştır insan üzerinde tecellileri vardır. Zekâ diye bir melek yaratmıştır, size zekâ diye meleke vermiştir. Kürsi-i ala yaratmıştır, akıl kürsüsü vermiştir. Kürsi-i ala insanda beyindir, hem yerleri hem iç âlemi kucaklar. Tasarruf kuvvetlerine varıldığında kürsiyi kullanımda inanılmaz şeyler ortaya çıkar. Bir şeyi istersiniz, gözünüzün önüne getirirsiniz aynı zamanda olmaya başlar “ol dediği olur”. Kul ne isterse Cenab-ı Hakk yaptırtır.

Keramet dediğimiz şey cennet nimetleridir. Kırklar, yediler, üçler cennet makamlarıdır, gönül mertebeleridir. Bir ahlak sahibidirler, bunun neticesinde bir nur açılımı olur ve o nur ile iş görürler. Bu kuantum düzeyde gerçekleşir, diğer insanların üzerine dalga dalga yayılır. Bir insan tüm âlemi üzerindeki nurun salınımına göre değiştirebilir. Pozitif iseniz her şey pozitif olur mu; samimi iseniz olur. Şüpheleriniz var ise olmaz. İstediğinizde icabet eden O’dur, hal lisanı ile.

Bu yola girmenin temelinde yatan en büyük şey dua ve şükürdür. Arasında sabır vardır.

Duası olmayan, sabrı olmayan Hakk’ın kelamına vakıf olamaz. Kapıyı açan duadır. İnsan yeter ki samimi olsun. Ondan sonrasında zaten Hakk size veriyor.

Devir öyle bir devir oldu ki… Peygamberlik devri âşikârlık devridir; âşikarca davet ediyordu. Şimdi taleben ve veceden; talep edene icabet edilmeye başlandı.

Talep sizden olmadığı sürece size talep edilmez. Bugün dünyanın her yerinde televizyonlarda, kitaplarda, internette, medyada her yerde âşikâr bir tebliğ var. Ama talep olmayınca, gayret olmayınca bir şey gerçekleşmez, size icabet edilmez.

Talebin birinci ayağı duadır. İkinci ayağı dua ettiğinin gereğini yapmaktır.

Gereğini yapmak Fatiha’da --doğru yol üzeri, nimetine erdirdiklerinin yolu üzeri eyle- derken erenler kim?

Bir fırka-i naciyye meselesi vardır. Efendimiz (sav) “Benim ümmetim 73 fırkaya ayrılacak ama onlar içerisinde sadece bir tanesi cennete ulaşacaktır. ” Diyor. Peki, şia ve ehl-i sünnet tartışmaları bir tarafta kalsın kimdir bu cennete gidecek olan fırka? Bunlardan bir fırka huzur, selamet ve irade noktasında kararlılık bulacak diğerleri ise kendi varlıklarında olan değişiklikler ve psikolojik etkenlerden dolayı ne huzur ne selamet ne de iradelerindeki gerçekliği bulabilecekler.

Bu fırka hakkında çeşitli sahiplenmeler vardır, herkes biziz der.

Kur’an cevabını vermiştir; nimetime erenler! İman kalbidir. Kimin gönlüne iman verdiyse, o iman ile salih ameller işletiyorsa odur.

Kabirde üç soru sorulacak; Rabbin kim, kitabın ne, peygamberin kim? Temel ilke şudur; aidiyetiniz soruluyor.

Bir insanın ahirete inanması onda vicdan uyandırır. Ahirete imanı olmayan adamdan şüphe edin ve ondan her türlü kötülüğü bekleyin. İman edene göre daha serbest hareket eder. İnanan ise katiyen hata yapmamaya çalışır. Buna karma felsefede şöyle diyorlar: “Ne yaparsan onu bulursun. ” Bizim tasavvufta ise “İnsan eliyle ettiğini bulur. ” Yani kaderiniz, kısmetiniz, sizin üzerinizden açılır.

Altını çizmemiz gereken şey; salih ameller işlerler.

Allah-u âlemin ahlakı ile örtüşen, sıfatlarının ortaya çıktığı amellerde bulunurlar. Kendi nefisleri için değil; öfkeleri dahi kendi nefisleri için değil, şecaat düzeyinde, insanları terbiye etmek içindir. Bunun en güzel örneği yüzüne tüküreni öldürmekten vazgeçen Hz. Ali kıssasıdır. Bir insan bir insanı öldürmez, katleder. Öldürmek sıfatı Allah’a aittir.

Ahirette üç şeyle sorgu sualiniz olur. Birinci sorgu sualiniz kul hakkı, ikinci salât, üçüncü ise şirktir.

—Normal şirk kalktı, günümüzde putperestlik kalktı amenna. Ama gizli şirk denilen bir şey var.

Gizli şirk nedir diye soruyorlar Efendimiz’e (sav) ve cevaplıyor:

“Karıncanın ayak sesleri kadar sessiz ve gece karanlığında görülmeyecek kadar da karanlıktır. ”

Gizli şirk sizin kendinizi araya koymanızdır. Ben yaptım, ben ettim diyorsunuz. Sebepler dairesinde kendimize varlık veriyorsak gizli şirkteyizdir. Kulum bana kendinle gelme diyor.

—İkincisi çok önemlidir. Diyor ki bana salâtsız gelme. Salât dediğimiz zaman beş vakit namaz gelir aklımıza fakat sadece bundan ibaret değildir. Salât Hakk’ı kıble edinmek, O’nu kıble edinirken duada ve zikirde bulunmaktır. “Daim salâttadırlar.” Diyor. “Kulum ben seninleydim, sen kiminleydin?” Sebepler dairesinde miydin, kendi nefsinle miydin? Bensiz benim yanıma gelme diyor.

—Kul hakkıyla gelme; ben orada tecelli ederken sen nasıl hakkını gasp ettin demektir.

Onun fıtratının üzerinde tecelli edecek sıfatı engellemişsinizdir. Hem adalet sıfatı gereğidir hem de orada kendi sıfatı tecelli ettiği içindir. Kul hakkına buğuz etmek, kul hakkını gasp etmek Allah’tan beri kalmaktır. Çünkü orada direkt nefis var, zapt etmek. Mesela çalmak; adam sadece çalacağı şeye bakıyor. Öfkesiyle birini dövmeye kalkıyor; varlığına tecavüz ediyor. Dedikodusunu yapıyor; Allah-u âlemin ondaki dedikodusunu yapıyor.

Yalan günahların en büyüklerinden olarak yasaktır. İki veçhesi vardır; inkâr ve iftira. Sebepler dairesinde olanı olmamış gibi gösterirken, olmayanı da olmuş gibi anlatarak Allah’a inkâr ve iftirada bulunuyorsunuzdur. O öyle bir şey zuhur ettirmemiştir, siz ettirdiğini söylüyorsunuzdur. Veya Allah öyle bir şey yaratmıştır, siz olmadı diyorsunuzdur. Allah kul hakkıyla, dedikoduyla, iftira ile bana gelme diyor.

Salih ameller işliyorsanız salât noktasında Allah’a yakinliğiniz, salâtınız var demektir. Allah’a şüphesiz olarak iman ediyorsanız, sorgunuz kalkar. İman ediyorsanız sebepleri araya koyamazsınız veya imanın seviyesi ölçüsünde koyarsınız veya koyamazsınız. Bunları yapıyoruz başımıza bir şeyler geliyor. Neden geliyor? İlk olarak sabret.

Kaderin sırrı kişinin sırrı değil, Allah’ın sırrıdır. Nedenin Allah’a bağlıdır. Nedeni öğrenmek istiyorsanız, sabredeceksiniz. Sabır şeriatın kapısıdır. Şeriat da veçhe olarak vicdan yeridir. Haklar üzeri hareket ediyorsanız şeriatınız var demektir. Haklar üzeri hareket edip kendi haklarınız üzeri savunuyorsanız, şeriat kapısında duruyorsunuz demektir. Şerri atmadığınız sürece şeriat olmaz, şeriat ehli olamazsınız. Hukuku benimsemediğiniz sürece, gönlünüzde vicdanınız uyanmadan şeriata mensup olamazsınız. İstediğiniz ibadeti yapın, şeriatınız yok demektir, kul hakkı gider.

Vicdanın iki kanadının birisi âleme bakar- kul hakkına bakar- Resulullah efendimiz “Ümmetimin kurtuluşu veradadır” demişler. — kılı kırk yararcasına haklarına riayet etmek-. Vicdanı olmayanın şeriatı yoktur. Onlar adildir diye hüküm var. Sizin hakkınızı alandan kısas uygulanır. “Kısasda hayat vardır ” der Efendimiz (sav). Toplumsal düzeni caydırıcı cezalar, engeller. Ceza olmazsa mümin esması tecelli etmez. Bundan dolayı eminsinizdir bir haksızlığın olmayacağına. Fakat caydırıcı cezalar yoksa emniyette değilsinizdir.

Şeriat vicdanın kapısıdır.

Tarikat; sevgi, muhabbet ve rızanın kapısıdır.

Önce hakka riayet edeceksiniz. Tarikat kapısına geldiğiniz zaman önce sevin ve her şeye hüsn-ü zanla bakın denir.

Hikmete vakıf olmanın sebebi hüsn-ü zandır ve bu dinin temeli hüsn-ü zandır.

Onu, bunu suçlamaktansa bırak, boş ver. Kendine bak, bir şey yapmışsındır belki. Bu aynı zamanda olgunlaşma sürecidir. Başınıza bir şey geldiği zaman gelen şey üzerinde önce kendiniz düşünün.

Olgunlaşmış bir insan sebebi kendinde arar.

İstanbul efendilerinden birisi anlatır: Eskiden sularını tulumla taşırlarmış. Oğlu olmuş ve eline çuvaldızı alıp su taşınan tulumlara batırıyormuş. En sonunda efendiye söylemişler; çocuğun hali bu, bir şey yapın… Efendi ilgileneceğini söylemiş. Efendi çocuğuna hiçbir şey demeden gece boyunca ben ne yaptım da çocuğum böyle bir şey yaptı, diye düşünüp durmuş, çocuğa sormadan önce kendisini sorgulamış. Kendisini cehenneme koymuş koymuş çıkartmış, ama yine de bir şey bulamamış. En sonunda hanımına sormuş, kendimde bir şey bulamadım, eğer kendinde bir şey varsa söyle demiş. Hanımı da evet efendi, ben zamanında hamileyken gittiğim bir evde portakala aşerdim ve ona kamış sokup suyundan emdim. Daha sonra efendi; hatun o eve git helallik iste ve çocuğa hiçbir şey deme, buyurmuş. Helalliğini alıyor ve bir vakit sonra çocuk o ahlakını bırakıyor.

Dedesi bir bağdan bir koruk üzüm yemiş, torununun dişleri kamaşmış.

Bu çok önemlidir, etki tepkidir. Yaşadığımız şeyler kültüreldir, genetiktir, koşullar şartlar neyse onların sonucuyla gelir. Tasavvufta dil değişir, rafine olur. Şeriat noktasında bir şey bela hükmüyle size gelirse hakikat noktasında rahmet olur. “Derdim bana derman imiş” denilir.

Bir zaman bela olarak gördüğünüz şey belki de sizde potansiyel olarak birçok şeyi açığa çıkartır.

Yani, Musa ve Firavun meselesi; Firavun gibi bir bela gelecek ki –insanların içinde nefsi emmare gibi bir bela -Musa’nın adaleti, yönetimi, sistemi gelecek -hakikat ortaya çıkacak-.

21. 04. 2013 – Fütuhu’l Gayb Okuması-

Halil İbrahim GENÇ

Nuh (as.) aşkın kutbu, duanın kutbudur demiştik. Diğerlerinde de duanın hükmü, kabulü var ama Âdem Nebiye gittiğimiz zaman ilahi isimlerden bir kaç ismin ve yahut da Hz. Resullullah’ın isminin zikrinin olduğu veya ehlibeytin isminin zikirleri olduğu, onların yüzü suyu hürmetine istediğine kadar söylentiler vardır. Evet, onlarda da bir duanın kabulü vardır ama aşk ile yapılan dua her zaman kabul olan duadır. Allah aşkı ile yapılan!

Eğer aşkın kıblesi Allah ise yolunuz kısa olur.

Aşk ile yaşayan insanda iki türlü bir hal çıkıyor; Tenzih ve teşbih noktasında, ilmi noktada bir hal çıkıyor. Yaşantı noktasında kimseyi kırmaz, her şeyi Hak'tan bildiği için 'eyvallah' der âşık insan ki Nuh'un halleridir. Başına bir şey gelirse direkt Allah’a müracaat eder ve dua haliyle Cenab-ı Hakk'a müracaat eder. Dua burada çok önemli bir nokta… Çünkü dua türlü türlü yapılır ama diyor ki; 'yalvara yakara dua yapınız'. Yani öyle bir enerjiyle yapınız ki etkileyin âlemi ki onun karşılığı olarak ben sizlere geri icabet edeyim, döneyim diyor. Çünkü yalvara yakara demek yüksek derecede bir enerji çıkartmak demek, o enerji ile âlemi etkileyin ki yani duanız bana ulaşsın. ‘Seslenin’ diyor ve ‘âlemden ben size geri dönebileyim’ diyor, yani icabet edeyim, demektir.

Ve bu bağlamda aşk ile yapılan dua her daim kabuldür demek istediğim… Çünkü âşık yalvara yakara duacıdır. Ama aşığın duası kendi nefsi için değildir. Onu da söylemek, altını çizmek gerekir. Çünkü biraz önce anlattığımız mertebelerde, safhalarda hep bir mücadele var. Yani sezgilenimler duygulanımlar değil mi? Bir safha, aslında insanlık safhaları. İnsanın sezgi temelli bir varlığı var, insanın duygu temelli bir varlığı var. Biraz sonra geleceğimiz peygamber, akli temelli insanlar yani İbrahim Nebi gibi… Bu noktadan baktığınız zaman safha, aslında daha önce yaşamış gitmiş peygamberler değil insanlığın bir sıfatını âşikâr etmiş o sıfatını âşikâr ederek insanlığa ayna olmuş insanlar, onun için hepsi peygamberimiz.

Ve bu bağlamda baktığımız zaman Hz. Nuh; aşkı ne zaman bulursak kendimizde aynamız olan kişidir. Ne zaman halka karşı edep erkân gereği Hakk’tan bilerek riayetlere dikkat ederek, haklara dikkat ederek, Hakk’ı gözleriz işte o zaman Nuh’u kendimizde buluruz, Nuh bizde canlanıverir. Ve ‘ Nuh’u da an, İsmail’i de an      ’zikrini Allah-u âlemin orada bize beyan ettiği şey kendi üzerimizde yaşamış olur. Oradaki 'an' derken ki söylem Nuh bizde uyanmış olur, Nuh bizde doğmuş olur.

Veya şöyle söyleyeyim; Nuh ile biz doğmuş olalım… Çünkü ilkesel olan şeyde doğulur, onu kendinizde doğurmazsınız. Yani bir şeyde mutlakiyet içeriyorsa o mutlakiyette siz erirsiniz ve siz ondan doğarsınız. Aşkın kutbiyetine geldiğiniz zaman, âlemdeki ilişkilerinizde hizmet noktasında dikkat ettiğiniz zaman, başınıza gelen olaylardan sebebiyet Hakk'a müracaat ettiğiniz zaman, dua ve kendi nefsinize bunun böyle olması gerekiyorun, emrini verdiğiniz zaman, artık nefs-i emmare, nefs-i emmarelikten çıkar, emir altına alınmış nefis olarak sizde cereyan eden bir hal olur. Ve bu noktada nefsinizi kendiniz kontrol edersiniz, iradeniz baskın gelir. İradenize baskın gelmesinin sebebi aşktır. İnsanın sevgisi hangi cephede kuvvetliyse, başka iradeler varsa kendisinde, o iradelere baskın gelen bir hale sahip olmuştur demektir ve Hz. Nuh bu noktada çok önem arz ediyor.

Lakin kendisi öğretisinde diyor ki Cenab-ı Hakk, Kurân-ı Azimüşânda; “O gece ve gündüz davet ederdi.”

Aslında bunda, temsili olarak büyüklerin çıkarttığı ders; hem tenzihte, hem teşbihte davet ederdi.

Yani hem âlem üzerinden/ âlemin karanlılığı üzerinden ayet belirimlerinde ussal düzeyde Hakk’a davet ederken hem de Hakk’ın varlığına iman gereği ile davet etmesi söz konusuydu. Lakin kendisine sorulan sorulara cevaben, ussal ve kalbi düzeyde tenzih ve teşbihi Hakk’ta örtüştürememesi sebebiyle kendisine iman edilmemiştir diye MuhyiddinArabî’nin bir söylevi vardır. Lakin bu gibi peygamberlerde ve bu meşrep üzeri gelen veliullahlarda bir şeyleri birleştirmekten daha çok ayrışımlarında bildiklerini göstermek vardır. Bir şeyi alıp onu bir şeye taşımazlar. O şeyin olurunu görür, ayrıştırırlar. Onun için o hem tenzihte anlatırdı, hem teşbihte anlatırdı.

Tenzih ve teşbih mertebesi anlayışları da tasavvuf tarihi boyunca ve İslam tarihi boyunca hep konuşula gelen bir konudur. İsterseniz ufaktan buna da dokunayım.

Tenzih; Hakk’ın sıfatlarını hakkı ile zikredilmesi, kendisine noksan sıfatlarının atfedilmemesi anlamında özetlenebilinir.

Teşbih ise; âlemlerde Allah-u âlemin sıfatlarını müşahede etmek için birçok sıfatı veya kelam olarak, kinayeli konuşma, imalı konuşmalarda onu işaret eder söylevlerde bulunma noktasıdır.

Bu noktada âlemde Hakk’ı müşahede etmek teşbihtir manasına gelir demişlerdir. Bir noktada Hakk’ı, zatını konuşmak, yukarılarda bir Hakk’ı konuşmak değil; bakın altını çiziyorum yukarıda diye Allah yok. Burada yukarıda derken ona mekân izafe etmeyin manasında, eğer yukarıya bir Hakk’ı koyarsanız;‘bunu tenzih yapıyorum bak âlemden gayri yapıyorum' manasında koyarsanız bu tenzih değil… Bu Allah’ı kendinizden uzaklaştırmanız, âlemden uzaklaştırmanız ve kendi aklınızda bir zanda Allah-u âlemi bilmenizdir. Ve diyor ki; Allah onların düşündüklerinden aliyy-ül âlâdır.

Yani sizin yakıştırdığınızdan aliyy-ül âlâ… Yani ben Allah’ın zatına bir şey kondurmuyorum o yukarılarda duruyor, Tenzih bu değil. Tenzihin hakkı aslında ikisi de bir veçheden görülürse esma, ayet, sıfat hakkı ile görülmesi gerekir. Burada da tevhidi çok iyi bilmek gerekir ki İbrahim Nebi işte orada devreye giriyor. İbrahim Nebi tevhidin babasıdır aslında bu noktada. Diğerlerinde tevhit yoktur anlamında değil, onlar zaten sıfatlarında farkındalığa gelmeden tevhitte yaşıyorlar. Tevhid-i efallerinde, tevhid-i sıfatlarında. Yani Âdem halifetullah bireysel olarak halifedir, her insan bireysel olarak halifedir, yani Allah'ın ilahi sıfatlarıyla donatılmıştır ve o ilahi sıfatlarla zaten halifeliğinde Allah-u âlemin temsilen bu âlemde göstermektedir. Ve bir insanın kendisi üzerinden ilahi sıfatları müşahedesi teşbihtir. Ve Allah-u âlemin kendisinin varlığının sıfatlarını ayetleriyle esmalarıyla sıfatlarıyla zevk etmek hem tenzihtir, hem teşbihtir.

Hangi noktada; mesela 'Rahman' diyorsunuz, 'Rahman' dediğiniz zaman Allah-u âlemin doğa kanunları üzerinden, Allah-u âlemi doğadaki rahmet üzeri zikrediyorsunuz demektir. Ve bu noktadan baktığınız zaman doğada size nimet veren, doğada size rahmet sıfatlarını sergileyen Allah’tır yani 'Rahman'dır. Ama doğadaki sebepleri görmezsiniz, tabiattaki sebepleri görmezsiniz. Çünkü Rahman dediğiniz anda Rahmani bir bakış itibariyle hem Allah'ın bir tavrı olarak Cenab-ı Hakk’ı Rahman esmasıyla zikretmiş oluyorsunuz. Çünkü esma şahsı işaret eder. Bakın mesela Halil diyorsunuz Halil’in şahsını işaret eder ama Halil’in kendisi Halil değildir. Esmanın kendisi teşbihtir. Mesela Rahman; Rahman sıfatı olarak esma olarak teşbihtir. Ama varlığın kendisini işaret ettiği için âlemden soyutlayarak işaret ettiği için tenzihtir.

Çünkü o sırada sebepleri zikretmiyorsunuz Cenab-ı Hakk'ın şahsını zikrediyorsunuz. 'Allah Rahmandır' diyorsunuz, bir sıfatı gereği yani onun bir tavrı gereği, Rahman tavrı gereği. Allah’a sebepleri değil, yani âlemdeki rahmeti sebeplerden dolayı değil, Cenab-ı Hakk'ın kendisinden bilmemiz sebebiyle Rahman diyorsunuz. Rahman dediğiniz için sebepleri o sırada algı düzeyinde görmüyorsunuz; farkındalığınız, Cenab-ı Hakk farkındalığıdır; sebepler değildir. Bunun için, sebepler dairesine bakmadığınız için, sebepleri Allah'tan tenzih ediyorsunuzdur. Ve bu noktada sebeplerin faili olan Allah'ı rahmet sıfatıyla zikretmiş oluyorsunuz, rahmet sıfatıyla zikrettiğiniz için, zatını zikrettiğiniz için, tavrında ama Rahman tavrında zatını zikrettiğiniz için tenzihte bulunuyorsunuz. Ama esmanın kendisi Cenab-ı Hakk'ın kendisi değildir. Yani ben Halil esmasına sahip olduğum halde, esma olarak Halil’in kendisi değilim. Mesela isminiz ne olsun Ahmet olsun, Mehmet olsun, size Ahmet, Mehmet demişlerdir, siz Ahmet, Mehmet değilsinizdir, sadece yeriniz işaret ediliyordur, siz işaret ediliyorsunuzdur.

Yani esma olarak diyorum, varlık olarak kastetmiyorum varlık olarak siz varsınızdır, size bir sıfat, bir esma verilmiştir. Bir sıfatınız gereği veya eskiden sıfatları gereği verilirdi şimdi günümüzde sıfat gereği değil de görünüş gereği isim veriliyor. Artık kıza kız esması, erkeğe erkek esması. Başka bir isim verseydiniz başka bir isim olurdu veya efendime söyleyeyim size Ahmet demeselerdi Halil deselerdi, İbrahim deselerdi, şu deselerdi o olurdunuz. Orada esma size teşbihtir yani Rahman dediğiniz anda Allah-u âlemi esmada teşbih ediyorsunuzdur, kavramda teşbih ediyorsunuzdur. Onun için en yüksekte tenzih ve teşbih Allah-u âlemin esmalarında ve ayetlerindedir. Ayetler bahsinde de inşallah başka bir konuda zevk ederiz. Onun için Allah-u âlemi esmalarıyla zikredin ki hakkıyla tenzih ve teşbih etmiş bulunasınız.

Mesela yaşantınızdan bir örnek; Allah-u âlemin lütfu ihsanı ile başınıza bir olay geldi. Farz edelim ki felaket bir olay. Allah Kahhar esmasıyla tecelli etti de üzerinizde bir sıfatıyla galip gelmek istiyor ve basiret verdi. Siz onu sıkıntı içerisinde oluşunuzla Kahhar esmasıyla müşahede ederken hangi sıfatta bulunacaksınız?

Bulunduğunuz merhalede bakarsak hangi merhale olsun farz edelim şeriatta duruyoruz; sana buyrulacak şey sabır etmendir, yani sabır sıfatının gereğini senin üzerinde göstermesi gerekir.

Ama tarikattaysan rıza sıfatı, rıza esması orada tecelli edecektir.

Ama hakikatteysen âlim esması, çünkü ilimde zevk edilir. Ama marifette ise, merhamet, rububiyet sıfatları, mürebbi, Mevla, bu noktada tecelli etmesi. Çünkü başına bir şey gelmiştir ama sen ona artık sabretme noktasında değil, sabır noktasında değil, zevk etme yani Cenab-ı Hakk'ın Kahhar esması veya arkasından gelen diğer esmalarla müşahedesini etmiyorsun, merhametli… Direk Cenab-ı Hakk'ın senin üzerindeki bir sıfatı gereği o insana odaklanıyorsun. Veya kişilere odaklanıyorsun veya ne sebep olduysa o belaya ona odaklanıyorsun.

Bir mertebeden sana bela gibi gelen şey, başka bir mertebeden bir bakış açısına göre rahmet diye bakarsın. Bir mertebeden şer diye gördüğün şeye başka bir mertebede başka bir safhada hayır görürsün.

Yani bu bir şuurlanma yolu, ama nasıl bir şuurlanma, deneyim ile şuurlanma yolu, yaşamakla şuurlanma yolu!

Varlığın kendisi yaşayandır, tavırlardadır ve tavırlarda bulmanız gerekir. Yani fiiliyatınızda, amellerinizde, kalbinizdeki işlevsel durumlarınızda bulmanız gerekir. Yani kalbi olarak tevekkül ve tefekkür hallerinizde bulmanız gerekir.

Ve bu bağlamda İbrahim Nebi’ye gidersek bu tevhit noktasını en güzel şekilde bize buyuran O dur. Tevekkül ve tefekkür noktasında inanılmaz derecede bize güzellik sunar.

Bakın duygular noktası kaç yaştır; onüç, onbeş yaş arasıdır insanda. Hep âşık olurlar, maymun iştahlı olurlar, şuna buna saldırırlar, enteresandır.

Peki, ilkesel noktada yaşamak ne zaman başlar insanda? Ondört, onyedi yaş arası... Bir şeyin fikrini alsın, onun en savunucusu gençlerdir emin olun. Bu sebepten dolayı birçok zamanda gençlerimizi yitirdik başka kimseyi yitirmedik. Gençlerimizin öldüğü zamanları Cumhuriyet tarihinde okuyun. O sırada yaşlılar pek ölmemiştir.

Onyedi ile yirmibeş yaşlarında Fettah’tırlar gözleri yiğit, ilkeyi almışlar. İster komünist olsun, ister dindar olsun, ister milliyetçi olsun fark etmez. Onun için Fettah sıfatı itibariyle o sırada bize bir işaret veriyor. İlkesel yaşantının başladığı zamanlar bu yaşlardır.

Onyedi, onsekiz yaşında tasavvufa giren insanda, gerçekten ehli olan bir insanın elini tutan insanda inanılmaz kemâlat çıkıyor.

Çünkü tam temel, yani en yağız bir şekilde sahiplenecek ve en güzel şekilde onu sahiplenerek aidiyet hissiyatıyla kendini onunla beraber ileriye taşıyacak yaş. Çünkü duygular hat safhada zaten aşk, potansiyel…

Bakın bir peygamberi bıraktık o peygamber orada kalmadı, aşk bizimle devam ediyor. Öyle bir devam ediyor ki sorgulamaya taşıyor bizi; ‘Allah'ım ben sana iman ediyorum, ama sen neredesin?’

Bak iman ediyorum; imanı gaybi… Ama görmek istiyor insan, bilmek istiyor insan. Yukarıda mısın, aşağıda mısın, sağda mısın, solda mısın? Ve İbrahim başlıyor sorgulamaya. Bakın bir âşık insanın sorgulamasıdır bu. Aya bakıyor, yıldıza bakıyor, güneşe bakıyor ve bir ilke gereği süreklilik ilkesi gereği bakıyor ve diyor ki ‘ben batanları sevmem’ süreklilikleri yok… Fani!

Bir ayetle karşılık vereyim ben buna 'Baki olan Allah'ın veçhine yönel' hep baki olan yani sürekliliği olan bir varlık arıyor. Ve bu bağlamda evvela güneşi ilah edinen, evvela güneşi ilah edindikten sonra yıldızları, yıldız, ay, güneşi ilah edinen birde bakıyorsun ki zamanı geldiğinde öyle bir bilince eriyor ki Nemrut soruyor, diyor ki; 'Ya İbrahim, senin Rabbin nasıl?'

'Benim Rabbim, senin de benim de ve âlemlerin Rabbi olan Allah'tır' diyor.

Nasıl sıfatı? ‘öldürür diriltir’ diyor. ‘Ben de öldürür diriltirim, emir veririm öldürürüm geri alırım diriltirim. Yani onu canlı kılmış olurum. ’ O da söylüyor, diyor ki;

‘Benim Rabbim güneşi doğudan yükseltiyor sende batıdan yükseltir misin?’

Şimdi burada İbrahim'i anlayabilmek adına bizi ilgilendiren tevhit! Çünkü tevhid; Hanif din, sağlam din.

Niye? Zat'a bağlı din olduğu için.

Çünkü İbrahim ile beraber her şey Zat üzerinden bakılmaya başlanıyor. Evvela âlem üzerinde bir araştırma var, bakın ilk peygamberlerde âlemlere hüküm vermeler âlemde bir iş yapmalar dimi, kendini geri çekmeler İdris ile beraber âlemden geri çekmeler. Nuh ile beraber daha yükselmelere başlamalar, duygu cihetlerimizin yükselişi, İbrahim ile beraber ilkesel bir duruş çıkıyor. Bak Nemrut'un karşısına, bir padişahın karşısına çıkıyorsun bir duruş sergiliyor, ateşe atılıyor duruş sergiliyor, ilkesinden taviz vermiyor, ailesi kovuyor duruşunu bozmuyor, dayak yiyor duruşunu bozmuyor. Babasının dövdüğü az değildir onu söyleyeyim altını çizeyim, duruşunu yine bozmuyor, halkı hırpalıyor duruşunu yine bozmuyor.

Onun için bir ayet biraz önce zikrettiğimiz bir ayet 'Bıraktıklarınız kadar erersiniz'

Bırakmadığı hiçbir şey yok. Yani kendisine Hakk'tan cüda, ayrı kılan ayrı kılacak olan her şeyi bırakıyor. Kendisi için haram olan şey neyse İbrahim'in yaptığı da halkına haram gibi görünüyor, ama o halkın yüzü suyu hürmetinedir belki İbrahim, İbrahim oldu. Yani bir İbrahim, İbrahim olsun diye bir halk o şekilde oldu.

Ama İbrahim'in bize verdiği ders ilkesel duruştur. Ne kadar çok severseniz, ne kadar çok Allah-u Âleme iman ederseniz o şekilde O’nu sahiplenirseniz, daha doğrusu sahiplenme demeyeyim de aidiyet hissiyatıyla O’na bağlanırsınız ve hayata bir duruşunuz olur. Ama ilkesel bir duruşunuz olur, ilkesel duruşu olan insandan korkmayın kim olursa olsun. Niye? Çünkü ne ilkesi olduğunu bilirsiniz, ona göre tavır sergilersiniz. İlkesi olmayandan korkunuz. Serseri kurşun gibidir nereden vuracağı belli değildir, tutarsızdır. Tutarsız insanlara dikkatli bakarsanız onlara bir şey verdiğiniz zaman siz iyisinizdir, vermediğiniz zaman kötüsünüzdür. Onların iradelerini yerine getirdiğiniz sürece iyisinizdir, getirmediğiniz sürece kötüsünüzdür. Tutarsızlıkları da hep kendi nefisleri için olan üzerindendir.

⯑      İbrahim (as.) Hanif dini diyoruz ya orada Hanif ne anlama geliyor?

Hanif bu noktada, birçok noktada yorumlamışlar. Sağlam din, tevhit dini gibi birçok anlamda yorumlamışlardır. Aslında temel manada Haniflikten kasıt olan Cenab-ı Hakk'ın zatına bağlı olarak esmalar ve sıfatlar ile -bakın sebepleri değil- sebepler üzerinden Hakk’ı müşahede etmenin ilmine sahip olmaktır. Onun için diyor; ‘Atan İbrahim gibi Hanif din üzeri ol. ’

Güneşi, ayı, yıldızı ilah edinen, güneşin ayın üzerinden Hakk’ı müşahede ediyor. Bakın güneşi, ayı Allah etmiyor, ama onun üzerinde bir kudretin iş gördüğünü söylüyor. Yani âlemdeki fiiliyatta Hakk’ın müşahedesine taşıyor. Ve bu noktada tavırlarıyla Cenab-ı Hakk’ı müşahede edendir, tevhidin babasıdır. Niye, tevhit her şeyi Hakk görmek değil, çünkü aşk zamanında Nuh zamanında her şeyi Hakk görebilirsiniz. Tecelli o kadar şiddetli gelir ki her taraftan mesela çok enteresan vakalar yaşanır, öyle bir tecelli gelir ki âşık insana her yerden sevgi gözükür. Yani fiiliyatıyla sezer O’nu ama zanneder ki bütün âlem O dur. O kadar şiddetli bir füyüzat akıyordur ki, her şeyi Hakk zanneder.

Onun biraz daha ilerisine gideyim her tarafı nur keser âlemi görmez olur. Der ki gözümün önünde âlem kesildi. Yani âlem görünmüyor, meğerse âlem Allah imiş. Hayır, o sırada duyularla algısı kesilmiştir, o kadar kuvvetli bir elektromanyetik akış vardır ki o kuvvetli elektromanyetik akışın kendisinde dışarıdaki elektromanyetik akışı algılayamıyordur. Yoksa duvar da duruyordur, ağaç da duruyordur, o da yerinde duruyordur. Aşk mertebesinde bunlar olur. Ve âlemi Hakk’laştırmalara doğrudur.

İbrahim burada, yıldız, güneş benim Allah'ım değil derken, olumsuzlarken ‘bütün kâinat benim Allah’ım dır’ a taşımıyor. Şimdi tasavvufu bazen suçlarlar; panteizmdir yani kuvvetlere varlık verir derler. Anlamadıkları bir şey vardır; monoteizmle de suçlarlar -tek kişilik noktasında- Monoteizmin temelinde âlemin tekliği bütünselliği vardır, bizdeki teklik ise Allah-u âlemin tek, bir üzeridir. Yani âlem tektir âlem üzerinde her şey dönüyor ve tanrısallık oraya atfedilir.

Bizde öyle değil. Evrenin kendisine aşkın olan varlıktan bahsederiz. Yani nesnenin kendisini ilah edinmiş değiliz, eşyanın tabiatını ilah edinmiş değiliz. Eşyanın tabiatında hazır ve nazır olan, muhit olan aşkın olan aliyy olan varlık ve hepsinin üzerinde bir sıfat verip, o sıfatın üzeri onların üzerinde Rabblik sıfatlarında tavırlarında bulunan bir varlığa müşahidiz veya şahadet etmeye çalışıyoruz. Tevhit de zaten o varlığın kendisini müşahede etmeyle alakadardır.

Çünkü tevhit ikilikte gerçekleşir, müşahit olan ve müşahede edilen.

Yani müşahede edilen ve müşahede eden kişi arasında gerçekleşir. Buna sebep veren nedir? Ağaç ağaçlığını gösteriyor, çünkü her varlık nesne itibariyle kendi varlığının hakikatini gösterir, başka bir şey göstermez. Sadece işaretten başka birini gösterir. Yani bardak suyu, su bardağı göstermesi gibi, işaretten gösterir. Bu bağlamda baktığınız zaman Allah-u âlem bütün varlık yaratılışlar için mahlûkat için ayetlerimdir diyor. ‘Ayetlerimizde enfüste ve afakta göstereceğiz’ ayetini bu bağlamda görmek gerekir. ‘Akletmez misiniz?’ Ayetlerini bu bağlamda görmek gerekir.

Ve ‘biz oyun olsun diye de yaratmadık, her şeyi bir hikmet üzeri yarattık’ diyor, bu zevki bu noktada ele alırsanız âlemin tamamı bir hikmettir, hikmet açılımıdır ve Cenab-ı Hakk’ın kendisini işaret eder, ayettir. Yani varlığına delildir ve sabit deliller diye kullanılıyor; Burhan, sabit delillerdir. Yani âlemde güneş güneşliğini gösterirken Allah'ı nasıl göreceksiniz? Görmenize imkân yok, iman verilmediği sürece. Bir tek imanla görünür, iman… Allah; bakın iman ettiğiniz ne ise o şekilde bakarsınız, yani iman oldurtur sizi. Ama ne? Baktığınız, anlayışınız artık sizde ne varsa, iman ettiğiniz ne ise ona bakarsınız. Onu görürsünüz.

Ve bu noktada baktığınız zaman Allah-u âleme iman demek yakinliğin başı demektir. Allah-u âlem bir kulunu Murad ederse kendisine, gönlüne iman verir.

Eğer kulunu Murad etmemiş âlemdeki bir hikmetin gereği olarak yaratmışsa gönlüne iman vermez. O hikmetin gereği için yaşatılır, nedeni için yine bir hikmet dairesindedir o. Ama burada ‘yani onun suçu ne falan’a girilmese de iyi olur, değil. O kader çizgisi itibariyle gereklidir. Çünkü bir fakir olacak ki bir gani olsun, bir ezilen olacak ki bir kerim olsun, bir cömert olsun, bir merhamet sahibi olsun. Yani Allah-u âlemin insan üzerindeki tecellileri olsun.

⯑      Ama Rabbimin şöyle bir ayeti de var bilirsiniz; ‘bana bir adım yaklaşın ben size on adım yaklaşırım’.

O çalışmaya bağlı işte. Sen otur gel değil çünkü o hadisi kutsinin sırrı şudur, diyor ki; Bana bir adım gelene on adım gelirim. Çünkü Allah zaten sende hazırdır. Sen adımını at senin üzerinden örtünü uyandıracağım, attığın adımla.

⯑      O zaman dilediği herkese öylesine iman vermiyor. Rabbim yani sonuçta adaletine ters düşer. Yani böyle seçmece gibi işte ona vereceğim buna vermeyeceğim gibi öyle bir şey.

O gayret itibariyle buradan bu cepheden dünya cephesinden baktığımız zaman gayrete bağlı gibidir ama gayrete bağlı değildir. Çünkü Hz. Resulullah bir kaç kişi için iman istemişti ve gayret etmişti ve Allah-u âlem buyurdu; “Biz dilemedikten sonra sen hidayet edici değilsin. “

⯑      Ama şimdi orada herhalde benim aklıma şey geliyor içime doğan yani tabii ki Rabbim dilemezse olmaz ama bir şekilde o insanda...

Sorunuza cevapla bir ayettir, tabi gayreti lazım diyorsunuz. Gayret noktasından baktığımız zaman bir grup bedevi Hz. Resulullah'ın yanına geliyor. Ve diyorlar ki 'Ya Resulullah biz de iman ettik ve Cebrail (as.) Geliyor diyor ki onlara de ki onlara; İslam olduk desinler, inandık desinler ama iman gönüllerine tam yerleşmedi, iman ettik demesinler diyor.

Çünkü iman için hayır ameller işlemek şarttır yani bir insan hayırdaysa gönlüne elbet iman eder. İman iki türlü kazanılır: Birincisi Cenab-ı Hakk’ın hani yetenek vardır doğuştan gereği yani doğuştan isteseniz de istemesiniz de Allah'a iman edersiniz. Bazılarında doğuştan gelir. Yani yüreklerinde varlıklarında O’na imanı zorunlu buluyorlar.

⯑      Herkesin fıtratında vardır

Ama bazılarında uyanmıyor tam. Bazılarında kuvvetli bir şekilde uyandırıyor ve o bir yetenek gibi sanki yüreğinde bir meleke olarak uyandırılıyor, kalbinde bir meleke olarak uyandırılıyor. Bazılarında ise sağa savrulur, sola savrulur yani âlemin sebepleri koşulları rüzgârı vurur, taşı vurur, dalgası vurur yani sebepler ne ise koşullar ne ise o şekilde yaşarken hayatında bir dönüm noktası olur. O dönüm noktası onun iman etme noktasıdır. Âlemde arar felsefede arar, fizikte arar yani bir şeyler arar. Ama sonunda bir bakar ki bunun sonucunda başka bir şey yatıyor. Âlemde külli bir akıl var, külli bir irade var. Bu noktaya kendi aklını taşıdığı zaman vicdana geldiği zaman derler eskiler, vicdana geldiği zaman zaten iman etmiş oluyor. Yani benim bir Rabbim var demeye gelir.

Ama yakinliğin başı imandır, yakinlikte müşahede etmenin başı duadır.

Çünkü dua olmazsa yakinlik başlamaz, müşahede başlamaz. Çünkü dua edeceksiniz duanızın kabulüyle Allaha müşahedeye başlayacaksınız. Yani Allah ile konuşacaksınız avucunuzu açacaksınız; isteyeceksiniz. Ve o size verdiği zaman size konuşmuştur “ben senin yanındayım, ben sana veriyorum duana icabet ediyorum. “

Yani sebepleri değil o sebepler üzerinden Hakk’ın size verdiğini gördüğünüz zaman, müşahede ettiğiniz zaman icabet ettiğinin ayetinin tecellisi ile müşahede etmiş olursunuz.

‘Ben dua edenin duasına icabet ederim’ ayetiyle ayet üzerinden müşahede etmiş olursunuz ama aynı zamanda Cenab-ı Hakk’a Basir, Semi, duyan, gören, icabet eden, Mucip esmaları ile de müşahede etmiş olursunuz. Kerim, Rab, Mürebbi; çünkü duanıza icabet etti Rabliğini gösterdi sıfatıyla mürebbi oldu size.

İki türlü geliyor; birincisi kalpte çocukluktan itibaren var olan bir hassasiyettir melekedir, ikincisi ise sonradan edinilen bir durumdur. Çalışması gayreti sonucunda verilen bir durumdur. Ama her iki durumda da sonuçta imana çıkar. Ama bu bütün insanlara iman verilecektir anlamına gelmez çünkü biz diyor isteseydik herkesi bir ümmet ederdik, isteseydik. Demek ki istemiyor. Çünkü eğer herkes iman etmiş olsaydı Cenab-ı Hakk’ın diğer sıfatları yaşanmazdı.

⯑      Ama isteseydi dediği şey işte o insanın kalbine göre bakalım ne yapıyor, benden uzakta mı? Yani öylesine, orada adalete ters düşen bir şey olmaması gerekiyor diye düşünüyorum.

Şimdi varlıktan baktığın zaman adalet sıfatı orada geriye atılabiliyor, hangi nokta geriye atılmıyor da şöyle söyleyeyim nasıl denilebilir aslında dedim ya insan üzerinde düşündüğümüz zaman tartışılacak çok konu çıkıyor, ama kader Allah’ın kaderi dediğim zaman işin içinden tereyağından kıl çeker gibi çıkıyoruz.

⯑      Ama Allah’ın kaderinde de adalet…

Adalet sıfatı ama orada ahretini bilmediğimiz şey üzerine konuşamayız ki. Mesela adam burada iman etmemiştir zorunlu olarak ahrette iman vardır. Çünkü iman demek; şüphesiz emin olmak demektir. İman demek şüphesiz mümin iman eden, iman etmek demek şüphesiz emin olmak ve şüphesiz bir şekilde müşahedeye taşınmak demektir. Kur’an'ı Azimüşşan’daki ahiret konuşmalarına bakın. Bizatihi Cenab-ı Hakk’a şüphesiz eminlik noktasında müşahede vardır. Yani burada iman etmiyorlar diye ahrette iman olmayacak görmeyecek anlamına gelmiyor. O zaman imanı Allah-u âleme bırakacağız, yani başka çaresi yok. Sorduğunuz sorunun tek cevabı; Cenab-ı Hakk eğer sıfatları gereği tecelli ediyorsa; birine iman verecek birine vermeyecek demektir. Burada bir adaletsizlik olarak bakarsanız, değil; sıfatlarının hakkı itibariyle öyle bir tavır da vardır. Bu noktada davet meselesi çıkıyor.

Biz bir halkı davet etmedikten sonra Peygamberler göndermedikten sonra azap edici değiliz diyor. Evvela bir davet oluyor, davetsiz hiç bir şekilde… Yani sana geliyor bir kişi diyor ki; ya böyle bir durum var, kabul ediyor musun; aslında sana söz ile geliyor başka bir şey yok, ispat yok ortada. Sana geliyor, Allah'tan haber aldım ve buna iman ediyor musun diyor. Kaç kişi iman eder ki? Gönlü saf olmuş, o kişinin ahlakından emin kişi iman ediyor.

Hz. Ebu Bekir’in bir sözünü duymuştum diyor ki 'Eğer senden başka bir peygamber gönderseydi ben ona iman etmezdim.’ Yani o kadar çok ahlakından eminki. Aslında bir söze itibar ediyorsunuz. Çünkü Hz. Resulullah bir ayet gelmiş ayetin kendisini Hatice'ye söylüyor Allah hepsinden razı Hz. Sıddık’a söylüyor ve orada sözün kendisine itibarı var. Allah diye bir varlık gelmiş o peygamberden seslenmiş ve birisi iman ediyor.

Birincisi kalbi olarak takdiri ilahi orada zaten tasdik var, eminlik var. Resulullah’ın kendisinden eminlik var.

İkincisi Allah’a zaten iman etmiş öyle bir şey bekliyor.

Ama bazı insanlar zaten öyle bir şey beklemiyor. Nefs-i emmareleri müsaade etmiyor. Kibirleri müsaade etmiyor, mal varlıkları sahiplenmeleri müsaade etmiyor. Belki sorunun tek cevabı davettir. Çünkü Allah-u âlem adildir, onun için daveti getiriyor. Günümüzde ise geçen hafta konuşmuştuk, günümüzde ise davet gizli davettir, talebe göre. Çünkü eskiden peygamberler aşikâr davet ediyordu. Amenna, günümüzde davet gizildir hangi noktada?

Talep edene icabet edilir, bireyseldir, talep edeceksiniz icabet edecektir Allah size.

Talep ve icabetin başı nedir, duadır. Ve velayetin başı aslında duadır. Bir insan dua edip de Allah-u âlemi kendine duasında yakin görmüyor, sebepleri görüyorsa… Yani duasının kabulü üzeri olduğunu görmüyor, sebepleri görüyorsa o zaman gaflet perdelerinden bir perdeye girmiştir. Yani nasibi yok demektir. Yani bu noktada Allah adil değil diyemiyoruz çünkü davet ediyor, davet etmeden gazap edemeyiz diyor.

⯑      Yani davet ediyor karşındaki insana bağlı o işte, o davete icabet etmek kişide, çünkü cüzi irade denen bir durum var. Yani, orada dolayısıyla insan faktörü…

Cenab-ı Hakk’ın hangi sıfatı önde çıkıyorsa onda o sıfata göre tavır sergiliyor.

⯑      Yani hâşâ hiç kimse şunu diyemeyecek yani Rabbim benim haberim yoktu.

Zaten onun için diyor ya size kitap gönderdik diyor. Yani şahit olarak peygamberler gönderdik, şahit olarak. Yani sonuçta bu noktadan baktığınız zaman yani peygamberin sözü bize ulaşmadı demeyecek kimse yok burada.

⯑      Evet, o yüzden adaletli oluyor.

Bu noktada eyvallah yani fiilinden davet itibariyle adalet yine tecelli buyurmuş oluyor.

⯑      Herkese ulaşmış oluyor. Ondan sonrası artık kişinin kendi iradesine kalmış

Ama bazen de davet oluyor, iman oluyor, ama ondan sonra imanda eksilme oluyor, kayma oluyor, düşme oluyor. Kişinin yaptığı eylemlerine bağlı olarak yoldan çıkışı bile oluyor.

⯑      Veli kullar bile hiçbir zaman mükemmel değiller.

Valla hatasız kul olmaz diye bir arabesk parça var, ben dinlemem arabesk ama bazen kulağıma çalınır, hatasız kul yok. Yani herkesin hatası var. Ama hatamız ile beraber yüceliriz. Çünkü hatalarımız vardır ki vicdanımız uyanır. Diyor ki “eğer hata işleyip günah işleyip tövbe etmeyen bir kavim olsaydı, Allah-u âlem helak eder günah işleyip de tövbe edecek bir kavim yaratır” diyor. Yani demek ki tövbe kapısı önemli bir kapı, çünkü tövbe ettiğiniz zaman af esması, mağfiret esması, Allah-u âlemin lütfu ihsanıyla Gaffur esması, Gaffar esmaları tecelli ediyor. Yani bir sıfatın gereği olarak hata işlememiz dahi zorunlu. Yani insanlığımızın bir nedeni, insan olabilmemizin bir nedeni… Hata işlemek dâhil… Hatada kararlı olmak çok kötü bir şey!

⯑      Ama bunu suiistimal etmemek lazım

Yani hata işledim bilmeyerek.

⯑      Ama ondan sonra devam ettirirseniz?

O zaman günah oluyor. Bilmiyor adam, bilmiyor hata yaptı ama onun olmadığını görürse işte günah.

⯑      Şöyle bir şey bile duymuştum yani insanoğlu çok ilginç yani yorum yapamayacağım ama bazı insanlar sırf hacca gidince bütün günahlar kul hakkı dışında af oluyor ya! Onu düşünerek, ben böyle ay yapayım yapacağımı da ondan sonra hacda nasılsa affediliyor diye böyle bir bakış açısında olup hareket eden… Tövbe estağfurullah! Yani sen kim oluyorsun kimi kandırıyorsun, hâşâ, değil mi inanamadım yani

Oluyor olmuyor değil. Ama onlar bakış açıları… Ha bize ders olmuş bak, öyle bir şey ama!

Ne oluyor, Allah işte o zaman kabul etmez çünkü burada niyet meselesi var.

Din zaten niyetten ibarettir. Bakın niyetlerinize dikkat edin, din niyetten ibarettir. Çünkü ameliniz eğer Hakk içinse, niyette Hakk içinse o zaten ibadettir. İşin içine kurnazlık hesap kitap bilmem ne girerse… ' Amelleriniz niyetlerinize göre ölçülür’ diye ayeti kerime var. Ameller niyetlere göre ölçülüyorsa niyete dikkat etmek gerekir.

⯑      Hocam çocuklarda ve büyüklerde de… Ben kızımla son zamanlarda bazı şeyler yaşıyorum. Bu bir taraftan bizim yaşam biçimimize göre var olduğunu düşünürken bir yandan da kalpten şöyle diyor ‘ama anne kalbimin bir tarafı da diyor ki ya yoksa?’ Dokuz yaşında. Ben dilim döndüğü kadar ona bir şeyler anlatıyorum. Fakat…

Çok güzel soru. Ayvayı yedik yani! Metin babanın güzel bir sözü var; der ki şuraya gelirken zor soru ile gelmeyin. 'Burada Allah'ın bir çocuğun kalbine bunu ne kadar verdiğini bekleyemeyiz ' Çocuklarda da inanılmaz derecede sorular çıkıyor.

⯑      Oda benimle bazı şeyleri yapmaya çalışıyor. Fakat bu soru son bir aydır bizim kafamızda… Ben ve babamız dilimiz döndüğünce gerçekten bir şeyler anlatıyoruz, ama hala aynı soru ‘ama ya yoksa?’ Hala bu var onun kalbinde.

Şimdi Hz. Ömer'e bu soru soruluyor soran kişi şöyle diyor; Ya Ömer bu kadar ibadet ediyorsunuz bu kadar gayret ediyorsunuz. Ya Allah’ın varlığı yoksa ahret dediğiniz şey yoksa! O zaman ne olacak? O’da şöyle cevap veriyor: Ya varsa diye yapıyoruz. Bu akli bir cevaptır. Ama yaşı da çok küçük o çocuğun… Hayal dünyası… Ama akli soruları çok çetin!

Mesela Mehmet Ali isimli bir yeğenim vardır, yeğenimle beraber yolda gidiyorum. Camiyi gösterdi, bu ne güzel bir yapı diye… Dedim Allah’ın evi; o zaman içinde Allah var, gidip ziyaret edelim derdi mesela. Allah’ın evi dediğin zaman düşünüyor ama soyut kavramlar itibariyle… O’nun inançta gerçeklik kazandığının bilinci o sırada yok. Çünkü soyut kavramlar inancınız doğrultusunda gerçeklik kazanır. Yani sizde değişikler oluşturur ve siz o şekilde bakış açıları kazanırsınız. Ama inancınız yoksa zaten onu yapamazsınız, inanç doğrultusunda düşünülmesi gereken şey o. Ama bunu aşabilmek için belki es geçebilirsiniz.

Ne yaparsınız? Biraz önce anlattığımız peygamberlerin hikâyeleri var, onların hikâyelerini anlatın, işlemiş olursunuz o zaman.

Çünkü hangi noktada işlemiş olursunuz bir peygamber anlatırken - bak Nemrut vardı, o vardı, bu vardı, şu vardı, kavga ettiler, dövüş ettiler, o sırada bak Allah ona şöyle verdi, buna böyle verdi, Kızıldeniz’i Allah böyle yarmış falan diye anlatırken- O Allah gönüllerine işler aslında. Allah tohumunu ekiyorsunuz oraya. Yani iman tohumu ekiyorsunuz, bu çok önemli bir şeydir. Onun için mitle üstelik Kur’an mitleri direk imana taşır insanı, direkt… Hiç şüphesiz imana taşır. Çünkü anlattığınız hikâyelerde Allah kendi hikâyesini anlatıyor. Ne Musa'nın ne İsa'nın hikâyesini anlatıyor. Yani bir Firavun, Musa, İbrahim, Nemrut var ama onların üzerinden kendi varlığının sıfatlarını anlatıyor. Bu noktadan baktığınız zaman bilinçaltına o çocuğun gönlüne -ki eskiden gönül derlerdi şimdi bilinç diyorlar- onun bilinçaltına işlemiş olursun. Çünkü ondaki vurgunun temelinde mutlak temelinde konuşma vardır.

Hangi noktada? Allah öyle verdi Allah böyle verdi derken çocuğun gönlüne yerleşmiş olur. Çünkü inanç dediğimiz şey akılla olan bir şey değil kalbi birşeydir, tasdikidir çünkü.

Tasdik ediyorsun -vardır - diyorsun ama şüphe geldiği anda tasdikinde taviz veriyorsun.

Şimdi o olayla ilgili aklıma bir kıssa geldi; ' İbrahim hikâyesi bu noktada çok iyi işliyor'. Ateist biri dindar birine gelmiş sormuş, işte sen böyle inanıyorsun falan... O da demiş ki Allah varsa yani zaten -çok şükür hiç bir kaygım yok- yani Allah varsa da hiç bir kaybım yok. '

Ömer Efendimizin sözü gibidir bu. Burada çok önemli bir şey var altını çizeyim 'ama eğer Allah varsa senin kaybını işte düşünemiyorum' Akli olarak bana kalsa verilecek tek cevap bireysel olarak verildiği zaman Ömer Efendimizin cevabıdır. Ama Kur’ân’dan cevap verilecekse genel anlamda, kardeşim senin dinin sana benimki bana, senin yolun sana benimki bana. Senin işin sanadır benimki banadır. Senin dinin sanadır benimki banadır. Çünkü Allah’a inanmamak da bir inançtır. Allah’a inanmıyor ama inanmamanın inanmışlığını seçiyor. Dilim sürçtü ama anlatmak istediğim anlaşıldı herhalde. İnanmamayı tercih ediyor ama inanmaması da bir inançtır. Yani Allah diye bir varlık yok, tamam ama ona inanıyor. Allah diye bir varlık olmadığına inanıyor. Yani o da bir inanç. Senin dinin sana benim dinim bana. Yani cevap verilecek tek söz bu. Bu akli olarak belki söylenebilir.

Çocuklar için verilebilecek ders ise dua dersidir. Evladım de; Salih saf kalbinle Allah’a yakararak dua et. Duanın kabulü olduğunu gördüğün gün bil ki Allah var. Biraz önce söyledik ya cevabı biraz önceki söylevde saklıydı aklıma önce gelmedi yeni geldi. Gerçekten o duanın kabulü diyor ki dua edin duanıza icabet edeyim. Çünkü dua ispata taşır. Çocuğun orada istediği ispat ama deneyimletmediği şeyi nasıl ispata taşıyabileceksin ki çocuğa. Sadece söylevlerde bulunursun. Söylevde tartışmaya çıkıldığı anda senin yolun sana benimki bana dersiniz, işin içinden çıkarsınız. Ama deneyime geldiği zaman tek bir şey söyleyebilirsiniz, yaşamın kendisi için;

Dua et karşılığını gör. Karşılığını gördüğün anda bil ki Allah var. Bu sefer inancı ispata taşımış oluyoruz.

Bir zat demiş ki ben Allah'ı 70 yerden ispat ederim başka bir zat demiş ki senin o zaman Allah’tan yana 70 türlü şüphen var. Çünkü ispata taşımak şüphe içerir.

Burada bir şüphe var. Var mı? Yok mu? O zaman onu ispata taşımak lazım. Dua onun çaresidir. Eğer duanın kabul edildiğini ve onun kendisine bırak mesela. Ne yap? Evladım, dua et duanın kabulünü gördüğün gün bil ki o zaman Allah var.

Mesela Gülseren anne diye bir zat var. Çok enteresan bir zat, keşif noktaları çok açık! Bir gün demiş; benim üstüm açık, başım açık ya bana böyle ilhamatlar geliyor ruhaniler görüyorum, melekler görüyorum, şunu görüyorum; ne diye bunlar bende oluyor? Ya ben cinlendim, diyor; böyle bir kadın. Ben tanıdım bire bir, kardeşim, bende ne için böyle bir şey var diyor? Ya Rabbi, ben cinlendim herhalde; çünkü böyle bir insanda böyle bir şeyin tecelli etmemesi lazım. Ve bunda ısrar ediyor. Yani başının açık olması… Yani günahı yok bakın hata diye bir şey söylemiyor, sadece başı açık normal giyinen bir bayan. Sadece başı açıklığını problem etmiş ve bu noktada diyor herhalde ben cinlendim diyor. Ve diyor ki; Ya Rab, bir şey isteyeceğim, eğer istediğim olursa o zaman benim cinlenmediğimi ve senden olduğunu bileceğim.

Kur’an-ı Azimüşşan açıyor; “biz onlara bıldırcın eti verdik” ayetini okuyor ve istenmeyecek bir şey istiyor. Olmayacak bir şey. Ya Rabbi bana bıldırcın eti gelirse diyor tamam olanlar sendendir. Aynı anda kapı çalınıyor bir küçücük çocuk elinde bıldırcınlar; “babam ava gitmiş, fazladan bıldırcın avlamış, size de gönderdi”.

Dua Allah-u âlemin ispatıdır. Dua kapısını kullanın, dua edin. Çocuklar için iki kullanılacak kapı var bu noktada. Birincisi, hikâyelerdi, özellikle İbrahim hikâyesi. “Kendilerine faydası olmayana ne diye inanıyorsunuz?” noktasında çok inanılmaz söylevleri, diyalogları vardır onların. Mesela çok tatlı bir dilde çocuğun anlayacağı bir dilde anlatabilirsiniz. Mitleri özellikle kullanabilirsiniz. Çünkü orada direk Allah-u âlemi nakşedersiniz. İman yüklersiniz. Hikâyeler, biraz önce anlattığımız peygamber hikâyeleri. Ta ki hikâye anlatmıyoruz da ilkesel olarak kendi sıfatlarını anlatıyoruz.

İkincisi de dua et ama yalvara yakara, ihlâs ile dua et karşılığını göreceksin. Emin ol! Yani ayeti kerimeye sığınarak bunu yap, o zaman olacağını göreceksindir. Ben öyle yaparım. Mesela bir şeyi söylediğin zaman ayette yeri var mı yok mu? Ayette yeri varsa hiç şüphem yoktur. Ama ayette yeri yoksa şüphe ederim, onun olmayacağını iyi bilirim. Ama ayette yeri varsa hiç taviz bile vermem onun olacağını iyi bilirim. “Dua et ki duana icabet edeyim” diyor. Ve duanız kadar kadir kıymetlisiniz, dua etmezseniz kadir kıymetiniz ne kadar? Çünkü duanızda Rab sıfatıyla sığınıyorsunuz size Rabb’lik sıfatıyla görünen. Bir daha söyleyeyim Rabb’lik sıfatıyla görünecektir. Mevla olacaktır, mürebbi olacaktır size. Ve çocuğunuza duayı öğretin.

Sen dua et, duanıza Allah icabet edecektir. İcabet ettiği an bil ki Allah’ın ispatıdır. Ben de öyle dua ettim. Vallahi ama ben iman ediyordum şüphem yoktu ayrı mevzu. 'Etmezse ne olacak' Vallahi artık Allah yardımcısı olsun. Şaka yapıyorum yani etmezsek ne olur yani mitleri denedik. Çocuklarınki direk kabul olur. Çocuklar sabidirler. ‘Hayırlı değilse dua yine kabul olacak mı ' Genelde hayırsız şey istemiyorlar abi ya. Vallahi ya inci boncuk isteyecektir, ya şunu isteyecektir ya bunu isteyecektir. Hileye bile başvurabilirsiniz savaşta hile mubahtır, bu da bir savaştır. Ne yaparsın çocuk bir şey ister yastığının altına koyarsın olur biter. Yani eğer iman etmesini istersen. Ama genelde hileye başvurma, bırak Allah’a, Allah gerekeni yapacaktır. Yani böyle bir durum…

Hülasa vel kelam İbrahim Nebi tevekkül ve tefekkür ün kutbudur.

Bir bakıyoruz ki kendine Allah’tan tavır vermesiyle ve Allah’a sırtını dayaması itibariyle tevekkül… Ama bir taraftan da Cenab-ı Hakk’a tefekkür etme cihetiyle olumlama ve olumsuzlama cihetiyle -ki düşüncenin kapılarıdır bunlar- de bize ilkesel bir duruşun, düşünmenin nasıl gerekli olduğunu gösterir. Ve bir saatlik tefekkür bir senelik ibadetten eftaldir, başlangıcını yapar. Evet, zaten âşık adam istese de istemese de Allah ı düşünür. Yani ona düşünme diyemezsin. Ya kim olursa olsun, peygamber mesela; iki kişi gelmiş bizler Allah’ı düşünmek istiyoruz, zatını düşünmek istiyoruz, düşünelim mi gibi bir şey istemişler. Fettah düzeyinde bir emir istemişler.

Hz. Resullullah siz Allah ı düşünmeyiniz, çünkü Allah’ın kadri kıymetini bilemezsiniz demiş.

Âşık adama bu söz söylenmez, âşık olmayana söylenir.

Çünkü kadir, kıymet, değerler aşk ve sevgide ortaya çıkar. İnsan ne kadar seviyorsa sevdiği o kadar kadir, kıymettedir. O zaman isteseniz de istemeseniz de seven bir insana, âşık bir insana, düşünme diyemezsin. En basiti doğasına aykırıdır. Hangi noktada? Bilinmeyi istedim diyor. E sevgi bilinmeklik noktasında kanat vermiş ona. O kanadını nasıl çırpar? Ve günümüzde fizyolojik olarak da ispat edilmiştir; kimi âşık insanların anlayışı daha kuvvetli çıkıyor. Salgılanan hormonlar anlayışı kolaylaştırıyor. Geceleyin de inanılmaz bir istila yapar aşk nuru; aşk hormonları. Ve inanılmaz düşünce ve tefekkürler oluşur. Ve neyi düşünelim ama. Esmalarını düşünün, sıfatlarını düşünün, hurufattan düşünün, bir ayet okursunuz ayet üzeri düşünün; âlemde karşılığını arayın, kendinizde karşılığını arayın.

Ama düşünün.

Çünkü düşündüğünüzde manasını veren Allah olur. Gerçek olursanız.

Şimdi toparlayayım, bu noktada.

Hz. İbrahim’in iki tane evladı oluyor. Evlat babanın sırrıdır diye hadisi şerif vardır. Çünkü genetik olarak bir paylaşım olur. Aynı aile içerisinde olduğunu için psikolojik olarak da paylaşımlarınız olur. İlmi tavrı, gülüşlerinize kadar benzer. Düşüncelerinize kadar benzemeye başlar. Giyim kuşama kadar benzer. Nice insan tanıyorum mesela anne-kız; kız aynı annesi gibi giyiniyor. Baba-oğul; oğul baba gibi giyiniyor. Veya hatta gülüşlerine bakın aynı, benzer. İki tane oğlu oluyor, bu iki tane oğlu da aslında kendi sıfatlarının aynası oluyor. Birisi tevekkül cihetiyle, birisi tefekkür cihetiyle!

Tefekkür cihetiyle Hz. İshak; tevekkül cihetiyle Hz. İsmail Bu Hz. İsmail’de tefekkürün olmadığı anlamında değil, Hz. İshak’ta da tevkkülün olmadığı anlamına gelmez. Ama birisinde daha baskın tevekkül çıkıyor, birisinde daha baskın tefekkür çıkıyor. İsmail koluna geldiğimiz zaman çok enteresan bir vakadır; diğer peygamberlerde sıfat tecellileri çok yoğunken İsmail peygamber zati tecellinin kapısıdır. İdealist olan kişi mesela gençlik zamanlarında idealistseniz ve kendinize adanmışlık düzeyine taşımazsanız İsmail Nebinin hali sizde tecelli etmez. Yani duruşunuzda adanmışlığınızı göstermezseniz! Adanmışlığınız hizmetinizde görünecektir. Amellerinizde görünecektir.

Yani idealistsiniz ama hizmet yok, adanmışlık yok, amel yok; edimsellik yok. Yani sadece kalbi bir inanç…

Kurbanın göstergesi Hz.İsmail'dir. Kurbanlık hikâyesi vardır hani kurban etmeye gidiliyor falan. Bazıları söyler ya Hüseyin… İsmail kurbanlık değildir, onun kurbanlığı kabul olmadı, Hüseyin'in kurbanlığı kabul oldu diye şeyler söylenir.

Ya niyette kurban olmak var, malda mülkte kurban etmek var, efendime söyleyeyim; canını kurban etmek var.

Şehitlerin hepsi canını kurban etmiştir, hangi biri kabul değildir ki!

Meryem niyette kurbanlıktır. Biz onun kurbanlığını bir güzelde kabul ettik diyor. Adaktır çünkü. Daha bunun gibi şeyler. Yani niyette kurban olmak… İlla kurbanın kabul olması için kanının dökülmesi mi gerekir? Bu noktada eyvallah amenna da Hüseyin efendimizde yolun kurbanıdır. Ama Hz. Meryem’in, Hz. İsa’nın, Hz. İsmail’in kurban olmadığı anlamına gelmez. Ve kurban olarak da kabul edildiklerini Cenab-ı Hak söyler. İsmail’e geldiği zaman İsmail’in kurban olduğunu sözü Evliyaullah tarafından tevatüren söylenen bir sözdür.

O sözde şudur; Bıçakla kesmeye kalktığı anda Hz. Allah’u âlem üzerinde bir tecelliyat buyuruyor o tecelliyat da şudur;

Bıçak Allah’ı kesmez.

Ve bıçak kesmiyor İsmail’i. Şimdi İsmail mi söyledi Allah mı söyledi ayrı. Ben veli kulumun konuşan dili olurum diyor. Zati tecellinin ilk kapısıdır ve Hz. Resullullah’a zati tecelli ondan miras kalarak devam eder. Ve Hz. Resulullah’ta ev edna makamına taşır bunu. Hani gaybın anahtarları diyor ya. Peygamberler aslında gaybın en büyük anahtarlarıdır.

Peki, İshak kolunda ne devam ediyor? Tefekkür devam ediyor ama nefs mertebesinde âlemdeki menfaatler noktasında… Çünkü artık duygularla âleme bakma, sezgilerle âleme bakma ama düşünceyle âleme bakma âlemin koşulları itibariyle irade ettiklerini neyse koşullara göre beğeniyor ve ona göre âlemle ilişkilere giriyor. İshak’ta da bu önde… Ve âlemle ilişkide düşüncenin ilk kapısıdır menfaat. Ve İshak’ta inanılmaz. Bakın Yahudi soyunun tamamına, hep menfaat vardır ve inanılmaz derecede ilim, âlimlerin çıkması görülür. Yani sebeplere bak diyor, eşyanın tabiatına bak, âlimlerin en büyükleri onlardan çıkar. Einstein’dan tutun Freud’a kadar. Freud’tan tutun şu anda sinema sektöründe Sphillberge kadar. İnanılmaz bir şey.

Şimdi, buradaki dikkat çeken şu; Diyor ki Hz. Resullullah; “Ya Rabbi, İbrahim'e verdiğinden bana da ver” Hani namazlarda Allahummesalli ve allahumme barik duaları okunur. İbrahim'e verdiğin gibi bana da ver, onun aile halkına verdiğin gibi bizim aile halkına da ver. Aslında eşyanın tabiatı üzerinde bilgi edinme ve nefsin kendisini kontrol altına almanın yolu açılmıştır. Evvela menfaatler ile başlar.

Ama Yakup onu neye taşıyor? Menfaatleri geriye atar. Evet, İshak'ta menfaat var mıydı evet ama hakkıyla menfaat. Buradan bile faydan olur, hayatta kalabilir ama düşünsel olarak. Ve “Rabbim bana ikram eder.” Yani irade koyuyor ama düşüncesiyle irade koyuyor. Eskiden direk irade koyma vardı, ondan sonra onun oluru vardı; mesela şirkte. Bir irade koyuyor oluyor. Bu düşünüyor düşündüğünde irade koyuyor.

Ama Yakup’a geldiğiniz zaman Yakup başka bir derya. Koşullar ne ise koşullara göre irade koyuyor. Babasından geleni alıyor ama öngörü oluşuyor. Yani bu koşullar sonucunda böyle bir şeyde çıkar. Bunu Yakup (as.) hikâyelerine bakın net bir şekilde görürsünüz. Mesela dayısı herhalde bildiğim kadarıyla şu anda net hatırlayamıyorum metinleri okuyanlar daha net görürler. Hz. Yakup (as.) dayısı ile olan bir ilişkisinde filanca kuzuları bana ver diyor filanca kuzuları sen al diye bir hikâyesi vardır. Ve kendisinin seçtiği kuzular daha çok ürer. Aslında seçtiği kuzular özelliklede seçmiş olduğu yani belli benekli veya hatta neyse bir işareti olan kuzular. Diyor ki bu kuzuları seçersen böyle bana doğurgan olurlar. Ona ise kısır olanlar kalmış oluyor vay sen beni kandırdın gibi aralarında tartışma bile çıkar.

Yani âlemdeki ne ise, sebepler, neticeler, koşullar, ne ise onlara göre öngörüsü olan insan.

Mesela bir savaştasınız, o savaşın geçmiş tarih sahnelerini bilirsiniz, o savaşta bulunduğunuz ortamın iklim durumunu mekânın halini, hepsini bilirsiniz. Ondan sonra o savaş daha önce tecrübe edilmiş mi orada ona kadar bilirseniz, ondan sonra o savaşta nerede durmanız gerektiğinin öngörüsünü bulabilirsiniz. M. Kemal bir savaşında öyleydi. Zannedersem ya İnönü savaşında ya da başka bir savaşta öyle bir öngörüsü oluyor. Burada öyle bir durum söz konusu diyor. Hava şartları noktasında yerini değiştirdiği bir şey söz konusu… Yakup (as.) halidir. Ama Yakup’un (as.) bir öngörüsü daha var. İnsanların hallerini ön görüyor. Tavırlardan, mimiklerden, insanların duruşlarında, insanların nefislerini okuyabiliyor.

Bunu Kur’an’ı Azimüşşan’da nasıl zikreder; derki ben Allah’u âlemin bir hikmeti üzereyim ve bunu da bize ilmini bilme, nefisleri, içgüdüyü daha doğrusu içgüdünün kendini tanıma noktasında bir ilmi olduğunu bize şöyle zikrediyor. “Evlatlarım ayrı ayrı 12 kapıdan Mısır’a giriniz” diyor. Bu çok önemli bir şey, çünkü kardeşlerinin hepsi bir kapıdan girse Mısırlılar’ın dikkatini çekecekler, üzerlerine belki hücum edecekler yani kalabalık bir şey kalabalık bir gurup zarar verebilir. Onun için diyor, ayrı ayrı kapılardan giriniz çünkü o kalabalık giriş insanların nefislerinde şüphe, uyanış sergileyecektir. Bunlardan bize zarar gelebilir. Bu noktada aslında diyor ki ‘insanların nefislerini uyandırmayın.’

Hatta nefisi tanıma noktasında, Yusuf’u götürmek istediklerinde şöyle söylüyor; “siz bunu götürdüğünüzde ona bir zarar gelir” diyor, aslında zarar verirsiniz de demiyor ‘zarar gelir’ diyor. Hani “babacım etme eyleme, biz zarar vermeyiz” veya “hatta zarar vermemesi için elimizden geleni yaparız” gibilerinden söylevler olur. Aslında olanların nefislerini okuyor. Biliyorlar ki oradaki nefis, babalarını sahiplenme nefsi, içgüdüsel bir tavır o noktada… Yusuf’a zarar verdirtecek.

Velhasıl kelam Yusuf kıssasına baktığınız zaman zaten nefsin nasıl terbiye edileceğine bakın; aşkla terbiye var, riyazetle terbiye var, ama aynı zamanda ilmi noktada zekâyla nefsini görüp kendine yön ve istikamet tayin etmekte. Ve Yusuf bu noktada ortaya çıkar. Ve Yusuf kıssasına nefsi emmare noktasında okursanız - içgüdüler noktasında- kervancılar geliyor diyorlar ki bundan bize bir menfaat gelir aziz satın alıyor, bundan bize bir menfaat gelir. Kadın bakıyor şehvet itibariyle –Zeliha- menfaatlenmek istiyor değil mi ve kendisinin söylediği şey şu “bunlardan beni uzak eyle ya Rabb.”

Bak zekâsıyla nefsini görüyor zekâsıyla karşı karşıya olduğu nefsini de görüyor ve kendisine istikamet olarak duruş sergiliyor. Benim için hayırlı olan diyor bunların nefislerine ayak uydurmaktansa, hapishaneyi tercih ederim.

Bu noktada bize verdiği anlayış şudur: Nefsinizi zekânızla -yani içgüdülerinizin farkıyla- görürseniz kendiniz için olan duruşlarınızın farkında olur ve zekânızda bunu kavrarsa; hayatınıza yön verebilirsiniz.

İbrahim’den bize kalan miras; duruşumuzda sağlam durmak! Evet, zindana bile gidecek olsam bu duruşumu bozmamam lazım. Yani doğu yoldan taviz vermemem lazım!

“Eğer, biz ona hikmet vermeseydik.”

Yusuf’un bir özelliği daha var, Yusuf zekâ kapısı. Aşk ne kadar kuvvetliyse, sevgi ne kadar kuvvetliyse, zekâ kapınız o kadar çok açılmaya başlamıştır. Ve zekânızla sembolizmayı sezersiniz, kavrarsınız, arkasında yatan gerçekliği kavrarsınız ama zekânızla beraber aynı zamanda âleme yetkin bir şekilde bakar, hem nefsinizi hem de insanların nefsini görürsünüz.

Firavuna diyor; sen beni aziz eyle- yani yönetici eyle- çünkü ben ölçüyü çok iyi bilirim. Çünkü zekâ ölçünün kriteridir… İnsandaki en güzel tecelli gözleridir ve Allah’ı gözlerinde bir nevi temsili itibariyle, -tefsir itibariyle konuşuyorum onun da altını çiziyorum tevil itibariyle değil- gözleri de zikretmiş olur.

Ve bu bağlamda yani her bir peygamberin vücut organlarımızda tecelli halleri bile vardır, demek istediğim gibi. Yani ahlak olarak tecelli mahalleri vardır meleke olarak tecelli mahalleri vardır ve aynı zamanda bedende bir sıfatınıza baskın gelen bir tecelliler vardır. Çünkü bir insanın görüşü ne kadar kuvvetliyse zekâsı da o kadar kuvvetli olacaktır. Ve âlemin ölçüsü üzerine kuvvetli olan insanlarda, âlemi yapılandırmaya doğru giden mühendislik noktasında daha çok ileriye gider; hayal güçleri doğrultusunda zekâ edinmiş kişilerde ya sanat ya da sembolizmalar noktasında hayata yorum getirme ki bu genelde sanatta kendini gösteriyor, edebiyatta resimde vs gösteriyor. Bu noktada inanılmaz derecede bir açılım oluyor.

Yusuf aslında ikisinin de kutbudur. Hem ölçüyü iyi bilen derken âleme bakışı çok yetkin. Bunu nereden biliyoruz; mesela iktisadı getiriyor. Şimdi evet bireysel olarak nefsine zekâsıyla yön verdi amenna, ama aynı zamanda zekâsıyla beraber toplumun nefsine de sınır getiriyor. Toplumun nefsine adaletli iktisatla sınır getirebilirsiniz. Ve o buğdayları biriktirmeleri, hakkıyla herkese pay etmesi hepsi iktisat; çünkü eğer haksızlık noktasında insanlara adaletsiz olarak gelirleri pay etmezseniz, toparladıklarınızı dağıtmazsanız, mülk belli kişilerde toplanırsa toplumdaki birliktelik sağlanamaz. Ayeti kerimede 'Zenginliğin, malın mülkün zenginler arasında gezmesinden taraf değiliz’ ve mealen böyle söylemek gerekir. Bu bağlamda baktığın zaman adaletli paylaşım ve toplum nefsinin -yani buna süper ego diyorlar günümüzde- Süper egonun adalet noktasında taşınmasının ilk kapısı Yusuf’tur.

Ve hemen arkasından zaten Musa gelir.

Çünkü iktisat ne kadar kuvvetliyse halk ne kadar zenginleşiyorsa nefiste o kadar şımarmaya başlar. Ve nefsin köleleri doğmuştur. Nefsin kölelerini özgür kılacak bir kişi lazım. Ve Hz. Musa geliyor. Hürriyetin padişahı. Hürlüğün. Hem adalet timsali -sıfatı adalettir- hem de hürriyettir. Hürriyetin meşalesini yapmıştır. Şöyle bir âdeti vardır Cenab-ı Hakkın bir yerde Allah’u âlemin lütfu hangi şey önde ise ona karşılık bir davet getirir. Mesela kölelik var hürlük vaadiyle geliyor. Mesela edebiyat çok yüksek inanılmaz bir edebiyatla geliyor, Kur’an’ı Azimüşşan. Mesela vesvese, anlayış bozukluğu; çok inanılmaz bir akılla geliyor İbrahim. Mesela Hz. Musa'da yine ele alayım. Sihir çok önde mucizeyle karşılık veriyor. Onun haricinde ilmiyle de şeriat noktasında taassup var, o noktada onu kırmak adına ilmi noktada inanılmaz derecede bir açılım sergiliyor.

Hz. Musa'ya geldiğimiz zaman kendisinin karşında… Yani Hz. Yusuf zekâ kapısı olarak hem âleme bakan, hem iç âleme bakan bir hali var. Rüya tabirlerinden tutun da çünkü rüya tabirlerinin sırrı da ayrıdır. İnşallah başka bir sohbetimizde de onun üzerine düşünürüz. Yani rüyalarımızı nasıl okumamız gerekir. O başka bir konu. Çünkü yola düşen bir adamın mesajı alacağı yer rüyalarıdır. Sahih rüya diyor vahyin 46 da biridir. Bütün vahiy kapıları kapanmıştır ama sahih rüya kapısı kapanmamıştır diyor.

Demek ki vahiy kapısı halen açıktır. Ha kimisi rüyasında buna ilhamat aldı, efendim rüyasında şöyle gördü, boş ver hikâye. Çünkü insanın rüyası kendi hikâyesidir. Ya rüyadır boş ver geçer denilecek bir şey değil. Sahih rüya vahyin 46 da biridir diyor ve bir tek o kapı açıktır diyor. Ümmetim için o kapı açıktır diyor. Ki Evlullah o kapıdan çokça istifade eder. Ve bu bağlamda rüyaların dilini de hakikatten bilmek lazım, çünkü duadır dedim ya ama aynı zamanda da rüya kapısında Cenab-ı Hakk bize konuşur. Rüyaların dilini bilirsek yaşadıklarımızı da hemen görebiliriz. Yani akşam bir rüya görüyorsun onun dilini bilirsen sabahleyin var veya ertesi gün veya bir hafta içinde rüyanın zaman dilimi, işaret ettiği zaman dilimi -neyse gördüğünüz zaman- Allah’ın sizinle kelam ettiğini görmüş olursunuz. Aslında Cenab-ı Hakk’ın ispatı istenilirse rüya dilini de iyi bilmek gerekir.

Zekâsı çok yetkin bir insan rüyanın, sembolizmaların dilini çözerse hem iç âlemine hem de dış âlemine hakkıyla bakabilir. Yani hayatında denge oluşur. Ha böyle bir olay olacak ona göre önlemlerini alır veya ne yapması gerekiyorsa onu yapar.

Ama Musa (as.) geldi mi Musa (as.) toplumu! Bakın aslında Yusuf’ta bireysellik çok önde. Her ne kadar da hâkim olsa Peygamberliğiyle aziz de olsa, yöneticiliği de olsa… Musa (as.) zamanında yöneticilikten daha çok topluma mal olan bir peygamber görüyoruz. Çünkü söylediğim şeyde rüyalar ve iktisat noktasına baktığımız zaman bireysel olarak yaşadıkları var. İktisat noktasında kişileri çok zengin bir safhaya çıkartıyor, ilmi noktada onlara çok şey veriyor ama söylediği öğreti ferdi bir öğreti… Herkes kendi üzerine. Rüyasıyla beraber, kendi rüyası olmaya çalışıyor aslında. Bunu çok yorumlayanlar var. Resullullah efendimiz de gerçek rüyayı yorumlamıştır diye yorumlar yapanlar da vardır.

Yani o kendi rüyasını bu âlemde karşılığını gördü, Resullullah ise bu âlemin karşılığı üzerinden okudu diye söylevlerde bulunun evlullah olmuş. Ama Musa (as.) burada çok önem arz ediyor. Evet, zekâmız ilkesel düzeyde ve duygularımızla beraber gelişir. Hikâyelerimizle gelişir. Duruşlarımızla beraber neyi seviyorsak neyi ilke edinmişsek o doğrultuda zekâmız, anlayışımız gelişir. Onun için dikkatli bakarsak herkes kendi ilmine vakıftır. Neyi ilke edindiyse, neyi sahiplendiyse, hangi akademik noktada ilmi varsa o noktada kendini gösterir. Musa’ya geldiğiniz zaman Musa’nın kendisi hürriyetle geliyor, adaletle geliyor çünkü şeriatın kutbudur aynı zamanda adaletle geliyor. Ama Musa’da inanılmaz derecede azamet var. Birincisi kendisinin velayet tarafı var.

Ondan önce bir Peygamber var; Şuayp Peygamber ve Eyüp Peygamber. Eyüp peygamber sabır noktasında ele alınır ve doğrudur. Çünkü başına ne gelirse gelsin Haktan biliyor. Ya Rabbi şeytan bana dokundu diyor ve sabrediyor. Şeytan bana dokundu demek aslında sabır ilkesini okudu demek.

Çünkü sabırda yaşanan şey şudur; Bir Allah var bir de Allah’ın sebep olduğu bir şey var. Sebep olduğu şeye sabrediyorsunuz, sabrederken de Rabbinize sığınıyorsunuz. Yani ben buna sabrediyorum diyorsunuzdur, bir sabrettiğiniz var bir de sabrettiğinize sebep olan Allah var. Yani bir üçleme vardır.

Ama Resullullah’ta bu üçleme biter. Resullullah şöyle diyor; Ya Rab senden sana sığınırım.

Sebebi görmez bak; sebebin faili olanını görür ve sebebin faili olanına der ki; senden sana sığınırım. Tam bir tevhid!

Yaşadığı her ne koşulda olursa olsun sabırdan taviz vermeden yaşamak gerektiğinin bilincini Eyüp bize verir. Ve her zorlukta kolaylık vardır.

Birincisi sabır, ikincisi gayret!

Her zorlukta iki kolaylık vardır. Birincisi sizin o şeyle karşı karşıya kalmanız ve kaçmamanız. Çünkü kaçtınız mı zaten kolaylık kaçmanız olmuştur. Aynı mevzu ama o şeyle mücadele etmek o şeyin üzerine gitmek gayret göstermek ikinci kolaylıktır. Ondan sonra selameti bulacaksınızdır.

Çünkü Allah nefislere zulüm edici değildir. Neye çalışıyorsanız onun karşılığını verecektir. İstisnasıdır ki Eyüp’ün hikâyesi bu noktada en sonunda selamete kavuşulacağını bize söyler. Yani sabrın sonu selamettir.

Velhasıl kelam Şuayb’a geldiğiniz zaman Şuayb’ın Kur’an daki zikrine dikkatli bakmak lazım. Kur’an diyor ki Ey halkım, teraziyi doğru tartın; Kul hakkı bakın. Vicdanınız sızlamıyor mu noktasından baktığımız zaman Hz. Şuayp vicdanı temsil eder. Âlemle ilişkimizde insanlarla olan ilişkimizde hakka, hukuka dikkat etmemizi ister. Ama bireysel noktada bir hukuktan zikreder. Bireysel noktada Hukuku zikrettiği için kimse o noktada kabul etmez. Ama hukuk toplumsaldır. Şuayb’ın soyu hiç görmüyor. Ama Musa geldiği zaman hukuku toplumlaştırıyor. Ne kadar toplumlaştırdıysa o da ayrı mevzu, onu da söyleyeyim. Çünkü bir şeyin hukuk noktasında ceyranı herkesin o hukuka riayet edeceği anlamına gelmez.

Bu noktada baktığımız zaman Musa’yı biraz daha irdelersek Birincisi Hakk’a varışı söz konusu, Tur-i Sina. Tur-i Sina’yı erenler güzel yorumlamışlardır. Öyle bir kalbe var ki o kalpte Hakkı yani kendini gören hakkı gör diye.

Yani Hakkı dışarıda arayıp da DIŞARIDA BULACAĞIN YERE, gönlüne yönel, gönlünde bul diye.

Ama genelde biz Tur-i Sina’yı âlemlerin dağı olarak yani varlık dağı olarak da görürüz. Varlık dağında Hakkı ararız ki aslında birinci yol kalbine yönel; Tur-i Sina, Cenab-ı Hakk’ın kalp mertebesinde Musa’ya tecellisidir. Bu noktada doğrudur. Evliyullah Musa’yı kalp tecellisinde bulunur. Ama evliyullah aynı zamanda meşrep itibariyle Allah’ı Musa kademine geldiği zaman âlem üzerinde hakkı zevk eder. Çünkü Tur-i Sina dağı benlik dağıdır. Eyvallah ama varlık dağıdır, kâinat dağıdır. Her yerden Hakk’ın tecellisine varlık dağına müşahede edeceksinizdir. Ne zamanki varlık dağına tecelliyat, çok şiddetli bir şekilde gerçekleşir o sırada Cemali Hakkın; hayran ve hayretler içerisinde; evvela hayret içerisinde âlemde müşahedeleriniz olur, ondan sonra o hayretinizle beraber Cenab-ı Hakk’a hayran olursunuz. Onun için Hz. Musa hayret ve hayranlığı içerir.

Bir gün ben kendi kendime dedim ki herhalde Musa’da fazla aşk yoktu. Hayret ve hayranlık doruktadır amenna. Ama dedim ki herhalde fazla aşk yoktu. Bir gece rüyamda aynı anda bunu söyledikten sonra o gece rüyamda şunu gördüm; onun aşkını bir görseydin dağa nasıl çıkıyor. Bunun dedim Kur’an’da yeri var mıdır bana söylenenin, yani bana gösterilen söylenenden emin olayım. Rabbi niçin erken geldin diyor ya Musa! O da diyor ki ‘ Ya Rabbi sen hoşnut olasın diye. ’ Bu aşkın işareti… Çünkü âşık kişi sevdiği kişinin hoşnutluğunu ister, âşık olmayan nasıl istesin ki!

Çünkü aşkta sevdiğiniz ne ise onun hoşnutluğunu, rızasını ararsınız, kendi rızanızı değil. Kendi rızanızı arıyorsanız orada aşk yok. Yani ben seni seviyorum, sen benim için ne yaptın? Bitti! Zaten kendi nefsin için yapıyorsun. Seviyorsanız bütün varlığınızı ortaya koyarsınız; aşk öyle bir şey. Adamı alır götürür. Velhasıl kelam Musa'nın oradaki ayette niçin erken geldiği aslında onun açıklamasını bize işaret ediyor. Ama o aşk, onu hayret ve hayranlığa götürüyor. Ve bu noktadan bakarsam o hayret ve hayranlık ile Allah ne buyurursa sahipleniyor ve insanlara o şekilde vermeye çalışıyor.

Celal sıfatı bu noktada baskındır. Çünkü bir şeyin insanlara sirayeti Celale iledir, Cemalle hiç kimseye bir şey veremezsiniz.

Ya hani biri çocuğumu seviyorum, bir şeyler veriyorum, kibarlıkla bunu böyle yapma diyorum, olmuyor; şöyle söylüyorum, olmuyor… Çünkü Cemalle olmaz, iradenizi sağlam bir şekilde -ona şeddat denilir- şiddetli bir şekilde göstermeniz gerekir. Bu gidin onu dövün anlamında değiş sakın ha altını çiziyorum. Yani yerini göstermeniz gerekir. Bunun böyle olmamasının gerektiğinin bilincini vermeniz gerekir. Ey diyor ‘anamın babamın oğlu’ diyor ‘ben tura çıktıktan sonra sen mi bunları hiç mi uyarmadın’ gibi Harun (as.) saçını sakalını yakalıyor mesela. Harun (as.) orada bir sözü var diyor ki ‘ey anamın babamın oğlu’ diyor ‘beni halkın içinde rezil etme, onlar kendi nefislerinin ettiklerini yaptılar, benim elimden bir şey gelmedi’ diyor. Şimdi bu bağlamda baktığımız zaman Allah’ın iradesini en şiddetli bir şekilde yerine getirmek için çaba gösteren bir kişi. Gayreti en üst safhada… Ve bu bağlamda Hz. Musa'ya gittiğimiz zaman birincisi başına gelen şeytanlara yani şeytanlıklara baktığımız zaman;

Şımarıklık. ‘Firavun şımaranlardan oldu. Git o temizlenenlerden olmak ister mi’ diyor. Şımarıklığı geçen hafta anlatmıştık onun için üzerinde durmayacağım. Allah’ın verdiği varlıkla kendine varlık vermek. Ve aynı anda, kendinde olmayanı ısrarla istemek... Ve bu noktadan baktığınız zaman Firavunun kabulü yok; o zaman şımarıklığı bırakacağız ki Musa'yı bulalım.

Firavun’un veziri var ve kendisini bürokratik noktada engeller, aklını çeler derler. Tam Firavun iman edecek iken tebaası doğrultusunda, vezirinin aklı itibariyle davranıyor. Yani duruşunuz varken birisi sizin aklınıza giripte sizin duruşunuzu bozabiliyorsa işte o zaman orada sizde Musa’lık tecelli etmez. Duruşunuzu bozmamalısınız, Firavunluk’ta kalırız yoksa!

Çünkü peygamberler şeytanlarını karşılarında görmüşlerdir.

Yolda yürüyen, safhalarında yürüyenlerse kendilerinde yaşayacaklardır.

Kur’an da geçen her bir şeytanlık ahlakında bulunan kişiler -Firavun, Nemrut, azazil- hepsi sizin üzerinizdeki bir -şımarıklık, inatçılık gibi- sıfatlarıyla görülcektir. Onlarla baş etmek gerekiyor. Öfke veya malı mülküyle kendine varlık vermek, kibir gibi. Ve ilmin kibri… Bazı âlimler vardır hep ‘ben biliyorum, kimse bilmiyor’ derler ya aynen öyledir. Benden daha iyi bilen yok, hepsini ben yaparım, benim kuvvetim şöyledir. Hem kendisine verilenle -yani o kudretten yaratılıyor- hem de kendisine verilmiş ilimle varlık... Şimdi bu bağlamda baktığımız zaman Musa as nefsi emmareye dedik ya hani iktisat noktasında adaletli bir paylaşım noktasında bir terbiye geliyor. Geliyor ama gelir arttığı zaman ne oluyor nefsi emmareye tutsak olunuyor.

Halkı nefsi emmarenin tutsağı, Firavunun tutsağı. Ve bu noktadan baktığınız zaman halkı Musa’nın Musa’lığından daha çok Firavun un Firavunluğunu arıyor. Ve halkına emirlerini getirdiği zaman -ki bize söylenen 14 emirdir- sonradan kesilmiş 10 emre düşürülmüştür. Yani en mühim emirler çıkartılmıştır. Hangi emirler olduğunu unuttum ama bilmiyorum. 10 emirin kendisi geldiği zaman levhalara yazıldığı zaman halkı Kur’an da da bu zikredilir ama üstü kapalı zikredilir. Zikredilişi şöyledir emirleri okur halkı şunu söyler.

“Ya Musa biz bunları kabul edici değiliz” der

Yani o kadar mucize görülmesine rağmen, o kadar ispat olmasına rağmen kabul etmezler. Biz diyor ‘Turu başlarına kaldırdık’ diyor. Ve orada secdeye varırlar kabul ederler. Ve Tur-i Sina gölge ettik diyor ya Turu başlarına kaldırdık gölge yaptık diyor. Tur-i Sina geri yerine konulduğu zaman şunu söylüyor ‘Ey Musa, bu Tur bizim başımıza kalkmış olmasaydı biz bunları yerine getirecek insanlar da değiliz. ’ Ve ayetleri o şekilde sahipleniyorlar. Şimdi burada bir halkı yeniliyor.

Nefsi emmarenin hali bu, çünkü emirler altına gelmek istemez. Ve bunu aşabilmenin tek bir ayetin sırrı vardır eğer o ayeti tecelli ederse belki olur. O ayette diyor ki ibadet etmek noktasından yaklaşayım ben. Onlara diyor “Allah’a ibadet etmek mümin kullarının nefislerine ağır gelmez.” Allah’ın emirlerini yerine getirmekte ağır gelmez. Yani anti parantez Allah’ın emirlerini yerine getirmekte ağır gelmez. Yani benim kendi inanışım benim kendi ilkelerime göre din olmaz; Allah’ın iradesi, buyruklarına göre din dindir.

Ne kadar yaşıyorsam o kadar dindeyimdir. O da ayrı mevzu. Ama din Allah’ın buyruğuna göredir, ne buyurduysa odur. Ben onu yaşadığım ölçüde dindarımdır. Bak dinci değil, dindarımdır. Ne kadar yaşıyorsam o kadar daha fazla değil. Namazımı ne kadar kılıyorsam şeriatın gereği imanın şartlarını ne kadar yaşıyorsam, kalbin gereklilikleri ne kadar yaşayabiliyorsam o kadar dindarım, daha fazla değil.

Bu safhanın kendisine baktığımız zaman toplumun kendisine hukuk geliyor. Nefsi emmare hukukla adalet sıfatı olmazsa herkes birbirinin hakkını gasp eder, birbirini öldürür. Komşu hakkı yemeyeceksin, boş yere adam öldürmeyeceksin, yalan yere Allah’ın ismini boş yere anmayacaksın. Daha nice emir yani bunları çoğaltabiliriz. Kur’an’ın örnekleriyle beraber şu anda aklımda olmayan. Ve Kur’an’ı azimüşanın çok enteresan bir tarafı vardır. Safha safhadır. Yani bir safhadır diyorum, bakın Musa (as.) Şeriat noktasında hüküm verme nefsi emmareye irade getirmedir. Yani -iraden böyle olacak- helaller getiriyor, haklar getiriyor ki toplumsal yaşantı hiyerarşi düzeyinde olsun. Yoksa toplumsal yaşantı olmaz.

Hz. Ömer’in bir sözü vardır ‘adalet mülkün temelidir’ diye. Evet, adalet olmazsa mülkün temeli olmaz yani ortak yaşamımız olmaz, onun için hukuk bizi bağlayıcı öğedir. Hukuk aynı zamanda sulhun getirisidir. İradelerimiz yani ortak yasalarımız, ortak iradelerimizle oluşmuş yasalar; her birimizin hakkını gözeten yasalar bizi sulha taşır. Bu noktadan baktığınız zaman hukuk ve haklar ki hukukun temeli haklardır, haklar şarttır. O zaman dinin getirdiği haklar iki veçheden;

1.      Allah’ın bizim üzerimizdeki hakları,

2.      Toplumsal yaşantısındaki haklar ki Resullullah efendimiz zamanındaki fıkıh düzeyindeki yasalar en güzel örneklerdir.

Onun için bir zevkimiz vardı, evlullahtan gelen bir söz;

‘ Hz. Resullullah hakikate memur iken şeriata dûçar olmuştur. ’

Sebebine gelince herkeste nefsi emmare var ve nefsi emmarenin toplum içindeki kontrolü sadece hukukla gerçekleşebilir. Başka türlü gerçekleşmez. Bu sebepten dolayı şeriat haktır. Ve şeriat kapısı vicdan kapısıdır. Ve siz ilkesel düzeyde sahiplenirseniz, şeriat kurallarını sahiplenirseniz; vicdanınız ona göre biçimlenir. Yani Allah’ın buyurduğu Allah’ın buyurup da yapamadığınız şeyler vicdanınızı sızlatır, Allah’ın yapma dediği şeyleri yaptığınız zaman da vicdanınız sızlar.

Niye yaptım?

Ve orada bir kapı hemen önünüze açılır. O da ‘kendini levm eden nefse ant olsun ki’. Yani kendini kınayan nefse ant olsun ki bu ayet vicdanın ayetidir. Vicdana gelmiş nefse ant olsun ki. Söylediğimi yapmadığı için veya buyurduğumun dışında hareket ettiği için kendini levm eden nefse ant olsun ki diyor. Ve toplumun hukuku olmazsa haklar olmazsa hak noktasında bir duruş olmazsa toplumsal yaşantı beklemeyin hiç bir şekilde. Onun için şeriat herkese lazım. Şeriat dediğim zaman namaz niyaz anlaşılmasın haklar anlaşılsın; haklar herkese lazım. Vicdan herkese lazım!

Hakların bireysel olarak tecellisi vicdandadır. Toplumsal olarak tecellisi kurumsal düzeydedir. Onun için yargı da her zaman lazım. Musa bu noktada ilk yargıdır. Ama bireysel noktada, peygamberlik noktasında bir yargıdır.

Bundan sonra gelecek peygamberler kurumsal düzeyde yargı işlevine giriyor. Davut ve Süleyman ikisi de adalet noktasında doruktur. Ama Süleyman babasından daha ağır gelir. Bunun hikâyelerini hiç okuyan var mıdır? Davut ile Süleyman'ın hikâyelerini? Hani bir kadın gelir iki evladını getirir. Birisi sahiplenir derki bu çocuk benim, diğeri de bu çocuk benim. Kimin çocuğu diye hakkıyla göstermek için birçok adet işler. Hatta bir kadın bir torba ununu kaybetmiştir, o torba ununu ister. Davut (as.) ın önüne gelir. Davut (as.) bir torba un verir kadına. Süleyman (as.) der ki git bir daha davanı görsün. Bu 20 torba una kadar falan çıkar. Tekrar der ki ona bir daha görsün davanı. Yine gider, ya der bu davamı yine gör. Davut (as.) sana kim bu aklı veriyor diye sorar. Süleyman veriyor deyince; gelsin o görsün der. Çünkü şeriatı olanların haklarına göre değil kendi anlayışının hakkına göre yorumlar. Süleyman ise şeriatı olanların haklarına göre de yorumlayandır. Mesela Kur’an’da geçiyor muydu tam hatırlamıyorum özür dileyerek söylüyorum hani iki tane mal sahibinin hikâyesi vardır.

Şeriat geliyor, şeriatın ahkâmı ağırdır. Davut (as.) geliyor, onu zevke dönüştürüyor. İnanılmaz, Zebur'u okumaya başladığı anda kuşlar diyor etrafında tavaf ederdi. Raksa taşıyor, sevgi muhabbete taşıyor, müziğe taşıyor. Şimdi şeriata ahkâm gelmiş bunu böyle yapacaksın, bunu böyle yapacaksın, bunu böyle. Herkes onu yapıyorum; gına gelir adama. Allah hemen onda zevk edecek bir şey çıkartıyor. İbadeti zevkle yapın. Kolaylaştırma getiriyor. Ve hukuk noktasından da baktığınız zaman hüküm noktasında Davut da hüküm noktasında Allah u âlemin halifesidir; onun için “biz âleme halife kıldık onu” diyor.

Çok enteresan ne zaman ki kendi nefsinize hükmünüz artık adalet noktasından haklar çerçevesinde geçer; onun için o zaman Davut oldunuz demektir.

Ne zaman hayret ve hayranlıkta, Musa'sınız.

Ne zaman hükme taşıdınız onu kendinizde, hayret ve hayransınız ama âlemle ilişkilerinizde haklara dikkat ediyor işte o zaman Davut sizde tecelli ediyor.

Ama haklar üzeriyken, âlemin haklarına da dikkat ederken, âlemin kendi içlerindeki hiyerarşi ilişkisi sonuçta devamlılığı üzeri haklara dikkat etmezseniz; o devamlılığı kesersiniz birinin hakkını vermiş ama diğerinin hayatını kesmiş olursunuz. Onun için şu kıssa çok önemlidir.

Biri Davut (as.) ümmetinden iki kişi var. Bir tanesi hayvancılıkla uğraşıyor diğeri ise tarımla uğraşıyor. Hayvancılıkla uğraşanın hayvanları bahçeye giriyorlar, talan ediyorlar ve bahçe sahibi şikâyetçi oluyor. Davut (as.) diyor ki ‘senin malının mülkünün ziyanı ne kadardır’ ‘bu kadar’, ‘o zaman bu kadar malın zayisi’ koyunları ölçüyor bir bakıyor bunların da değeri de bu kadardır diyor ‘bu kadar koyun senindir’ diyor. Bitti. Buradan çıkıyor çıkınca da Süleyman (as.) ile de karşılaşıyorlar. Süleyman (as.) Kendisi de olaya vakıf ve olayı da seyran ediyor ve ‘babama gidin bu davayı bir daha görsün, biz bundan razı değiliz deyin’ diyor.

Ama ne kadar güzel bir şey… Padişahın önüne gidiyorsun, razı değilim diyorsun, ben olsam korkudan titrerdim herhalde. Takdiri ilahi. Demek ki o kadar bir sevgi muhabbet var aralarında. Yani bir naz niyaz var yani öyle despot bir kraldan bahsedilmiyor. Her neyse velhasıl kelam gidiyor ve dava görülmesi isteniyor. Orada Davut duruyor. Çünkü ayeti kerimede şöyle der “biz ona hikmet verdik”, işin hakkını verecek. Yani işi hakkıyla görebiliyor, devamlılıklarını görebiliyor. Yani süreklilik katabiliyor hak noktasında.

Sürekliliği olmayan hak değildir, bakın siz ona süreklilik katabiliyorsanız adaletli bir tavırda muhakeme ve fetva vermiş olursunuz.

Süleyman’ı (as.) çağırıyor ‘bu aklı veren Süleyman’dır, gelsin’ diyor. Süleyman (as.) davayı şöyle görüyor; ‘bir sene sen onun koyunlarına bakacaksın; ne kazanırsan sütünden yününden onun hepsi ve de doğan yavrularına kadar hepsi senin hakkındır. ’ ‘Diğeri de senin bahçene bakacak taki bahçen eski haline gelsin’

Bakın çok enteresan bir yaklaşım birisi nesnenin kendisinden; servetin kendisinden hüküm veriyor. Diğeri fiiliyatından, karşılık aldıkları noktadan! Yani mülk üzerinden bir takas yapmıyor, servet üzerinden bir takas yaptırmıyor, kısas yapmıyor. O malın üretkenliğinden, geliri üzerinden. Çünkü birinin işini birinin işine versen belki aç kalacaklar; o onun işini bilmez, o onun işini bilmez. Ve yavrularına kadar onundur diyor. Bu mahsul evet helak olmuştur ama helak olan hepsi de onundur diyor. Yani onunkini ona onunkini ona taksim ediyor ama işlerinden kesintiye uğratılmıyor, maldan mülkten kesintiye uğratılmıyor ve hak, yani adaletli bir şekilde hüküm veriyor. Aslında oradaki toplumsal yaşantının devamlılığı olabilmesi gerekliliğinin aklını da bizlere veriyor.

Herkesin hakkını vereceğiz ama haklarda devamlılık olmayacaksa birinin hakkını alıp başka birine veripte onun hakkını öldüreceksek devamlılığı olmayacaksa onun; o zaman zulüm etmiş oluruz.

Ve bu noktada Süleyman (as.) aynı zamanda saltanat sıfatının sahibidir. Günümüzde teknik olan ne varsa -teknoloji noktasında- ama âlem üzerinde âlemleri kullanma (bak kuantum fiziği üzerindeki teknolojiyi kastetmiyoruz) hepsinin kendisinde bir anlatımı vardır. Uçak yani “rüzgâr onu götürdü.” Günümüzde uçaklardan tutun pilonöre kadar birçok noktada keşfi olarak bilgi çoğalttırılabilir.

Askeri noktada ihtiyaç, askeri bilgi bunu Süleyman (as.) da görürüz. Çünkü saltanatın olduğu zaman askeriye zorunludur. Çünkü devlete asker de lazım. Ama adaletli bir hüküm de lazım. Yani devlete ne lazım hüküm lazım; adalet haklar noktasında. Askeriye lazım; ini cini asker etmiş zaten. İlkesel olarak baktığımız zaman bir devlette ne olması gerekiyorsa Süleyman'da hepsi var. Bir bakıyorsun Asaf bin Berhiya diye bir zat var, ilmi leduna vakıf bir zat. Hz. Üzeyir ile herhalde Zekeriya (as.) baba zadeleri. Yani dede tarafı inanılmaz bir zat. Hani diyor ya cin meselesi vardır hani Belkıs'ın tahtını kim önce getirir. Birisi diyor ben gider hemen getiririm diyor, siz göz açıp kapayana kadar getiririm. Asaf bin Berhiya getirmiş aynı zamanda öyle bir zat. Yani ilmi ledüna vakıf olan zat.

Ve kelimeleri zikri ilahide kullanarak meleklere iş gösteren, huddem edinen kişilerden ve bu kapıyı açan bir zat. Aynı devirlerde Lokman Hekim diye bir kişi var; âlemde, insanların ihtiyaçları olup da, insanlara şifa veren dili okuyan kişi. Adalet, şifa manevi taraf, ilahiyat hepsi aynı zamanda var. Yani bir hüküm var ama o saltanat dairesinde ilahiyattan tutun tıbba kadar, tıptan tutun sağlık yani sağlıktan tutun hukuka kadar, hepsi bir şekilde özetlenmiş.

Bakın özetlenmiş! Temsili olan aynı şekilde bizim vücudumuzda da özetlenmiştir. Vücudumuzun doktoru kimdir? Karaciğer, kalp, ruh hangi noktada hareketlerimiz varsa dilimizde zikirlerimiz Asaf bin Berhiya’ya kadar taşıyor bizi.

Ve şu anda aklım matlaşıyor bir konuya daha taşıyayım bu noktada hemen arkasından bir kişi daha gelir Üzeyir Nebi. Derler ki Üzeyir nebi kader sırrıyla fazla ilgilenmiştir. Üzeyir nebi kader sırrıyla ilgilendiği için Allah’u âlem önünü kesmiştir bir daha bu konu hakkında soru sorma diye... Çünkü tartışma çıkıyor; adaletli midir değil midir vs. Ama orada önemli olan bir şey var. Üzeyir nebi kader sırrını sorgulamaktan daha çok düşüncenin peygamberlerindendir.

Allah ile konuşup düşüncede Hakk ile konuşup cevap bulan kişidir. Allah ile konuşmak istiyorsanız düşünün. Bulduğunuz her doğru bilgi Allah’ın size verdiği bir manadır. Rabbim dediğiniz anda Rabbiniz size doğru mana veriyorsa bulduğunuz doğru mana Cenab-ı Hakkın size verdiği -ilmi ledunundan verdiği- bir manadır. Onun için Üzeyir nebi düşünüpte Hakk ile konuşan, düşüncesinde Hakk ile konuşandır. Bu velilerde çok ender insanlarda oluyor, Hızır (as.) gibi mesela. Onun için diyor ki bir saatlik tefekkür bin senelik ibadetten eftaldir. Allah ile kelam etmek istiyorsanız, düşünün. Cevabınızı bulacaksınızdır.

Onun için diyor ki 'sorun ki söyleyeyim'. Meariç süresinin temeli budur. Meariç süresinde yatan sorun ki söyleyeyimdir. “Soran sordu” sorusunu “vakitten” der kıyametten yani. Sorunuza cevap verir. Allah’u âlem’e samimiyetle sorun. Mesela bir saat oturun şöyle tefekkür edin. Aklınıza merakla bir soru geldi. Yastığınıza yatmadan önce şöyle bir sorun ya! Bir gün cevap gelmedi, kapıyı zorladın cevap gelmedi. İkinci günü deneyin, üçüncü günü deneyin. Oradan da mı cevap gelmedi; illa bir yerden cevap gelir. Kitabı açarsınız küt diye önünüze çıkar.

“Siz öğreniniz biz size bilmediklerinizi öğreteceğiz.”

Sorun ki söyleyeyim demektir Meariç süresinde ki ana fikir; sorun ki cevap vereyim. (“Soran sordu” diye başlıyor, ayetiyle cevap veriyor) Ve onun için demişler; soru yolun feneridir. Hakkıyla sorulmuş soru hakkıyla cevap gelmişse, yolun feneridir. Çünkü verilen cevaplarla yolu bulacaksınız. Onun için Üzeyir nebi bu noktada çok önemlidir.

Arkasından bir kişiyi daha zikredeyim, Zekeriya (as.)

Zekeriya (as.) öğrenmenin ve öğretirken de öğrenmenin ayrıca öğrendikleriyle hayatına yön vermenin kutbudur.

'Nur Göğü Seması 2'diye bir kitap ele almıştım. Orada bütün peygamberleri zikretmiştim. 66 tane peygamber. İlyas dâhil. Mesela Kufufer isimli peygamberler dâhil. Düşüncenin dahi peygamberleri vardır. Onları es geçtik. Şimdi burada zikretmiyorum, belki kalplere ağır gelebilecek birçok peygamber var. Bu Tao’dan tutun 124 bin diye geçer, kimi rivayette 400 bin diye geçiyor, kimi rivayette 124 bin diye geçiyor. Ama tam sayısı olarak bilgi gelmemiş. Yani zevki olarak söylenmiş, keşfi olarak söylenmiş sözler elimizde. Ama hangi sözü hangi sözle örtüştüreceğiz bilmiyoruz. Ama peygamberler gelmiş sayıları da yabana atılacak kadar az değil. Ama sayıları binleri aşkın peygamber var.

Ama bu işlerde 100 olsun ister 124 bin olsun kendimizde bulmadıktan sonra bir anlam ifade etmiyor zaten.

Ama 'sukut' öğrenmenin karşılığıdır. Bir şeyi öğrenecekseniz ve uygulayacaksanız illa Zekeriya'dan geçmeniz lazım.

Bir şeyi öğrenmek için insanın bir defa iradesini susturması lazım. İkincisi kendi varlığında manaları susturması lazım. Şimdi mesela burada konuşuyoruz. Hemen arkadaşın aklından başka bir şey gelir. Ya o da öyle değil mi? Ya başka bir şey anlatmak isteniyorsa! Ona kendini kapatmış olur…

Ben onun için Efendi hazretlerinin yanına giderken susardım. Beybabamın yanına ilk gittiğimde bir hafta boyunca soru soruyorum. Bu böyle değil mi, şu şöyle değil mi? Yani bu kendisinden şüphe duyduğum sebebiyle değil. Gönlüme ilk gördüğümden beri veli değildir şüphesi gelmemişti. Hiç bir şekilde gelmemişti. Ama destek arıyorum.

Yani düşünüyorum, düşüncelerin temeli yok. Hiç yoksa temel oluşturacak bir cevap arıyorum. Bu noktada durmadan soru soruyorum. Sor sor sor sor. En sonunda bir baktım başka bir şey dönüyor. Sormadan da cevaplar geliyor. Gelir gelmez ben susmaya başladım. Ve üç sene boyunca bir gün dahi konuşmadım. Sadece bazen özellikle soru sorardı, o sorulardan sonra ben cevap verirdim. Sadece sorduğu soruya cevap verirdim, daha fazla değil. Çünkü zaten aklımda ne düşünürsem pat diye ortada. Yani bir şekilde cevabı geliyor. Ben soruyorum, O söylüyor. Akşam evde düşünüyorum, sabah bir bakıyorum yanında oturuyorum; cevap geliyor. Ya ne gerek var soru sormaya, ağzımızı yormaya!

Yani burada sukut çok önemlidir, sukut ettiğiniz zaman algınız sizde açılır. Ve diyor ki senin hakkın üç gün sukuttur. Bunu nereden anlıyoruz? Meryem'in yanına geliyor öğrenmek istiyor mesela. Diyor ki sen bunu nereden aldın. Nerden geliyor sana? Yani; yazın kış meyvesi, kışın yaz meyvesi geliyor. Geldiği zaman diyor ki nereden geldi. ‘Sorgusuz, sualsiz, hesapsız nimet verenden geliyor’ diyor. Soruyor, öğreniyor, öğrendiğini tatbik ediyor. Ya Rabbi diyor ‘bana da sorgusuz sualsiz verirsin, soyum kesilecek bana bir evlat ihsan eyle’. Kendisi için değil yol devam etsin. Tevrat’ı tutacak bir kişi. Öğrendiğinizi tatbik etmediğiniz sürece sizde kalmıştır. Onu illa eyleme taşımak zorundasınız. Bakın nasıl geldiğini öğrendi, onu duasına taşıdı.

Öğrenmenin temeli ‘ Deneyimdir.’

Bilim-teknik, deney-gözlemle de öğrenilir, o ayrı meseledir. Ama Hakk’ı öğrenmek istiyorsanız, Hakk’ı yaşamak istiyorsanız, müşahede etmek istiyorsanız; duyduğunuzu, gördüğünüzü, bildiğinizi deneyimleyeceksiniz. Böyle dua ediliyormuş, duayı öyle yapıyor. Şöyle ediliyormuş, onu öyle yapıyor. O zaman Zekeriya sizde tecelli ediyor demektir.

Yahya kitabı tutan diye geçer ama Yahya Tevrat’ın kendisidir. “ Biz ona kitap verdik ” diyor. Tevrat’ın kendisi; canlı kitaptır. Hükümleri söyler, hükümleri hayata geçirir. Hükümler noktasında hayata geçirirken, hükümler yine nefsi emmareye ağır geldiği için katledilmiştir. Eğer öğreniyorsanız, öğrendiklerinizi hükme taşımıyorsanız, kendi nefsinizi hükme taşıyamıyorsanız; o zaman Yahya sizde tecelli etmez. Siz canlanamazsınız yani şeriatı kendinizde canlandırmazsanız.

Yahya ile ihya! Yahya, ihya edilen ‘daha önce böyle bir isim vermedik’ diyor, kimseye. Ama ne? Zulmet karşısında nefsinize ağır gelen şeylerde taviz veriyorsunuz; Yahya taviz vermez. Kendi nefsine hükmünü geçirir, gerekeni yaptırır. Onun için âlemde hüküm noktasında cebbardır. Ama “ailesine karşı mutiydi” diyor, sevdiklerine karşı mutidir.

Sevdiklerinize karşı hüküm noktasında muti ama hak noktasında âlemdeki ilişkilerinizde Allah’tan taviz vermeden hükümleri yerinize getirirsiniz. İradeyi külliyeyi yaşantınızda sirayet ettirirsiniz. Ve şeriat kitabı sizde tecelli etmiş olur.

Hemen arkasında İsa geliyor. Şeriat tamam tecelli ediyor ama manası eksik. Hz. İsa mananın kutbudur. Allah'ın kelimesi. Kur’an-ı Azimüşşan’da Ruhullah diye geçer. Ve ruhunuzda ayan olan kelimeler, manalar “düşünün ki bulasınız.” Ve İsa’nın doğması için ne gerekli Meryem diye bir insan gerekli.

Meryem saf zihindir. Sebeplerden yana zihninizi ne kadar boşaltır ve ilkesel olarak ne kadar yüksek düzeyde düşünürseniz; işte o zaman mana sizde doğar, doğar doğmazda konuşuverir. Yani düşündüğünüz şeyin manasını veriverir.

Sebeplere bağlı olarak değil, safi zihinle ilkesel düzeyde kendinize olarak düşünüyorsanız, nedenini dışarıya bağlı kılmadan kavramın kendisi üzerine düşünüyorsanız mananın içeriğine erersiniz orada mana beraber… Çünkü bildiklerinizle görüp duyarsınız ve İsa odur. Ne zaman manayla bakarsanız, ne zaman manayla görmeye başlarsınız, her yerde Hakkı esmalarıyla tecellisinde görürsünüz. Bu da ayeti kerimede geçen 'Ya Rabbi’ diyor ‘benden sonra zanna düştüler eğer sen onları azap edersen onlar senin kullarındır. Yok eğer sen onlara merhamet edersen affedersen sen Aziz ve Hakim olansın.” Yani sen öyle yaparsan o tavırlarda görünensin, sen böyle yaparsan bu tavırda görünensin; esmalarıyla okur. Yani hem tenzih hem teşbih aynı anda yapıyor, amenna.

Şimdi düşünce tarihi olarak bir peygamber silsilesi geliyor. Arada başka peygamberler var dilime gelmiyor, çünkü ağır gelebilir diye konuşamıyorum. Sokrat peygamberdir, evet düşüncenin peygamberlerindendir. ‘Kendini tanı’ düşüncenle beraber, daha bunun gibi nicesi var. Dilime gelmiyor, çünkü zikredemeyeceğim kişiler var.

Tao zatı ilahiyi kendinde bulan ve tanımlayan peygamberdir. Tao’yu bir okuyun. İhlâs suresinden başka bir şey okumaz. Nice peygamber gelmiştir, hiç bir kavim yoktur ki bir peygamber gönderilmiş olmayan. Görüşler bize ayrı gelebilir ama insanlık safhasında bunlar bir safhadır. Kabulümüzde yani Sokrat nasıl peygamber olur. Bir safhadır düşüncenin safhasında düşünceyi temsil eden birisi gelir. Düşünce… İnanılmaz derecede madde üzerinde bir düşünce gelişiyor ama madde üzerinde… Herakles var, Parmenides var, oğlu var. Yani birçok kişi tartışmalar yapıyor. Sokrat geliyor diyor ‘kendini tanı, özüne dön.’ Yani nesne üzerine, eşyanın tabiatı üzerine bir düşünce akımı varken Sokrat insanı kendi üzerine dönmesini sağlatıyor. Bu noktada düşüncenin peygamberi olarak söyleyen filozoflar dahi vardır. Burası zorlayacak yerler olduğu için içine giremiyorum. Yunan’a peygamber gelmedi anlamına gelmez, Çinlinin peygamberi gelmedi anlamına gelmez; onların da var. Ama isimler tarihte geçmiştir. Ha biz onları peygamber diye değil, bir din âlimi olarak görürüz. Veya bir yolun yolcusu olarak görürüz. Olabilir, ama onlar da peygamber. Lao Tzu’nun kendisi çok büyük bir peygamber. Yani Tao felsefesinin öğreticisi, öğretisini getiren… Çok büyük bir peygamber! Emin olun öğretisini okuyun; ihlâs süresinden başka bir şey okuyamazsınız. İnanılmaz bir şeydir. Onun dersini çalışın.

Peygamber demiyorum, çünkü peygamberlik bitmiş. Velilik tarafı olabilir. Bilemiyorum. Çünkü velinin nereden, nasıl çıkacağı bilinmez. Ya bu Hindu, çıkabilir mi? Diyor ki gök kubbenin altında sırdır diyor. Bir batakhanede de bir veliye rast gelebilirsiniz, bir yolda da veliye rast gelebilirsiniz, bir dergâhta da veliye rast gelebilirsiniz. Velinin nerede ne olduğu belli değildir. İlahi bir sıfat noktasında… Çünkü velilik sırrı ayrı bir şey! Yani o bambaşka bir şey. Kati surette şüphesi olmayacak, kati surette Cenab-ı Hakkın lütfu, ihsan ettiği bir sıfatında, Cenab-ı Hakkın o sıfatını asli tecelliyle gösterecek, zilli tecelliyle değil. Yani kendi nefsi için değil, Hakk’ın varlığı üzerinde tecelli etmiş olacak ki o kişi veli olmuş olsun. Velilik nişanını almış olsun. Yoksa imkân yok. Ha onun için üzerine bir şey diyemiyoruz. Yani bu günümüze ait olduğu için bir şey diyemiyoruz.

Muhammed Mustafa (s. a. v)… Bakın, düşünce böyle geliyor ya ama bir taraftan da kalbi bir yol geldi. Şimdi bu İbrahim kolunun İshak koluna baktığın zaman âlem üzerindeki etkileşimler, koşullar, yaşanan şeyler ne ise ona göre ilahi bir tavır sıfatın ortaya çıkışını görüyoruz. Ama İsmail kolunda zaten bir daha bir peygamber gelmiyor, direk Hz. Resullullah geliyor.

Ve diyor ki şimdi Hz. İbrahim ile Hz. Resullullah’ı ayıran en büyük özellik şudur; Hz. İbrahim âlem üzerinden Hakk’a iman noktasında giderken yani imanı var ama Hakkı âlem üzerinden arıyor.

Resulullah ise âlem üzerinde aramaz. Resullullah Allah’ın kendisi üzerinden âleme bakar. Âlem üzerinden Allah’a bakmaz. Yani bir âlem var, bu âlemi Allah yarattı diye okumaz. Bu Musevi gelenektir; İbrahim’in İshak kolu geleneğidir. Resullullah kibriya ise Allah’ı âlemin kendi varlığı üzerinden Allah’u âlemin tecellilerine bakar. Yani eşyanın sırrı üzerinden bir Hak yürüyüşü değil Cenab-ı Hakkın varlığı üzerinden eşyanın sırrına vakıftır.

Onun için diyor eşyanın sırrını bana bildirin. Yani eşyanın sırrı derken eşyanın tabiatı üzerinden yürüyen peygamberlerin de nasibinden bana ver diyor. Bilmem anlatabiliyor muyum? Yani bu öyle bir bakıştır ki onun için derler ki;

İlmin tafsilatı, Hz. İbrahim’de; ilmin cemi Hz. Resullullah’tadır.

Hangi noktada? Çünkü birisi tafsilatta kâinat üzerinden ilim öğrenendir. Kâinat tafsilatı üzerinden açılım var. Ama diğerinde ki (Hz.Muhammed) Nokta-ı Kibiriya üzerinden yani Allah’ın kendisi üzerinden âleme bir bakış var. Mesela başına bir şey geliyor onun sebep ve nedenlerine bakmıyor. Ama Süleyman olsa sebep ve nedenlerine bakar, değil mi. Veya hatta Eyüp olsa şeriatına bakar şüyuuna bakar şeytanına bakar dimi… O bakmıyor, senden sana sığınırım diyor. Veya bir şey geliyor Allah’tan bilin diyor. Veya hadisi kutsi olarak söylenir, direk Allah’tan bakma noktası ' hastalıklar, fakirlikler, yoksulluklar vs.gibi durumlardan şikâyetçi olan, benden başka bir Rab arasın. ' Ya öyle bir söz ki yani sebepleri görme diyor, direk Hakk’tan olduğunu bil, yaşama öyle dâhil ol. Ve tasavvuf burada cereyan ediyor, yani Abdülkadir Geylani ye belki bu noktada gireceğiz.

Şimdi Hz. Muhammed efendimizin 2 sıfatı var.

1. Sıfatı Ahlak cihetidir.

Biz seni güzel ahlak üstü yarattık, ahlak bireyseldir.

Bir ahlakın kâmil ahlak olması için 2 sıfat gereklidir.

1-      Karakterinde dengeli olması gerekir

2-      İlişkilerinde uyumlu olması gerekir ki o kişi ahlaklı olsun der.

İlişkilerinizde uyumunuz yoksa karakterinizde denge yoktur. Karakterde denge niye olmaz; nefsi emmare düzeyindeyseniz, menfaatler düzeyindeyseniz; karakterinizde denge olmaz. Ama ilkesel düzeyde bir duruşunuz varsa karakterinizde denge olur; çünkü ilke düzeyinde karakterinize biçim veriyorsunuz. Orada vicdan devreye girer, sevgi devreye girer yani sizi dışarıya nefsinize, o davranışlara doğru iletmez. Direk varlığınız Cenab-ı Hakkın sevgi, muhabbet üzeri ne yapılması gerekiyorsa o yapılması gereken şeyi yapmaya götürür, sevk eder. Karakteriniz onun için dengede olur.

Ama her şeyi Hakk’tan bilirseniz ne olur ve her şeyi hakkıyla yaşamanız gerektiğinin bilinci her şeyi haktan davranmanız gerektiği bilinciyle hareket ederseniz ne olur; o zaman ilişkilerinizde uyum olur karakterinde denge ilişkilerinde uyum kişide- sulhu getirir.

Sulh! Çünkü her şeyi hakkıyla yaşadığınız zaman bir daha söylüyorum her şeyi hakkıyla yaşarsanız her şeye hakkını vermeye çalışırsanız ilişkilerinizde uyumlu olursunuz.

Uyumlu olduğunuz zaman insanlar içinde görülmez olursunuz. Niye? Çünkü üzerinizde konuşulacak bir şey yoktur. Hep kötü konuşulur iyi konuşulmaz ki! Çevrenize bakın. İki kişi yan yana oturuyorsunuz, kimi konuşuruz? Kötü yapan bir kişiyi yani birisi kötülük yapmıştır “ay şöyledir böyledir” konuşuruz. O sırada aklınıza şu iyi kişinin halini konuşalım diye gelmez. Öldükten sonra aklınıza gelir; “ay çok iyi kişiydi” dersiniz. Görünmez adam olursunuz. Çalışıyorsunuz, işinizi yapıyorsunuz mesela işinizde uyumlusunuz. İşinizde uyumlusunuz, hiç sırıtmıyorsunuz, her şeyi yapıyorsunuz, yerli yerinecesiniz, hakkını veriyorsunuz; görünmez adam olursunuz. En yalakası hepinizden özür dileyerek en kötüsü ilerler, gider; siz yerinizde durursunuz. İşinizin hakkını veriyorsunuz, ne zaman siz oradan çıkarsınız o zaman akılları başlarına gelir. Tüh biz ne yaptık ya, burası boş kaldı, kim dolduracak!

O iki türlü tecelli eder velilerde ve insanlarda. İnsanlarda tecelli etmesi ilke düzeyinde hareket etmesi yani Allah’a iman ediyorsan ve ilkesel duruşun varsa bu noktada önüne ne gelirse gelsin o karakteri iman noktasında taviz vermez. Dengelisindir yani. Tutarlılık demek hani... Valla bu Kur’an-ı, sünneti de kapsar, şeriatı da kapsar. İnsan yani illa Kur’an ve sünnete bağlı kalacak diye bir kural yok. Bu Yahudisinde de Hristiyanında da olabilecek bir şey, Budistinde de olabilecek bir şey. Mesela adam Budist’tir ama tutarlıdır. Bunu şöyle söyleyeyim, hırsız mesela 70 defa kırbaç yemiş, şu olmuş, bu olmuş, Mevlana hazretleri gitmiş, ayağını öpmüş. Demişler efendim hırsızın ayağını öptün, ne diye? Evlat demiş taviz vermemiş yani tutarlı. Ama hırsızlıkla tutarlıymış karakteri, o ayrı mevzu…

⯑      Hocam onun için münafıklar cehennemin en alt seviyesinde olacak değil mi?

Münafık tutarlı değil, doğru. Münkir zaten inkâr ediyor.

Ama münafık, tutarlılığı yok. Yani onun yanında gidiyor inanıyorum, arka tarafta gidiyor inanmıyorum. Yani karakterinde denge yok. Yani tutarlılığı yok. Ama ilişkilerinde de uyum şarttır. O zaman kişi gönlünde sulhu bulacaktır. Çünkü her şeyi hakkıyla yaşıyorsa kendisine birisi gelip demez ki sen bunu niye böyle yaptın. Siz işinizi yapıyorsunuz, birisi sizi gelip uyarmak zorunda kalmaz. Zaten ilkesel düzeyde haklar üzeri yaşıyorsunuz, potansiyel sıfatlarınızı açığa çıkartmak için yaşıyorsunuz. O zaman zaten sulhu bulmuşsunuzdur. Yani Allah cömertse siz cömertlik yapıyorsanız ne için cömertlik size sevinç vermesin ki? Veya bir yetimin başını okşuyorsunuz, seviyorsunuz, yardım ediyorsunuz; niye gönlünüze sevgi vermesin ki? Onun sevinci gönlünüze akseder; seversiniz.

Yerine göre davranmak gerekir bence. Yani, iş ortamında iş ortamının gereklilikleri, aile ortamında aile ortamının gereklerini yerine getirerek her şeyin hakkını vererek yaşamak gerekir.

⯑      Eğer haset, başka durumlar varsa?

Siz iyisiniz ama bela gelmeye devam ediyor. O zaman Allah’ın sevgili kulusunuz yapacak bir şey yok. Allah’ın sevgili kulusunuz, illa bir imtihan sebebiyle ya sizin üzerinizde bir potansiyel sıfatınızı açığa çıkarmak için bir şekilde size bela veriyor.

Ya da imanınızda ikrar istiyor yani kararlılık istiyor. Kararlı mısın değil misin? Kararlıysan zaten yola devam ediyorsun. Ona diyecek bir şey yok, yapacak bir şey yok. Siz her şeyinizle iyisiniz ama bela sizi bırakmıyor.

Bir işyerine girmiştim bir gün, girdiğimde 30 kişilerdi; çalışıyoruz beraber, haftalık çalışıyordum, aylığa döndüm, aylık çalışıyordum artık ne oldu bilmiyoruz takdiri ilahi. En son 5 kişi kaldık, en son ben çıktıktan sonra kimse kalmadı. Şimdi demek istediğim şu, yani eğer bela sizi takip ediyorsa rahmetiyle beraber takip ediyor; yapacak hiçbir şeyiniz yok. Ama burada bela diye mi görüyorsunuz, rahmet diye mi görüyorsunuz önemli olan bu. Öyle kişilere karşı yapacağınız tek bir şey var; sizin işiniz size benimki bana. Yani ilişkilerinizi kesmek olabilir. İlişkilerinizi kesemiyorsanız, hiç yoksa kendi gönül kapınızı oraya kapatmış olursunuz. Sadece kendi işinize bakarsınız merhaba, merhaba, güle güle, güle güle. Yapacak hiç bir şey yok çünkü. Ama burada küslükten kast etmedim. Yani bunu şöyle söyleyeyim. Benim nice konuşmadığım insan vardır kalbimde zerre kadar küslük yoktur ama anlayışları itibariyle hiç alakam yoktur, onun için bağlantılarım kopmuştur. Yani demek istediğim orada bir küslük mahiyetinde niyetinde değil orada artık varlık meşrepleriniz örtüşmüyor. Eğer onunla ilişkiniz size zahmet veriyorsa ve sizin sıfatlarınıza doğal olarak kendi sıfatlarınızı yaşamanıza engelse, o zaman sen yoluna ben yoluma demeye kadar gider bu iş. Ha mümin müminin kardeşidir diyor orada küslük olmaz zaten. Mümin mümini halinden de anlar, mümin mümine haset etmez. Ve diyor ki üç gün küs olan bizden değildir. Onunda bırakalım bir hadisi şerif müminin sıfatı için söylenir, o hadisi şerif nedir; ‘kendisi için istediğini mümin kardeşi için de istemeyen bizden değildir’, o zaman o mümin değil; küs olabilirsin. Ya mümin değil, o zaman küs olabilirsin; sen yoluna ben yoluma diyebilirsin, o zaman sen yoluna ben yoluma. Çünkü o haset. Kıskançlıkla haset ayrı şeyler.

Kıskançlık sahiplenmeyle alakadar bir şey, haset kötülüğünü istemeyle alakadar bir şey…

İki şeytan yan yana gelmişler, demişler ki ben senden daha şeytanım o demiş ben senden daha şeytanım. En sonunda birbirleriyle yarışamayınca; ya bırak bizleri demişler bizden de şeytanı var; şu kadın. Nedir demiş hikâyesi, gidip dinleyelim kendisinden. Kadının anlattığı şu: bir ara komşum vardı demiş, bir tane ineği vardı, ben bunu hasedimden artık dayanamıyordum demiş -çünkü haset iflah da etmez. Hani haset adama bakarsanız cılız bir şeydir zaten. - Ya demiş alıp veremediği ne bu adamdan? Valla alıp veremediğim de yok. Ne yapıyor, bana üstelik sütünden getiriyor, şuyundan getiriyor, buyundan getiriyor. E ne? Onun öyle bir ineği var! Gitmiş ineğini öldürmüş. Bu bizden daha beter demiş.

Çünkü, haset! Bakın Hz. Resullullah’a bir kişi diyor ‘efendim, ben kıskancım’ Resullullah efendimiz buyuruyor; ‘ben senden daha kıskancım, Allah’da benden daha kıskançtır’ diyor, çünkü sevdiğini sakınır. Kıskançlık sakınmayla sahiplenmeyle alakalıdır, aidiyetle alakalıdır. İmrenmek ise farklı bir şey; özenmekle ilgilidir. Ama haset dediğin zaman farklıdır; kötülüğünü ister. Yani kıskançlıkta sahiplenme vardır. Resulullah zaten söylüyor, kıskançlığın manasını. Ama hasette yok etme vardır. Boz vardır, orada bozgunculuk vardır, çekememek vardır.

⯑      Hocam Şöyle bir hadisi şerif var Müslüman Müslümandan sorumludur diye. Orada bir düzeltme yoluna gidemez miyiz orayı?

Nasihatini verirsin. Nasihatini nasıl verirsin; ya sözlü olarak verirsin ya da deneyimsel olarak bir amel yaparsın, amelinle gösterirsin. Baktın olmuyor, olmayınca da eyvallah. Demek ki Müminlik sıfatında orada soyunmuş. Müslim olabilir ama orada mümin değil. Müminlerin üç gün birbirine küs olması yasaktır diyor ve bizden değildir diye hadisi şerif var bu noktada.

Hadi onu da geçelim, Muhammed Mustafa'ya geri dönelim. Ahlak noktası… Uyum ve denge… Kendisine baktığımız zaman hiçbir şekilde taviz vermiyor.

Tutarlılık…

“Ayı sol elime güneşi sağ elime verseniz, ben yine de vazgeçmem” diyor.

Bu Allah’a  -mutlak a- bağlı olarak karakterdeki tutarlılığı işaret eder. İkincisi ise ilişkilerinde uyumluluk… Bir bakıyorsun Medine-i Münevvere’de bunu çok net görüyorsun. Mekke ahalisinde de çok görüyoruz emanetleri, hicret ederken emanet ehline geri verilmesi için Ali efendimize geri bırakması gibi. Demek ki hakka da riayet ediyor, ilişkilerinde çok uyumlu ki Muhammed’ül emin sıfatını da o şekilde kazanıyor. Medine olayına gidiyoruz kimler yok ki. Yahudiler var, mürşitler var daha kimler yok ki Hristiyanlar’dan da bir kaç örnek olabilir. Bu bağlamda bir bakıyoruz hepsi ilk dönemlerde uyumlu ortak ilişkilerde bulunuyorlar. Medine Vesikası’na da bakıldığında ortak bir karar olduğu görülür. Ve hepsinin adalete bağlı olarak uyumlu ilişkilerde bulunmasının en somut delilidir.

İlişkilerinde; hem ailesiyle ilişkilerinde çok uyumlu hem de hayat koşulları gereği çevresindekilerle ilişkilerinde çok uyumlu. Ama kendi varlık nedeninden de taviz vermeyen. Bunu biraz daha sosyal bir hale ve bireysel bir hale, sosyal değil de bireysel bir hale taşıyıp şimdi bir kitap okuyoruz, kitabı okurken iki türlü okunur. Çok böyle muhabbetiniz varsa o kitapla sanki oymuş gibi okursunuz, anlaşırsınız; ay dersiniz Hegel şöyleydi de böyleydi de bak böyle dedi şöyle dedi. İlla Hegel illa; yani Hegel olur çıkarsınız. Veya ne yaparsınız Muhyittin Arabî veya Abdülkadir Geylani okursunuz.

Aslında siz yoğunlaşırsınız. Bir, siz okuyun ama siz, siz olarak okuyun. Yoğunlaşamadan onlar kendini yaşamış siz kendinizi yaşayacaksınız. O zaman siz, siz olarak okuyun ha varsa bir düşünceniz onlar üzerinden alabileceğiniz bir doğru varsa alın, özgün bir ifadeyle onu dile getirin.

Ve bu noktada Hz. Resullullah özgünlük noktasında birebirdir.

Kendi tutarlılığında yani neyi getiriyor, yani ilişkilerinde uyum karakterinde dengeli olmak sonuçta neyi getiriyor, özgün bir varoluşu getiriyor. Ahlakı resulluğunun sıfatıdır.

Çünkü her yaşantısının anında Cenab-ı Hakkı bir sıfatı kendi eliyle gösteriyor. Onun için Bekir Sıddık yanına geldiği zaman diyor ki ‘Ya Resullullah Allah’ı sende görüyorum.‘ Allah’ı sende görürüm, sen Allah’sın dememiş bak… Allah’ı sende görüyorum diyor. Yani ilahi sıfatlarının tecelliyatıyla. Yani burada Hz. Muhammed’in kişiliğini tanrılaştırma değil, Cenab-ı Hakkın ilahi sıfatlarıyla insandaki tecelliyatını görüyor.

Bu bağlamda baktığımız zaman Resullullah’ın sıfatı ahlaktır. Ama diğer sıfatı hakikattir.

Yani özünde Hakk iledir, Hakk ile zevktedir. Dışında, ahlaki tavırlarıyla da çünkü bireyseldir etkisi de bireyseldir, bakın ferdidir. Ferdiyet noktasında, hem toplumsal ahlaka hem de kendinde hakkın varlığından taviz vermemesiyle dengede. Ama bir taraftan da Cenab-ı Hakkın varlığını Hüviyet-i Hakk’lığında tecelli ettiğinin bilincinde olarak zevktedir.

Onun için marifetin peygamberidir.

Yaşantısında şeriat üzeri, haklar üzeri demektir; iç âleminde ise hakikat üzeri varlığının hakikati üzeri yaşıyor demektir. Burada hüviyet ve hak kelimesi çok önemlidir. Hüviyet-i Hakk. “Sen atmadın Allah attı. ” Bu çok önemli bir ayettir. Hani Bedir savaşında çıkıyor ya orada ayet geliyor, Muhammed bilincine döndüğü zaman ayet geliyor “sen atarken sen atmadın, Allah attı. ” He bu safhaları geçtik, toplumsal yaşantı safhaları bir tecelli hani “bıçak Allah’ı kesmez” sözü “sen atmadan Allah attı” ya gidiyor. Eyleminde Hakk… O kendi nefsi dâhilinde konuşmaz diyor. Yani kendi dilinde konuşan Allah’tır.

Öyle bir hale geliniz ki İsmail’in tevekkülü, İbrahim’in tefekkürü de edinirsiniz.

İshak koluyla baktığınız zaman hem âlemi pozitif ilimlerle âlemde hayret ve hayranlık noktasında bir ilişki, uyumlu bir ilişki ama. Ama bir taraftan da, ilahiyat katlarınızda ilahiyat... Sıfatlarının tecellisi ama zatınızda da Hakk’ın tecellisini bulursunuz. Çünkü zati tecelli Hz Resulullah ile en yüksek seviyede gelmiştir bir noktada, bir noktada altını çiziyorum. Bu noktadan baktığımız zaman hüviyet tecellisiyle bulunur. Ne zaman ki zatı kendinizde bulursunuz, çünkü dışarıda bulamazsınız, dışarıda Cenab-ı Hakk’ın ilahi sıfatlarını fiiliyatıyla müşahede edebilirsiniz. Daha fazla değil. Çünkü onun dışına çıkamazsınız ki göresiniz. Onun için sadece kendinizde görürsünüz özdeşlik noktasında ve bu noktadan baktığımız zaman bunun farkındalığına gelmek için saf bir bilince gelmek lazım, o saf bilinçten aidiyete dönmek lazım.

Ama ihlâs noktasında saflık değil; duygular saf, sezgiler saf, saf. Ve orada yalnızca beyti yine sahibine iade etmiş olursunuz. O beyti Rabbinize iade ettiğinizde, Rabbinizden başkası sizde tecelli etmez.

Ve Niyazi Mısri’ye selam olsun;

Zatı Hakkı anla zatındır senin

Hem sıfatı hep sıfatındır senin

Sen seni bilmektir necatın seni.

Gayra bakma sen de iste sen de bul.

Hülasa onun için efendiler buyurmuşlardır ki Hz. Resulullah ferdi hikmetin peygamberidir. Hem ahlaki noktada; çünkü ahlakı ferdidir ki hukuklaştırdığı zaman kurumsal olur. Hem de Hüviyeti Hakk noktasında, şahsı bilme noktasında, Hakkı kendiyle bilme noktasında hüviyeti vardır. Bu noktada da kapıyı bize açtığı için Allah’ın lutfu ihsanıyla kendisine salât ve selam olsun.

Bu mertebeye gelen pek enderdir. Böyle olan şahsiyetlerin kendilerini bulunduğu mertebeye evedna derler, kendilerine ise zati evliya derler. Kendilerine selam olsun. Onlar verirken onlar tutarken onlar alırken onlar yaşarken Hakk’ı yaşadıklarının bilinciyle yaşarlar.

Ve bu noktada yine kitaba dönerse bu kitap sadece şeriat noktasında Allah ile nasıl yaşamanız gerektiğinin bilincini verir.

Bu noktada isterseniz gelecek haftadan itibaren birinci makaleden itibaren bakarız. Ve ikinci haftadan beri anlattığımız şeylerin aklıyla baktığımız zaman kader, peygamber safhalarındaki değişimler bizde ne kadar etkisi varmış, yaratılmış şeylerin karşılığı nedir ve gerçekten dediği yerlere gelmiş miyiz, gelmemiş miyiz? Yani Abdülkadir Geylani olarak değil, onun verdiği nasihat olarak biz neredeyiz, yani bize ayna olacak mı olmayacak mı? Çünkü söylediği yerlerde biz yapıyorsak eğer söylediği yerlere gelmişiz demektir, eğer yapmıyorsak gelmemişiz demektir.

Örnek olarak bir yer açtım müritlerin halleri ve davranışları diyor.

🙢      Rahat istiyor musun? Sevinç, emniyet, sükûn, selamet mi arzu ediyorsun? Yani istiyorsun diyor. Ehli dil olmak istiyor musun, sevgi ve muhabbet içinde kalmayı arzu ediyor musun; şu durumda bu halden çok uzaksın. Bunları yalnız lisanınla arzu ediyorsun, gönlünden içten istemiyorsun. Eğer tam manasıyla istemiş olsaydın, sende asi şeylere meyil kalmazdı.

Nefsin ölmüş olacak, dünya bir yana kalacaktı, sebepler dairesi orada kalacaktı. Çünkü, dünya dediğimiz dünyadan çıkamıyoruz, sebepler dairesini bir köşeye bırakıyoruz. Menfaat noktasında bırakıyorsun ama. Çünkü nefsimiz hep menfaatine çalışıyor kalacaktır.

🙢      Ahiret sevgisine meyillin olmayacak ve nihayet bunların yerine Allah ve peygamber sevgisi alacaktı. Hâlbuki sen Allah ve peygamber sevgisinden uzaksın. Çünkü sende şehevi sevgiler ve insani arzular var.

Yani nefsi emmareyi anlatıyor ama nefsi emmareyi sezgilerimizle görmek, onu riyazetlerle terbiye etmek, aşkta görmek, aşk ile boynunu vurabilmek yani bu böyle olması gerekiyor noktasında; zekâyla görmek. Kendinize yön tayin etmek, onu terbiye etmek… Muhammed Mustafa'ya geldiği zaman helallerden taviz vermeden yaşayarak her şeyi hakkıyla yaşar, onu terbiyeye taşır.

Mesela ashabın bir tanesi bir gün yanına geliyor selam üzerine olsun diyor ki “Ya Resulullah, müsaade verirseniz” Suriye seferinden herhalde sonra oluyor “ sulak bir arazi gördüm, gideyim; oraya yerleşeyim; kendimi hadım edeyim, yerleşeyim; oruçlar tutayım, halktan uzak bir şekilde Hakka varayım” diyor. Yani sebepler dairesinden dünyadan bu şekilde uzaklaşacağını söylüyor. Şimdi Abdülkadir Geylani’nin bu söylevini okuduğunuz zaman öyle bir anlayış da çıkabilir. Bu anlayış çıkmasın diye de söylüyorum. Efendi hazretleri orada diyor ki “Ben senin için güzel bir örnek değil miyim” sadece bunu söylüyor. Bir daha düşüncesiyle geliyor, bu sefer yine aynı sözü zikrediyor. En son şöyle söylüyor. Ben diyor “eşlerim var, beraber olurum, güzel kokular sürünürüm, evlatlarımı severim” onlarla ilişkideyim vs. gibi sözler söylüyor.

Ben senin için güzel bir örnek değil miyim; yani hakkı toplum içinde yaşadığın sıfatlarla mı yaşayacaksın yoksa sadece kendi kazancın mı olacak? Oraya gitmekle ve kendi sana verdiği sıfatları doğanın gereği tecelli eden sıfatları keserek mi yaşayacaksın! Bu çok önemli bir şey.

Abdülkadir Geylani’de öyle galiba, senelerce sırf riyazet çekiyor. 11-12 sene diye biliyorum ama 20 senede rivayeti vardır. Bağdat harabelerinde çile çektiği söyleniyor. Veysel Karani’de öyle selamet yalnızlıktadır diyen, tek başına vakit geçirdiği, bu meşrep meselesi ama: yani zaman zaman yapmak mı anlamında!

Hani, şimdi bunda 2 türlü tarikat hali, 2 türlü seyri sefer hali olarak cevap vermişler

1.      Celvette halvet

2.      Halvete celvet.

Halvette celvet, en ağır yokluğa taşınırsın. Yani halktan uzaklaşırsın, tek başına Hakk ile beraber ibadetler, riyazetlerle beraber Hakk’a yol tutarsın. Ondan sonra geri topluma dönmek zorunda kalırsın. Bazıları meczuphane bir tavırla geri orada kalıyorlar, oldu. Kendi hallerinden memnun yaşıyorlar; onlara meczup denir. Budalalığa taşınır, yani toplumla ilişkilerini akli bağları da kopararak, kapatırlar. Ve budala tayfası olurlar ama Allah’ın velileridirler. Yani öyle kişilerdir ki takdiri ilahi, velilik sıfatı üzerlerindedir.

Ama bazı insanlar da vardır ki bunu celvette halvet olarak yapmamız daha uygundur derler.

Celvette halvette şudur: Toplum içerisinde yaşarken toplumun şartları koşulları -neyse gereği, neyse gereklilikleri- ama gönül evinde Allah ile beraber yaşar; kimseyi oraya koymaz. Evin paran olsun ama gönlünde olmasın. Dostun-arkadaşın olsun ama Allah’tan başkası burada olmasın. Ve bu şekilde bir anlayışla toplum içinizdeki ilahi sıfatların insan üzerindeki tecelliyatını ve o tecelliyat üzeri yaşamalarını sağıtmaya çalışmışlar.

Şimdi bu bağlamda baktığınız zaman Hz. Resulullah da Hira mağarasına gittiği bir vaki, böyle olay oluyor; çünkü riyazat dönemleri oluyor, olmuyor değil. Ama illa toplum içerisine insana geri dönme şartı var.

Bunu kendi üzerimden söyleyeyim. Hz. Pir’in yanına gidip dergâhında kalıp sırf yanında olmayı istemiştim. Ve bütün her şeyi bırakayım gideyim, demiştim. Akşam rüyama geldi ‘ gelme ’ dedi. Dedim ne kötülük yaptım, ya ne kadar pis şey yaptım ki herhalde istenmedim. Sonradan anladım; eğer toplum içinde olmazsa cömertlik nedir bilmeyeceğim, merhamet nedir bilmeyeceğim, ilim sıfatı üzerinden koşturmayacağım; oradaki kazancım tek benim kendi kazancım olmuş olacak.

⯑      Ama kişiye göre biraz değişir.

Tabi. Meşrep meselesi. Veysel Karani’yi okumuştum, özellikle annesinden sonra tamamen soyutluyor. Kendi âleminde etraftaki insanlarda hemen buna deli lakabını yakıştırıyorlar; işte kimseyle konuşmuyor vs. diye. Hatta bir arkadaşı geliyor; niye sen hiç insanların arasına karışmıyorsun; ‘selamet yalnızlıktadır’ onun lafı yani onu söylüyor; ama o kendisi için. Yani onu söylediği insanın tavırları karakterleri ne, birde o da var!

'İnsanların arasına karışırsam onların sıkıntılarını bütün şeyliklerini üzerime çekerim. Ben böyle çok mutluyum’ diyor. Biraz da bencillik olmaz mı; çünkü paylaşmak da lazım! Burada Veysel Karaniyi eleştirmek için değil; kendi nefsim için söylersem, kendi hayatımdan yola çıktım; ‘bazen gerçekten ben de uzaklaşmak çok istiyorum, insanlardan’ niye ‘çünkü böyle bir zarar görüyorum’ çünkü herkes iyi niyetli değil. ' Eyvallah, o zaman iyi niyetli olmadığına göre hareket etmek lazım’. Ya öyle yapacağız ya da uzaklaşacağız. Uzaklaşmak şu anda en son çare, yani şu anda toplum koşulları neyse o koşulların gerekliliğinde Hak size neyi buyurduysa onun gereğini yapın. Eğer öyle yapmazsanız peygamber yolundan uzaklaşırsınız. Eğer gerçekten çok hususi şekilde bir şey arıyorsanız yani illa ben Allaha varmak istiyorum diyorsan onun toplum içerisinde yapılması gereken hareketleri de var. Size bir aşk verirler toplumun içinde yalnız kalırsınız.

Öyle bir aşk verirler ki o yüreğinde sen toplumla ilişkilerinde hakkıyla devam edersin ama ne bir sebep görürsün ne bir kişi görürsün, işlerini yapıyorsundur ama hep Allah’lasındır.

Yani celvette halvet yolunu tercih edin.

Eğer halvette celvet olursa o biraz zahmetli olur. Riyazatlarla toplumdan uzak, kendini evine kapatmalardı, yazlığına gitmeydi ama diğer sıfatlardan beri kalırsınız. Çünkü yaşlı olan insanlar var, el uzatılması gereken insanlar var. Onu tamamen demek istemiyorum ama bazen de ‘yalnızlık gerçekten' ona uzlet demişler, olabilir olması da gerekir. Çünkü yalnızlıkta başbaşa kalıyoruz. İmanınız çok kuvvetliyse başbaşa kalıyorsunuz. Avucunuzu açtığınızda dua ettiğinizde düşündüğünüzde hep O’nunlasınız. 'daha yoğun oluyor'; doğada yalnızsanız sağıltıyor doğa sizi. Çünkü rahman nazarı daha fazla olduğu için doğada doğanın sağaltıcı özelliği vardır. Hani bir manzaralı yere gitseniz, yazlığınız orada olsa nasıl böyle huzur dolu olursunuz. Ya bir deniz kenarı ya bir dağ inanılmaz sağaltıcı özelliği vardır.

Mesela denize girdiniz aklınıza kötü bir şey getirin; hayatta getiremezsiniz. Düşünün ya ben kaç defa denedim tefekkür edeyim dedim… Yani ben düşünmeden duramam. Ama denize girerim derimki biraz düşüneyim vallahi düşünemiyorsun. Aklına kötü bir şey bile gelemiyor. Sağaltıcı özelliği var. Bir manzaranın karşısına geçin, ormanlık bir alana geçin, dağa gidin; sağaltıcı özelliği var.

Onun için birçok peygamber çoban gelmiştir diyor. Yani evvela nefsinden yana bir sağıtılmışlığı var. Arınmak için Kudüs esmasının tecellisi için, ihlâs noktasında tecellisi için; tabiatla alakadar olarak bir uzaklaşma, uzlete çekilme olabiliyor, olmuyor değil!

Ama günümüz koşullarında bunlar çok zor. Hangi noktada çok zor? Bir maddiyat elvermeyebiliyor. İki, toplumdaki sorumluluklar sebebiyle el vermeyebiliyor. Yani kişiye göre değişiyor. Yani meşrep, safha kişiye göre bunlar değişebilir. Ya bu bağlamda baktığınız zaman yani taleben ve veceden; neyi talep ediyorsak ona göre icabet edilir. O zaman Allah’u âlem merhamet üzeri talep edelim de, takdiri ilahi fazla zahmetli üzerimizde fazla tecelliyatı olmasın. Sizden ricam eğer dua ederseniz de çoluklarınız için dua edin. Ama bir Taha suresinde derki: “De ki Rabbim ilmimi arttır.”

İlimle gideceksiniz, başka bir şey size kâr kalmayacak. Ne kadar şuurlanırsanız onunla bu âlemden göçeceksiniz. Bedeninizi bırakacaksınız; o ilimin ruhunuzdaki etkisi, ruhunuzdaki kavrayışı bakın dış açısıyla o âlemde var olacaksın. Elinizden geldiğince tefekkür edin elinizden geldiğince Allah’u âlemin lütfu ihsanıyla ilim öğrenmeye çalışın.

Başka, bu yeterli mi; değil! Öğrendiklerinizi de hayatınızda tatbik etmeye çalışın. Elinizden geldiğince. Yoksa hayatta Hakk’ı bulamazsın. Sıfatlarınızda Hakkı bulun. Ama siz çabanızı sarf edin, karınca misali gibi. Hani uğrunda ölürüm. Hicaza gidiyormuş ya “uğrunda ölürüm” demiş. Eğer bu niyet üzeriyseniz yolunuz açık olsun; hakikaten de Allah u âlem sizinle beraberdir. “Kuluma” diyor “ biri dokunursa bilsin ki ben yanındayım, dua ettiğinde duasına icabet ederim.” Ve Allah’u âleme sığının. Emin olunki yanınızdadır ve size kendini gösterecektir.

Ne ile? Kabul ettiği dua ile; rüyanızdaki bir hitapla; belki bir âlimin sözü ile; açtığınız bir kitaptan hiç düşünmediğiniz bir şeyden cevap gelişi ile. Her yerden konuşur, yeter ki o algıda olun.

Ama nasıl olacaksınız? Ya sevgi yok, çarşı pazarda da satılan bir şey değil, nasıl alacağız?

“Hayır işlerde uğraşın”, diyor. “Allah gönlünüzde bir sevgi yaratacaktır” diyor ne kadar uğraşırsanız dağ gibi büyümeye başlar. Birde bakmışsınız bum. ' korku için?'

Hangi noktada 'Allah korkusu yani'. Allah korkusunun devam etmesi lazım… Bunlar araçtır ama!

⯑      Kendimde çok büyük bir korku göremiyorum onun eksikliğini hissediyorum.

Ha o ayrı korkuyorsan tamam söyleyeyim de korkmaya devam et, ama korku yoksa ne yaparız bilmiyorum; korkutulman lazım. Bu iki türlü gelir birincisi rüyalarda olur. Bir şey yaparsın hata edersin rüyalarda cevabı gelir bak böyle yapma diye uyarılar gelir. Böyle olmazsa ikincisi şöyle olur: bu yoldayken değilse kişi toplum tarafından korkutulur. Ya ailesinden korkacak ya devletinden ya milletinden korkacak ya da Allah’ından korkacak; korkmuyor mu sen ondan kork!

Korktuğun bir yer elbet vardır. Yani kendine çeki düzen verdiğiniz kendinizi sınırladığınız, bunu böyle hakkıyla yaşamaya kendinizi davet ettiğiniz, nefsinize buyurduğunuz, hüküm verdiğiniz; elbet korktuğunuz bir yer vardır. Ben Allah’tan korkarım başka bir şeyden korkmam. Çünkü yaptığım şeyin karşılığını çok yaşadım. Nasıl korkarız dersin; bir şey yapıyorsan ve yaptığın şeyin karşılığını sana gösteriyorsa; korkmaya başla. Çünkü yaptığınız şeyin karşılığını elbet size gösterecektir verecektir. Bazılarını ahirete bırakıyor amenna ama gerçekten samimi iseniz ve ihlâs dolu bir kalbiniz varsa size burada yaşatır. Yani birinin malını aldıysanız sizin malınızı aldırtır; dalga geçerseniz, dalga geçirtir. Allah’tan onun için korkunuz; yaptığınızla elbet yüzleşeceksiniz çünkü Allah’ın hak ve adil esmasından kaçış yok. Hiç bir şekilde…

Valla ayvayı yemişler, haberleri yok.

⯑      Allah’ın unuttuğu kullar meselesi var birde değil mi?

Allah’ın unuttuğu değil o, yok Allah unutmaz! O ayet şöyledir der ki “Allah'ı unutanlar ve Allah’ın kendisini unutturduklarından” evvela unutan diyor, ondan sonra Allah’ın kendisini unutturduğu… Yani sebepler dairesine daldırdığı “ kişilerden daha bedbaht daha zalim kim olabilir ” diyor. Deniyor ya kötülerin şansı oradan geliyor! Onu şöyle söylüyor bir hadisi kutside; “eğer” diyor “mümin kullarımın üzüleceğini bilmeseydim kâfirlerin evlerinin önüne kadar altın yapardım”; yani dünyaya bakıyor. Bakın sırat üzerinde diyor ki “ümmetim üzerine iki tane kapı gelecektir”. “Birinci kapı ateştendir. İkinci kapı sudandır”. Ümmetim diyor “sudan olanın değil, ateşten olanını seçsin”. Şimdi sırat diye bir yere gideceğiz o ayrı.

Din sırat köprüsünün yoludur; kıldan ince kılıçtan keskindir. Şeriatıyla, hakikatiyle, anlayışıyla, zevkiyle, kalbiyle, ameliyle isterseniz din noktasında zahmetleri tercih edin.

Yani zahmet derken; ibadetler Hakk için, yaşamda duruşunuzdan taviz vermemeler, tutarlılık noktasında yürüyüşleriniz, uyumlu ilişkileriniz, hiç taviz vermiyorsunuz; isterseniz bu çok zor bir yoldur. Ya gerçekten öyle kolay bir şey değil. Biz konuşuyoruz, gerçekten başınıza bir olay geldiği zaman onu tatbikini yapmak çok zordur.

Yani cihat, mücadele etmek… Evvela istikamet ondan sonra mücadele…

Mücadele etmiyorsanız o zaman ayvayı yedik. Her neyse velhasıl kelam başımıza geliyor. İlk başta bela diyebilirsiniz sonra bir bakarsınız ki getiriler var, karakteriniz gelişiyor. Sonunda Cenab-ı Hakk'a bir yakınlık safhaları oluşuyor, o zaman rahmet diyebilirsiniz.

Velhasıl kelam Allah-u âlemin lütfu ihsanı, himmeti, selamı üzerinizden eksik olmasın. Erenlerin himmeti üzerinizden eksik olmasın, peygamberlerin nazarı da üzerinizden eksik olmasın. Bütün peygamberler peygamberimiz ama ümmeti olduğumuz şahsı mukaddes Hz. Resullah fahri kâinat Muhammed Mustafa'nın (s.a.v. ) selamı üzerinedir. Onun selamı da himmeti üzerinizden eksik olmasın. Çünkü Allah'ın lütfu ihsanı onlar ile bunu konuşuyoruz yoksa konuşamazdık, onlarla konuşuyoruz. Allah'ın selamı üzerlerine olsun.

Allah'ın selamı üzerinize olsun.

Hamd-u senalar olsun.

İyi ki varsınız…

28. 04. 2013 – Futuh-ul Gayb Okuması-

Halil İbrahim GENÇ

Kur’an ın örneklendiği, dile getirildiği kitap, kitabı mübindir. Kitab-ı Mübin kâinat olarak zikredilir. Hakk’ın kelamını duymamıza imkân yok. Çünkü o kadar doluyuz ki, o doluluğun içinde Hakk’ın kelamını idrak edecek veyahut muhatap alındığımızı bilecek bir zikrimiz veya halimiz yok. Onun için kâinat kitabı dediğimiz kitap içinde kendinizin de bulunduğu kitap, Kur’an’ı mübin olarak zikredilir, âşikar beyan eden kitap ve kâinata baktığınız zaman her şey kendini aşikâr beyan eder. Ve kâinatta olan hiçbir şeyden şüphe edemezsiniz. Nasıl ki Kur’an’ın kendisinde şüphe yoktur, çünkü şüphe edecek bir şey yok, muhatabı inanan ve iman edilen olduğu için Kur’an’a da şüphe etmeden bakılır ki soyunmanın, kendimizden soyunarak Kur’an’a bakmanın fazileti, birinci basamağı budur. Şüphesiz okuyacaksın. Eğer şüpheyle okursak Kur’an bize açılmaz.

Bakara’nın içinde bu şüphesiz kitaptır derken, şüphe etmeden oku, yani kati suretli bir imanla oku. Ve bu bağlamda baktığımız zaman kendimizden soyunmadığımız sürece Kur’an’a vakıf olamayız. Kur’an’a vakfiyet bir kenara dursun, Allah ile konuşmasını bilemeyiz. Âlemlerde de Hakk bize konuşuyor, lakin biz o konuşmayı dinleyemiyoruz.

Hep bana, hep bana derken, menfaatlerimizle bakarken, ihtiyaçlıklarımıza bakarken, sebepler dairesinde şartlar koşullar ne ise onlar içerisinde yaşarken, kendi varlık bakışlarımızda hangi zaviyelerden bakıyorsak Cenab-ı Hakk’ın kelamını duymamıza imkân yok. Çünkü o kadar doluyuz ki, o doluluğun içinde Hakk’ın kelamını duyacak bir zikrimiz, bir halimiz yok.

Onun için bir parça kendimizden soyunursak, kalplerimizde kendimiz için olan duygulanımlarımızdan, nefsi emmarenin bizde oluşturduğu menfaatlerden; ihtiyaçlarımızı bir tarafa bırakıp, aklımızda, -bakın aklımızda amelimizde değil- olan şeye odaklanabilirsek, işte o zaman idrak kapımız açılır! Zekâ kapımız ile beraber idrak kapımız ile Hakk’ı müşahedeye doğru deviniriz inşallah. Yoksa Hakk’ı müşahede etmemize, şahit olmamıza imkân yok.

KADER KONUSU

Geçen haftalarda Allah’ın lütfü ihsanıyla beraber Abdülkadir Geylani’nin kitabına giriş olması için isminden başlamıştık. Fütühul Gayb, gaybın fethi anlamı ile çevrilirse daha doğru olur. Gaybın anahtarı olarak çevrilir. Kitabın temel ilkesi olarak kader konusunu söylemiştik.

Kader konusunu özetlersek; Kader senin benim kaderim değil, Hakk’ın kaderidir demiştik. Ve bu bağlamda Hakk’ın kaderini yaşadığımızın ve Kader Allah’ın kaderidir biz onun kazasını yaşamaktayız. Nedenimiz aslında Allah’ın kaderini yaşamaktan başka bir şey değil. Bu bağlamda kader bahsinde tarihsel olarak birçok kişinin söylevlerde olduğunu beyan etmiştik.

Peygamberler konusuna biraz giriş yapmıştık. Peygamberlerin bizden önce ölmüş gitmiş insanlar olarak değil, insanlığın bir sıfatı olarak ve herkesin o sıfatları yaşadığını ama hiçbir şekilde farkında olmadığını konuştuk. Onun için 1400 sene önce Hakk’a yürümüş efendimizi, 1400 sene önce öldürme hakkımızın olmadığını veya Hz. İsa efendimizi (tüm peygamberler bizim peygamberimizdir ama biz Resulullah’ın ümmetiyiz demiştik) 2000 sene önce öldürmememiz gerektiğinin altını çizmiştik. Her an onların sevgi muhabbetle ki birincisi, isimlerini zikrederek -çünkü ruhları diri olduğu için bir davettir isimlerin zikri- onları anışınız, onların hikâyelerini anlatışınız; onları davettir. Onun haricinde onların ilahi sıfatlarla yaşanması gerektiğinin bilinci, yani bugün İsa olmak için ne yapıyoruz?

Muhammed Mustafa’nın ahlakı ile ne kadar ümmeti olabiliyoruz. Ne Kadar Muhammed’den (s. a. v) doğduk ve ne kadar ondan doğarak ümmeti olabildik manasında onları dile getirmiştik. Bunlar bizden önce yaşayan insanlar gibi değil de, İlahi sıfatlara haiz olan ve ilahi sıfatların ilk temsilcileri olan, bizlere de onları miras bırakan insanlar olarak bahsetmiştik.

Kitabın temel aklı Kader konusudur. Ama tasavvufta kader işlenirken özgürlükle beraber işlenmesi gerekir, Kader Allah’ın kaderidir. Bunu da özet yapayım ki konu akışımız devam etsin. Nasıl kader? Yani muğlâk bir şey söylüyorsun, belirsiz bir şey bizim için. Genelde insan temelli bir kader anlayışı vardır. Bu benim kaderimse, o zaman Allah’ı dışlamaya doğru gideriz. Bu benim kaderimse ben yaşıyorum deyip sorumsuzluklara doğru gidebiliriz.

Bu konuda birçok insan tartışma çıkarmış. Eğer her şeyi yapan eden Hakk ise, Hakk’ın kaderini yaşıyorsa, önceden bir yazgı üzeri yaşıyorsa, o zaman herkes bir kukla mı? Bunlar üzerinde çok tartışma var, günümüzün güncel konuları bunlar. İnsan âlemdeki vahşeti gördüğü zaman, birbirleri üzerinde zulmü gördüğü zaman Allah’ı suçlamaya kadar gider bu. Allah yapıyorsa madem, Allah’ı suçlamaya kadar gider.

Ama insanı sorumlu tutarsak, iradesi kendisindendir dersek ki kaderriye, cebariyye, mutezile, eşariye ve maturitiye gibi itikadi ekollerdir ve bunlar hep tartışıla gelen konular olmuştur. Her neyse daha önceki konuşmalarda bunları zevk etmiştik.

Kader Allah’ın kaderidir, biz onu yaşamaya çalışıyoruz.

Varlığın kendisinin dışına çıkamadığınız için, birincisi o varlığın tecelliyatında yaşıyorsunuzdur. Burada Allah’ın kaderini yaşıyoruz derken kazasını yaşıyoruz dediğimiz şey bir ayete dayanır “Allah her an yeni bir şen’dedir.” Yani her an yeni bir tavırdadır.

Tavırlarının nedensenliği de insan üzerinde ve kâinat üzerinde temel olarak üç noktada Kur’an da toplanır. Bir tanesi hadisi kudsidir. Ama hadisi kudsinin temeli ayetler vardır “siz akletmez misiniz”, “aklınızı kullanmaz mısınız”, “ilim öğrenmek üzerinize farzdır” noktasına kadar gider bu. Bu hangi kudsi hadistir, “Ben gizli bir hazine idim, bilinmeyi istedim ve âlemi yarattım.” Nedenimiz Allah’a dönmek veya “İnsi ve cini bana ibadet etsinler diye yarattım.”

İbadet eşittir hizmet. Hizmet etsinler yani benim için hareket etsinler. Zaten onun dışında hareket edemiyoruz.

Hemen arkasında bir ayet daha “yeryüzüne bir halife yaratacağım” Varlık yaratılışımızın temeline baktığımız zaman görme, duyma, bilme; subuti sıfatlarla alakadardır. Allah subuti sıfatlarını bizde biçime getirmiş. Temsili Hakk olmuş. Görmesi var görme vermiş, duyması var duyma vermiş, bilmesi var bilme vermiş. Sıfatlarımızı yaşarken, fıtratımızın gereğini yaşarken aslında Hakk’ın varlığının hakikati üzere yaşıyoruz.

Sıfatları cüzi ve külli diye ayrıştırabilirsiniz demiştik. Ama bir sıfat var ki onu ayrıştıramazsınız; o hayat sıfatıdır. Hayat sıfatının zatı işaret eden esması Hayy esmasıdır. Yani canlılığı, hayatı külli ve cüzi diye ayrıştıramazsınız. Bizdeki can ile hayvan ve bitkideki can aynı candır. Hani canların canı canandır diye Allah’u âlem zikredilmeye çalışılan bir söz vardı. Aslında onun temelinde yatan şudur;

Canların canı Allah’tır.

Ama burada sanki bir canımız var, birde canımızın canı var gibi. Canın kendisi Hakk’tır. Varlık dirimsel enerjinizi size gösteren size duyuran, size bildiren düşündüğünüzde mana veren Hakk’ın kendisidir. Neyi görmek, neyi bilmek isterseniz, o iradeler üzerinden Allah’u âlem size tavırlarda olur. Yahut da sizin üzerinizden tavırlar açar.

— Kader Allah’ın kaderidir, sıfatlarımız gereği onun sıfatlarını yaşıyoruz.

— Varlığından dışarıya çıkış olmaz.

Tevhitin prensipleri;

Allah,

Allah’ta,

Allah’tan,

Allah’la,

Allah’ın,

Allah için,

Allah için olarak Allah’a,

Her şey Allah içindir.

Neyi murad etmişse onun için ve kendi iradesi doğrultusunda… Bakarsak tarih boyunca insanoğlunun kendisine ilim dışında bir mirası da olmamıştır. Demek ki bilinmekliğe doğru gidiyor. Günümüzde kuantum belgesellerine bakın en sonunda şöyle derler;

“Allah’ın varlığında yaşıyoruz, enerji deryasında yaşıyoruz. ’’

Bak enerjiyi ayrıştırmıyor. Eski erenler şöyle söylemiş “Allah’ın nur deryasında yaşıyoruz.” Bunun ayet olarak söylersek “Allah göklerin, yerlerin nurudur.” Ve nur deryasının içinde, nur deryasının iradesi doğrultusunda yaşıyoruz. Sıfatımız gereği, iradesi gereği. Bakın bir halife yaratacağım demiş, yukarıda birinin halifeliği değil, yaşamın kendisinde olan bir varlığın halifeliği.

Yani yukarıda birisi var, biz onun halifesiyiz, ardılı gibi… Halifelik noktasında ardılı olduğumuz bir varlığın halifeleri değiliz. Her şeyin üzerinde tecelli eden bir varlığın halifeleriyiz.

Bunu bir ayetle ispat et derseniz; diyor ki “Rabbleri, onların üzerindedir.”

Bütün varlık sıfatlarınızda tecelli eden O. Sadece sizde değil, tüm varlıkta.

O zaman kim, neyi yaşıyor? Hakk’ın varlığının hakikat tecellilerinden başka yaşadığı bir şey yok. Bu bize neyi getiriyor? İnsan üzerinden düşünürsek, kâinattaki yaşananlar üzerinden düşünürsek, Allah’ı suçlayıcı veya da bir kuklaymışız gibi anlayışlara doğru gider, Bu da çözüm değil, bir paradoks getirir bize.

Temelde kader sırrı, insanın sırrı değildir. İnsanın sırrı olarak ele alırsak paradoksa düşeriz. İçinden çıkılmaz bir tartışma yığınına döner. Kaderi insan üzerinden değil de, Allah üzerinden, mutlak varlık üzerinden zikreder ve anlayışımıza taşımaya çalışırsak hissiyatımızda göreceğizdir ki yaşadığımız varlığın kaderini yaşıyoruz. Onun tavırları bizim yaşantımızdır.

Kader dediğimizin kazası onun tavırladır, yani esmasını yaşıyoruz. Bilerek ya da bilmeyerek!

“Bilerek ya da bilmeyerek her şey ona secde eder.” Bu bağlamda baktığınız zaman, o zaman biz neyi yaşıyoruz? Ne yapmamız gerek. İşte bu nokta da tasavvuf devreye giriyor. Mademki bir varlığın varlığında yaşıyoruz, O’nu yaşıyoruz, O’nu yaşamaya çalışıyoruz. Ve bunu bilinmeyi istedim istenci doğrultusunda evvela O’nu bilmeye çalışacağız, tanışmaya çalışacağız, O’nunla yaşamayı öğrenmeye çalışacağız ve O’nu yaşamaya çalışacağız. Bunu efendiler;

İlm’el yakin, Ayn’el yakin, Hakk’el yakin, Hakk’el yakindende yakin diye mertebelerde zikretmeye çalışmışlardır.

Veya Tevhidi Ef-al, Tevhidi Sıfat, Tevhidi Zat

Veya da Terki Dünya, Terki Ukba, Terki Terk

Hem mertebe zikirleri yapmışlar hem de seyrü seferde, o mertebelerde yaşanması gerektiğinin bilincine getirmeye çalışmışlar.

Aslında tasavvuf bir deneyim yoludur. Hakkı öğrenmenin, Hakk’la tanışmanın, Hakk ile yaşamayı öğrenmenin ve Hakk ile yaşamanın bir deneyim yoludur. Ve bu yolun başı dua’dır. Duanın kabulü Allah’ın ispatıdır. Dua ediyorsanız ve kabulü varsa Allah’ın ispatıdır. Çünkü görünen âlem Allah’ı sadece ayet hükmünde işaret eder. Yani deliller bağlamında işaret ederler. (Delil işarettir) Ama Allah’u âlemin varlığını bize göstermezler. Çünkü her varlık kendi varlığını gösterirken Cenab-ı Hakk’ın varlığını göstermez. Yani bardak bardaklığını gösterir, masa masalığını, ağac ağaçlığını gösterir. Ama Ayet yani delil itibari ile baktığınızda bunu yaratan birisi var, burada bir akıl işliyor. Akıl işliyorsa irade var demektir, irade işliyorsa, orada irade eden bir Zat var demektir. Bu bağlamda baktığınız zaman âlemin aklı size Allah’ı işaret eder. Âlemde olan tecelliyatların tamamı delili Hak olarak Allah’u Âlemin varlığını işaret eder. Ama Allah’ın kendisini göstermezler.

Allah’ın kendisini nasıl göreceğiz?

Hz Ali’nin bir sözü ile cevap verelim “Allah’u âlemin bu gözlerle göremeyiz, çünkü bu gözler duyu gözleridir. Duyu gözleri gördüğüne bakar, iman dolu gözlerle görürüz.” İman dolu gözlerle, yaşadığımız olaylarda fiiliyatta Cenab-ı Allah’ı esmalarıyla ayetleriyle müşahede etme hakkını kazanırız.

İman iki noktada tecelli eder;

1.      Allah’tan bir vergi olarak çocukluktan itibaren gelebilir.

2.      Kişinin araştırmaları doğrultusunda vicdanı uyanır, âlemdeki aklı görür; hayret ve hayranlık uyanır. Hayret ve hayranlığın uyanmış olması noktasında Allah’u âleme müşahid olmaya çalışır. Bunun arkasında başka bir gerçeklik yatıyor der ve imana gelir.

İman dediğimiz şey bir lütuftur, bu lütufa da herkes eremiyor.

Davet herkesedir, ama iman herkese verilmiyor. Davet ettikten sonra günahları kalkıyor ama davete icabet etmedikleri zaman kendileri günaha düşüyor. Bu bağlamda iman noktasında hareket etmek gerekir. Kaderimiz mademki Hakk’ı yaşamak, varlık nedenimiz noktasında kaderimiz Hakk’ı yaşamaktır. Tabi bunlar süreç içerisinde. Bilmeye çalışmak, tanışmaya çalışmak, O’nunla yaşamayı öğrenmeye çalışmak ve O’nu yaşamaya çalışmak. Zaten herkes O’nu yaşıyor. Bu bir bilinçlenme şuurlanma sürecidir. Seyr-u sefer dediğimiz budur. Varlık mertebelerini deneyim ederek şuurlanmaya çalışmak.

Kaderin kendisi bize neyi getirir? Hangi anlayışı bize verir?

Özgürlüğümüzü verir, özgürlük anlayışımızı verir. Bir varlığın kendisi kendi varlık nedenini yaşamıyorsa özgür değildir.

Burada özgürlükten kastım: İrade noktasında özgür olmak, hissiyat noktasında özgür olmak.

Gerçek özgürlük; Bir varlığının nedenini fıtratı gereği nedeni doğrultusunda, nedeninin gereğini yaşayabilmesidir. Kedinin kediliğini, aslanın aslanlığını, ağacın ağaç olmaklığını yaşayabilmesi özgürlüğüdür. Fıtratının gereğini yaşamasıdır.

Nedeni Allah olan bir varlığın nedenini yaşamaması özgürlük değildir. İnsanın varlık nedeni Allah’tır. Allah’u âlemin sıfatlarını hakkınca yaşamadığı sürece insan özgür değildir. Hadisle destekleyeyim “Allah’ın ahlakı ile ahlaklanın” Yani nedeninizin hakkını verin. Bilinmek için yaratıldınız, halifelik için yaratıldınız, Hakk’a bilerek ya da bilmeyerek secdedesinizdir ama hizmet için yaratıldınız. “İnsi ve cinni bana ibadet etsinler diye yarattım” diyor. İbadet için yaratıldınız, nedeninizin hakkını vermiyorsanız o zaman özgür değilsiniz. Ya sebepler dairesinde nefsinize tutunmuşsunuzdur. Nefsinizin isteklerine tutsaksınızdır. Ya da menfaatler doğrultusunda ilişkilerinize tutsaksınızdır. Nedenimizi hep dışarıda ararız, hep dışarıda buluruz. Nefsi emmareler doğrultusunda içgüdülerimizin ki “onlar nefislerini ilah edinenler, hevalarını ilah edinenler ’’ diyor. O zaman nefsimizin kölesi oluruz ve başkaları için yaşarız. Kendi varlık nedenimizi yaşayamayız.

Fahri Kâinat efendimiz, peygamberimizin iki noktada zikri vardır.

1.      Âlemde haklar üzeri yaşaması

2.      Özünde hakikat üzeri yaşaması

Ferdi hikmetin kendisidir bu… Yani haklar üzeri yaşaması, O’nu âlemde uyuma getirendir. Çünkü herkesin hakkını verirseniz herkesle uyumlu olursunuz. Kendi varlığınızda haktan yana tutarlı olursanız, karakterinizde denge bulursunuz. Cenab-ı Hakk’ın zatı üzeri yaşıyorsanız, i nefsi emmareniz doğrultusunda hareket edemezsiniz. Celle Celalihu Hz Resulullah efendimiz için diyor “O kendi nefsinden konuşmazdı.” Ya da “Sen atmadın Allah attı”, varlığınızda Hakk’ın tecellisi var.

Bu doğrultuda Hz Muhammed, özünde hakikati yaşayan, amellerinde haklar üzeri yaşayandır. Yani bir tarafında âleme şeriat üzeri bakan, varlığında da hakikat üzeri olan marifetin peygamberidir.

Âlemde haklar üzeri yaşadığınız sürece üzerinizde hak tecelli eder. Evladınızın hakkını vermek, mürebbi sıfatınızın tecellisini sağlamaz mı? Ya da Rabb sıfatını tecellilerini getirmez mi? Çalışıyorsunuz, üzerinizde El Rezzak sıfatı tecelli etmez mi?

Adalet demek; Sizin varlık hakkınızı vermeniz demek. Siz çalışırken çalıştığınız üzere emeğinizin karşılığınızı bularak, Allah’ın sizde -kaderinizde- takdir ettiği varoluş haklarınızı bularak El Adl esmasının tecellisine de bir taraftan sebep veriyorsunuz.

İlahi sıfatları yaşadığınız zaman O’nun varlık dairesinde özgürce yaşamış olursunuz Çünkü birebir örtüşüyorsunuz. Öyle bir varlık düşünün ki onun tecellisinden başka bir şey yok. Ve o tecellinin içinde hep kendinizi örtüyorsunuz. Sebeplerle, menfaatlerimizle, ihtiyaçlılıklarımızla…

Hakk’ı bilmek ve Hakk’a şahit olmak istersek evvela yaşadığımız kaderin O’nun kaderi olduğunu ve O’nun kazasını yaşadığımızı iyi bilmemiz lazım.

Kur’an’ın sırrı diriliktir, Kur’an’ın sözünde dirilik vardır. Evrenseldir, her zamana hitap eder. Ben yeryüzüne bir halife yarattım dediyse eğer Âdem baba için geçerli değil, her âdem için geçerli o.

Bilinmeklik noktasında, halifelik noktasında ve hizmet etsinler noktasından baktığınız zaman, O’nun iradesinin dışında hiçbir şey bulamazsınız. Bu bağlamda ya Allah’ın hikmetine ereceğiz, o hikmeti üzerinden O’na müşahidler olacağız. Ve O’nunla yaşamayı öğreneceğiz.

Tevhidin prensipleri

Allah

Allah’ta ne gerçekleşiyorsa, onun varlığında gerçekleşiyor. Çünkü Cenab-ı Hakk yaratmaya başladığında anda yarattıklarına bütün varlığını mekân eylemiştir. Çünkü yanında kimse yok ki! “Habibim seslendim sesimi duyan olmadı, baktım gördüğüm olmadı” diyor. Sonsuz bir varlık düşünün… Yanında kimse olmayan bir varlık. Yanında diğeri olmayan varlık. Hani yoktan var eden denilen. Ama Yokluk diye bir şey yok, yani yoktunuz var etti, değil! O var idi, var olması noktasından, sizi kendi varlığından var etti. Her ne varsa onun varlığı ile var!

Felsefi olarak şöyle söyleyebilirsin; her şey bir varlığın görünüş biçimleri veya her şey Allah’ın bir nurunun tecellisidir veya her şey enerjinin görünüş biçimlerinden başka bir şey değildir. Sonuçta Biz Cenab-ı Hakk’ın varlığındayız. Allah’tan…

Halık esmasıyla, sıfatlarının tecellisi ile Allah’ta. Fiiliyatlarınızın tamamı Allah’tandır. Kudreti sizden çektiği anda hareket etmenize imkân yok.

“Güldüren de O’dur ağlatan da” ayeti söylediğime referans. İnsanın en doğal sıfatları gülmek ve ağlamaktır. Gülmek ağlamak dahi elimizde değil.

Ya o zaman kukla mıyız, sorusu gelebilir; Hayır.

Bir varlık var, O’nunla yaşamayı öğrenmeye çalıyoruz. Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız noktası ile bunu idrak etmek gerekir. Bu bağlamda nedeniniz Hakk’tır. Nedeninin gereğini yaşıyorsa özgürdür. Yaşamıyorsa kendi dışında nedenini ne de buluyorsa onun kölesidir, boyunduruğundadır.

Nedeninizi kendinizde bulup, kendi nedeniniz Hakk üzere, haklar üzere, ferdi-hikmet üzeri yaşarsanız; Özgürsünüzdür.

Velilik sırrında;

1.      Gönülde şüphesiz Allah’tan eminlik vardır.

2.      Esma-ı hassı üzere yaşamak gerekir.

Kati surette Allah’tan emin olarak, O’nun esmaları üzere yaşayın. Şüphesizlikte yaşayın, veliliğin sırrı budur. Hangi sıfatın gereğini nerde, nasıl yaşayacağı belli olmadığı için veliler her an her yerde olabilirler. Horasan erenlerinin güzel bir sözü var “ Her gördüğünü Hızır bil, her geceni kadir gecesi bil ”

İnsanın veli olup olmaması önemli değil, Hakk’ın tecellisi sebebiyle, insanın kendisine hürmet edilmesi gerekir.

Hz. Ali bir gün namaza geç kalıyor. Hz. Peygamberimiz soruyor “Ya Ali! Neredeydin?” diyor. “Efendim yaşlı bir insan önüme çıkmıştı, geçmeye hayâ ettim” diyor. “Sen onun iblis olduğunu bilmiyor muydun Ya Ali”

“Ya Resullullah, size de Allah’a da malumdur ki ben onun iblis olduğunu biliyordum. Lakin girdiği insan sıfatından hayâ ederim” diyor.

İnsan nazarı ilahidir. Kendi varlık sıfatları üzerine her şeyi biçimlendirir ve “Meleklerim secde eder O’na” diyor. Nedeninizi kendi dışınızda değil, varlık nedeninizi içinizde bulun. Çünkü Varsanız Hakk sizin için var, yoksanız Hakk yine var, ama siz yoksunuz. Onun için kendinize dönün. Varlıktan ayrıştırılamayacak ve sıfatları gereği ayrışılmayacak şekilde yaşayan sizsiniz. Ferdi hikmet noktasında Muhammed Mustafa ümmetinin kendi üzerine dönme zorunluluğu vardır.

Eskiden insanlar yetiştirilirken bir Efendi vardı. O Efendi’ye göre yetiştirilirdi, sevgi muhabbet ile kişi o kapıya doğru akardı. Sevgi rabıta getirir, hallerin paylaşımını kuvvetlendirir. Günümüzün diliyle söylersek enerji emişini kuvvetlendirir. Enerji salınımına göre bilginizi de salarsınız, huylarınızı da salarsınız. Hz. Ali bu noktada şöyle der “söyle bana dostunu, söyleyeyim sana kim olduğunu.”

Çünkü huylar tabiatınız gereği bulaşıcıdır, yayınını yaparsınız. Varlığınızda ne varsa her an yayınını yaparsınız. Telepati denen şeyde odur zaten. Bir insan yayınını yapıyordur, başka bir insan saf zihne sahiptir, (menfaatlerle donatılmamış zihin) o sırada aklınızdan, halinizden geçenlere rahatlıkla vakıf olabilir. Oradaki sizin enerjinizi okuyordur. Bilginizi, halinizi, ızdıraplarınızı yayıyorsunuzdur. Falcılarında yaptığı bu okumadır. Ama geleceği söyleyemez. Geleceği Allah bilir!

Rüyalarınızda geleceğinizin habercisidir. Geçen hafta demiştik “Vahiy 46 dilden ibarettir, bir tanesi sahih rüyalardır, ümmetim için sahih rüyalar kapısı açıktır” diyor. Onun için sahih olarak gördüğünüz rüyalarınıza itibar edin. Sahih rüyaların direk etkisi vardır, insanın hayatında ne olup ne olmayacağı konusunda göstergesi vardır. Rüyalarınız ispiyoncudur. Sizin halinizi ispiyonlar, o nedenle rüyalarınızı ehline anlatın. Rüya bilgisine sahip birine rüyanızı anlatırsanız sizin varlık bilginizi görmeye başlar.

Bir arkadaşım rüyasını anlatıyor “bir sürü elma gördüm” dedi. “ O elmaları yiyordum” dedi. Şimdi bu rüyanın da tabiri bekleniyor. Bende hayâ ettim, hayâ etmemim sebebi, elma cinselliğe, şehvete işaret eder. Kendisine bu ara şehvetlimisin diyemiyorum, utanıyorum, yorum getiremedim. Kendi halini ispiyon ediyor haberi yok. Onun için herkese rüyanızı anlatmayın.

Başka bir açıdan da, çok güzel rüyalar görürseniz Hakk’tan yana, hakikatten yana, insanlar kıskançlığı sebebi ile nazar ederler ve üzerinizdeki emeğin hakkı kendinizden gidebilir. Emek gitmezde, üzerinize kapatılabilir. Kem nazarından korkun, çünkü üzerinizi kapatabilir. Bir güzellik görmüşsünüzdür rüyanızda, birine söylersiniz adam da yoktur. Sizi kıskanıverir. O görmediği hali size bulaşır, sizi de kapatabilir. O nedenle rüyalarınızı herkesle paylaşmayın. Rüyalar sizi anlatır, yaşayacaklarınızı anlatır ve âlemde karşılaştığınız anda rüyaların öyle bir dili vardır ki siz anlatırken bile tabirini kendiniz yaparsınız haberiniz bile olmaz.

Özgürlüğünüz; nedeninizi yaşamakla gerçekleşecektir. Nedeninizi yaşayamıyorsanız insanlığınızı yaşayamıyorsunuz demektir. İnsanlığınızı yaşayamıyorsanız Allah’ı hakkıyla yaşayamıyorsunuz demektir. Hakk’ı yaşayamıyorsanız insanlığınızı yaşayamıyorsunuz demek olarak özgür değilsiniz. Sebebe bağlı nedeninizi kendiniz dışında bulan bir kişisiniz demektir. Nedeni kendisinin dışında olan kişilere itibar etmeyin. Onun bunun için yaşarken kendi nefsleri içinde yaşıyorlardır. Nedeni dışında bulunanlar ya nefsleri için ya da başkaları için yaşıyorlardır. Bu gibi insanlarda Hakk’ın tecellisini bulamazsınız.

Bir mümin ancak varlık nedenini Hakk’ta bularak yaşayabilir. Mümin demek, emin olan, emin olunan kişi demek. Mümin Allah’ın varlığından emin olan kişidir, şüphesizdir. Hz Peygamber “mümin elinden belinden, ahlakından emin olunan kişidir” diyor. Yani ahlakından da emin! Niye? Çünkü Allah’ın varlık nedeni için, Allah’ın ahlakı üzeri yaşıyor, kendi varlık nedeni üzeri yaşıyor. İşte o zaman huzurlu ve selameti boldur. Ne zaman varlık nedeninizin dışında amel yaparsınız, o zaman vicdanınız sızlar. Ama ne zamanki varlık nedeniniz gereği, insanlığınızın gereği yaşarsınız, o zaman hoşnutluk ve huzur bulursunuz. Bir gün kardeşlerimden biri dedi ki ‘’biz buraya insan olmaya geldik’’ Bende arkasından ekledim. “Evet, insan olmaya geldik ama insanlığımızda Allah’ı bulmaya geldik.” İnsanlığımızda Allah’ı yaşamaya geldik. Çünkü varlık temelimiz Allah’tır. İnsanın varlık nedeni Allah’tır.

Allah hususi olarak âlemde bir göz bebeği yaratmış, bütün varlık nedenini ona yüklemiş. Bilinmeklik, halifelik, hizmet. Ve bu doğrultuda yaşadığınız zaman selameti bulacaksınız. Bakalım efendi bu noktadan bize ne diyecek.

1. Makaleden okumaya başlayalım;

🙢      Mümin ve Müslümanların görevleri

Allah-ü Teâlâ’ya ve Hz. Resulullah’a iman eden şu üç şeyi yapmakla vazifelidir.

1-      Allah’ın emirlerini tutmak

2-      Yasak ettiği şeyleri yapmamak

3-      Kimsenin elindekine göz dikmemek, doğru çalışmak, haline razı olmak

Allah’ın emirlerini tutmak ve yasak ettiği şeyleri yapmamak aslında aynı şey gibidir. Erenler emir noktasını iki ye ayırmışlar. 1- Sünnetullah düzeyinde emirler. “Allah yerlere ve göklere emirlerini verdi” demek her şeye fıtratının gereğini verdi demektir. Kuş kuşluğunu, ağaç ağaçlığını yaşar; yani fıtratının gereğini yaşar, o onun zorunluluğudur. Sünnetullahtaki, kâinattaki bütün yasalar Allah’ın emridir. Gravitasyon, kütle çekim kuvveti, elektro manyetik kuvvet, parçacık kuvvetleri, hepsi Allah’ın emridir. Hepsi nur deryasında Allah’ın kuvvetleridir. Eskiden buna Allah’ın kuvvetleri ya da büyük melekleri denirdi. Şimdi Kuantum deryasında küçük parçacık kuvveti, büyük parçacık kuvveti, elektromanyetik kuvve vb olarak kullanılıyor. Bunların toptan ismi Sünnetullah, Allah’ın yasalarıdır. Bu yasalar çerçevesinde âlemde her şey fıtratının gereği neyse onun dışında bir şey yapamaz. Her şey Allah’ın emri üzeridir, fıtratının gereğini yaşar. İnsanda insanlığının dışında bir şey yaşamamalı.

Bu bağlamda emirler gereği sünnetullah dairesinde insan yaratıldıktan sonra, insanın fıtratının gereği, Cenab-ı Hakk’ın iradesi ile örtüşen ve o doğrultuda hareket eden bir psikolojisi vardır. Ve kendisine varsın diye ve kendisinin iradesini hakkıyla tecelli etsin diye emir ve yasaklar getirir. Yasakların kendisi de emirler içerisindedir. Mesela zina yasak, ama bir emirdir, yapmayınız. Adaletli olmak mesela farzdır ama bir yasak değildir, emirdir. Adaletli olmak, ilim öğrenmek, ahlaklı olmak farzdır. Farz demek; zorunluluk demektir. Olmazsa olmaz. Eğer siz o zorunlulukta yaşamazsanız Hakk’ı hakkıyla bulamazsınız. Sebepler dairesinde yok olur gidersiniz.

Sebepler dairesi ikiye ayrılır. 1- Her varlığın kendi nedenini başka bir varlıkla buluşudur. Ki birbirlerine sebep-neden oluşlarıdır. Aslında varlıklarındaki ilk temel neden Hakk’tır. Hakk bir şeyi var ederken, başka bir varlığın sıfatlarını dâhil ettirir. Yani her şey birbirleri ile aynı ortamda var olurlar, birbirlerini var ederler. Bütünselliğin içinde var olurlar.

O zaman Hak burada nerde?

Erenler bunu şöyle demiş. “Allah kulun hakkını kul eliyle verir, bunu cahiller kuldan bilir” Sebeplerin temelinde Hakk yatar.

Sebebi değil, sebepler üzeri kudreti ile iş göreni müşahede etmeye başladığımızda Hz İbrahim gibi oluruz. “Benim Rabbim güneşi doğudan yükseltiyor, sende batıdan yükseltir misin” Evvela sebebi Rab edinen yani güneşi Rab edinen kişi, bir eğitim safhasından sonra güneşin üzerinde tecelli eden Rabb-ül âlemini müşahede ediyor, O’nu dilinde dile getiriyor. Emirler dairesini bu şekilde görün. Sünnetullahta yaşadığımız için mümin esması ile yaşarız. Ama buradaki mümin iradi noktada değil zorunlu olarak mümin esması bizde tecelli eder. Hangi noktada; Bir gün güneşin doğacağını biliyoruzdur. Hava durumu öyle söylemiştir… vs... Yani gündüz güneş doğacak, sonra batacaktır, hiç şüphemiz yoktur. Allah’ın kâinata verdiği emirlerden hiç şüphemiz yoktur. Eminizdir, müminizdir. Ama sebebe bağlı olduğumuz için Cenab-ı Hakk’ın şahsında iman etme noktasında mümin değilizdir. Mümin esması tecelli ediyordur ama bizde iradi olarak iman noktasında mümin değilizdir o sırada sadece. Yani mümin esmasını bir sıfat gereği yaşıyoruzdur sadece tecelliyatını yaşıyoruz. Bu bağlamda baktığınızda hiç şüphesiz yaşarsınız. Hiç yolda yürürken havaya uçacağınızı düşündünüz mü? Gravitasyon- kütle çekim her zaman var, çünkü eminlikle yürüyorsunuz.

⯑      Ahlak emir mi, farz mı?

Ahlak emirdir. Zaten farzın tamamı emirdir. Allah bize bir şeyi farz kıldı ise bize emir vermiştir. Bu zorunludur demektir. Varlığında beni hakkıyla yaşamak istiyorsanız bunu hakkıyla yerine getirin demek. Çünkü helaller dairesi de farzdır. “Kul hakkına riayet edin, haram yemeyin’’diyor. Ya da “domuz etini haram kıldık” bakın yasak dairesine giriyor. Ama ilim öğrenmek farzdır. “Rabbim ilmimi arttır.” Hadiste de geçiyor “mümin kadın ve erkeğe ilim öğrenmek farzdır” diyor Hz. Resulullah.

⯑      Ama dünya için yasak dediniz?

Yasak. Allah’u Âlem diyor ki “ Allah size emirler veriyor, ola ki tutarsınız” Yasak ama farz olan bir yasak. Zorunlu. Bazı yasak var ki Hakk’ı hakkıyla yaşamak içindir. Zina yapmamak, hırsızlık yapmamak gibi… Yani nefsi emmarenizle, menfaatlerinizle yaşamamanız için size emir olarak gelmiş, farz olarak gelmiş. Zina yapmayacaksın, yani zorunlu kılınmış. Niye? Toplum ahlakını bozarsınız. Niye? Toplum ahlakında mümin esmasının tecelli etmemesini sağlarsınız. O zaman diyor ki yapma! Düşünün bir toplumda insanlar hırsızlık yapsa o toplumda mümin esması tecelli eder mi? Herkes kapısını kilitlemek zorunda kalır. Bundan 100 sene önce kapılar kilitlenmiyormuş; şimdi kapılar kilitleniyor.

Burada farzı zorunluluklar noktasında söylüyorum;

1-Allah’a varmak için zorunluluk vardır.

2-İnsana yön veren, kıble veren yasaklar vardır, farzlar vardır. İlim öğrenmek, ahlaklı olmak, adaletli olmak. Yani yaşantısına yön veren farzlar. Emir dairesi itibariyle zikr edilirse farzlar, Allah’ın âlemin kendisi üzerinde emri vardır. Yani zorunluluk vardır. Herkes kendi fıtratı gereğini yaşar, başka bir şey yaşamaz.

1-Allah’ın emirlerini tutmak. Burada farzları zikrediyor.

2-Yasak ettiği şeyleri yapmamak. Burada haramları zikrediyor.

3-Kimsenin elindekine göz dikmemek, doğru çalışmak, haline razı olmak. Burada aç gözlü olmayın demek istiyor. Tamah etmeyin, tamahta nefsin kendisi iş görür. Şöyle düşünün çocukken en sevdiğiniz yemeği anneniz önüne koydu ve sonra hemen aldı. Nefsiniz o yemeğin gitmesiyle beraber gözlerinizden yaşlar akmaya başlar... Aç gözlülükle beraber hırs, hırsızlık, haset gibi her türlü sıfatın doğuşuna sebebiyet verir.

Bütün günahların temeli kul hakkıdır.

Yalan kul hakkıdır. Yalanın iki veçhesi vardır; İftira ve İnkâr.

Yani ya iftira ediyorsunuzdur ya da inkâr ediyorsunuzdur. Aynı zamanda Allah’ın kendisine de iftira ediyorsunuz. Niye? Öyle bir şey zuhur etmemiş ve siz zuhur etmiş diyorsunuz. Yani Cenab-ı Hakk’ın varlığında tecelli etmemiş bir vakayı tecelli etmiş olmuş diye ısrar ediyorsunuz.

İnkâr düzeyinde ise; bir şey zuhur etmiştir, ama siz o zuhuru kabul etmiyorsunuz. Böyle bir şey yok diyorsunuz. Öyle bir şey tecelli etmemiş diyorsunuz. O yüzden Allah iftira ve inkârı yasaklamıştır. Kul hakkına girer, insanın varlık hakkının önünü kesersiniz. Bir insana iftira atma o kişinin ruhunu ateşe atma kadar kötü bir şeydir. Hiç iftira yediniz mi? Ben çok yedim, o yüzden o ateşi iyi bilirim, insan nasıl yanar, yapmadığı bir şeyden suçlandığında.

İnkâr; bir gerçek var ve siz o gerçeği kabul etmiyorsunuz. Gerçeğin gözünü kapatmak gerçeğin olmadığı anlamına gelmez. Sadece kendinizi örtersiniz. Onun için yalan yasak.

Hz. Resullullah’a "Ümmetin yalan söyler mi? diye soruluyor, zina yapar mı diyorlar yaparlar diyor; fuhuş ederler mi? Ederler diyor; hırsızlık yaparlar mı diyorlar yaparlar diyor; ahir ümmetinizde ne gibi ahlaklar tecelli edecek diye sorulurken Efendim diyorlar yalan söylerler mi? İlla diyor, Benim Ümmetim yalan söylemez.

Bugün yalan söyleyenin haddi hesabı yok! Ne kadar ümmetiyiz bilmiyorum. Çünkü varlık tecellisinde ya Allah'a iftira atıyoruz yalanla ya da Allah'ı inkâr ediyoruzdur. Sebepler dairsinde baktığınızda ya birinin amelini inkâr ediyorsunuzdur ya da birine yapmadığı bir amel dolayısıyle iftira atıyorsunuzdur. Ya da olmadığı bir sıfatı yüklüyorsunuz.

🙢      Kimsenin elindekine göz dikmemek, doğru çalışmak, haline razı olmak…

Kimsenin elindekine göz dikmemek kendi varlığınıza dönmeniz için gereklidir. Allah’ın emirlerini tutmak, yani farzlar. Bunu şöyle söyleyeyim; nefis öyle bir varlıktır ki kimsenin boyunduruğu altına girmek istemez. Bir iş yerinde çalışıyorsunuzdur, aynı düzeyde çalıştığınız bir insan size bir tavsiyede bulunsa varlığınıza dokunur, ya niye söylüyor ki ben de yaparım gibi... Çünkü nefis başkalarının sözüyle değil kendi iradesiyle oturup kalkmak ister ve kendi menfaati için kendi için oturup kalkarken size bakış açısı olarak göreceğiniz tek şey sebepler olur. Orada Hakk tecelli etmez. Onun için buyuruyor "Allah'ın emirlerini tutunuz" Nefsinizi boyunduruk altına getiriniz. . "Nefsinize zulmetmeyiniz" diye bir ayet vardır ve genelde arkadaşlar, bu ne demek yani ne istiyorsa ver şuyunu ver buyunu ver mi derler. Değil. Nefsinize zulmetmeyiniz onu serbest bırakmayınız anlamındadır. “Sebeplere dalarsa Haktan gafil kalır o zaman zulmetmiş olursunuz” der. Şahsınıza zulmetmiş olursunuz, örtersiniz. Yani onu boyunduruk altına alın. Siz onun boyunduruğu altında durun demiyor yani.

Bunun ilk kapısı da şeriattır, yasaklardır. Ve bu bağlamda diyor ki Yasak ettiği şeyleri yapmayın yani haramlara meyletmeyin. Burada Allah'ın emirlerini tutarken adaletli olmaya çalışın, ahlaklı olmaya çalışın, ilim öğrenin vs.

Allah’ın yasak ettiği şeylerden sakının, haramlardan korunmaya çalışın. Her iki noktada da size Efendi Hz. Takvayı emrediyor. “Katımızda üstün olanlar Takva sahibi olanlar “diyor. Yani, “muttakiler” korunanlar diyor; bu ayet gereği size takvayı emrediyor, öğütlüyor, nasihat ediyor. Yani; korunun! Allah’ın farz kıldıklarını yaşarken haramlardan yüzünüzü çevirin. Hakk’a dönmüş olarak Hakk’ı kıble edininiz. Allah'ı kıble edinmiş olarak ona yol tutunuz. Neylerle? Farzlarla. Yasaklarla. Ve hemen arkasından söylüyor bununda temelinde aç gözlü olmamak noktasını koyuyor. Çünkü hırs, açgözlülük nefsimizin âlemde birçok sebeplere dalmasını ve bizi Hakk'tan yana gafil bırakmasını ki eski dilde söylersek masivaya yani Allah'dan gayrıya düşürmesinin sebebini yaratır.

Her ne zaman ki kendinizde hırs görürsünüz, her ne zaman ki kendinizde öfke görürsünüz her ne zaman ki kendinizde açgözlülük, bir başka kişinin malına, işine, eşine tamah etme noktasında görürsünüz emin olun o sırada kendinize aynı anda odaklanın sebebe bakıyorsunuzdur, Hakk nazarı ile bakmıyorsunuzdur. Allah öyle bakışlardan esirgesin.

Hemen arkasından, doğru çalışmak hakkıyla çalışmaktır. İşinizin hakkını vermektir. İbadetler noktasında da dünyevi işler noktasında da böyledir. Adam işten çıkacak farz edin, nasıl olsa çıkacam ya boş ver gitsin. Ya kardeşim orada bir sözleşme var. İşinin hakkını ver, nasılsa aylığını alıyorsun. Sen işin hakkını ver sonra çıkacaksan yine çık.

Veyahut namaz kılacaksın, ben sabah namazlarına kalkmazdım eskiden, bir gece rüyamda amma tembelsin dediler. Babamın yanına gittim, babamda bana bir hikâye anlattı. Müridin biri Şeyhinin yanına gitmiş, sabah namazlarına kalkamıyormuş. Mübareğe münacatta bulunmuş, Efendi de ona bir sivrisineği musallat etmiş. Sivrisinek ne zaman sabah namazı okunur, gelir burnuna konarmış. Birazda tembel olmayın başka bir araçla sizi kaldırırlar. Bu şu demek aslında Allah-u Âlem bir şey söylediyse onu elinizden geldiğince yaşamaya çalışın.

Dinde zorlama yoktur altını çiziyorum. Namaz farzdır, oruç farzdır. Geçmiş ümmetlere farz kıldığımız gibi size de farz kıldık diyor. Farz, emirdir. Emri yaparsınız –yapmazsınız. Din gönül işidir. Yaparsınız –yapmazsınız o ayrı mevzu. Ama bu sizin dinsiz olduğunuz ya da dinden çıktığınız anlamına gelmez. Çünkü iman kalbidir. Zerre kadar gönlünde iman olana cehennem ateşi haramdır diyor. Yaptığınız şeylerle Allah-u âleme yakin gelirsiniz. Yakin gelene kadar ibadet et diyor. Eğer Hakk derdinizse yakin gelene kadar ibadet et diyor. Ve Allah-u âlem bu noktada ibadeti farz kılıyor. Yani bu veliler nasıl varıyormuş!

Bir gün Efendim dedi ki, oğlum bu eski insanlara diyorlar ki, onlar eski insanlarmış saf insanlarmış öyle varıyorlarmış. Niye? İnsan insan değil mi? Biz de saf oluruz, biz de varırız dedi. Aynı sıfatı bizde ortaya koyduğumuz zaman o sıfatı bizde yaşamaya çalıştığımız zaman Allah'a varmamak için bir nedenimiz yok. Allah’ın bizden ayrı gayrılığı var mı? Yok. O zaman bizim O’na varmamamız için de bir engel yok. Engel biziz.

Onun için erenler güzel söylemiş; ‘Bu yol bitesi değil. Bitesi siz olun!’

Çünkü Allah'a giden yolun haddi hesabı yok, sıfat tecellilerinin haddi hesabı yok, nedenini kendinizde bulmak için. “Kalk aradan kalsın Yaradan” sözü itibari ile bu yol bitesi değil, bitesi siz olun.

Eskiler safmış, şöyleymiş, böyleymiş. Siz niye saf olmayasınız? Siz niye sizde tecelli edene varmayasınız? Niye O’nunla şuurlanmayasınız? Zaten bir nur tecellisi var, o nur tecellisi ile niye daha kudretli olmayasınız? Bunun için Allah-u Âlem bir şart koşuyor. Yakin gelene kadar ibadet et!

Bunu bir hadis-i kudsi ile destekleyeyim; “Mümin kullarım nafile ibadetlerle bana o kadar yakınlaşır ki, Ben onun gören gözü, duyan kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı, düşündüğünde manasını veren olurum”. Bu hadis-i kudsi üzerine tartışmalar yapılabilir, üzerine yorumlar getirilebilir.

Ama basit bir şey, Yakin gelmek için ibadet edin.

Sıfatlarına yakin gelmek için hizmet edin diyor.

Cömertlik sıfatı ile Allah'a yakin gelmek istiyorsanız cömert olun.

Adalet sıfatı ile yakin gelmek istiyorsanız adil olun.

Zatına yakin gelmek istiyorsanız namaz kılın, oruç tutun ama illa bir müminin kalbine girin. Ama Kâmil bir müminin kalbine girin.

Çünkü Zat-ı Hakk onda tecelli eder. “Kâinata sığmadım, mümin kulumun gönlüne sığdım” diyor. Burada sığma temsili itibariyle, yoksa sonsuz bir varlık kalkıp ta sonlu olan bir varlığın kendisine sığmaz. Nasıl olur da sonsuz bir varlık sonlu olan bir varlığın kalbine sığar. Temsili olarak kendisi üzerinde tecelli ediyorum diyor. Yani Hak sizin üzerinizde tecelli ediyor. Yani bir kaba sığar gibi değil, üzerinizde tecelli eden bir varlık.

Romantikler şöyle anlatırlar; yavuz hırsız ev sahibine baskın gelirmiş. Evin sahibi Allah'dır, kâinatın sahibi Allah'dır. Dünya evinin sahibi Allah’dır ve bu mekânda kendisi için çarpışırken Cenab-ı Hakk’ın malına mülküne hırsızlık yapar. Yani bir bahçeye giriyor ve çalıyoruz. Gönül bahçesi insanın kendisi sahibi Allah iken, yok Allah-u âlemin tecelli mekânı iken, ben yaparım ben ederim şöyleyim böyleyim. Yavuz hırsız ev sahibine baskın gelir.

Hemen bir kademe sonra insan biraz şuurlanır ariflik hali, bilme, vakıf olma hali başladığı zaman hemen tatlı bir hal gelir. Dünya hanedir, misafir geldik, misafir gideriz, madem bir misafiriz. Kimin misafiriyiz? Hakk’ın… Misafir de umduğunu değil bulduğunu yer derler! Fıtratının gereği neyse o gereklilikler neyi getirecekse koşullar, şartlar neyse; buna göre yaşarken bazen istediklerimiz olmayabilir. Yani umduklarımızı bulamayabiliriz. Ama Hakk’ı yaşamak için efendim tek bir şey söylüyor; razı olun diyor.

Rıza makamı 2 kanattır.

1.      Şükür

2.      Kanaat

Saçım şöyle, gözüm böyle, şuyum şöyle, yahu Allah yaratmış razı ol sende! Seni Kendi varlığına yakıştırmış dahası ne olacak! “Kulum ben senden razıyım”. Nerden geldiğiniz ne yaptığınız hangi koşullar doğrultusunda yaşadığınız… “Kulum” diyor “sen, benden razı mısın?”

Bunun iki mertebesi var. Ayn’el yakin. Bütün şartlanmalar ve koşullar, sebepler ne gelmişse ömründe razı mısın? Eyvallah.

Tevhitin prensipleri dedik, Allah'tan… Her şey Allah’tan, Eyvallah...

“Başlarına kötü birşey geldiğinde senden biliyorlar. Başlarına iyi bir şey geldiğinde, Allah’tan biliyorlar” diyor. “De ki onlara, her şey Allah'tandır” ve Ondan razı ol diyor. Hani dedik ya kader Allah’ın kaderi, o zaman razı olmak zorundayız. O varlık dairesinde sende varsın, göz vermiş, kulak vermiş, burun vermiş. Kimi saçını beğenmez, kimi gözünü, burnunu beğenmez, vardır bir sebebi be kardeşim ya! Estetik ameliyatı olmuşların çoğuna bakın varlıklarından sanki bir şey eksilmiştir. Bunu şöyle anlamıştım. Bir gün bir kardeşim vardı, burnundan ameliyat oldu. Ondan önce Allah ona nasıl bir güzellik vermişti. Ne zaman ameliyat oldu, o güzelliğini yitirdi. Çünkü varlığında kendini ifade eden mimiklerini yitirdi. Ruhunun tecelliyatına olan işaretlerini yitirdi. Ne oldu? Dedim Allah! Üzerindeki nur düşmüş haberi yok.

Yani kendisini ifade eden, nedeninin, fıtratının gereğini bir tecelli ile Cenab-ı Hakk oraya kendinin sebebi olacak ona bir yüz yapısı vermiş ve o, o yüz yapısını öldürmüş. Ha sağlık sebebi koşullarıyla estetik olmuş, şu olmuş, bu olmuş, olur. Ama keyfiyet sebebiyle sakın olayım demeyin. Allah'dan razıyım deyin. Kendi varlığınızda bir güzellik varsa emin olun o yüzünüzde hemen kendini belli eder, mimiklerinizde, gülüşünüzde.

Devam edelim. Razı olmak.

Evvela Kanaat etmek… “Kanaat etmek büyük zenginliktir” diyor Hz Resulullah. Ben önce bu nasıl şey ya, dedim. Sonradan anladım; İman zenginliği. Eyvallah diyorsun, imanını orada ispat ediyorsun.

İkincisi, kıyasınız olmaz. Kalben itikat noktasında zenginsinizdir, aklen ise kıyasınız olmadığı için zenginsinizdir. Ne kadar zengin olursanız olun sizden daha zengin olanla kıyasladığınız zaman hüsrana uğrarsınız. Niye benimki öyle değil! Kıyasınız yok ise kendinizdeki ile mutlu olursunuz. Onun için kıyas etmeyin, elinizdekilerle yetinin. Bu şu demek değil ama, elinizdekilerle yetinin çalışmayın! Değil, çalış en güzeli olsun. Ama kalbinizde yeri olmasın.

Efendinin çok büyük serveti varmış. Dedelerinden kalma toprağı parası… Birisi sormuş bu yolda böyle zengin olunmaz, bu nasıl iş? Bunun hikmeti ne demiş? Hani derviş zengin olmaz diye bir şey vardır ya. Yusuf (as.) Süleyman (as.) da zengin işin ilginç tarafı… Efendi de evet doğrudur demiş, ama evladım kalbimize koymadık, cebimize koyduk demiş. Hakikaten de dergâhta 3 çeşit yemek çıkardı -sabah-akşam- ve yiyenin haddi-hesabı yoktu. Bir insan hasta ise ona yardımlarda bulunurdu. Maddiyatından tutun, maneviyatına kadar ne gerekiyorsa çalışırdı. Ve kendisinin yediği bir patates püresiydi, hastalıklarından dolayı veya perhiz yaptığından dolayı bir şerbet başka da bir şey yok. Yani kendi menfaatine olan hiç bir şey görmedik. Ve son nefesine kadar ziyareti kabul ettiğini biliyorum. Hani siz hastasınızdır ziyareti kabul etmezsiniz mesela. Çok net hatırlıyorum bir akşam yanına gitmiştim, ziyaretçi kabul etmişti ve ölüm döşeğindeydi. Ola ki birisinin duası kabul olur diye.

Allah'dan razı olun ve hizmet edin elinizden geldiğince ki huzuru bulasınız. Verdikçe huzuru bulursunuz, emin olun. İnsanın başını okşadıkça, sevdiğinizi paylaştıkça, ilminizi paylaştıkça, bir yerde bir zulüm var, zulüme adaletli bir duruş sergiledikçe. Çünkü Allah-u Âlem amellerinizde görünmeyi istiyor. Her görünüşünde size varlığınıza, hakikatinize neşe ve huzuru verir. Bu bağlamda bir Ayet-i Kerime “Siz hayır işleriyle uğraşınız Allah gönlünüzde bir sevgi yaratacaktır” Ne kadar hayır işleri ile Allah'ın sıfatları üzereyseniz Allah o kadar üzerinizde sevgi ve muhabbetini artıracaktır anlamına da gelir.

Ve dinimizin temeli selah'dır. Hani diyor ya; “Hayyal es'salah” diye bir çağrı vardır.

Selah; namaza manasında çevrilir, hadi kıbleye, ibadet etmeye, zikri ilahiye, namaza, hadi ibadete manasında yorumlanabilir. Ama bir manasında ibadet vardır ki Allah'ın sizle baş başa kaldığı ibadet; selah. Bu oruç olabilir, bu bir uzlet olabilir, bu bir namaz olabilir. Bireyseldir bunlar, her ne kadar bizim dinimizde toplumsal olsa da cemaat düzeyinde olsa dahi, her kişi ibadetini Allah ile zevk eder. Yani ben şurada su içiyorum, içtiğim suyun lezzetini ben alırım, başkası almaz. Hani Hacca gideceğiz; ‘abi benim yerime de vekâleten hac yap’, evet belki sevabı gelir amenna, ama o tadı alamaz. İftar vaktinin tadını bilen var mıdır? Sabah namazının tadını bilen var mıdır? Sabahın tadı ayrıdır, ikindinin ki ayrıdır, bunun gibi. Her ibadetin arkasında Cenab-ı Allah'ın huzuru ilahisinden bir sır, bir güzellik vermiştir. Allah için her şey ibadettir. İster namaz kılın, ister oruç tutun, yani ibadetin temeli Allah için olmasıdır. Bir amelinizi ibadete çevirmek istiyorsanız Allah için yapın. Bu çok basit…

Eski erenlerden -Resulullahtan çok çok önce tabii- bir rahip var, karşıdan karşıya geçecek ve bayan çobanlar var ve Efendinin keramet sahibi bir zat olduğunu bildikleri için ricada bulunuyorlar. Efendim karşıdan karşıya geçeceğiz bize yardımcı olur musunuz? Hindistan’da geçiyor bu olay. Efendi de olurum ama bana biraz yemeklerinizden getirin ondan sonra diyor. Çıkınlarında ne varsa bir güzel ziyafet hazırlamışlar. Bir güzel yiyorlar. Ondan sonra ırmağın karşısına geçiyor, “Ey Krişnam” diyor “bugün ben senin için eğer oruçluysam bu nehir dursun” diyor. Nehir duruyor. Karşıdan karşıya geçiyorlar, kadınlar şöyle bir bakıyor, ‘Efendim, siz biraz önce yemek yediniz bu nasıl bir oruç, hikmeti nedir?’ Adamın verdiği cevap çok güzel;       ‘ ben onları kendi nefsim için yemedim ki Krişnam için yedim’ diyor. Bu gidip de orucunuzu Allah için bozun anlamına gelmez, onu söyleyeyim!

Bunu şunun için söyledim; amellerinize değil, niyetlerinize bakılır. Suretlerinize değil, özlerinize bakılır. Önemli olan kalbi davranışınızdır yahut orada samimi olmanızdır. Ve samimiyetle Allah için ne yapıyorsanız o ibadettir. İbadetlerinizi bireysel olarak cemaat düzeyinde dahi yapmış olsanız, ne yaparsanız yapın, ister namaz kılın, ister oruç tutun farketmez bireysel olarak siz yapıyorsunuzdur. Allah'ın huzuruna çıkmadığınız sürece ihsana ermedikçe namaz, namaz olmaz. Allah için olmadığı sürece, hani filancalar bilsin diye çarşı pazarda görsün diye hani camiye gidiyorum çarşı pazarda görüneyim diye. Veya namaz kılmıyor demesinler diye, hiç kılmayın daha iyi. “Riyakârların elleri bomboştur” diyor. Riya olmadan sadece samimiyetle Allah için yapın. Bireysel olarak yaptığınız her fiiliyatınızda hak tecelli eder.

İkincisi, ahlaki düzeyde tecelli eden ibadetlerdir. Adalet, cömertlik, merhamet! Allah için merhamet edin, Allah için insanları sevin, Allah için cömert olun, Allah için ilminizi paylaşın. Diyor ki "Bildiğini mümin kardeşinden esirgeyen âlime ateşten gem vurulur kıyamette" Bazen ben bileyim de kimse bilmesin diyen bir zihniyet vardır. Her şeyi ben biliyorum onlar bilmesin diyen! İlmin sahibi Allah’dır. Malın mülkün sahibi Allah’dır, servet olarak size emanet olarak bırakmıştır. O sırada servet olarak size vermiştir. İlim Allah’ındır, sadece siz nakilcisinizdir. İnsanlarla paylaşırsanız nakilci olursunuz. O insanlar onu özümser, benimser ve kendisinde onu paydaya taşırsa o da o ilmin sahibi olur ve o ilimle yürür hakka… O insanla beraber o ilim daha da ilerler daha da artar. Sizin söyleyeceğiniz bir kelime insanların kafalarında olan, hissiyatlarında olan, başka fikirlerle örtüştüğünde daha da büyük olur, daha farklı pencereler açar. Sizde insanlara yol açmanın, daha farklı pencereler açmanın güzelliğini yaşarsınız.

Bir gün bir arkadaşım yanıma geldi dedi ki; “gidiyorum bazı arkadaşların yanına, fikir soruyorlar konuşuyorum, ya konuşmayayım diyorum, cevap veriyorum dayanamıyorum.” Yani susması gereken yerde konuşuyorum gibilerinden. Ya karşındaki soruyorsa zaten cevap vereceksin. Vermezsen gerçek doğruyu söylemezsen, ihtiyacı olana onu söylemezsen ilmine de kendine de yazık etmiş olursun. Onun ihtiyacı olduğu için Cenab-ı Hakk onu anlatmanın coşkunluğunu verir sana.

Bir gün bir kardeşimiz sordu. ‘Bu iş yani insanlara konuşmak falan ruhsatla olurmuş.” Bir kardeşim daha ruhsat verilmeden konuşma yapıyormuş. Yanına gittiğinde Efendi şöyle demiş; ‘Ruhsatın var da mı konuşuyorsun? Ruhsatın verildi mi?’ ‘Ya bu işin ruhsatı mı olur konuşuyoruz işte’ demiş. Sonra rüyasında görmüş sana ruhsat verildi diye. Biz ne yapalım diye birisi sordu.

Ruhsat verilmediyse eğer bir ayeti kendinize ruhsat alın; "iyiliği emredin, kötülükten men edin". Çocuğunuza anlatacağınız bir hikâyede hem iyiliği emretmiş hem de kötülüğü men etmiş olabilirsiniz ve o zaman hikâye üzerinde de bu ayet tecelli etmiş olabilir. Yani ayetin genel aklı sadece nasihat ver anlamındadır değil mi? İyiliği emret, kötülükten men et sanki nasihat ver anlamında değil mi?

Ama içini açtığımızda hikâyede olabilir. Aslında şu ana kadar konuşuyoruz, konuştuğumuz şeyler aslında iyiliği emretmek kötülüğü men etmenin dışında bir şey değildir. Mesela biraz önce kader Allah’ın kaderidir biz ise onun kazasında yaşıyoruz ve insanın kader noktasında varlık nedeni zorunlu olarak Allah'ın kaderini, Hakk’ı yaşamaktan başka bir şey değil. Şimdi bu bilgi ve bu ilimle hayat bakış açınız olduğu anda, bununla hayatınıza yön verdiğiniz anda kötülükten men etmiş olmaz mıyız? Ve iyilik etmek yönelme noktasında size yön vermez mi, kıble vermez mi? Ve ahlak noktasında istikamet etmiş olmaz mısınız? Burada ahlak deyince ahlaklı olmak anlaşılmasın.

Ahlak’ın 2 vechesi vardır.

1.      Vechesi, ontolojik düzeydedir. Yani varlık bilimseldir, insanın insan olma hali, kedinin kedi olma hali yani fıtratının gereğidir.

2.      Fıtratı gereği yaşadığı koşullar neyse ona göre tavırlar üzeri edinilen ahlaktır, huylar dediğimiz şey. Kedi koşullar gereği yaşarken kendi fıtratında olanları açığa çıkarır, vahşiliği, miskinliği. Neyse artık. Aslan aslanlığını ortaya çıkartır, insan insanlığını ortaya çıkartır, fıtratında ne varsa yaşadığı koşullar sebebiyle huylar edinerek huylara bağlı olarak yeni bir ahlak edinir.

Yani huylara bağlı ahlak, yaradılışınıza bağlı ahlak diye iki vechesi vardır.

Kur’an-ı okuduğunuz zaman da ahlak ilkesi ile okuduğunuz zaman anlamsız hiçbir şey gelmez size. Mesela bu kitabı okurken ne ilkesini koyduk? Kader ilkesini koyduk. Kur’an okuyacağız bir ayet okuyorum bir şey söylüyor, başka bir ayet okuyorum başka bir şey söylüyor. Kur’an’ın genel anlamındaki mutlak ilkesi ahlak ilkesidir. Şimdi söyleyeceğim noktada Kur’an-ı dikkatli okuyun, net bir şekilde bütün ayetler size anlamlı gelir.

Birincisi; Allah-u Âlem kendi ahlakını anlatır. Rahman, Rahim, Kadir... Hem ontolojik olarak kendi varlık durumunu anlatır.

Yani Kul huvallahü ehad, Allah hüs’samed, lem yelid ve lem yuled ve lem yeküllehu küfhüven ehad. Doğmamış, doğurmamış, bir varlık biçimi olan, ama şunu söyleyeyim biçim dediğiniz zaman, biçimsiz bir varlık. Biçimsizliği idrak etmek diye bir durum olamaz biçimsizliği kullandığınız zaman aklınıza biçimsiz bir bakış oturur. Biçimsiz bir varlık var. Bu bakışla baktığınızda bile biçimli bir varlık anlayışı ile bakarsınız. Şimdi söyleyeyim söyleyeceğimi, sonsuz olan, doğmamış, doğurmamış olan dengi olmayan noktasında Cenab-ı Hakk’ın sıfatları konuşulur. Ve Cenab-ı Hakk’ın 6 tane zati sıfatı vardır. Bunları biliyorsunuzdur.

Vücud; vücud sıfatı var demektir.

Beka,

Kıdem,

Muhalefetun lil havadisi sonradan yaratılana banzemez.

Kıyami bi zatihi; Nedeni kendinden olan, kendiyle hayatta olan, sonsuz olduğu için hiçbir şeye benzemeyen, hem nur deryasına biçim veremezsiniz hem de sonsuz olduğu için bir biçim veremezsiniz. Onun için biçimsiz olanı anlayışınıza taşımanıza imkân yok. Ancak biçimsiz olduğununun biçimiyle bakarsınız.

Allah’ın subuti sıfatları yani sabit sıfatları var; Hayy sıfatı, ilim sıfatı, irade sıfatı, kudret, tekvin, kelam irade, basar, semi sıfatı.

Ama bunların zati olarak Cenab-ı Hakk’ın esması olarak zikrettiğimiz zaman;

Hay; canlıdır diridir.

İlim; Alimdir, bilendir.

İrade; Mürid talep edendir,

Kelam; Konuşandır.

Kudret; Muktedirdir güç sahibidir.

Tekvin, oluşa getirendir, Haliktir.

Bu bağlamda baktığınızda Kur’an’ı Azimmüşşan da kendi sıfatlarını zikreder. Hem zati sıfatlarını zikrederken hem de tavır sıfatlarını zikreder. Er-Rezzak bir tavırdır. El-Adl bir tavırdır. El-Kerim cömert olmak bir tavırdır. Azametli görünmek bir tavırdır. "Her gün yeni bir şendeyim" derken esmalarımla tecelli ediyorum anlamına da gelir. Allah kendi sıfatlarını anlatırken size şunu da sunar, kendisine inanıp inanmayanlara göre, inananların ahlakı, inanmayanların ahlakı durumlarına göre, ahlak biçimleri çıkartır. İnananlar, müminler, Müslimler, Muhsinler, inanmayanlar, müşrikler, münafıklar, münkirler. “Onlar ki mümindirler, ahlakları şu dur…”

Veya bir hikâyeye gidelim. İbrahim ile Nemrut olsun. İsa ile halkı olsun… Aslında psikolojik olarak müminin karakterini söylüyor size. Ahlak ilkesiyle okuduğunuz zaman orada size ahlak tavırlarından, kendisine inanıp inanmayana göre, inanmamanın durumları üzerinden oluşmuş ahlaklara göre, yaradılış fıtratı üzerinden açılmış huy ve tabiatlar var ve bunları dile getirişi var. Nemrutun fiili -şımaranlardan oldu diyor Firavun için- size bir ahlak anlatır. Firavun, şeytan, azazil dediği bir ahlaktır, o diyor lanetlilerden oldu. Sen diyor ölümsüzlerden mi oldun ki Âdem’e secde etmedin, illiyundan mı oldun diyor. Aslında size orada İlahi emri çiğnenmenin bir ahlakını anlatıyor. Ve hikâyelere baktığınız zaman ahlak tavırlarıyla bir anlatımı var iken aynı zaman da Cenab-ı Hakk’ın genel anlatımına baktığınız zaman ya sıfatına ait bir söylevi vardır, kendi tavrına ait söylevi vardır. Ya da kullarının davranışları üzerinden onlara biçim vermesi yani onların psikolojileri noktasında onların ahlaklarını dile getirişi vardır. Münkirler münafıklar vs gibi.

Bir ayetle örnek vereyim, "Sizler nefislerinizin ettiğini bulursunuz Allah kullarına zulmedici değildir" Şimdi nefislerinizin ettiğini bulursunuz da bize bir ahlak gösteriyor. Adl Esmasının sıfatı var burada.

1.      Hakk'tan örtünüyorsunuz ve siz bir şey yaptığınızda onun karşılığını bilmeden yapıyorsunuz ve sonuçta karşılaşacağınız şeyi bilmeden kendi nefsinize zulmediyorsunuz.

2.      Sonuçta karşılaşacağınız şey üzerinden nefsinize zulmettiğinizin haberiniz yok. Allah-u âlem ona Adl esması ile karşılık verecektir, bilmiyorsunuz.

Birincisinde ne var Allah'a örtünüyorsunuz, sizler nefsinize ettiklerinizin karşılığını bulursunuz. Nefsini eziyor nefsine zulmediyor. Allah zulmedici değil, Allah’tan örtünmek zulmedici burada. İkincisi nedir burada? Allah zulmetmiyor burada nefsinin yaptığının karşılığını Adl esması gereği karşına çıkartıyor. Hani karma felsefede insan ne ekerse onu biçer. Anadolu erenlerine göre de elinle ettiğini bulursun. Evet, her şey Allah'tandır, doğru ama yaptığınız fiillerin sonucu da Allah'tandır. Ve bunu bir ayet-i kerime ile anlatır bize; “Önceden gönderdiklerinizi yanınızda bulursunuz” diyor. Her ne yaparsanız, Allah katında karşılığı vardır; ya ahirette ya da akibette –burada- karşılığını bulursunuz. ‘Piri olanın sorgu suali an’da görülür Piri olmayanın sorgu suali ahirette görülür.’ İstinasız Adl Esması ile bir şekilde yüzleşeceksinizdir. Yaşadığınız şeyin gerçekliği noktasında Cenab-ı Hakk katında ne karşılık geliyorsa onunla illa ki karşılaşacaksınız, yüzleşeceksiniz, hesaplaşacaksınız. Bundan kurtuluş yoktur, Allah adalet sıfatından taviz vermez. Adalet bir kılıçtır evliyanın da başında durur halkın, avamın başında da durur. Herkes ettiğini bulur.

Kanaat ve şükür… Kanaati biraz önce anlatmıştık. Şükre ise birisi size bir şey verdiği zaman karşılığını ziyadesiyle vermek demektir. Sizler eğer Cenab-ı Hakk noktasında fıtratınızın gereğini yapıyorsanız, fıtratınız gereği olarak Cenab-ı Hakk size yaptığınız o şeylerin karşılığını ziyadesiyle verir. İbrahim canını verirken İbrahim’e söylediği söz gibi; “Ya İbrahim sen canını verdin. Benden daha mı cömertsin?” Çok güzel bir Hadis-i Kudsi vardır; “ Ben bir kulumu seversem onun canını alırım, canını aldığımın diyeti Ben olurum” Ben bu hadisi duyduğum zaman içime bir sevinç kapladı, “Ya Rabbi dedim, diyeti Sen olanlardan eyle.” Şimdi can almak deyince yok olup gitmeyi anlamayın. Ölüm dediğimiz şey bir başlangıçtır.

Kur’an’ı Azimüşşanda bunun zikri çok yapılır. Hani öldükten sonra Hak ile konuşmalar orada zikredilir. Başlarına gelecekler zikredilir. Hz. Resulullah'ın hadislerinde vardır. Hani kabristana girer ölülere selam verir. Efendim Ölüler duyuyorlar mı, derler de; onlar sizin Beni duyduğunuzdan daha iyi duyarlar diyor. Aslında bedeni toprağa veriyorsunuzdur, ama ruhunuzda aslına döner. Her şey aslına döner, ama ruhunuzda burada edindiklerinizle ruhunuzda aldıklarınızla İlahi âleme taşınırsınız. Bunu günümüz diliyle şöyle söyleyeyim. Enerji âleme taşınırsınız. Eski dille söyleyeyim, Allah'ın nur deryasına taşınırsınız. Yahut da Allah'ın varlığında yepyeni bir isim bulursunuz. Sizin âlemde bitiş dediğiniz her şey yeni bir başlangıçtır. Bitti dediğiniz zaman bitmek diye bir şey yoktur. Her bitiş yeniden diriliştir.

Şükür karşılığını ziyadesiyle vermektir. Bu âlemde size ne verdiyse karşılığını ziyadesiyle verin. Nasıl vereceğiz, "Ölmeden önce ölünüz" diyor.

Lütfi Filiz hazretlerinin bir gün yanında oturuyorum. Şöyle anlattı “Ben ölmeden önce ölünüz hadisini 30 yaşlarında duydum, hasta düştüm, az kalsın kendimi 5. ci kattan atıyordum.” “Ben hala nasıl yaşıyorum. Hemen kendimi atmam lazım, kendimi atamadım, bir şey beni tuttu. Sonradan anladım nasıl bir şey miş ölmeden önce ölmek.”

Bakın, menfaatlerden yana ölün; kinden, öfkeden, şehvetten yana ölün.

Nefis ölür mü? Nefis ölmez, onları helallere taşıyın demektir o.

Allah’tan yana sizi masivaya düşüren kâinatın kendisi değildir. "Hani dünya dünya dedikleri kör bir kuyudur, dünyaya yüzünü dön.” Tamam da bizim dünyaya yüzümüzü dönmemiz dünyanın gerçekliğini bozmuyor. O zaman problem ne? Problem nefsimiz. Kötülük dediğimiz şey dünyada değildir, nefsimizdedir, nefsimizden doğar. Ağaç ağaçken, kuş kuşken bir kötülüğü mü var. Sizlerin onlara menfaatleriniz doğrultusunda yüklediği değerlerde kötülük var. Burada kötülükten kastım Allah'a karşı örtünmenizdir. Masivaya, gayrılığa düşmenizdir. Bir varlık var ki sizde vahidiyette yaşıyorsunuz ama siz şuurunuzda bilincinizde amelinizde elinizden geldiğince O’na direniyorsunuz ve elinizden geldiğince sırf kendinizi yaşamak ve O’nu yaşamamak için uğraşıyorsunuz. O yaşamamaya çalışanlarda bir nevi Allah'ın İlahi sıfatları tecelliyatındadırlar, ama onun şuurunda değildirler.

Allah'ı bilerek yaşamak var, bir de bilmeyerek yaşamak var.

Allah'u âlem buyuruyor, "Hiç bilenle bilmeyen bir olur mu” Biri nefsine uymuş masivaya düşmüş, Allah'tan gayrılığa düşmüş, hep kendi yapıyor, hep kendi buluyor, bütün günahlarının nedenini bir günah keçisi bulup ona yükler yahut da sebepler dairesinde sebeplere bakar onlarla yaşar. Ama menfaatlerinizi helallere taşırsanız, yani hakkınız üzerine taşırsanız, âlemdeki ilişkilerinize bozukluk vermeyen ahlakınızdan yana, Cenab-ı Hakk’tan yana yakinliğinizi bozmayan şeylerdir. Bu noktada helallerden taviz vermeden yaşarsanız nefsinizi kontrol altına almış olursunuz; çünkü nefsinizi öldüremezsiniz. Çünkü şeytana son nefese kadar mühlet verilmiştir. “Ya Rabbi kalbinde bana yer ver” diyor. Kalbinde sana yer verdim dediği anda nefsi emmareyi insanda uyandırmış oluyor, içgüdüleri. Onun kalbine dokunmak istiyorum diyor. Hani iradesini değiştirmek istiyorum diyor. Hz. Resulullah ile bir konuşmasında söylediği şeytanın;"Benim bir şey yaptığım yok” diyor, “sadece çirkini güzel gösteriyorum.” Yani sadece irademize hitap ediyor, irademizi değiştiriyor Allah’tan gayrı bir noktada.

Allah’tan gayrilik var mıdır? Mutlaklık noktasından baktığımız zaman yoktur. Gayri olan sizsinizdir, bilincinizdir, benliğinizdir; o zaman benliğinizi terbiye edeceksiniz.

Burada Hadis-i Kudside şöyle diyor, "Kulum Ben varsam sen yoksun, sen varsan Ben yokum". Yunus bunu güzel söyler, Kalk aradan kalsın Yaradan. Nasıl aradan kalkacağız?

Bu noktada evvela haklar üzeri yaşamalıyız. Her ne ki kendi nefsiniz için yapıyorsunuz, kendi nefsinizle de sevinç buluyorsunuz bilin ki orada gayrilik var, her ne ki Hakk için yapıyorsunuz orada da Hakk’ın kendisinin tecelliyatı vardır, orada da sevinç var, ama ona neşe-i ula denir. Bazıları zevk demiş...

Şükretmek, karşılığını ziyadesiyle verin. Düşünün aklınızı Onun için kullanın, sorumluluklarınızı bilin bedeninizi onun için kullanın. Hadis-i Kudsi'de "Ya Musa diyor bugün benim için ne yaptın", "Ya Rabbi diyor, namaz kıldım, ibadet ettim." "Onları kendi nefsin için yaptın. Benim için ne yaptın’’ yani niyetinde kurtuluş var. Bir yoksulu yedirdin mi, giydirdin mi, sevindirdin mi? Bu şu demektir, "Ya Musa Ben senin üzerinden Er-Rezak oldum mu, El-Şafi oldum mu? Yani varlık nedenini yaşadın mı? Varlık nedenin Allah’ı yaşadın mı diyor yani Beni yaşadın mı?

Bu bağlamda baktığımızda Küfür İlahi sıfatlara takılmaktır ama Resulullah şöyle buyuruyor; yenilene içilene şükretmek Cenab-ı Hakk’ın hoşuna gider. Bunun sebebi şudur, bilinmek istiyor ya, şükür karşısındakini tasdiktir. Aklınla onu tasdik ediyorsun, ama Tevhit kalbi bir dildir daha çok, akli bir dil değildir. Bir suyu getirene bu suyu sen getirdin demek ayrı bir şey, teşekkürler demek ayrı bir şeydir. Birinde kalbinizi, ruhunuzu koyuyorsunuzdur, maneviyatınızı koyuyorsunuz diğerinde ise sadece akli bir durumu söylüyorsunuz. Evet, Allah bilinmek istiyor ama kuru kuruya değil. Yani akli bir dil ile ‘Ya Rabbi sen varsın, bunu Sen verdin’ değil. Şükran! Çünkü şükrün kendisi aynı zamanda tasdiktir. Bunu sen verdin diyor, tasdik edilmek istiyor. Onun için ayet-i kerimede "Ne kadar da az şükrediyorsunuz" diyor.

Rahman suresinin bildiğim kadarı ile 31 yerinde "Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlarsınız" diye zikredilir. Burada kasd edilen şudur.

Birinci noktada iman etmeyenlere bir hitaptır. Yani hâlâ iman etmeyecek misiniz anlamındadır.

İkincisi ise iman edenleredir. "Bir teşekkür bile etmiyorsunuz, bizi tasdik etmiyorsunuz anlamındadır. Sebepleri görüyorsunuz, falanca yaptı teşekkürler. Orada sebebe hâkim olan Allah’ı görmüyorsunuz. Allah'ım bana güzel bir evlat verdin, sana şükürler olsun. Veya bu nimetlerin hakkını Hz. Davut görüyor, inanılmaz nimet deryasında yaşadığının farkına varıyor, hepsini Allah’tan biliyor “Ya Rabbi, şükürden yana aciz düştüm” diyor. Şükürden aciz düşmek şükürdür diyor. Ne zaman Allah'ın nimetleri altında ezilirsiniz ve şükredemeyecek bir hale gelirsiniz, yani şükrünüzün yeterli gelmediğini görürsünüz, şükürden yana aciz düşmüş olursunuz, o zaman Hakk’ın nimetini hakkıyla zikretmiş olursunuz.

Şükür karşılığını ziyadesiyle vermektir. Tasdik -kelam, amelde tasdiktir. Şükür rızadır. Rıza hoşnutluk manasında kullanılır. Ne durumda olursanız olun, kanaat edin, hoşnut olun.

Eğer fıtratımızın üzerinde olan şeylere kanaat etmezsek bizi zorlayabilir. Allah’tan yana aç ol, verdiklerinden yana kanaatkâr ol demişler. Açlıktan yana dediği derdinin Allah olması…

Eğer bir insanın derdi Allah olduysa, hiç bir şekilde doymuyor. Bir sıfat tecellisi bir başka sıfat tecellisine taşıyor. Bir gün Efendim, bana ‘evladım sıfatların tecellisi o kadar çoktur ki, bir ufuk biter bir ufuk başlar’ Onun için tecelliyattan yana kanaat etmesine gerek yoktur kişinin.

Size kerametten yana bir şey verildi yahut da sıfatınızdan yana.

Buna kendimden bir örnek vereyim. Askerden geldikten sonra Allah’a dua ettim bir evliyanı göster, gösterdi şükürler olsun, fakat bir müddet sonra baktım ki Kudret benden tecelli etmiyor. İki büklüm oldum düşünüyorum, ama nasıl bir hüzün var. Sohbet ehli olmuşuz, bize sohbet verilmiş ama şunu da unutmayalım, "Bildiğiniz bir şey varsa konuşun insanlarla paylaşın, talep ediyorlarsa paylaşın, talep etmiyorlarsa paylaşmayın". Hangi noktada Çünkü insanları zorlayabilirsiniz. Bir gün biri sordu, bilgimizi herkesle nasıl paylaşabiliriz diye. Öyle bir derdimiz yok ki dedim. İnsanları zorlamaya başlarız yazık, günah; talebi varsa paylaşırız.

Dinde zorlama yoktur. . .

Peygamberlikte davet aşikârdır ama davetin kendisine icabet etmek, talebe göredir.

Şamdan Hıristiyanlar geliyor ve çocukların aklına giriyorlar, orada zenginlik var, Hıristiyan olunuz vs. diye ayetin inme sebebini söyleyeyim, bunlar Hıristiyanlığa geri dönüyorlar, anneler feryad-ı figan evlatlarımız elden gidiyor diye, onları zapt ediyorlar esir alıyorlar vs. Ayet iniyor, "Dinde zorlama yoktur" diye. Diyor ki, bırakın onları. Bırakıyorlar ve gidiyor onlar.

Bu iş “talebene, vecedene”. Sevgisi olanadır. Sevgisi olmayana bir şey veremezsin.

İnsanların isteğine göredir. Kalbinde iman varsa o zaten yolunu bulacaktır. Herkes Mürşid-i Kâmil bulacak diye bir şey yok ama imanı varsa elbette imanı noktasında amellerini yerine getirecektir. Zorunludur. Ahlaka ayak uydurmaya çalışacaktır, kendine yol tayin edecektir. Ama inanmıyorsa, inanmayan insanı bir şeye zorlayamazsınız. Ayet bile gelmiştir, "Sizin işiniz size, bizim işimiz bizedir ", "Sizin dininiz size bizim dinimiz bizedir." Kalbidir din. İnsan Allah'ı seviyor, Peygamberini seviyorsa bu noktada talep eder. İmanın aslı talepdedir zaten, kalbidir çünkü.

Mübarek bir makalesinde “Allah'ın kapısını bulun" diyor. Kapı demek geçiş demek. Yani sizin üzerinizden Allah'a geçebileceğiniz bir kişiyi bulun anlamındadır. Çünkü Allah'ın kapıları Allah'ın Velileridir. İlla diyor bir veli bul. Peki Veli nasıl bulacağız?

Bir gün Metin Baba diyor ki Allah'ın selamı üzerine olsun, bir arkadaş ile oturuyoruz. Arkadaş sordu, Efendim dedi, biz sizi bulduk, bulduk da sizi bulmayacak insanlar var, nasıl olacak? Mübareğin çok güzel bir örnek ile cevabı oluyor, hani insan bildiğiyle örnek verir ya herhalde mübareğin de kız çocuğu var oradan örnek vermiş. Evladım kız çocuklarını bilir misin demiş, küçükken çıtı pıtı olurlar. Biraz büyüdükten sonra annelerini taklit ederler; anne saçını sarıyordur o da sarıyordur; anne topuklu ayakkabı giyiyordur o da giymeye çalışır, ruj sürer falan filan… Ondan sonra velhasıl kelam, evladım kendi fıtratının gereğini bulduktan sonra kendi varlığında ne istiyorsa artık makyajını şuyunu buyunu ona göre yapar, giyimi kuşamını kendi istek ve iradesine göre yapar, tabiatına göre yani. Ondan sonra bir bakmışsın türkü çağırıyor. Yan komşular bunu dinler, bu ses kimin, yan komşunun kızının, ya bu kız bu kadar büyüdü mü? Gidip bir bakalım ne de güzel olmuş. Sonra falancanın oğlu var baş-göz edelim, ederler.

Peki, hikmeti ne bunun?

Evladım yana yakıla bağırırsan öyle, elbet sesini duyan olur.

Yani yana yakıla dua edin diyor. Yalvarın diyor. Ya talep edeceksiniz ya samimi olacaksınız.

Bir başka örnek vereyim bu noktada, arkadaşın biri illa bir mürşid bulacağım yani Allah'ın bir vasfını yaşayan velisini bulacağım diyor. Yollara koyulmuş, bir de serveti varmış, servetinin hepsini de ona vereceğim demiş. Niyetinde de samimi, amelinde de samimi bir insan. Hani parayla oluyormuş ya. Ama işte samimiyet, yolda niyetini söyledikten sonra hırsızın birisi ben mürşidim diye talip oluyor ona. Parayı bir güzel veriyor, adamda buna dağlardaki çalılara gidip rabıta edeceksin diyor. Hırsız gidiyor tabii parayı alınca... Adam da, çalı uçar gider, bu gider peşinden, çalı uçar gider bu gider, sonunda çalı bir dergâhtan içeri girer, kapıya gelir. İçerden mürşid seslenir, Evladım çalının vazifesi buraya kadardı, gel içeri!

O talep olursa o kapıya gidilir.

Ben kendimden biliyorum, avucumu açtım dedim ya Rab, -hani Allah'a yetmeye imkân yok ya- hiç değilse bir velini göreyim. İstersen ondan sonra canımı al. Bunu samimiyetle söyledim ve yalvara yakara dua ettim. Bir ay içerisinde beni ilk yanına götüren kardeşim geldi, ya dedi Yenibosna’da bir şeyh var her şeyi biliyor, tamam dedim, cevap geldi herhalde. Bu arkadaş ile de biraz kavgalıydım, ondan sonra da çok sevgili, ihvandan oldu. Velhasıl kelam, bir gece aldı beni götürdü. Aklımda da bir resim var, sakalı olacak, sarıklı olacak vs. Bir de gördüm ki ayağında rugan ayakkabı, bacak bacak üstüne atmış oturuyor. Ama içimden de veli değildir diye bir şüphe hiç duymadım. Nasıl oldu bilmiyorum. Aklımdaki resim yırtıldı diye korktum. O gün oradan kalkarken dedim ki, bir daha ben onun yanına gitmem. Ama her Allah’ın günü ayaklarım getiriyordu, götürüyordu beni. Her gün gidip sorularıma cevap alıyordum, şu şöyle mi böyle mi… Sorularıma mühür basacak birini arıyordum yani referans arıyordum. Ve cevaplarımı orada buldum.

Bir gün birisi bana dedi ki, sen 19 yaşında bir adamsın o da 55 yaşında bir adam bunun yanında işin ne? Dedim; aradığım cevapları buldum. Dedi para iste o zaman para versin, dedim ki para isteseydim başka bir yere giderdim, başka bir yere götürürlerdi, Ben Allah’ı istemiştim ve Allah noktasında sorularıma cevap aramıştım. O sorularıma cevap vermesi de onbeş gün sürdü, ondan sonra da bir daha konuşamadım.

O iman varsa elbet bir kapı bulunur. O yakarış varsa elbet sesinizi duyan vardır. Âlem boş değildir. Yani 1400 sene evvel velilik vardı, ondan evvel de vardı sonra da vardı. Günümüzde yok mudur? Son veli kul kalktığı zaman kıyamet kopar, dünya nedenini yitirir. Bir şey nedenini yitirirse artık o kalkar. Dünyanın sonu demek, insanın nedenselliği bitti demek. Ne zaman insan kalkarsa yeryüzünden o zaman dünyanın sonu geldi demektir, dünya nedenini yitirir. Kâinatı insan için, insanı Kendim için yarattım diyor.

Hz. Resulullah’ta Peygamberlikte davet aşikârdır. Mürşitlikte ise talebe göre olur. Davulla zurnayla bağıra çağıra değildir. Nübüvvet mührünün kendisi âşikârlık üzeredir. Davet herkesedir. "Haber vermeden kimseye azap etmeyiz" diyor. Herkese tebliğ gelmiştir zaten ve Muhammed Mustafa Efendimizin ismi en çok zikredilen kişidir. İnternetten tutun Hıristiyan’ından Yahudi’sine kadar herkes bilir. Efendiler buyurmuşlar.

İnsanlık O’nun ümmetidir, iki türlü ümmet vardır. Davetine icabet eden, davetine icabet etmeyen…

Şükürler olsun ki icabet eden ümmeti olmuşuz. Davete icabet ettikten sonra da kişinin talebine göre ikinci bir talep başlar.

Bana şeriat yeterli diyorsan amenna, zaten senin o talebine yaşantına göre bir yol verilmiştir, yolun açık olsun. Namazını kılar orucunuzu tutar yolunuza devam edersiniz.

Ama yüreğinizde bir şekilde varlık sorgulamasına girer, neden varım, niçin varım, Rabbim nasıl bir Rab… O’nu tanımak isterseniz, kendi nedenselliğinizi bilmek isterseniz, yüreğinizde bir ateş bu şekilde yakılırsa, işte o zaman ikinci bir talep başlar. Ne kadar kuvvetli bir yakarışınız varsa cevap o kadar kuvvetli gelir.

Bu da iki türlü gelir. Ya mürşitler üzerinden ya da üveysilik dediğimiz direk meleklerden Cenab-ı Hakk’ın varlık tecellileri ile kişi yakaza dediğimiz hallerle rüyetler üzere alır; bunlar genellikle üveysilerdir. Ama üveysilerde yine batınen bir kişiye bağlı olurlar, zahiren bağlı değillerdir. Bir varlık mertebesine bağlıdırlar.

Ve yine ben talep ettim, askerden sonra. Niye kudret bizde tecelli etmiyor. Ama ben biliyorum ki Allah’ın bir sıfatı varsa bir insanda açılıyordur. Yani o sıfatın bir kapısı var, o kapıya gitmeden de o sıfat alınmaz. “İçinizden bir Peygamber gönderdim” in sırrı da odur. Yani size ayna olacak, ayna olarak size insanlığınızı verebilecek, sizi kendi sıfatları ile besleyebilecek bir insan gönderdik anlamına da gelir o. Ve bu bağlamda ben yine biliyordum ki, o sıfatı ben bir insandan alacağım. Artık öyle bir yanıyordum ki, akşam da adresine kadar verdiler. Falanca yerde falanca kişi oturuyor diye. Her şeyi bıraktım, para pul aile. Ufak bir çıkın aldım, akşama yoldaydım. Araca bindim sabah oradayım. Efendi Hz bana evladım sizin bir şeye ihtiyacınız yok çekin gidin dedi. Yani kovuldum. Akşam rüyamda kendi Pirimi gördüm, kendisini, dedi ki evladım gidersen o senin kazancın olur, yani talep ettiğin şey, kerametler noktası senin kendi kazancın olur. Ama sohbete oturursan herkesle beraber kazanırsın. Gönüller kazanırsın, muhabbet edersiniz.

Bu bağlamda ondan sonra sohbet başladı. Ve senelerden beri sohbet ederim 20 küsur yaşımdan beri, elimde değil. Bazı kişiler vardır ki bir iki kişiden kulaktan dolma bir iki kişiden gördüğü duyduğu şeylerle kendi varlığını başkalarına satar. Aslında kendi insanlığını satıyordur, başka bir şey değil. Ne zaman anlarsınız fıtratınıza bir şeyler verildi ama önünüz kesildi, mesela zorluyorsunuzdur ama olmuyordur, bir kaç defa zorladınız ama olmadı üzerine düşmeyin yani nasibiniz değildir. Zorlarsanız başınıza bir şey gelebilir. Allah merhametinden dolayı o zorlamanız sebebiyle vermez ama o anda nasibiniz yok demektir, ilerde olmayacağı anlamına gelmez. Mesela bazen bir şey isterim zorlarım başıma bir şey gelir, tamam derim. Bazen inat ederim, olsun diye, anam ağlar ama başıma gelmedik olay da kalmaz.

Bir gün rüyamda Küçükköy’de Nakşibendîlerden bir zat var, tam bir İstanbul Efendisiydi, bir cami Hocasıydı ama Hakk’a yürüdü Allah’ın rahmeti üzerine olsun. Kendisini manen duymuşum ve illa gidip ziyaret edeceğim. Hasta olduğundan haberim yok ama. Akşam rüyamda Efendimi gördüm, Evladım gitme dedi. Benim Efendim de Hakka yürümüştü. Allah Allah neden acaba dedim. O gün inat ettim gittim görmeye. Efendi hasta beni dervişleri karşıladı. Beni bir zorladılar, hüngür hüngür çıkmak zorunda kaldım. Efendi şöyledir böyledir anlatıyorlar da anlatıyorlar, bana da müsade etmiyorlar ki gidip yüzünü göreyim, maksat yüzünü görmek, Cemal görmek velhasıl etmediklerini bırakmadılar. Ve sonra anladım, sana yapma diyorlarsa vardır bir sebebi. Bir ebeveynin evladına bir şeyi söylemesi gibi, Evladım sobaya elini dokundurma. Yani başına kötü bir şey gelir, ağlarsın, yapma etme gibi. Eğer Allah’ın ahlakını da biliyorsanız eğer bak şöyle yaparsan şöyle olur gibi...

İkinci talep, sizin kendi arzunuza bağlıdır. Sevgi ve muhabbetinize bağlıdır. Allah’a olan iştiyakınıza bağlıdır. Eğer Hakk'ı gerçekten arzuluyorsanız ve nedenselliklerinizi sorguluyorsanız ve bunlar yüreğinizde kor ateş olduysa sesinize cevap verilir. "Sorun ki söyliyeyim" diyor. “Siz öğrenin, Biz bilmedikleriniz size öğreteceğiz” diyor. "Kulum bana bir adım gelirse ben ona on adım gelirim" diyor. Ama o sevgi çırasını yakması lazım. Nasıl yakacaksın? Hayır işleriyle uğraş. Elbet bir yerde yanacaktır.

🙢      İnsan, hayatı boyunca, emir, yasak ve kader çizgisi içindedir. Hiçbir zaman bunların dışına çıkamaz

Dediği biraz önceki kader, hani kader çizgisi dedi ya. Aslında ilk makale bütün kitabın özüdür son makalede bütün kitabın özetidir. Çünkü iki türlü sohbet vardır. Şeytanın sohbeti ve erenlerin sohbeti... Derler ki er kişi de sohbetinden bellidir, şeytan da sohbetinden bellidir. Nasıl ayırt edeceğiz? Birinde tutarlılık vardır, diğerinde tutarsızlık vardır. Şeytanlarla konuştuğunuz zaman Allah’tan başlarlar, dünyaya doğru giderler, menfaatlere doğru ortalamaya başlarlar, en sonunda da kendi menfaatlerine doğru çekmeye başlarlar. Er sohbetinde ise aynalaşma vardır. Her ne konuşuluyorsa kişi kendine ait bir şey görecektir. Eğer görülmüyorsa orada o sohbetin hakkı verilmemiş demektir. Yaşadığınız bir şey vardır orada. Yaşadığınız bir şey ile aynalaşırsınız. Yahut da varsa cevaplar aradığınız, onlarla aynalaşırsınız. İstisnasızdır, tutarlılık vardır.

Efendim onun için evladım derdi, bir kişinin konuşmasını dinlerken dikkatli ol, başı da sonu da, ortasını da iyi yakala. Çünkü başı ortasında, ortası sonunda görülecektir. Ki o zaman o konuşmayı net bir şekilde anlarsın. Bu şeytan da olsa er kişi de olsa farketmez. Âlim de olsa farketmez. Kendi menfaati için mi oradadır, Hak için mi oradadır. Aynı anda görürsünüz, istisnasız. Sen onu Cemallerinden tanırsın diye de söylüyor. Yani oturmasından kalkmasından, konuşmasından, konuşmanın kıblesinden dahi ele verebilir. Kıble kabulden gelir. Bir bakmışsınız oradaki kabul Allah için değil, kendi menfaatinedir. Allah esirgesin…

(Ders arasında Hocamızın dinleyicilerle sohbeti var. . Sohbetten önemli konuşmalar;

⯑      İnsan neyi bırakacak…

Nefsi emmaresinin irade ettiklerini bırakacak.

Kıblesi ne nefsi emmarenin? Kendi menfaati.

İhtiyaçlarını değil bakın, zorunlu ve zaruri ihtiyaçlar vardır, ama genelde yol ehlinin vurguladığı zaruri olanlardır.

Eskiden şöyle söylerlerdi referans olarak söylenirse, Bir lokma bir hırka... Eskiden su faturası yoktu, elektrik faturası yoktu. Eskinin zengini bugünün fakiridir bu açıdan bakarsak, koşula göre değişiyor, ihtiyaçlar yani ihtiyaç kişiden kişiye göre değişebiliyor.

Bakın bir önceliğin bir başka öncelik ile kıyaslanması gerekir. Önceliğiniz kendi nefsiniz mi, önceliğiniz sorumluluklarınızı yerine getirmek mi? Eğer önceliğiniz Hakk’a yönelik helal kazanç ise oradaki normlara örneğin iş yerinizdeki normlara ayak uydurursunuz. Ben şeriat bağlamında normlar noktasında konuşuyorum.

Bakın neyi zikrederseniz onu davet ediyorsunuz demektir. Eğer doğru yol dediğimiz Hakk’a doğru yol tutmuşsak, çok dikkatli olmamız gerekir. Vicdanımızın rahatsız olması demek, Allah’ın hoşnutsuzluğu demektir. Çünkü vicdanda Allah tecelli eder. İman Allah’ın kudret elinden bir dokunuştur. Vicdan Allah’ın kudret elinden bir dokunuştur. O kudret eliyle dokunduğu anda Allah senin üzerinden muhasebeyi görüyor. Adl esması senin üzerinde tecelli ediyor. Allah senin varlığın üzerinden sana hesap görüyor aslında. Bu yüzden vicdan çok önemli, vicdanınız rahatsız ettiği anda normlar ne olursa olsun Allah’tan taviz vermeyin. Allah’ı sizinle beraber göreceksiniz.

Çok güzel bir Hadis-i Kudsi dir, diyor ki, "Kulum yolunda giderken kuluma benden yana bir darlık ulaşırsa bilsin ki ben onunla beraberim. "

Kendi varlık nedeniniz dışarıdaysa, o zaman onlar için yaşıyorsunuz, Hak için değil.

O zaman bırakamıyorsunuz zaten. Bıraktıklarınızı Hz. İbrahim’de görürsünüz, İbrahim’in düşüncesi ümmetine göre haram-yanlış, ümmetinin düşüncesi de İbrahim’e haram geliyor. Bunlar izafi olabilir. Önemli olan hak noktasında ne haram? Herkes için geçerli olan şeylerde vicdanınızı sızlatan şeyler varsa onlara dikkat edin. İşyerlerinizde veya hayatınızda haksızlıklar yapılıyor olabilir, haksızlıklara karşı durabilirsiniz. Başka bir seçeneğiniz varsa direk değerlendirebilirsiniz, yoksa da Allah’a tevekkül edin orayı bırakın. Yani sizin varlık haklarınızı gasp edecek, ya da oradaki başka insanların varlık haklarını gasp eden yahut da oradaki varlık haklarını yerine getiremedikleri bir durum varsa, bunları görüyor ve tahammül edemiyorsanız orayı bırakma hakkınız vardır.

Neyi bırakacağız, neye göre bırakacağız? Önceliklere göre.

İşin önceliği helal kazançtır.

Allah’tan korkun.

Allah’tan korkun demek; Allah’tan fiiliyatlarınızdan dolayı korkun. Bir yanlış varsa korkun. Allah'ın zatı sevilir, adalet sıfatından dolayı yaptıklarınızdan ötürü korkun. Allah Kur’an-ı Azimüşşanda "yaptıklarınızdan dolayı Allah’tan korkunuz" der. Yoksa Allah’ın zatından korkulmaz, Allah’ın zatı sevilir. Çünkü o yaptıklarınız ile yüzleşeceksiniz, kaçarı yoktur.

Erenler şöyle bir şey söylemişleridir; Allah'ı sevin, Allah'ın sevgisi ile zaten herkesi seveceksinizdir. Ama fark şudur. Birinde kıbleniz evladınızdır putlaştırırsınız, eşinizdir putlaştırırsınız, ama değil, "Allah’ı seviniz Allah’ın sevgisi ile onları seviniz" İşte o zaman onları putlaştırmamış olursunuz.

Allah kıskançtır bir kulunu severse, onun başka birine yahut başka şeylere meylini istemez. Eğer meylederseniz onunla sizi imtihan eder. Birini Allah’ın sevgisi ile severseniz hiç bir şey olmaz. Bu sevgi noktasında bir şey anlatayım belki soruya cevap olur. Hz. Ali Efendimize Hz. Peygamber Efendimiz bir soru soruyorlar. Diyor ki;

Ya Ali, Beni mi daha çok seviyorsun, Allah’ı mı daha çok seviyorsun, Fatma’yı mı daha çok seviyorsun, Hasan ile Hüseyin’i mi daha çok seviyorsun?”

“Efendim hepinizi çok seviyorum” deyince

“Bir kalpte bu kadar sevgi bulunmaz, nasıl hepimizi aynı anda bu kadar seviyorsun” deyince, Hz. Ali orada kilitleniyor.

Düşün de gel, diyor Hz. Peygamber. Hz. Ali eve gidiyor, bakıyor Hz. Fatma Hz. Ali düşünceli, “Ya Ali ne düşünüyorsun” diyor. Böyle böyle deyince de, “Ne var bunda bilemeyecek Ya Ali” diyor, “De ki Fatma’yı nefsimin hakkı için, Allah’ı varlığımın hakkı için, Seni Efendiliğinin, Resullüğünün hakkı için, evladımı çocuğumu ise kulluğumun hakkı için seviyorum” diyor.

İnsan bir sıfat üzere yaratılmamıştır. Birçok sıfat üzere yaratılmıştır. Birçok sıfatı üzere yaratıldığı için de birçok sıfata karşılık üzere olan şeyleri sevebilirsin. O sıfatınızın hakkı için sevebilirsiniz.

Hz. Resulullah diyor ki, “Ya Ali bu nübüvvetin cevabıdır, velayetin değil. “

Çünkü velayet tek bir nazardan bakar. Nübüvvet tek bir nazara birçok vecheden bakar.

Hikmetine bağlı olarak olarak söylenirse velayet, kelimeyi tevhidin "La ilahe" ilkesi gereği olumsuzlamaya, soyutlamaya dayanan Allah'ın hukukuna göre hak ilkesinde yakinleşme ve O'nun varlık hakiketinden yana da farkındalık ve bilinçlenme yoludur. Nubüvvet ise kelimeyi tevhidin "illallah" ilkesi gereği olumsuzlamanın olumsuzlanması olarak Allah'ın hakikatine göre her işi ve şeyi hakkıyla helalinde yaşayarak hakkıyla farklılıklarına göre görerek hak ilkesi doğrultusunda Allah'a yakin durmanın ve O'nu insani ilişkiler üzerinde ahlakı gereği yaşayarak bilinçlenmenin yoludur.

Nübüvette esas olan toplum içinde insani olan ilişkilerde ve doğadaki seyirde, zorunlu ilişkilerde çeşitlilikte tavırda olanı hem ferdiyette hem de âlemler üzerinden Rabbül Âlemin olarak tavırlarında müşahede etmektir. Nübüvetteki bu bilinç ile müşahedelerde bulunmak elbette ki velayetten sonra gerçekleşir. Yani olumsuzlama yaparak ilmi ile bilincine taşındığınız ilke gereği ile olumsuzladığınızı ikinci bir üzerine dönme ile bütünde (dolaysız) ve ilişkilerinde (dolaylı) nedeni doğrultusunda hakkıyla görerek olumlamış olarak bilinçleniriz. Bu doğrultuda Allah ile her işi ve şeyi biliriz. Bu sebepten dolayı her işi ve her şeyi bütünden ve ilişki örgününde ayırarak (soyulayarak) ayrıca kendimizi de onlardan uzaklaştırarak değil, Allah'ın hüviyetinin belirdiği tavırlarında olumlayarak zevk ederiz.

Hz. Resullullah 4 kadını özellikle zikreder ve “Onlar cennetin hanımefendileridir” der.

Hz. Asiye, Hz. Meryem, Hz. Hatice, Hz. Fatma, ben bir tanesini daha ekleyeyim, Hz. Zeyneb.

Allah-u Âlem kâinatta bir şey yaratıyorsa o yarattığı şeyin fıtratını insanda tecelli ettirir ve bu insanlarda özellikle tecelli ettiriyor. Bu bağlamda Hz. Asiye’yi ele alırsanız, katışıksız bir iman ve ne gelirse gelsin, koşullar ne olursa olsun iman ettiği şeyden taviz vermeme hali var. Firavunun eşi bazı rivayete göre bacısı olduğu da söylenir, Musa imana davet ettiği zaman hemen kabul eden ve imanından da taviz vermeyen. Saf kalbi, saf imanı işaret eder.

Hz. Meryem’e gittiğiniz zaman Meryem’in her insanda tecelli eden sıfatı ise saf bir zihindir. İhtiyaçlarla kirlenmemiş, ne çekerse çeksin sitem yok, ne gelirse gelsin menfaat yok ve menfaati ve sitemleri olmayan bir zihinde saf manası katışıksız ilm-i ledun tecelli eder: Hz. İsa.

Hz.Hatice’ye gidin; anaçlığın en dorukta noktasıdır. Hz. Resulullah’a ilk iman eden kişidir. Davete ilk icabet eden bir kadındır. Hz. Cebrail’den bakarsak zorunlu olarak ilk icabet eden Hz. Muhammed s. a. v. dir ama Hz. Peygamberin daveti üzerine ilk icabet eden bir bayandır ve o bayanın en önemli özelliği anaç oluşudur. Ne varsa varlığından vermiş, sevgisini, malını mülkünü Allah yolunda vermiş, paylaşmıştır. Bazen derim ki, Rahmet eğer vücut kazansa, Rahmet demek varlık vermek demektir çünkü, Hz. Hatice olurdu. Hz. Fatma ise aidiyet ve sahiplenmeleri içerir.

Bir anneden veya bir mürşid-i kâmilden düşünün, kâmil olan bir mürşidi kâmil bu sıfatları yaşamasa, bu sıfatlar üzerinde tecelli etmese kâmil mürşidin kâmil olmasına imkân yoktur. Hatice gibi anaç olmadığı sürece, yani rahmeti kendinde yaşamadığı sürece ve Fatma gibi de aidiyet ve sahiplenme üzere olmadığı sürece ve Hz. Zeyneb gibi de fedakârlık üzerine (hayatını ehl-i beyt için heder etmiş, bütün varlığını feda etmiş bir bayan. Allah’a bütün varlığını ısmarlamış bir bayan) olmadığı sürece hiçbir şekilde Cenab-ı Hakk’a hizmetini tam kâmil bir şekilde yerine getiremez... Bu anlattıklarım sadece bayanların değil her insanın yaşaması gereken bir sıfat. Bu sıfatlar evrenseldir ama en güzel şekilde bu hanımlarda görünür olmuş.

Evlat babanın sırrıdır diyoruz ve Hz. Fatma da Resullulah’ın sırrıdır. Onun aynasıdır. “İçinizden öyle bir peygamber gönderdik ki pek şefkatli, pek merhametlidir, başınıza bir şey gelmesini istemez” diyor. İnsan aidiyet duygusu ile kimi seviyor, kimi sahipleniyor ise onların başına bir şey gelmesini istemez. Hz. Fatma’da da o vardır.

Hemen arkasından fedakârlık gelir. İnsan sahiplenebilmeli. Anneler evlatlarını sahiplenirler değil mi. Kendilerine ait görürler korurlar, ama onlar için fedakârlık yaparlar, yemezler yedirirler. Kendilerininde ihtiyacı varken onlara harcarlar. Gerçekten ana diyorum bakın anne demiyorum, Ana olmak için üzerinde bu sıfatların tecelli etmesi lazım, mürşid-i kâmil bile olsa. Yoksa kâmil, kâmil olamaz, ana da ana olamaz. Himmetleri üzerimizden eksik olmasın dediği şey, sıfatları üzerimizden eksik olmasın demektir. Çünkü sıfatları bize himmettir, yolun himmetidir. Onların her birinin kendilerine ait hususi sıfatları vardır, o sıfatları üzerimizden eksik olmasın bize de nasip olsun manasındadır, himmetleri üzerimize olsun demek…

Aidiyet ve sahiplenmenin dengesi haklar üzerine olmalı. Eğer haklar üzeri sevmez ve aidiyetleri görmezseniz mesela evlatlar konusunda hatalar yapabilirsiniz. Her biri üzerine haklar noktasında davranın. Aidiyet ve sahiplenme noktasını haklar üzeri görmek gerekir. Eğer haklar üzeri sevmez ve aidiyetini görmez iseniz o noktada hatalar yapabilirsiniz. Ve birçok insanı yoldan çıkartabilirsiniz.

Allah’a aitsiniz, namazınızı kılıyorsunuz ama helal kazanç (geçiminizi sağlamak için yaptığınız iş) önceliklidir. Eğer önceliği ona vermezseniz ibadetiniz bile kabul olmaz. Bu noktada helal kazanca öncelik vermezseniz küfre bile sebebiyet verir. Hak noktasında Allah’a aidiyet ile hareket ediyoruz ama önceliklere dikkat etmek gerek. Mesela Allah korusun evladınız mahkemelik bir işi var ve sizde şahitlik yapacaksınız. Adaletin yerine gelmesi için de sizin doğru şahitlik yapmanız gerekiyor. Evladınızı korumak için yalancı şahitlik yapabilirsiniz ama Allah’a aidiyet ve sahiplenme noktasına giderseniz yalan yere şahitlik yapmayın diyor. “Ebeveynleriniz aile ve akrabalarınız bile olsa yalan yere şahitlik yapmayın” diye ayet var. Ayete uyacaksınız. Öncelik neyin hakkıysa onu yerine getirin.

🙢      İnsan, hayatı boyunca, emir, yasak ve kader çizgisi içindedir.

Yani zorunluluklar içerisindedir, Allah’ın kaderini yaşıyorsunuz, Allah’ın iradesi ile yaşıyorsunuz. Ayetlerle destek vereyim, "Ben istemeden siz isteyemezsiniz", "bir yaprak bile onun ilmi dışında düşmez", "Onlar kendilerini başıboş mu zannederler. Biz onları alınlarından yakalmışızdır" Bunların hepsi zorunlulukları ifade eder.

🙢      Hiçbir zaman bunların dışına çıkamaz. Dışını Hakkın emirlerine uydurduktan sonra, iç âlemi için 3 vazife başlar.

Dış görünüşte Hakk’ın emirlerine uyduktan sonra yani Allah’u Teâlâ’nın davetine uymak, emir ve yasaklara uymak, kimsenin elindekilere göz dikmemek, çalışmak ve haline razı olmak. Bunlar dış görünüş için gerekli amenna. Peygamberin daveti buraya kadar geçerli… Arzu ettiğin bir şey varsa ama menfaatler doğrultusunda bir arzu değil, Allah’a karşı bir arzunuz varsa… Burada buyruluyor ki, iç âleminiz için 3 göreviniz daha başlar. Yani gönlünüzde bir çıra yakıldıysa!

🙢      İnsan öz varlığı olan kalbine, iç âlemine dönmeli. . .

Yani sebepler dairesinden çıkıp iç âlemine dönün. Yani başına bir şey geliyorsa sebebinden bilme. Sebebi kendin bil, önce kendinde gör belki senin yaptığın bir şeyin karşılığıdır. Öz varlığı olan iç âlemine yönelmeli.

Buraya da erenler iki ayrım getirmişler.

Fark-ı Evveli ve Fark-ı Sani.

Fark-ı Evveli de iki noktadadır. Birincisi Allah-u âlemin kendi varlığına şahitlik noktasında vicdanen uyanması. Ama burada hata yaptığınızda vicdanınız uyanıyorsa Fark'a gelmişsiniz demektir. Birincisi yaptığınız hatalar doğrultusunda farka gelmektir. İkincisi Allah’ın varlığında farka gelmektir. Doğrulardan yana farkındalık oluşması birinci basamaktır, ikincisi Cenab-ı Hakk’ın varlığının bilincinin farkındalığına gelmektir, Yani Rabbim var. Bunun da en önemli işareti duanızın kabulüdür. Dualarınız kabul ise Fark-ı evvele geldiniz demektir.

Hz. Ali Efendimizin bir sözü vardır, "Görmediğim Rabbe secde etmem" diyor. Duanın kabulü gösterir size. Rabbinizi görürsünüz. Görünen fiili ile, sıfatı ile görülen bir varlıktır, şekli şemali olan bir varlık değildir. Musa a. s ne diyor “Ya Rab bana görün”, Allah da diyor ki ‘’sen Beni göremezsin’’. Çünkü Hz. Musa duyular gözü ile görmek istiyor. Aslında o sırada kelam sıfatı ile görünüyor Allah. Orada Nur tecellisi var ve Nur sıfatı ile görünüyor. Duanın kabulü de Allah'ın size kelamıdır. Siz Allah ile konuşmuşsunuzdur, Ya Rab Ya Rab ihtiyacım şu bu diye, o duanın kabulü Allah’ın size ispatıdır. "Kulum dua ettiğinde duasına icabet ederim" diyor. Bu yolun başlangıcı da duadır. Ben istemeden siz isteyemezsiniz diyor. Bu maneviyat yolunun başı duadır, dua ile kısmetiniz açılmaya başlar. Yani Allah size bir nasib vermiştir, onun temeli duada başlar ve siz o duanın karşılığına doğru yönelmeye başlarsınız…

🙢      Ruh, iyilik taraftarı olarak, kötülüğe meyilli duran nefsini muhasebe etmeli. . .

Aslında nefsi emmareden nefsi levvameye gelmelidir. İçgüdülerinde uyanan şeyleri görmeli. Zaten içgüdü ve menfaatleri görmeye başladığınızda zekânız açılmaya başlar. Yaptığınız amellerin kendiniz için mi Hak için mi olduğunun farkındalığına gelirsiniz. Kendiniz için olan amelleri içgüdüler harekete geçtiği zaman farkında olur ve zekânız ile bunu tesbit edebilirsiniz. Daha ilerisi gidersek, basiret olarak gözünüz açılırsa nefsinizi görürsünüz. Bir düşmanınız var, görmüyorsunuz da nasıl savaşacaksınız? Onu hissedebilir, sezebilirsiniz. Onu fark edebilirsiniz, zekânız ile kavrayabilirsiniz. Çünkü onun kendi içinliği vardır. Hırs, şehvet, öfke kendi içinliği vardır, Allah içinliği yoktur orada, Allah için yapılan nefsinize ağır gelir. Mesela deneyimleyin; Nasıl namaza kalkacaksınız, oruca niyet edeceksiniz, vallahi orada her türlü cambazlığı yapar, “o” diyor “kötülüğü emreder” ya da öfkelenmişsinizdir illa ki kendiniz için adamı ezesiniz gelir, cevabını illa ki veresiniz gelir, vermezseniz patlarsınız. Ya patlayın! Bırakın içinizdeki nefis patlasın!

Bakın Hak mertebesine geldiğinizde de kendi içinlik vardır. Hani Allah sizden tecelli ederkende kendi içinlik vardır. Ama arasındaki fark: Birinde Allah’tan fiilleri bırakır, diğerinde ise bizatihi Hakk’ın kendisi ile örtüşür, Onun sıfatlarını yaşıyorsunuzdur.

Ruhu da deneyimleyebilirsiniz. İki türlü deneyimleyebilirsiniz. Çok güzel bir sözü var Efendimizin, “gönlünüzde bir hayır uyandığında hemen yapın. Yarına bırakmayın" Çünkü nefis devreye girer. Mesela birine cömertlik yapacaksınız, ihtiyacı olan birini gördünüz. Merhamet dalgalanır yüreğinizde, hemen aklınızda onu vereyim bunu vereyim oluştu. Biraz arayı uzatın ya bu kadarı da fazla gelir, şöyle yapsak da olur. Mesela güzel bir hikâye anlatırlar. Abdülkadir Geylani zamanında birisi hint okyanusunda fırtınaya yakalanıyor, Ya Gavs-ı Azam yetiş bana diyor, sana 100 altın ahdim olsun. Fırtına duruyor mübareğin yanına geliyor. Oturduğu postun altına 50 altın yeter ya ne yapacak ki 100 altını diye düşünürken, Mübarek şöyle bir bakıyor, “evlat orada 100 idi de burada 50’ye mi düştü” diyor. Yani nefis devreye giriyor. Onun için hayır işini sakın sonraya bırakmayın. Şimdi nefsi anladık, ruhu nasıl deneyimleyeceğiz?

Ruh iki türlü deneyimlenir. Birincisi hayır amellerde, bilgi öğrenirken, bilmenin zevkinde deneyimlenir. Bilgi öğrenmek meşakkatli, sıkıntılı bir yoldur. Kafamı patlattığım günler geceler o kadar çoktur ki inanın. Bir gün birisi sordu ya bu kadar kitap yazıyorsun, öğreniyorsun. Hiç mi sıkılmıyorsun ya diye. Bildikçe huzur buluyorum kardeşim dedim.

Yaptığınız hayır amellerde gönlünüzde neşe uyanırsa bilin ki o ruhunuzdandır.

Tasavvufta keyif ve zevk ayrı ayrı şeylerdir. Zevk ilahi noktada tecelli eder ve tat almak, lezzat bulmaktır. Lezzat bulmak; Zattan gelir o çünkü.

Haz demiyorum bakın. Haz nefis ile alakalıdır. Mesela oburlukla bir şey yediniz haz aldınız, o nefisle alakadar. Ama zevk ruh ile alakalıdır. Yaptığınız amellerin sizde oluşturduğu neşe-i ula ile ruhunuzu deneyimlersiniz. Nasıl? Görme mertebesinde, farkındalık uyanması mertebesinde deneyimlersiniz. Bu da iki türlüdür. Birincisi şu akıl deryasını susturun, ikincisi, kalb deryasını yani kin nefret öfke sevgi ne varsa hepsini susturun.

Günümüzde meditasyon diyorlar, bizde namaz diyorlar ne ise artık. Namaza varın, Allahu ekber deyince Kabeye selam veriyorsunuz ama dünyayı da geride bırakıyorsunuz. Onun İçin necasetten taharet, hacetdan teharet. Yani fiillerden temizlenme ve hadiseden temizlenme. Günümüzde bunu yoga ile özdeşleştiriyorlar. Biz de ise namaz. Ama ilkesi aynıdır.

Bu bağlamda zihninizi susturun, Yani duygularınızı düşüncelerinizi susturun o sırada Hak ile bakın, boş gözlerle bakacaksınızdır, o sıra bakan siz değilsinizdir ruhunuzdur. Ruh ise İlahi nefestendir. "Biz ona ruhumuzdan üflediğimizde…" diyor. Buna Hal-i istiğrak denir. Derin bakış. Ruhunuzu o sırada kendiliğiniz olarak görürsünüz. Çünkü o sırada duygularda siz değilsinizdir. Bakan olarak sadece sizsinizdir.

Başka nasıl deneyimleriz? Rüyalarda olur hani siz varsınızdır ama bedeniniz yoktur, bedensiz şekilsiz şemalsiz bakıyorsunuzdur. O sırada ruhaniyetinizle bakıyorsunuzudur. Halil’siniz Ayşe’siniz Fatma’sınız farketmez. İsminizin hakkı üzerine bakıyorsunuzdur. O saf katışıksız ruhdur. O sırada nur ala nursunuzdur, Allah’ın nuru ile bakıyorsunuzdur. Çünkü ruh Allah’ın nuru ile vardır. Nasıl ki beden hücrelerinizi görmezsiniz beden ile yaşarsınız o sırada ruhun kendisisinizdir, kendiliğinizsinizdir o sırada. Sadece bir perdeniz vardır esma perdeniz, Halil’dir, Ahmet’tir.

Esma perdenizi kaldırın İlahi nefes ile bakıyorsunuzdur. Hakk bakıyordur.

Size sizden daha yakın olan. "Biz size şah damarınızdan yakınız".

Efendi Hz. İç âleme yönelin diyor. Yönünüzü Ruh ve iyilik tarafları olarak iç âlemine çevirerek kötülüğe meyli olan nefsi muhasebe etmeli, nefsi levvame denir buna, kendi nefsini kınayan. Bunun için de bir ayet söylenir, "Kendini levm eden nefse andolsun ki. " "Al oku kitabını, hesap verici olarak nefsin yeter. " Bir insanda bu ayet tecelli ederse hemen arkasından, " kendini levm eden nefse andolsun ki " ayeti tecelli eder. Çünkü bu ayet vicdanın ayetidir, hak noktasında vicdana gelmiştir. Neyin nasıl yapılacağının farkına gelmiştir. İyiyi ve kötüyü ayırt edecek akla gelmiştir. Ve o noktada neyin nasıl yapılması gerektiği bilinci ile hareket ederse amenna.

Aslında vicdan dediğiniz şey âlemden sizi soyutlar. Evet, yaptığınız amelin nedeni âlemdedir, ama vicdanınız uyandığı zaman o ameli neden yaptınız diye sorgulamaya başlarsınız. Yani sizi vicdanınıza getiren ne ise, sadece kendi üzerinize dönmenin bir aracı olur. Çünkü kişi vicdanıyla iken Allah’ın Adl esması üzerine çalışıyordur. Ve Adl esmasının melekesidir vicdan ve size döner. Ben niye yaptım bunu? Şu yaptı bu yaptıdan kurtulmuşsunuzdur. Ben niye yaptım bunu, emin olun bu ayet tecelli ettiği zaman sütten çıkmış ak kâşık bile olsanız en ufak şeyler bile aklınıza getirilir. Öyle bir ah çekersiniz ki yüreğiniz yanar. Onun için tasavvufta bir ah mertebesi vardır. Vicdanlık kapısı aynı zamanda tövbe kapısıdır. Kimin vicdanı kapalıysa tövbe kapısı kapanmış demektir. Kimin vicdan kapısı açıksa Rezzak kapısı ona açılmıştır Allah’ın… Vicdanı varsa artık Allah’a yöneliyordur. Eğer kişide vicdan yoksa kendi üzerine dönmüyorsa o zaman sorgu sualide yoktur. Sorgu suali ahirete kalmış demektir. Orada hakikatle yüzleşecek demektir. Burada talepe göre, ahirette zorunlu. Allah zorunlu olarak hesaplarını onların üzerinden görecek.

Mürşitlik ile ruhbancılığın karıştırıldığı nokta burasıdır. Ruhbancılıkta günahlarınızı sizden ruhbanın kendisi temizler ama mürşitlik öyle değildir. Al hesap görücü olarak nefsin yeter der ve hakkı konuşur. Mürşit size varlık aynasıdır. İyisi ve kötüsü ile size ayna olur. Ve geçmişteki heva ve heveslerinize uygun ne varsa önünüze gelir ve sizi perişan eder. Mürşit sizi kendi üzerinize çevirendir.

“Nasuh tövbe ile tövbe edin” diyor. Samimi tövbe ile tövbe edin diyor. Bir şeye tövbe ediyorsanız eğer, bir daha onu yapmama gerekliliği vardır. Nasuh Tövbe budur. Tövbe sizin üzerinizde gerçekleşir. Tövbe kapısı sizin vicdan kapınızdır. O kapıdan Hakk’ın Adl esmasına da çıkarsınız, Af esmasına, Mağfiret esmasına, Gaffur esmasına da çıkarsınız ve merhamet esması ile sizi kucaklar.

Adamın biri gece zina yapıyormuş ertesi gün oturup Allah’ım affet beni diye yalvarıyormuş. Yine yapıyor yine dua ediyormuş yalvara yakara Allah’ım beni affet diye. Melekler demiş ki Ya Rabbi bu adamın hali nedir hikmetine vakıf olamadık. Sen tövbesini kabul ediyorsun sonra yine tövbesini bozuyor. Bir tek Beni biliyor tövbesinin kabul olacağı merci olarak demiş Allah-u Teâlâ.

Yani tövbe ettiğinizde ilkeniz Allah’dır. Tövbede direk Allah'a rücu ediyorsunuz, O’na dönüyorsunuz. Ama bizler için bu öyle olmayabilir, yani bizler eğer o günahı devam ettirirsek o pişmanlık hali o meleke hali bizden kalkar. O kalktığı zaman da vicdan terazimizi şaşırırız. Adalet sıfatı üzerimizde tecelli etmez. Bu bağlamda nasuh bir tövbe ile ama koşulların gereğinde -yani artık taviz vermeden geri dönmeden- amellerinizi işlerken ola ki bir hataya düştük, yapılabiliyor, hataya düşülebiliyor, unutkanlık olabiliyor. Allah-u Âlem de biliyor ve diyor ki, "Bildiklerinizden sorumlusunuz" Unutkanlık o anda onu bilmediğinizdendir anlamına gelir, o zaman bir kapı var. Ama unutmanın haricinde bilerek yaptınız o zaman sorumluluğunuz var. Çünkü bilmek sorumluluk getiriyor. Birincisinde amenna ikincisinde kabul edildi. Üçüncüsünde bu sefer kefaretini verin. Tövbe, yaptığınız bir hatanın kefaretidir aynı zaman, ahirete bırakmaz.

Hadis-i Kudsi de buyuruyor ki, "Kulum günah işler durur tövbe edip Bana vardıkça onun günahlarını sevaba çeviririm. " Allah insana öyle bir fıtrat vermiştir ki tövbesinde kararlılık vermiştir bu doğrultuda. Ama bazen unutuyoruz şartlar koşullar, ani tepkiler vermemize sebebiyet veriyor, insanları kırıp geçebiliyoruz, bazen hiç olmadık noktada bambaşka şeylerle karşı karşıya kalabiliyoruz. Bir gün Abdülkadiri Geylani Hz. (ki benim yolum onun yoludur, Kadiri olarak yetiştirilmişimdir, kendisiyle ayrı bir gönül bağım vardır) bir gece rüyama girdi, birileri var bir yerlere gidip geliyorlar. Mübarek de benden ricada bulundu, Git konuş onlarla… Adamlarda işin kötü tarafı kahvehanedeler, batak oynuyorlar. Şimdi yanlarına gideceksin, sen de oyna diyecekler eyvallah… Ben de oynuyorum, bilmiyorum oynamayıda, yani kaybediyorum. Nefsimde onlarla oyun oynamak yok. Bir rica var, söz yere düşmez. Baktım ki olacak gibi değil, sen yoluna ben yoluma kurban, dedim. Burada önemli olan oraya batak oynamak, 51 oynamak niyeti ile gitmemişsindir. Sadece söz yere düşmesin niyetiyle gitmişsindir.

Tövbenin kendisi kefarettir ama yok habire yapıyorsanız ona ayrıyetten kefaret alınır. Artık yaptığınız işin cezası ne ise Cenabi Hakk o cezayı size verir, o da size kefarettir. Bazen yaptığım şey için başıma birşey geldiğinde şükrederim, ya verilmemiş olsaydı. Hakkın yüzüne nasıl bakardım yahut da ilahi âleme taşındığımızda -ki her an İlahi huzurdayız o da ayrı bir mevzuu- onun şiddeti çok daha fazladır. Her günahın bir kefareti vardır ama tövbe kefaretin önüne geçer.

Devam edelim.

🙢      Böylece bütün gidişatını, yolunu Allah yolunun hakiki yolcularına uydurmalıdır.

Yani örnek insanlar, ideal insanlar. Bir varlık aynası bulun diyor. Bunu geçmişten bulabilirsiniz. Hz. Resulullah örnek bir insandır, Hz. Sıddık örnek bir insan, Hz. Hatice örnek bir insan, Hz. İsa örnek bir insan. O tavırları, o yaşam biçimleri, o İlahi sıfatın temsilcisi olmaları, o İlahi sıfatın hiç bir zaman ölmemesi sebebiyle üzerimizde tecelli etmesi gereğinin bilincini verir bize. Onlar bizim yaşam idollerimizdir. Eğer yaşam idolleri edinirsek vicdanımızı uyandıran sesler olur onlar. Peygamberler insanlığın vicdan sesleridirler. ‘Niye bunu böyle yapıyorsunuz’ diyen vicdan sesleridirler. Bizim idollerimiz olursalar onlar böyle yapmadı ben niye yapıyorum sesi uyanır içimizde.

🙢      İkinci makale,

İyiliği ve güzelliği tavsiye etmek "Allah ve Peygamberinin emirlerine uyun. Şahsi arzularınıza uyarak biatınıza malup olarak bidat yoluna sapmayın. "

Bidat yenilik manasına geliyor. Bidat iki türlüdür. Bidat dinde kullanılırken dine kötü bir şeyi sokmak anlamında kullanılır.

Bidat iki türlüdür.

Birincisi Allah’ın helal kıldığını haram kılmak, haram kıldığını helal kılmak

Allah’ın haram kıldıklarını nefsinize helal gösteriyor ve bütün insanlara da helal gibi gösteriyorsan bu bidattır. Bir şeyin bidat olup olmadığını bu şekilde anlayın. Her yeni gelen şey bidat demek değildir. Bazen olur ki hak noktada bir konu hakkında yorum getirilir, bir konu hakkında yapılması gereken bir amel varsa o konu hakkında yeni bir şey söylenir. Ama o yeni şey dinin kendisine uyuyorsa Hakkın kendisinin varlık sıfatlarına uyuyorsa o bidat değil yenileyici bir şeydir. Bakış açınızı genişletecek bir şeydir o. Zaten diyor ki, "Her Bin senede bir dinin müceddidleri gelir" diyor. Yenileyici şeyler getiriyorlarsa o zaman bunlarınki de bidat anlamına gelir ki değil. Zamanın ahkâmına göre koşullarına göre insanların anlayışına göre yorum getiren insanlardır.

Şimdi nasıl anlayacağız noktasında… Eğer birşey helal iken haram kılınıyor haram iken de helal kılınıyorsa o bidattır. Ve Allah’u âlemin sıfatlarına aykırı bir şey söyleniyorsa o bidattır. Mesela Allah hiç bir şeye benzemez siz tutuyorsunuz bütün Kâinat Allah’dır diyorsunuz. Allah bütün kâinattan ayrı olan ama yukarda olan bir Allah değil onlara biçim veren ama kendi nurudan enerjisinden bir değişme olmadan Allahlığını korur Allah. Yani yukarıda bir Allah'ı tenzih etme noktasında bir Allah değil, bir şeyleri yakıştırmama noktasında bir Allah'ı tenzih ediyoruz. Ben her şeyi Allah biliyorum, Kâinatta onun tecellisi ise Kâinatın hepsi Allah’dır dediğiniz anda bu bidattır. Çünkü bu Allah’ın vücud sıfatı ile örtüşmez. Allah’ın zati sıfatlarında zatının kendiliği ile de örtüşmez. Allah’ın vücut sıfatları ile örtüşmez, Allah’ın zatı ile de örtüşmez. Allah’ın vücut sıfatlarından birisi de nedir, Kıyam-ı bi-zatihi. Yani kendi varlığı ile ayakta olmak demektir. Yani nedeni kendinde olan demektir. Kâinatın nedeni kendinden mi? Bütün varlıkların nedeni kendilerinden değildir ki, birbirlerindendir, Kıyam-ı bi zatihi ile örtüşmez.

O zaman bidattır bu. Yani dinde yeni bir şeydir ama dinin kendisi ile alakadar olmayan bir şeydir. Yani bidat dediğimiz şey sadece helaller ve haramlar noktasında bidat değildir, itikad noktasında da bidatlar vardır. Tasavvuf islahında yol gidilirken, her şeyde Hakkın tecellisi ile müşerref olunarak yol alınırken, her şeyi Allah görmelere kadar gidilir. Kapı açıldıktan sonra Hakk’la görmelere dönülür ama bu safhalarda kalınırsa o gibi insanlar için de nefsinde takıldı, şeytanda takıldı, mertebesinde takıldı denilebilir.

🙢      "Bozuk yollara ayrılmayın, Allah’ı birleyin. "

Allah’ın birliğine şahit olun çevirisi belki daha uygun olurdu. Allah’ı birleme nasıl olur yani bir olan bir şeyi birleyebilir misiniz? Eskiden bazı erenler şöyle bir Tevhit anlayışı sunarlardı. Anlatabilmek adına, şekeri çayla karıştırdınız eridi, bir oldu, işte tevhitte böyle bir şey derlerdi. Yani bütün kâinatta Cenab-ı Hakk’ın varlığını birleyin kâinatın tamamını Allah’ın varlığı ile birleyin bu tevhittir; Değil! Allah’ın varlığını bütün kâinatta seyran ettiğiniz zaman, Allah’ın varlığına bütün kâinatta müşahit olduğunuz zaman, o zaman tevhittesiniz, o zaman Muvahitsinizdir. Çünkü kâinatı Allah ile birleyemezsiniz. Zaten Allah kâinatla birdir.

Allah her şeyin varlığının üzerinde olandır. Zaten esmaların kendisinden baktığınız zaman bu sonucu çıkarıyorsunuz. Allah, Allah’da, Allah’dan, Allah ile Allah’ın, Allah için, Allah için Allah’a. Allah’dan başka bir tecelli yoksa o zaman bu olanlar ne? Her şeyin sıfatının hakkıyla müşahedesi vardır ve müşahede olurken de Allah’ın sıfatları ile de üzerinde tecelli olduğu müşahedesi sadece iman ile gerçekleşir. Onun için sizler âlemde olanların hakkı üzeri yaşarken, yaşam fıtratlarının gereği üzeri yaşarken onları Allahlaştırma hakkınız yoktur. Eğer Kur’an’ı Azimüşşanda böyle bir hak verilmiş olsaydı Hz. İbrahim'e bütün kâinat Allah’dır dedirtilirdi.

Onun için Tevhit kâinatı Allah ile bir etmek değil, Allah’ın kâinattaki birliğini müşahade etmektir. Allah zaten kâinatta Rahman’dır, Kâinat Rahmandır diyemezsiniz. Allah’u âlem kâinatın üzerinden Rahman’dır. Allah’u Âlem kâinatın üzerinden Rahim’dir, Adl’dır, Rezzak’dır…

Esmaları ile görürsünüz ve bu noktada göreceğiniz şey sebepleri görmek değil, sebepler üzerinden tecelli edeni görmektir. Sebeplerin bir vechesi Emrullaha bakar yani, her şey fıtratının gereğini yaşamasına bakar ve fıtratının gereği birbirini tamamlayarak yükümsellikte var olur. Ama emrin bir gereği ise herkes fıtratının gereği yaşarken Cenab-ı Hakk’a geri dönüşleridir.

Cenab-ı Hakk’a geri dönüş de iki türlüdür. Birincisi her şey aslına rücu eder noktasında her şey kâinattan ne aldıysa, havadan sudan topraktan, geri rücu edeceksiniz manasındadır. İkincisi ise ruhani olarak dönüş noktasıdır. Bu bağlamda da farzları getiriyor size. Yani emir ve yasaklar.

Tevhit dediğimiz şey bu bağlamdan baktığımız zaman Allah'ı birleyin yani Allah'ın birliğine şahit olun. Allah’ı birleyemezsiniz, Allah zaten birdir. Ona hiç bir zaman şirk koşmayın. Yani araya birini koymayın.

Şirk üç türlüdür,

1.      Allah ile aranıza insanları ve insanlar ile ilişkilerde beliren kul haklarını koymaktır.

2.      Put yaptınız diyelim putu ne yaptıysanız: kâinat olsun başka bir şey olsun, heykel olsun. O gördüğünüz kuvvet ve ya o sıfat her ne ise heykel vs. ne ise ona ilahlık sıfatları yüklemektir.

Diyor ki, "Ümmetim için âşıkar put devri bitmiş ümmetim gizli put devri başlamıştır" Bu da iki türlüdür.

Birincisi sebepleri aramıza koymak, yani Allah’ın birliğine müşahit olacağınıza sebeplere müşahitsinizidir. Yani rızkınızı patron veriyordur, Allah vermiyordur ve ya bir belaya gark olmuşsunuzdur, Allah El-Elimdir, dara koyandır, Allah’ı görmek yerine şu bana acı verdi demek. Veya hak talebinde bulunursunuz, Allah Hakkını gösterir, o kişi yaptı dersiniz, yoo değil, sen hak talebinde bulundun Allah’da sebepler üzerinden yaptı. Onun için de derler ki, ’’Allah hakkını kul eliyle verir bunu bilmeyen cahil kuldan bilir.” Sebepleri değil Hakk’ı görün. Sebepleri Allah ile aranıza koymayın.

3-      Kendinizi de Allah ile aranıza koymayın. Ben yapıyorum ben ediyorum, ben. . . Bunlarda genellikle soyuyla sopuyla ismiyle kariyeriyle. . vb. Tamam her esmanın Allah’ın lütfu ihsanı ile insan üzerinde bir kuvveti vardır onu söylemiyorum. Sen benim ismimi biliyormusun? Ahmet olsun, Mehmet olsun ne olacak yani! Ama bunu da Hz. Resulullah bir hadisinde zikreder, der ki, "Çocuklarınıza güzel esmalar takınız" çünkü isimlerin üzerinizde etkileşimleri vardır. Bir insana sürekli Ahmet derseniz Ahmet’in sıfatları neyse ilahiyatta onların bir bir üzerinizde tecellisini görürsünüz. Yani Ahmet’likten bir sıfat yüklenmiş olursunuz. Kavramsal olarak bir esmayı zikrediyorsunuz, o esmaya biçim veriyorsunuz. Ahmet, Mehmet. .

Hz. Resulullah ve Hz. Ali bir gün yolda gidiyorlarmış, Kılıç bir çıkmış yerinden, bir girmiş. Hz. Resulullah sormuş, ne keramet ettin? Hz. Ali de demiş ki Ya Resululah sana her şey malumdur birisi birisiyle kavga ediyordu, seni zülfikara havale ettim dedi, kılıç yerinden çıktı. Ondan sonra da dedi ki, ben seni sonra kardeşlerimle hallederim, o zaman da kılıç yerine girdi dedi. Şimdi Allah-u Âlemi talep ederseniz arada sebep göstermeden, Allah orada kendini gösterir. Yok, eğer bir sebep uydurursanız o zaman sebep ile halledersiniz. Bunun üzerine Hz. Resulullah’ın bir hikâyesi vardır. Burada konuşulan aslında fakr makamıdır. Kişinin kendine enaniyeti ile varlık vermemesi, dünyalığı ile varlık vermemesi.

Bir gün Hz. Ali Efendimiz ile Ashab-ı Suffeyi ziyarete gidiyor. 39 kişi bir yerde sohbet ahalisi olarak sohbet ediyorlar.

Kapıyı çalıyor, soruyorlar içeriden kim o? Muhammed Mustafa diyor. Biz öyle birini tanımıyoruz diyorlar. Hz. Ali kızıyor. .

Yine tık tık. Kim o? Ebu Talib'in yetim torunu. . Yine kapı açılmıyor.

Tık tık yine kim o? Allah’ın Resulu yine kapı açılmıyor biz öyle birini tanımıyoruz diyorlar. . . Artık Hz. Ali kapıyı kıracak duruma kadar geliyor.

Velhasıl kelam, yine çalıyor kim o diyorlar, Fakirlik övüncümdür diyor. Kapı açılıyor.

Buradaki fakirliği şöyle anlayın, fakir demek evinde bir şeyi olmayan demektir. Hz Resulullah evinizde kuru ekmeğiniz ve sirkeniz varsa bugün zenginsiniz diyor. Fakirlik kendine varlık verecek bir şeyi olmayan demektir aynı zamanda. Çünkü insan neye sahipse onunla kendine varlık verir. İsmiyle varlık veriri soy-sopla varlık verir, En başta ismi ile varlık verir, İsmi Muhammed Mustafa, elinde ne var? Ebu Talibin yetim torunu, soyu sopuyla. Her ne kadar yetim olsa da... Allah'ın Resulü, yani Allah’tan yana bir makam veriliyor. Biz öyle birini de tanımıyoruz. Fakirlik övüncümdür. Yani bende övünülecek bir şey yok, Hepsi Allah'dan. . Kapı açılıyor hep bir ağızdan, BarekAllah, BarekAllah diyorlar. Çünkü ne zaman fakr olursanız o zaman Allah tecelli ediyor. Yani kendinize varlık vereceğiniz hiç bir şey görmezseniz, benlikten yana, maldan yana, beden mülküne bile sahip olamazsınız. Kendinize varlık verdiğiniz her ne ise evinize doldurduğunuzdur, bilinç evine gönül evine doldurduğunuzdur. Onunla kendinize varlık verirsiniz. İsminizle, cisminizle, malınızla, kariyerinizle mülkünüzle kendinize varlık verirsiniz...

Bunların hepsi kişinin kendisi dışındadır, ismi bile. İsim sadece sizi işaret eder. Öyle denildiği için öylesinizdir anlamına gelmez. Mesela Allaha Rahman diyoruz. Rahman Allah’ın sadece bir sıfatını işaret eder. Yoksa kavram olarak kendisi değildir. Kavramın kendisi onu işaret eder sadece. Kavram bizde içerik olarak Rahman’ın işaretini uyandırır ve onu Rahman noktasında müşahade edersek işini görmüştür. Rahman esmasını hatırlamayız, içerik noktasını hatırlatır. Yani bir taşıyıcıdır. Seni var eden ne ise, nedenini nede buluyorsan evi boşalt, soyun, o zaman gör Hakk’ı, tecelli eden O’dur. Özünde olan hep o idi zaten, sen gaflet içindeydin özünü bilmiyordun sadece. Sen kendine uyanırsın o zaman. "İnsanlar bir uykudadır, öldükleri zaman uyanırlar" diyor hadis-i şerif...

"Allah’ı birleyin" Allah’ın birliğine şahit olmak var ve ‘’Ona hiç bir zaman şirk koşmayın.’’ Gizli şirk noktasında nedeninizi sebepler dairesinde bulupta ona şirk koşmayın ve enaniyet noktasında ve sebepleri Allah ile aranıza koymayın manasına da gelir. Şundan bundan bilmeyin, Allah'tan bilin.

🙢      Hakkı tenzih edin.

Burada tenzihden maksat yukarılarda bir Allah var manasında değil, varlıkları hakkıyla müşahade ederken Cenab-ı Hakk’ın varlık sıfatlarını ona yakıştırmamak. Ne O’nu kişileştirerek ne de sebeplere, nedenlere, indirgeyerek, müşahade etmeyin anlamına gelir. Mesela İsa Allah, Muhammed Mustafa Allah, efendim Ali Allah, Âdem Allah, Krişna Allah, bir sürü Allah çıktı ortaya. Kişileştirmeyin, çünkü her birinizden tecelli edende Allah’dır. Kişileri Allah yapma hakkımız yok ama Allah’ı her varlıkta müşahade etme hakkımız var. Bunun Hz. Ebubekir çok güzel hakkını verir. Ya Resulullah diyor, “Allah'ı sen de görmekteyim” diyor. Sen Allahsın demiyor. Bir gün Efendimin, yanında oturuyordum, Evladım nasılsın dedi. Efendim malumunuzdur dedim. Allah'a malum oğlum dedi, bize ne malum. Ben onu Allah yapmadım, hâşâ ama biraz sonra konuştuğunda içimi dışıma çıkartacağını çok iyi biliyordum. Zira veli kulumun dili olurum diyor ya. O veli kulundan tecelli ettiği zaman ve benim varlık aynam olduğu anda ben bilene söylüyorum size malumdur diye. Yani sizin üzerinizde tecelli edene malum olduğunu çok iyi biliyorum diye, Abdullah Değerli’ye söylemiyorum. Yani onda tecelli edene müşahitsin.

Eğer Tevhit ehli isen muvahhit isen şu benim rızkımı veriyor diyemezsin. Rezzak olan Allah’dır, sebebi araya koyan da Allah’dır, çalışmanızın karşılığını veren de Allah’dır. Bir gün kendi çabamla öyle bir koşturdum bir iş yaptım ki. Akşam tokadı yedim tabii. Biz sana bunu verdik sen Bize bir teşekkür bile etmedin. Yani senin çaban sana nasip ettirdiğimizin karşılığı olarak verildi. Hemen kalktım tövbe... Ben kendim yaptım zannederek çabam ile Allah ile arama kendimi koyuyorum. Dayak cennetten çıkmıştır dedikleri bu dayak, onu da söyliyeyim yani. . .

🙢      "Hakkı tenzih edin, itham etmeyin"

Bu çok önemli; itham etmeyin. Doğruluk karşısında şüpheye düşmeyin tasdik edin. Ne kadar hak noktasında hareket ediyorsanız doğrulukta o dur. Doğruluk adl esması üzeri yürümek demektir. "Doğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner. " Doğru yol Hak yoludur, Tevhit yoludur, sevgi muhabbet yoludur. Yol üzerinde ne kadar doğru iseniz haklar üzerineyseniz varlığınızda da hakikat üzerineyseniz, onların üzerine melekler iner diyor. Bir ayette de şöyle buyuruyor, "Rableri onların üzerindedir." Melekler iniyor, ama Rableri üzerinde diye iniyor; çünkü yaptıkları fiilde Allah tecelli ediyor. Yaşadıkları her halde Cenab-ı Hakk’ın bir tecelliyatı vardır.

Sohbetin en güzel tarafı nedir biliyor musunuz?

Saatlerce konuşsanız sanki hiç konuşmamışsınız gibi gelir. İkincisi şuradan çıkın, ne konuşuldu denilse, hiç birinizin aklına bir şey gelmez.

Sebebi şudur, o sırada anlayışla hal değiştiriyoruz, düşünsellik noktasında hallerimiz değişiyordur, bakış açılarımız değişiyordur, habire bir seyranınız vardır. Kendi içinizde geziniyorsunuzdur. O gezinirken halini yaşadığınız için dışarı çıktığınızda anlatamazsınız. Eğer akli olarak, zihinsel olarak dinlerseniz ne zaman geçer, ne de öğrendiklerinizi unutursunuz. Ama halinizi, gönlünüzü koyarsanız 6 saat otursanız vallahi bir saat gibi geçer. Sohbet dediğiniz şey kendinizi unuttuğunuz şeydir. Siz orada katılımcısınızdır aklınızla, gönlünüzle, muhabbetinizle.

O katılımcılığınızın içinde sohbet sohbet olur, muhabbet muhabbet olur…

05. 05. 2013 - Fütuhu’l Gayb Okuması

Halil İbrahim GENÇ

Sarhoş ama imanlı bir kişi! Hem sarhoş hem imanlı nasıl oluyor?

Bunun ashapta da yeri var. Ashap da içki yasağı emri geldiği zaman bir kişi alkolik olduğu için içkiyi bırakamıyor. Ashab-ı kiram da yasak edildiğinden dolayı ona yani eski dilde söylersek kötü nazarla bakıyor. Yani kendilerinden uzaklaştırıyorlar onu. Velhasıl kelam günümüz diliyle söylersek neredeyse aforoza gelmiş. Hz. Resulullah bunu görüyor ve ezilip üzüldüğünü de görüyor ve onlara diyor ki;

"Onu horlamayın. O Allah’ı ve Resulu'nü sever ve Allah ve Resulü'de onu sever. ”

Yani onu horlayan insanların önünü kesmiş oluyor.

Evet, yasak olabilir ama ehline yasaktır belki ehli de değildir o kişi. Yani o sorumluluk ona gelmemiştir. Hangi noktada, zaten bütün varlığı zaten içki olduysa eğer içkiyi bırakmasına imkân yok. Ne yapabilecek ki? Ayetin hükmü belki ona işlemiyordur. Çünkü içen insanın aklı yerinde değildir. Hep sarhoştur ve o sarhoşluğunda hükmü kalkıyor zaten hayat hikâyesinde… Zaten imanın sırrına da engel değildir. İman Allah-u âlemi şüphesiz eminlikte bilmektir. Adam hem Allah'ı seviyor hem şüphesiz emin, çünkü sevmek şüphesiz eminlik noktasında cereyan eder ve Allah Resulü de bunu söylüyor, O Allah ve Resulünü sever yani iman ehlidir. Ve Allah Resulü de onu sever; o imanına karşılık. Onu horlamayın deyişi bize güzel bir derstir.

Abdülkadir Geylani birgün sarhoş bir kişi görür ve şöyle bir bakar derler, o sırada arkadaş da biraz Celal meşrepmiş kendisini sakınıyor yani, Seyit önümden geçiyor diyor utanıyor, ne yaparım diyor ama mübareğin o bakışını görünce Celali ön plana çıkıyor ve dile geliyor.

“Ey Seyit” diyor. “Seni öyle yaratmaya kadir olan Allah beni de senin gibi yaratmaya kadirdir”

Çok önemli bir sözdür bu ve Hz. Abdülkadir Geylani sorduğu sorunun cevabını alarak "eyvallah" diyor. Hani bir soru sormuştu ya "benim gibi birisi çıkar mı, şahikalar gösterecek birisi. Gerçekten de Tasavvuf tarihinde keramet vaki olaylar noktasında O'nun gibi şahikalar gösteren insanlar çok ender görülür. Velhasıl kelam bu bağlamda baktığımız zaman sorusunun cevabını da almış oluyor.

Şimdi birinci bakış açısından bakarsak; sarhoş söyledi, sorduğuna cevap oldu, yok!

Allah'a sordu, Allah söyledi sarhoşun dilinden dile getiren orada Allah'tır. Yeter ki sormasını bilelim yeter ki samimiyette olalım.

Bir sarhoşun dilinden bile size cevap verir. Ama o algı sizde olduktan sonra. Yani sarhoş söyledi ne oldu ki demeyin.

Evet, her yerden tecelli eden Hakk'tır. Her yerden tecelli eden Hakk'ı zikretmek adına, bir gün Beyazıt-ı Bestami bir bakıyor, uyuz bir köpek, yeni de bir elbise giymiş şöyle tiril tiril. Yanından geçerken şöyle bir dokunuyor; bir bakıyor, irkiliyor. İrkilince köpek bir bakıyor dile geliyor,

"Ey Beyazıt diyor, seni yaratan Allah beni de yaratmadı mı?” diyor, “ne diye benden irkiliyorsun”.

“Aman, Ya Rabbi tövbe” diyor. Bu gibi vakalar çok yaşanmış, hâl ehli tarafından.

Velhasıl kelam konumuza gelirsek, aslında hiç bir şey sizi sınırlamasın. Öğrenin, öğrendiğinizle yürüyün. Ama şahıslar, kişiler sizi sınırlamasın. Ama kişiler sizi sınırlandırırsa zamanın ahkâmına ters düşersiniz.

Çünkü eskiden bir kişiye göre –öğretmen, muallime göre- yetiştirmeler oluyordu, Abdülkadir Geylani'ye gidiliyordu, ilim irfan öğreniliyordu ve yahut da başka bir Pir'e gidiliyordu, öğreniliyordu. Yahut da medreselere gidiliyordu hocalardan bir şeyler öğreniliyordu, amenna. Ama öyle bir döneme düştük ki artık bu devir geride kaldı. Yani kişiler giderlerdi hocalarına göre yetişirlerdi; üstatlarına göre, pirlerine göre yetişirlerdi. Ama öyle bir devre geldik ki artık bu devir bitmiştir.

Artık üstada göre yetişmek yok. Kişilerin kendi üzerlerinde ki fıtratlarının gereğine göre yetişmeleri lazım. Sizler de Allah’tan ayrı gayrı değilsiniz. Onun için fıtratınızı kişilerle sınırlandırma hakkınız yok. Eskiden bir kişiye göre yetiştirilirdi; özgün bir kişiye göre ayrıştırılırdı, hadi gidebilirsin denilirdi. Kimisine hırka verilirdi, kimisine cübbe verilirdi kimisinde icazet yazardı vs. Ama öyle bir devre düştük ki artık böyle bir hal yok. Hangi noktada? Kişiler gidip bir kişiye göre yetişmiyor. En basiti okula gidiyorsunuz. Öğretmen sizi kendine göre yetiştirmiyor, olanı söylüyor siz imkânlar doğrultusunda bildiğiniz bilgilerle örtüştürerek, sınavda sorulacak sorulara göre veya yaşadığınız deneyimlere göre onları değerlendirirsiniz özgür bir şekilde fıtratınıza göre hayatınıza geçirirsiniz. Sınavda sorulara cevap verirsiniz.

Yani burada söylemek istediğim kendi fıtratınıza göre alışınız verişiniz olur. Hocalar sizi zorlamaz; ister alırsınız, ister almazsınız; sizin hayatınıza bağlı çünkü. Bu profesyonel eğitimde de böyle şimdi, eğitim demeyeyim de öğretim diyeyim. Öğretimde de öyledir manevi eğitimde de öyledir. Kişiler artık birilerine göre yetişmiyor kişiler kendi üzerlerinde tecelli eden fıtratı gereği, "Rableri onların üzerindedir" ayeti gereği üzerlerinde tecelli edene göre yetiştiriliyor. Bu çok önemli bir şeydir.

Bu, şu demektir aslında, Özgürlüğünüz elinizde...

"Özgürlüğünüz elinizde" Buradaki özgürlükten kastım geçen haftanın konusunun özeti ile söylemek gerekirse, bu kitabı Abdülkadir Geylani'nin kader çizgisi altında yani kader temelli ilkesi üzerine yazdığıdır ve kader ilkesi üzerine yazarken de tasavvufun özgürleştirici bir hususiyeti vardır o noktada da bize tavsiyede bulunduğudur. Kader konusunu özetlerken kader Allah'ın kaderidir, biz onun kazasını yaşamaktayız, nedenimiz Hakk’ın kendisini yaşamamızdır, zorunlu olarak; yani onun kendi sıfatları tecelliyatında yaşıyoruz. O zaman kaderimiz ilahi sıfatları yaşantısından başka bir şey değildir. İster kabul edelim, ister etmeyelim zorunluyuz. Bunun için erenler güzel bir şey söylemiş.

“Kaderiniz doğayı yaşamak değil, doğanız üzerinde tecelli eden Hakkı yaşamaktır. ”

Yani yaşadığınız zorunluluklar vardır sebepler dairesinde ve kâinatı değil, doğanız gereğini değil, doğanızın fıtratınızın üzerinde tecelli eden fıtratınızın mayası olan özü olan varlığınızın hakikatini yaşamaktır.

Bunu da ayet-i kerime ile ispata taşıyalım, "bir halife yaratacağım" diyor. Kendisinin aynı olan bir halife değil, üzerinde tecelli ettiği bir halife. "Doğru yolda giden insanın üzerine melekler iner Rableri onların üzerindedir.” “Biz insana biz şah damarından daha yakınız". Bunu daha hususiyete taşırsak, "Ben kulumun gören gözü, duyan kulağı, tutan eli olurum" diyor. “Düşündüğünde manasını veren Ben olurum" diyor. Ve bu bağlamda yürüyüşe devam edersek Allah'ın lütfu ihsanı ile kader, bir varlığın bizi kukla olarak kullanması anlamında hani mademki bir varlık bu işi yapıyor kader önceden yazılmıştır, mademki o yapıyor, benim suçum ne? Söylevlerine kadar gider, bu söylevlerin önü kesilsin diye söylemek gerekirse uzaktaki bir varlığın bizi kukla olarak kullanmasına imkân yok. Çünkü yaşamın kendisinde O varlık, ayrı bir varlık değil. Ve bu bağlamda baktığımız zaman Allah'ın lütfu ihsanıyla;

1.      Kaderin zorunlu olarak O’nun varlığının dışına çıkamadığımız sebebiyle,

2.      Sıfatlarının tecelliyatın da bulunurken O'nun sıfatlarının dışına çıkamadığımız sebebiyle O'nun fiiliyatımızda Esmalarıyla tecelli ederken, sıfatlarıyla tecelli ederken, sıfatları doğrultusundan çıkamadığımız sebebiyle.

En basiti şöyle düşünün ki kaderimiz O'nun kaderidir, nedenimiz O'nun kaderinin yaşamaktır. Bu nedenden dolayı tasavvuf devreye giriyor demiştik. Bunu en basit şöyle algılayalım, görme sıfatı. Allah’ta görme vardır. Subiti sıfatlarına bakın hepsi üzerinedir. "Ben insanı kendi suretim üzere yarattım". Yahut da hadis den örnek vereyim, diyor ki, Uhud Savaşı olsa gerekti, Hz. Resullullah buyuruyor, "İnsanın yüzüne vurmayın Cemaline vurmayın, Rahman kendi sureti üzere yaratmıştır" diyor.

"Kâinatı yarattım sığmadım, mümin kulumun kalbine sığdım. " yahut da "Ben insanı en güzel surette yarattım". En güzel; ahsen-i takvim olarak yarattım ayetidir. Bunu daha da basite indirgersek, güzellik noktasında değil de kıvam noktasında kullanılmıştır. Bunu da örnek olarak şöyle söylüyor

"Biz insanı en güzel kıvamda yarattık. " Yani neyi murat ettiyse o muradı o kıvamda yaratmış.

En basiti diyelim bir hamurcusunuz yahut da bir fırıncısınız, hamuru hangi kıvamda yaratırsınız, ekmek kıvamına gelecek gereklilikleri neyse, koşulları neyse ekmek olmasının koşulları neyse o kıvamda var edersiniz. O kıvamda onu hamur yaparsınız. Mayasını katarsınız, tuzunu katarsınız, belli ölçüde suyunu katarsınız ama nedeni nedir onun; ekmek olsun.

İnsanın nedeni de halifeliktir.

Ama yukarıda bir varlığın halifesi değil. Üzerinde tecelli eden bir varlığın halifesi. Sıfatlarında Hakk'ı görebilmenin, bunun için velayet gelmiştir, tasavvuf gelmiştir. Velayetle kendi üzerinizde tecelli olana yakin gelmeniz için. Çünkü Allah size yakîn gelmez, Allah size zaten yakin, zaten birlikte. Vahidiyet sıfatı gereği her şeyin üzerinde tecelli eder ama aynı zamanda takdir-i ilahi, bizim kendisine uzaklığımız vardır ve en büyük uzaklık kendiliğimizdir.

Nedenimizi dışarıda bulmamızın kendiliğidir. Varlık nedenimizi hep dışarda, sebeplerde, hevalarımızda -ki hevalarımızın bütün kaynağı dışarıdadır- nedenimizi hep dışarıda bulduğumuz sürece hiç bir zaman özümüze varamayız. Bu sebeplerden dolayı, Efendi sebepler dairesinde evvela bizi kapatıyor. Sebepler dairesinden uzaklaşındiyor. Ama burada uzaklaşmadan maksat eski yöntemle bakılırsa riyazatlara, zikirler vs çekmektir.

Şimdi nasıl yapacağız, toplum içinde sorumluluklarımız varken?

İşte bu noktadan baktığımız zaman, Allah'ın lütfu ihsanı ile yani mademki halifelik üzere yaratılmışız, hizmet üzere yaratılmışız ve "Ben gizli bir hazineydim bilinmeyi istedim" diyor. Ve bu hadis-i kudsi'nin ayet olarak karakterize edildiği ayetler, "akletmez misiniz" diyor, çünkü Allah bilinmek istiyor ve size söylüyor; akletmezmisiniz diyor. Veya Rahman Suresinde "Hâlâ Bizi tasdik etmez misiniz" "Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlayacaksınız" ayeti ile beraber.

Birincisi İman etmeyenlere "Hala iman etmez misiniz verdiklerimize". Şimdi vermek deyince yukarıda birisi vermiyor. Tekvin sıfatı ile her an oluşa getiren bir Varlık var. Her an. Her şeyin üzerinde nuruyla var olan. Günümüz diliyle söylersek, enerjisiyle var olan, kudretiyle var olan. Eski dille söylersek nuru ile var eden bir varlık var ve o sizde kendini Murad ediyor.

Bu sebepten dolayı Abdülkadir Geylani hazretleri gibi insanlar, insanların özlerine varabilmesi için insanları yetiştirmişlerdir. Ve özlerine varması ile de insanları özgürleştirmeye çalışmışlardır. Burada özgürlükten kastım, hani özgürlük tanımı olarak şöyle bir şey söylerler; iradenizi yerine getirdiğiniz zaman özgürsünüz. İradeniz eğer nefsani ise nefsinizin kölesi olmaz mısınız? Hevalarınıza köle iseniz, “Onlar” diyor “nefislerini ilah edinenler.”

Bunu biraz daha ileriye götüreyim; “özgürlük toplum içerisinde her şeyin haklarını vererek sorumluluklarını bilerek, bulunduğumuz koşullarda unsurlarınız ne ise onları hak ile yerine getirmeniz ile alakadardır” diye tanımlar yaparlar ki felsefi olarak böyle tanımlar da yapılabilir, amenna.

Ama özgürlük, bir varlık nedenini yaşıyorsa özgürlüktür. Varlık nedenini yaşamıyorsa özgürlük değildir. Manevi olarak da tinsel olarak da olsa fark etmez. En basiti bir kedi kediliğini yaşamadığı sürece özgür müdür? Bir ağaç ağaçlığının nedenini fıtratının gereğini yaşamadığı sürece özgür müdür? Katiyen…

Şimdi kader konusundan özgürlüğe kadar geliyoruz. Kaderimiz aslında varlık nedenimiz olan Hakk'tır. İnsanın nedeni Hakk'kı, hakikati yaşamaktır. Onun için Erenler çok güzel söz söylemişlerdir;

“Biz buraya insan olmaya geldik” demişlerdir.

Ben onun arkasına bir söz daha eklerim, evet insan olmaya geldik ama insanlığımızın üzerinde insan olmanın ötesinde fıtratımız gereğinde Allah'ı bulmaya geldik, Allah ile tanışmaya geldik.

"Bilinmeyi istedim" Hadis-i Kudsi'den hareketle söyleyeyim, Allah ile yaşamaya, Velayet, halifelik ve ilahi sıfatlar üzerinde, "Rabb'leri onların üzerindedir" ayet-i kerimesi gereğiyle Allah'ı yaşamaya geldik. Ve insanlığımızı da yaşarken, bütün kâinatta kendi üzerine dönüp de bilinci önüne kendini koyan ve kendini koyup da kendini sorgulayan, âleme bakan, deneyimler edinen, deneyimlerini dahi bilincinin önüne koyan ve o şekilde yol tutan ender bir varlıktır. Melekler içerisinde sadece birkaç tane meleğe nasip olmuş olan bir hassasiyet bu.

Yani kendi üzerine dönebilen, kendi üzerine dönebilerek kendi hayatına yön verebilen bir varlık. Nedeni, Hakk'ı yaşamak olan bir varlık, nedeni dışında yaşıyorsa, Hakk sıfatlarının dışında, gerçek olan sıfatlarının dışında, fıtratlarının gereği olanın dışında yaşıyor ise ne yaşıyorsa onun kölesidir ve yaşadığına sebep olan ne ise onun kölesidir.

Ve bu sebepten dolayı sebepler dairesinde birçok şeyin nedeniniz dışına sizi sevk ettiği zaman kölesi olmamanız için ayetler vardır. En basiti "Biz evlatlarınızı çocuklarınızı size meşgale olsun diye veriyoruz. " Bakın eğer ki biz buradaki ayette temel aklından hareket ederek konuşursak, bunları size meşgale olsun diye yani hayatınızı idame olsun diye ikame olsun diye veriyoruz.

Bu bağlamda bize bir yol gösteriyor, onları put etmemeniz noktasında… Yani her şeyi hakkı ile yaşa diyor. Eğer sebebinin dışında bir şeyi görürsek bizlere araç olan şeyleri amaç ediniriz, araç olan şeyleri amaç edinirsek problem çıkar. Zaten dünya hayatına dikkatli bakın, araç olan şeyler hep amaç ediniliyor diye problem çıkar. Bir şey varlığınıza sebeptir, ama araçtır. Aracı eğer amaç edinirseniz o zaman özgürlüğünüzden yana problem çıkar.

Ama kastettiğim özgürlük, varlık nedeniniz olan Hakk’ı yaşamakla ilgili olan özgürlüktür. Ve özgürlüğün mutlulukla da alakası vardır. Özgür insan mutludur ama nefsine tutsak olan insan mutlu değildir. Evet, ben irademi yerine getiriyorum ama irademi yerine getirdiğim zaman niye pişman oluyorum o zaman? Eğer size mutluluk vermiyorsa siz onun tutsağısınızdır. Varlık nedeninizi nerede bulmuşsanız onun tutsağı oldunuz diye ve sizi aslınızdan ayrı kılıyordur diye pişmanlık uyanır, vicdan uyanır.

Vicdan da insanın kendi varlığı üzerine dönmesi için bir melekedir. İnsan olmanın kuvvetli melekelerindendir. O olmasa insan olamayız. Çünkü insan olmanın donanımlarındandır. Eğer o donanımı, o öğesi olmasa insanlığımıza rücu edemeyiz. Çünkü vicdan haklar üzeri sınırlar, burada haklardan kastım haddimizi bilme, sınırlarımızı bilme, insan olabilmenin sınırlarını bilme yani. Sınırlarını bilmende, yaşayabilmende, gerçekleri edinmemiz ve deneyimlerle onlarla beraber yaşamamızın gereklerini bize verir. Vicdanı olmayan insandan onun için korkunuz. Çünkü aslına dönmez, yaptığı şeylerden rahatsız değildir.

Şimdi toparlayayım bu bağlamda; özgürlük size mutluluk verir ama hangi özgürlük, nedenini hakkıyla yaşadığınız özgürlük. Fıtratınız gereğinde Hakk vardır. Fıtratınız gereğinde olan Hakk'ı hakkınca amellerinizde gösterirseniz; yaşarsınız, ha işte o zaman mutlu olursunuz.

Onun için diyor ki, bunun ispatı var mıdır? Ayet-i Kerime olarak ispatlayayım bunu. Takdir-i İlahi güzel söylüyor. Rabbim buyuruyor ki, “Sizler hayır işlerinde uğraşırsanız Allah gönlünüzde bir muhabbet yaratacaktır, sevgi yaratacaktır.” Hayır amel Allah ile örtüştüren ameldir. “Allah'ın ahlakı ile ahlaklanınız” Hadis-i Şerifini de burada zikretmek yerinde olur. Buna örnek olarak Hz. Musa için zikredilmiş olan bir Hadis-i Şerif de zikredeyim,

“Ya Musa bugün Benim için ne yaptın?”

“Ya Rabbi bugün oruç tuttum, Ya Rabbi bunu yaptım, Ya Rabbi şunu yaptım. ”

“Onları kendi nefsin için yaptın, kurtuluşa ermek için yaptın. Ben'im için ne yaptın?”

Çünkü nefsi emmareyi bastıran şeylerdir onlar. Yani içgüdüleri. İçgüdülerini bastırdıkça ruh gücünden beslenirsiniz. Ama orada söylediği söz, çok önemli!

Diyor ki, “Bir yetimin başını okşadın mı, bir hastayı ziyaret ettin mi, bir açı doyurdun mu?”

Burada söylemin kendisinde, Bana ne yaptın sorusunda, birine yapılan bir şeyi Cenab-ı Hakk kendi üzerine alınıyor diye yorum getirilebilir. Ama işin aslında o yatmıyor. İşin aslında, bundaki hususiyet şudur;

Ya Musa diyor, bugün Ben senin üzerinde El-Şafi oldum mu, El-Vedud oldum mu birinin başını okşayarak...

Yani sen amelin ile Bana geri döndün mü?

El- Vedud oldum mu, El-Rezzak oldum mu ve bu noktadan baktığınız zaman bu gibi sıfatları yaşadığınız zaman gönlünüz huzur dolar. Aranızda hasta ziyaretine giden var mıdır, bir yetim başını okşayan var mıdır bilmiyorum yahut da evlatlarını severek onlara sadaka veren var mıdır, harçlık vererek huzur duyan var mıdır bilmiyorum? Hani evladınızın başını okşarsınız bir de harçlık verirsiniz içiniz nasıl huzur dolar yahut da bir hastayı ziyarete gidiyorsunuz. Belki ilk başta yahu boş ver hastaya niye gideceğim dersiniz, yanına gittikten sonra, kalktıktan sonra hoşnut olursunuz. Çünkü yaptığınız her hayır Hakk’ın varlık sıfatlarıyla alakadardır. Yani o varlık sıfatlarını yaşadığınız sürece özgürsünüzdür. Yoksa ya nefsinizin tutsağısınızdır ya menfaatlerle baktığınız bir sebebin tutsağısınızdır.

Bir gün bir arkadaşla konuşuyordum, balkondayım, yaz akşamıydı, artık o sebepler noktasında araç olması gereken bir şeyi amaç edinmesinden gına gelmişti ve amaç dediğim şey de paraydı. Şöyle bir baktım bir para vardı -cezası büyük ama ben ders olsun diye - tuttum parayı gözünün önünde yırttım. Aaa dedi ne yapıyorsun, parayı yırtıyorsun! Yok, dedim. Parayı yırtmıyorum, bir kâğıt parçasını yırtıyorum, sen onu para zannediyorsun.

Boyalı bir kâğıt parçası, para denilmiş, haddinden fazla değer verilmiş, araç olarak kullanılacak şey amaç olarak görülmeye başlanmış ve günümüzün ilahı olarak lanse edilen bir araç ve hakikaten de adamın orada gözü açıldı, şöyle bir baktı, doğru söylüyorsun, dedi.

Çünkü araç olan şeyi amaç olarak görüyordu ve onun putuydu. Bir paranın yırtılması putunu kırmıştı, öyle bir ahlakım da yok, onu söyleyeyim ama kendisinin ihtiyacı olan bir dersti. Araçları ne zaman amaç edinirsiniz o zaman problem çıkar. Aslınıza rücu etmezseniz sizi doyurmaz sizi mutmain etmez, sizi tatmin etmez. Nefis öyle bir ateştir ki içine ne atarsanız atın onun varoluş nedeni ne ise ki var oluş nedenini nefis hep dışarıda bulur. Yani içgüdülerinizle -ki nefsi emmare dediğimiz noktadır o- nefsi emmarenizle nedeninizi hep dışarıda bulursunuz. İçgüdülerinizle bütün varlık nedeninizi hep dışarıda bulursunuz.

Bunlar nelerdir?

Hırs, şehvet bakın hep varlığı dışarıda. Hırsın nedeni dışarıdadır, öfkenin nedeni dışarıdadır, şehvetin nedeni dışarıdadır. Ve varlık nedeniniz olarak dışarıya her odaklanışınız da asli olan varlığınızı örtünürsünüz ve buna masivaya düştü denir. Ve geçen hafta konuştuğumuz bir konuydu, âlemde kötülük yoktur, insanın kendisinde kötülük vardır. Çünkü fiiliyatlarda kötülük olmaz. Allah'ın buyruğuna göre, Allah'a olan yakinliğe göre, Allah-u âleme taşıyacak yakinliğe göre ve sizi o yakinliğe taşımıyorsa kötülük olgusu ortaya çıkar.

Bir şey ki sizi Hakka yakin kılıyordur o iyiliktir, bir şey ki sizi Hakk'tan uzaklaştırıyor şuurunuzda bilincinizde gönül evinizde, - şimdiki günümüzde söylendiği gibi; bilinçaltınızda- sizi Hakk'tan uzaklaştırıyorsa o sizin kendinize yaptığınız kötülüktür. Yoksa başka yerde kötülüğü aramaya gerek yok.

İnsanın nefsindedir kötülük veya iyilik. Çünkü hep kendi içinken Hakk içini unutmuştur.

Geçen hafta özellikle zikrettiğimiz tevhidin prensiplerinden Hakk İçin'i unutmuştuk. Çünkü her şey Hakk içindir. "Bilinmeyi İstedim", "Halife Yaratacağım". Bakın nedenimiz hep Hakk için olmak. İnsanın varlık nedeni Hakk için olmasıdır. "Bütün kâinatı yarattım, sığmadım, mümin kulumun gönlüne sığdım", “Ben gizli bir hazine idim bilinmeyi istedim ve Âdem’i yarattım" diyor.

İnsanın bütün varlığı insan için olmaktadır. Allah için olmaklığında geri Allah'a dönmüyorsa o zaman hayatı problem olur. İnsanların bütün mutsuzluklarına bakın, kendi için olan şeyleri ellerinden kaybettikleri içindir. Acı çekerler kaybediyorlar çünkü. Onun için diyor ki, "Fani olanı bırak, baki olan Allah'ın veçhine yönel". Çünkü baki olan ile ancak mutmain olunur.

Fani olana ne verirseniz verin kendinizden, varlık nedenini onda bulurken sıkılır, başka bir şeyde arar. Yani varlık nedenini başka bir şeye götürür. Yani bugün para olur, yarın bayan olur, erkek olur, şu olur, bu olur. Yahut da yarın içki olur, şöhret olur, kendini göstermek olur, ne olursa olsun nedeninin kıblesi değişir. Ve kendini onda tatmin ettiği sürece kendi bir girdabın içinde kaybolmuş gibi kaybolur gider. O amelleri her yaptığında pişmanlık duyar, keşke bunu yapmasaydım der. Yapmasaydın da pişman olmasaydın!

Demek ki bu kitapların bize tavsiye ettiği şey nefsimizi bir parça terbiyeye getirmek, bu terbiye dediğimiz şey de, helallerine taşımak. Asli sıfatlarına taşımak!

Hırs, asli sıfatı ne? Gıpta etmek. Kıskanmayın ama gıpta edin. Ha kıskanabilirsiniz ama haset etmeyin çünkü kıskançlık biraz asli sıafta taşır ama haset kötülüğü istetir. Bir şeye haset ederseniz onun kötülüğünü istiyorsunuz demektir. Ama kıskançlık bende, doğrusuna kadar götürür. Ama bunun daha iyisi gıptadır. Gıpta etmek ve daha bunun gibi nice şey.

Bu bağlamda Efendi bize dersler veriyordu ve ikinci makaledeydik ve bu makale üzerinden devam edelim. Allah'ın lütfu ihsanı ile.

🙢      "Allah ve Peygamberinin emirlerine uyun. Şahsi arzularınıza uyarak ve hissiyatınıza mağlup olarak bidat yoluna sapmayın. "

Bidat burada dinde yeni olan şey manasına kullanılır. Bunları genelde nakilciler söyler. Bidat geçen gün zikrettiğimiz gibi iki türlüdür demiştik. Helalleri haram etmek, haramları helal etmek! Yani Allah size bir şeyi helal kılmış haram ediliyor yahut da kendi nefsinize kendiniz haram ediyorsunuz. Onu kalkıp ta haram etme hakkınız yok. Veya nefsinize haram kılınmış bir şeyi helal gösteriyorsun. Mesela farz edelim, faiz haram. Ha günümüz koşullarına göre şöyledir, böyledir. Ya yetmiş türlü faiz vardır diyor haramdır diyor. İster iktisatçı ol ister ister şu, ister bu fark etmez, Resulullah buyurmuş. Ha nefsine helal getirmek için günümüz koşullarında şöyledir böyledir diye birçok şey uydurabilirsiniz. O bidat olur.

Niye; zaten "Faizin her türlüsünü haram ettik" diyor. Ha faizi yiyorsunuz yemiyorsunuz bu beni ilgilendirmiyor, anlatmak istediğim bidatin ne olduğu. Yani helali haram kılmak, haramı helal kırmak; bidattir, işin aslı bu. Ve bu bakış açısından bakarsak dinde olmayan bir helali -ki haramdır o- kalkıp da birisi helal diye gösteriyorsa o bidatçı’dır.

Bunun haricinde bidat fikri hangi noktalarda bidattir; bunu tevhid konusunda ele almak gerekir, çünkü bidatin böyle bir tarafı var, yani dinde olmayan bir aklı göstermek. Mesela bunu Allah-u âlem ki tenzih ile teşbih konusunda belki işlene bilinir. Biraz sonra da tevhid konusunda söylevleri var mübareğin, belki o noktada işleyebiliriz.

Mesela Hz. Allah buyuruyor; hani Araplar, kız çocukları olduğunda öldürdükleri zaman "Bunlar Allah'ın çocuklarıdır, erkekleri de bizlere vermiştir" Allah-u âlem bunun üzerine ayet indiriyor yani dinde olmayan bir şey, hakikatte olmayan, hakikatle örtüşmeyen bir şey. Bunu böyle aldığınız zaman Allah-u âlem kendini böyle bir sıfattan tenzih ediyor. Yani Allah-u âlemin kendisi ayet ile tenzih ediyor. Onların elinde bir delil var mıdır ki veya meleklerin kendisi dişidir ve yahut da Allah'ın kızlarıdır gibi veya bu öldürdüklerimiz Allah'a gidecektir gibi söylevlere Allah-u âlem, "Ellerinde bir delil var mıdır ki" diye Allah’ın kelimeleri var. Yani meleklerin, dişiliği ve erkekliği üzerine delilleri olmamasına rağmen! Ve yahut da Allah çocuk edindi dediler, “büyük bir laf söylediler” diyor. İsa (as.) a soruyor, "Ya İsa annen ve sana Ben mi söyledim, biriniz kızım biriniz evladımdır diye" diyor. Aslında burada temel akılda baktığınız zaman Allah kendini tenzih ediyor. Bu anlamda baktığınız zaman tevhid konusu var burada, birinci paragrafta. İsterseniz bu tenzih ve teşbih konusunu bu paragrafta da ele alarak konumuza devam edelim.

Diyor ki "Allah ve Peygamberinin emirlerine uyun". Size göre din yok, Allah'a göre din var. Yani bazı insanlar diyor ya ben de böyle inanıyorum. Ben de böyle inanıyorum yok! Allah ne dediyse ona göre inanmamız gerekir çünkü bizim inançlarımız zan olabilir. Zanlarımızı beslersek belki hak olarak bildiğimiz şey bizi yoldan sapıtabilir. Allah böyle bir şeyden esirgesin.

"Hislerinize mağlup olarak bidat yoluna sapmayın. " Yani dinde size Hakkı örtecek sonradan çıkmış şeylere sapmayın. "İtaat edin, türlü bozuk yollara ayrılmayın. Allah'ı birleyin". Bu "birleyin" kelimesi üzerinde geçen hafta konuştuğumuzu hatırlıyorum. "birleyin" kelimesi tercüme hatası olabilir diye konuşmuştuk ve üzerine eklemiştik bu konuyu, şöyle ki bir olanı zaten birleyemezsiniz. Hani tevhid derler, tevhid, hani şekerle suyu karıştırırsın birbirinden ayıramazsın tevhid bu. Bu nesnel bir şey, tevhid bu değildir. Çünkü tevhid, Şahs-ı Mukaddesi müşahede etmekle alakalıdır, Cenab-ı Hakk'kı müşahede ile alakadardır. Yani şekerle su, bu nesne, eşya. Sınırlı bir varlık. Onların varlığını müşahede etmeniz tevhid değil.

Yani birini birine eklersin tevhid olur, birbirleriyle birleşirler, karışırlar, bileşenleri gereği birbirleriyle örtüşürler birbirlerinden zor ayrışırlar. Eyvallah, kimyanın da ayrıştırmayacağı bir şey yok, onu da söylemek gerekir, şu anki teknolojiyle. Her neyse velhasıl kelam böyle bir tevhid yok. Nesnenin kendisinin üzerinde kaldığı sürece, eşyanın kendi tabiatı üzerinde kaldığı sürece tevhid yapamazsınız. Sebepler dairesinde kaldığı sürece tevhid yapamazsınız. Ve kendinizin Allah ile aranıza, sebepleri, filancalar yapıyor koydunuz, hastalık şundan-bundan koydunuz, hastalık Allah'tandır ama şifası da Allah'tandır. Doktora götürdüm, şifasını verdi, tamam da El-Şafi Esması ile üzerinde tecelli eden de Allah idi. İlaç içtim öyle iyileştim, doğrudur, ilacın kimyası itibari ile içime sokan orada tesiri ile şifayı açan Allah değil midir? Sadece yasasını bulmuşlardır, Sünnetullah'da bir yasasını bulmuşlardır, onu hayata geçirmişlerdir o kadar. İnsanın yaptığından da tecelli eden Allah'tır. Halife diyor ya, El-Şafi esması ile tecelli etmez mi ve bunun gibi nice örnekler.

Allah'ın birliği konusuna takılmıştık çünkü zaten bir olanı birleyemezsiniz. Bir olana şahit olmanız gerekir. Bunu şöyle söylersek belki doğrudur diyebiliriz, bir olanı birleyin yani Tek olan Allah'ı, yani La İlahe İllallah zaten arkasından bir cümle ile tasdik ediyor; O’na hiçbir zaman şirk koşmayın.

Yani, yok ilahlar var Allah.

La İlahe yani ilahlık noktasında Rabbinizi bilin, Varlık noktasında Cenab-ı Hakk; Halık olarak bilin, Tanrısal kuvvetler noktasında Allah'ı bilin O'na ortak koşmayın. Ha o şekilde dinler ve anlarsak belki doğru olabilir. Ama Bir olan mantığı ile baktığınız zaman Bir olanı Birliyemeyiz.

Eşyayı Allah ile birleyeyim, değil!

"Rableri onların üzerindedir" diyor zaten. "Her nereye bakarsan Allah'ın vechi oradadır" diyor zaten. "İki kişi konuşurken üçüncüsü Allah'tır diyor zaten. "Bir yaprak bile O'nun ilmi, iradesi dışında düşmez" diyor. "Ben irade etmeden siz irade edemezsiniz " diyor. "Güldüren de ağlatan da O dur " diyor. "Öldüren de dirilten de O’dur” diyor. Mesela, Allah öldürüyor, diriltiyor, amenna. Âlemde öldüren ve diriltenin kendisi olduğunu söylüyor, peki. Biz sebepleri araya koyunca filanca öldürdü deriz. Veya bunun ölümüne sebep bunlarmış deriz.

Şimdi tevhid öyle bir lisandır ki onda sadece Hakkı müşahede edersiniz. Sebepleri müşahede etmezsiniz. Ve tevhidin ilk farkındalığı Allah-u âlemi müşahedeye taşınmasıdır. Ve bir insanda iman varsa tevhide taşınabilir, iman yoksa tevhide taşınmasına imkân yoktur. Çünkü iman varsa sebepler dairesinde görmez, imanı varsa sadece Hakkı olaylarda görür.

Ama kendimizi sebeplere uzak kılalım şeklinde de bir şey değil. Tabii ki sebepler ilmini bileceğiz. Eşyanın tabiatı ilmini bileceğiz. O bizde Cenab-ı Hakk’a hayret ile bakmamızı ve Cenab-ı Hakk’a hayran olmamıza sebep olur. Ve âlemde birçok işlerimizi rahatlıkla görmemize sebep olur. Bu konfordan tutun da teknolojiyi olaylarda savunmaya kadar, şifa olaylarına kadar birçok olayda bize yardımcı olan birçok hususiyetler ortaya çıkar, amenna. Onun için ilm-i huzuri denilen pozitif bilimlere de yabancı kalmamamız gerekir.

Pozitif bilimlerin de temelinde sebepler, bir şeyin sebep-sonuç ilişkisine bakılır, sebep-sonuç ilişkisine göre sonucu bulunduktan sonra onun, yani bu böyle vardırın denklemi sonucundan sonra, ona göre bilim yapılır. Çünkü bilimin kendisi sonuçtan konuşur. Ve aslında Cenab-ı Hakk’ın kendisi de Kur’an’ı Kerim'de sonuçtan konuşur. İşin enteresan tarafı bilimsel bir dile sahiptir Kur’an. Bilim nasıl bir şeyin sonucunu görür ondan sonra sonuca göre konuşur, gerisi hep teoridir, denklemi olmayan, kimya sonuçları çıkmamış olan, fizyolojik sonuçları belli olmayan; mesela deney yapıyorlar deneyin sonucu üzerinden konuşuyorlar. Yapılmayan şeyler üzerinden konuşmanın hepsi teoridir, varsayımdır.

Kur’an’ın kendisi varsayımlarla konuşmaz. Ve insanın yaşantısının sonuçta kavuşacağı ve yahut da karşılaşacağı şeylerden bahseder. Böyle yaparsanız bak bununla karşılaşırsınız, böyle yaparsanız böyle olur, yani sonuç budur. Sonuçlar üzerinden konuşur sizinle. Ve sonuçlar üzerinden de tipolojik vakalar çıkarır sizin üzerinizden. Yani müminler, münafıklar, münkirler ve bu ahlak sahiplerinin de sonuçta nasıl bir ortamda yaşayacaklarının bilgisini sunar. Ve onun için Allah sonuçlar üzerine konuşur, onun içinde ahiret dini denir, evet son dindir ama aynı zamanda ahiret dinidir. Sonuç dinidir, sonuçlar üzerine yaşama dinidir. Ve bu sebepten dolayı da sonuçlara göre yaşama dini ortaya çıkmıştır ki Tasavvufun başlamasında anlaşılsın diye muğlâk olarak kalmasın, belirsiz bakışlar oluşmasın diye şöyle bir şey anlatayım.

Arkadaşlar yanıma gidip-gelirken söylerlerdi hani bazen insanlar nefislerine avukatlık yaparlar hani bir hata yaparlar yaptıktan sonra da çocuklarda olur, şöyleydi de böyleydi de diye bahane uydururlar. Yanıma gelen arkadaşlar, ya bunu da Allah yapmıyor mu? Her şey Allah'tan dedik, irade Allah'tan dedik, evet doğru o da Allah'tandır. Fiiliyatın evvelinden bakıyor bakın. Fail-i mutlaka veriyor sorumluluğu ve Allah'tan diyor.

Amenna dedim, ama sonucuna katlandığımız sürece; sonucu da Allah'tandır.

Sonucundan konuşuyor Allah. “Bir işi yapın hayrı ile yapın hayır bulun” diyor Allah. Çünkü Allah-u âlem'in bir âdeti de odur ki ne yaparsanız sizi onunla aynalaştırır, yüzleştirir, karşılaştırır, hesaplaştırır. Geçen sohbetlerde de söylediğimiz şeyi bir daha zikredeyim altını çizeyim. Allah'ın her türlü sıfatından, zati ve subuti sıfatından hariç insan için söylüyorum, her türlü sıfatından kaçabilirsiniz.

Çünkü subuti sıfatından kaçamazsınız. Görme, duyma, bilme vs. İnsanın doğasında fıtratının gereğinde var.

Zatından kaçamazsınız, zatı ile varsınız. O zatının nuru ile ayakta tutmasa, dirilik vermese, zaten diri olamazsınız, var olamazsınız. Takdir-i İlahi.

Bu bağlamda baktığınız zaman Allah'ın lütfu ihsanı ile zati ve subuti sıfatlar hariç, ben Kahhar olmak istemiyorum, olma kardeşim; merhamet sahibi olmak istemiyorum; olmayabilirsiniz. Ve ya ben Rabblik sıfatını da istemiyorum bunu ortaya çıkaracak tavırlarda da bulunmak istemiyorum, cömert olmak istemiyorum, malik-ül mülk olmak istemiyorum, malı mülkü de bıraktım vs. yani bir sıfatından kaçabilirsiniz.

Ama sadece hak ve Adl esmasından kaçamazsınız. Ne yaparsanız yapın, istisnasızdır, ne ekerseniz onu biçeceksiniz der. Yani sizde bir amel cereyan ediyorsa size o ameli hatırlatacak bir amelle yüzleşeceksinizdir, bir amelle karşılaşacaksınızdır, yüzleşeceksinizdir ve illa hesaplaşacaksınızdır. Allah'ın Adl Esması gereği kimsenin kaçarı kucarı yok, burada sorgu sual olmasa ahirette muhakkak var.

Ha bu ahiret dediğimiz zaman; iman, burada dediğimiz zaman; deneyimleyin görün. Dalga geçerseniz, sizinle dalga geçerler. Birinin malını çalarsak birisi de gelir bizim malımızı çalar. Birine bağırırsak haksız yere birisi de gelir bize bağırır, çağırır; bu istisnasız böyledir.

Onun için sonuçtan yaşayın. Ahiretinize göre yaşayın. Yani ben bu ameli yapıyorum bu amelin sonucu nedir diye bakarak yaşayın. Onun için Allah'ın bir ayeti var demiştik neydi o?

"Allah'tan korkunuz. "

Yahu Allah öcümü ki korkalım, hayır, Allah'ın zatını seviniz, yaptıklarınızdan dolayı Allah'tan korkunuz diyor. Ve içinizde en çok âlimler korkar Allah'tan diyor. Niye, çünkü yaptıkları şeyle, illa karşılaşacaklarını biliyorlardır. Ve kastettiğim âlimler yaşadıkları şeyle karşılaşacaklarını bilenler, sonucunu bilenlerdir. Onun için vicdanları onların ha bire tetiktedir. Yani yaptığım şeyin karşılığı var, Ya Rabbim Sen beni affet. Bu bağlamda özür dileyerek söylüyorum size kurtuluş bağlamında yaptığınız şeylerden sorgu sual bağlamında yaptığınız şeylerden kurtuluşu da Allah size vermiştir. Yani madem yaptığımız şeylere ahirette bir karşılık vardır, bir hesap vardır o hesaba karşılık yani sonuçta illa yüz yüze geleceğiniz, karşılaşacağınız, yüzleşeceğiniz ve sonuçta hesabınızın görüleceği bir şey var.

Hani karma felsefede ne ekersen onu biçersin, insan eliyle ettiğini bulur dediğimiz Anadolu'da. Bu noktadan bakarsanız sizi kurtaracak bir kaç hususiyet var.

Hz. Ebubekir Sıddık ile Hz. Ömer Mescid-i Nebevi'ye giriyorlar ama karınları aç. Hz. Resulullah da yanlarına geliyorlar, Ne işiniz vardı diye sorunca, açtık sizin yanınıza geldik Efendim diyorlar. Benim de karnım aç, hadi hep beraber Eyyub Ensari'ye gidelim, diyor. Eyyub Ensari Hz. 'ne gittikleri zaman O'nun da bir sözü-ahdi olmuş, demiş ki; Resulullah bahçeme gelirse ki bahçe de kendisi, O'na bir kuzu keseceğim. Ve böyle bir sözüm vardı diyor, sözünü yerine getiriyor. Yemeklerini yedikten sonra, Hz. Ebubekir Efendimiz ile Hz. Ömer Efendimize çok güzel bir söz söylüyor diyor ki; Bu yediğimiz içtiğimizden sorgu-sualimiz var. Diyorlar ki, Ya Resulullah seninle yiyoruz, diyor ki, yine de sorgu-sualimiz var. Ama size öyle bir şey söyleyeyim ki sizden sorgu-suali alsın. Bakın buradan kastedilen nimetten yana sorgu sual. Yani nedeni doğrultusunda neye harcadın, nefsin doğrultusunda mı harcadın?

Her ne ki nefsiniz doğrultusunda harcıyorsunuz yiyorsunuz-içiyorsunuz, giyiyorsunuz, kuşanıyorsunuz ama nefsiniz doğrultusunda onun için sorgu-sualiniz var, istisnasız.

Her ne ki Hakk için yapıyorsunuz, Allah için yaptığınızın sorgu-suali yoktur.

Burada söylediği söz inanılmaz güzeldir. “Başta Bismillah deyin, sonda Şükredin. Yediğiniz içtiğinizin sorgu-suali üzerinizden kalkar” diyor. Yani vebali kalkmış olur.

1-      Çünkü başta Bismillahirrahmanirrahim derken yemeğinizi kutsuyorsunuz zaten Allah'ın ismi ile. Haram ise bile helale çeviriyorsunuz. Hani kesilmiş ama Allah'ın adı ile mi kesilmiş bilmiyoruz artık. Allah'ın adını anın o sırada temiz olsun.

Söz nimeti temizler.

Çünkü sözün dahi enerjisi vardır. Samimiyetle söylerseniz onu temizlersiniz kutsarsınız. Hadi onu da bırakın, Takdir-i İlahi, zikr-i İlahi ile beraber Cenab-ı Hakk zikretmiş olmanızdan dolayı, Cenab-ı Hakk'kı, verenin O olduğunu tasdiktir çünkü aynı zamanda. Allah'ın istediği o, hani tanınmak istiyor ya. Bismillahirrahmanirrahim. Hemen arkasından bir şükür, Ya Rabbi şükürler olsun, kalbi bir tasdik bu sefer, yani verene tasdik ediyoruz veren Sensin. Çünkü şükür etmek tasdiktir. Birine teşekkür ettiğiniz zaman onun verdiğini tasdik etmiş oluyorsunuz ama kalbi olarak. Teşekkürler ve o tasdikin üzerinden sorgu sual yine kalkıyor.

Bunun ayette yeri var mıdır, evet vardır fakat kapalı olarak vardır, tefsiri değil tevili itibari ile vardır, bunu Meryem Annenin ayetlerinde ve Süleyman Nebinin ayetlerinde zikreder. Biz ona diyor "sorgu sualsiz verdik. "öyle bir nimet verdik ki ona sorgu sual yoktu" diyor. Oradaki nimetin sorgu sualinin olmaması, Hz. Süleyman'ın şükür ehli olmasındandır. Her ne verirse Allah'tan bilerek O'na şükürlerini sunuyordu, “Ya Rabbi sendendir” diye. Onun için ondan sorgu suali kaldırılmış; kendisine verilen ne ise artık o, devasa saltanatta sorgu sual kaldırılmış. Düşünün devasa bir saltanat veriliyor size ve o saltanatın içinde hiç bir sebebe aldanmıyorsunuz, o sebeplerde hevanıza aldanmıyorsunuz ve her şeyi Hakk’tan bilerek teşekkür ediyorsunuz, şükranlarınızı sunuyorsunuz. Yani O'nu tasdik ediyorsunuz, veren Sensin. Ben kendi nefsimin veya emeğimin karşılığı olarak kazanmadım bunu, veren Sensin diyerek O'na teşekkürlerinizi sunuyorsunuz ve sorgu sual kalkıyor.

Hz. Davut; o babasından biraz daha farklı oluyor şükür. O’nda şükrün kabulü söz konusu, nimetin sorgu sualinin kalkması değil. "Ya Rabbi diyor, nimetine şükürden yana aciz düştüm diyor". Allah-u âlem kendisine sesleniyor, "Şükürden yana aciz düşmek şükürdür Ya Davut" diyor, "şükrünü kabul ettim".

Nimetin karşısında aciz düştüğünüzü gördüğünüz zamanda ve ona da şükrünüzü sunduğunuz zaman da şükrünüz kabul olur. Ve orada neye şükrediyorsanız ve neden yana şükürden aciz düştüyseniz Allah-u âlem tarafından onun sorgu suali sizden kalkmıştır çünkü nimeti tasdik etmişsinizdir ama hangi nokta da, Allah'ı şahit olarak, "Allah'ım nimeti veren Sen'sin".

Bir gün Allah'ın lütfu ihsanıyla bir iş yapmıştım geçen haftalarda anlatmıştım, yaptıktan sonra, ben yaptım dedim. Bir akşam rüyamda seslendiler, Biz seni İstanbul'a kadar getirdik, lakin sen bir şükrü bize çok gördün!

Ben de zannediyorum ki ben yaptım! Hani ben yaptım ya, amel benden. Bütün işleri ben organize etmişim, yok öyle bir şey! Yani o şartları koşulları oluşturan, oluşturarak sonuca ulaştıran. Yani bizi tasdik etmedin! Sana bunları verdik ama Bizi tasdik etmedin.

Velhasıl kelam, şükür burada nimetin sorgu-sualini kaldırır.

2-      Başınıza ne gelirse gelsin, hangi noktada bir şey görürseniz görün, Cenab-ı Hak'a hamd ediniz, hem belayı kaldırır, bakınız şükür nimeti ziyadesiyle arttırdığı gibi, nimetin kendisinin üzerindeki vebali de sizden kaldırır. Hamd ise ne yaşarsanız yaşayın, hangi koşulda yaşarsanız yaşayın, sebepler üzerinde Hakkın tecelli ettiğini görür ve "Ya Rabbi hamdolsun sana " Bir doğa manzarası gördünüz, Ya Rabbi hamd olsun sana! Yaratıcınız müessirin O olduğunu gördünüz ve O'nu övdünüz, o zaman size verilen yaşadığınız şeylerden sorgu-sualiniz kalkar. Sebepler dairesinde belalarında takdirince sizden uzaklaşmasını sağlar. Bir bela geliyor, orada Hakkı değil sebebi görüyorsunuz, sebebi gördüğünüz sürece o bela gelmeye devam eder. Ha bu inanıp iman edenler için. İnanmayıp iman etmeyenler için bir şey yok.

Çünkü inanan ve iman eden hitap-muhatap ilişkisinde temel alınıyor varlık deryasında. İman ediyorsanız Allah'a ve sebepler dairesinde de başınıza bir bela geliyorsa Allah'a hamd edin, Ya Rabbi Sen'i gördüm hamd ediyorum.

Onun için Resulullah bunu şöyle söylüyor, “Ya Rabbi Sen'den Sana sığınırım.” Eğer hamd ederseniz O'nun belası üzerinizden alınır.

Efendim onu şöyle söylerdi, evladım bir tanesi daha sıkışmamışsa vidasını iyice sıkıştırırlar, niye, sıkışmamış çünkü.

Yani Hakk'tan olduğunu daha görmüyor demek. Sebepler dairesinde demek yani. Çünkü insan canı acıdığı zaman belalara gark olduğu zaman, sebepleri görür daima, şu yaptı, bu yaptı. Şu yaptı, bu yaptıların üzerinde Allah-u âlemi görmek istemez. Çünkü zaten ateş düştüğü yeri yakar, adam yanıyor nasıl görsün ki. . Ama siz o ateşin içinde Hakkı görür Hakka hamd ederseniz övgüyle, bela sizden kalkar. Ama bela kalkarken yaşadığınız şeyin Hak-Rahmet noktasında vebali vardır. Yaşadığınız şeye nasıl cevap verdin? Sorgu-suali vardır, sorgu-suali üzerinden kalkar. Bunlar sonuçlara göre yaşamak.

3-      Takdir-i İlahi yaptığınız amellerden dolayı, sorgu-sual. Bir iş yapıyorsunuz, ne yapıyorsanız artık, bir yere hizmet ediyorsunuz, Allah için yapmadığınız sürece sorgu-suali vardır. Gel bakayım bu ameli ne için işledin, kendi nefsin için mi? Hani şehitlerin bile sorgu-suali vardır, gel bakayım. Hangi noktada, bakın; her günahı affedilir ondan sonra sorgu suale tabi edilirler denilir, yaptığı ameli noktasında. Sen hangi niyet ile şehit oldun, gel bakayım niyetin ne idi Allah için mi savaşa geldin, yoksa kendi nefsin için mi?

Bunu Uhud Savaşından bir örnek vereyim;

Medine halkından yahut da münafık bir insan arkadaki kadınlar kendisiyle dalga geçmesinler diye, ‘ben cengâver bir adamım, nasıl benimle dalga geçerler, çoluk-çocuğun maskarası olmayayım’ diye savaşa gidiyor ve o kadar kuvvetli bir insan ki önüne geleni deviriyor ve ashab diyor ki ‘ne kadar güzel savaştı. ’ ‘O cehennemliktir’ diyor Resulullah. Bir yine öyle, iki yine öyle, üç yine öyle yani söylev tekrarlanıyor. Ve her seferinde Resulullah Efendimiz, "o cehennemliktir" diyorlar. Ve adam öldükten sonra da cenaze namazını kıldırtmıyor. Şehitler arasına aldırtmıyor. Efendim hikmeti nedir diyorlar? "O kendi nefsi için savaşıyordu Allah için savaşmıyordu ki" diyor. Resulullah dahi sorgu sualini evvelinden yapıyor. Yahut o orada onun için öldüğü için sorgu-suali var.

Demek ki her ne ki nefsiniz için yaparsanız, nedenini kendiniz dışında bulduğunuz için, Hakk'ta bulmadığınız için sorgu-sualiniz var.

Eğer ahiret dediğimiz yurtta sorgu sualiniz olmasın diye bir şey yapmak isterseniz; Allah için yapın, nimete şükredin, yaşadığınız şeyden dolayı da Allah'a hamd edin; sorgu-sual kalksın.

Onun için Kur’an Azimüşşanda diyor, "ne kadar az şükrediyorsunuz. . " Allah'ı bilmek için de söyler "akıl etmez misiniz?" Veya varlık sıfatlarınızı yerinde kullanmadığınız zaman da sorgu-sual var. Yani aklınızı menfaatlerinize kullanıyorsunuz. Kullanmayın, birazcık da Allah için kullanın. "Akletmez misiniz?" diyor, 100 küsur yerde söylüyor bunu, farklı usullerle. Yani "Beni bilmeye çalışmaz mısınız” diyor " Hikmetlerimizi afakta ve enfüste, içerde ve dışarda göstereceğiz” diyor. Ama biz sebepler dairesine dalmışken, kendi nedenlerimizi bulmuşken, -takdir-i İlahi onlarda da bir hikmet cereyan eder de oraya girmeyeyim- Cenab-ı Hakk'a karşı örtünmüşken, hep kendimiz içinken; bir şey yapmak hiç umurumuzda olmaz, aklımıza bile gelmez. Çünkü nefsimiz o kadar büyümüştür ki nefsimizin kendisi boyunduruk altına girmek istemez.

Bu ibadetler dairesinde çok net görülür mesela yarın oruç tutacağım dersiniz, nefsiniz başlar, ya boş versene! Hani geçen hafta zikrettiğimiz gibi, yok tansiyonu çıkar, şöyle olur, böyle olur. Ha pratiğini çok yapmışlarda olmayabilir o başka. Namaz kılacak sabah, daha erken biraz daha yat der. Yani nefsiniz sizi rahat bırakmaz. Allah için yapacağınız bir şeye engel olur.

Onun için Hz. Ali'nin çok güzel bir sözü var, "Hayır işlerinde aceleci olun" diyor. Çünkü nefsiniz araya girerse bir daha yapamazsınız.

Yani buradaki nefisten kastım, nefis kavramsal olarak, şahıs manasına gelir. Ama bizim burada kast ettiğimiz nefis, nefs-i emmare üzerinde ki şahıssal düzeyimiz. Nefsimizi istila etmiş, ruhumuzu istila etmiş; şahıssal düzeyimiz. Nedeni hep dışında olan, hırsıyla, şehvetiyle, öfkesiyle, kiniyle, nedenini hep dışarıda bulan nefis. Bir ateş parçası olup da içine ne atarsan at isteğini her yerine getirişinde bir başka neden bulan bir başka şeyde kendini bulan, bir ufuktan bir ufağa koşan nefis... Kendinde noktalanıp ve noktada da Hakkı bulmaya çalışmayan nefis.

Allah öyle nefisten bizi uzak eylesin diyeyim ama çok zor bir şey! Niye, çünkü insan olmanın gereğinde yatan bir şey; zorunlu... Çünkü her şey zıddı ile idame edilir, ikame edilir, idare edilir, insan kendi varlığında zıtlıklarıyla ilerler. Yani hem sizi kötülüğe meyil ettirecek bir varlık var, hem de içinizde iyiliğe meylettiren bir varlık hâkim; o da ruh. Ruh hep iyilik ister, nefs-i emmare içgüdüleriniz hep kötülüğünüzü ister. Yani hep Haktan örtünmeyi, hep kendi ihtiyaçlarının karşılanmasını ister.

🙢      "İtaat edin. Türlü ve bozuk yollara ayrılmayın, Allah'ı birleyin. "

Buradaki birleyin Allah’ın tekliğine iman edin anlamında olursa Amenna! Yoksa fizyolojik olarak eşyayı alın Allah-u âleme taşıyın ve bütüncül bakışa taşıyın anlamına kadar giderse çeviri hatası vardır demek zorunda kalıyoruz, çünkü Bir olanı zaten birleyemezsiniz. Dışına çıkamıyorsunuz ki kalkıp onu başka bir şey ile birleyesiniz. Zaten her şeyin üzerinde Bir, Vahidiyet sıfatı gereği. Vücut sıfatlarından Vahidiyet sıfatı gereği. "Allah'ı birleyin ve hiçbir zaman O'na şirk koşmayın. "

Bu şöyle bir şey; bu günümüzde tevhid dediğimiz şeyi anlatıyor. Tevhid dediğimiz şeyi aslında özetlemiş. La İlahe İllallah diyor. Allah'ı birleyin ve O’na hiçbir zaman şirk koşmayın yani Allah'tan bâşka İlah yok. Yok İlah, var Allah. Burada Yok İlah deyince kâinat kuvvetlerini ilahlaştırmayına kadar yorumlar gidebilir ama burada kastetmek istediğimize geleyim.

Tevhid iki türlüdür. İki vechesi vardır demek daha doğrudur. Birincisi teşbih, ikincisi tenzih

Tenzih ve Teşbih

Tenzih, ayırmak, lügat manası ile takdis etmek kutsamak, ayrıştırmak manasına gelir. Yani "Ben Seni bundan tenzih ederim" derken ondan ayrıştırıyorsunuz ama bu zihinsel olarak yaptığımız bir şeydir yani akli olarak yaptığınız bir şeydir. Ve bu bağlamda dedik ya bidat helali haram kılmak, haramı helal kılmak ama bidat vardır ki fikrinde bidat vardır. Yani yeni bir görüş çıkartmıştır ama dinle alakası yoktur. İşte konumuz burada devreye giriyor. Mesela Allah-u âleme zaman ve mekân izafe etmemek için bir görüş vardır derler ki;

"Allah ne yerdedir ne gökte, ne sağdadır ne solda, ne yukarıdadır ne aşağıda, ne dışardadır ne içerde. "

Niye? O'na mekân izafe etmemek için böyle bir tenzih görüşü ortaya çıkmış. Aslında Kur’an ayetlerine baktığınız zaman bunları olumlayacak ayet göremezsiniz. "Her nereye bakarsan Allah'ın vechi oradadır "diyor."Allah Muhit'tir "diyor,"Allahdiri’dir” diyor,“Rableri onların üzerindedir" diyor, "Biz insana şah damarından daha yakiniz" diyor. "Nimetlerin kendisini Biz size vermiyor muyuz" diyor. Vermiyor muyuz derken yukarıda birisi vermiyor. Bir güneşi var kılan, bir meyveyi biçime getiren, kendisinde varlık veren, Cenab-ı Hakk’ın kendisidir, kudretinin eseridir.

Günümüz diliyle söylerseniz enerjinin eseridir. O kudretin eseridir ve Cenab-ı Hakkkendinde ayrı olarak yaratmıyor. Ona bir varlık olarak, bir sıfatının bir tecellisi olarak biçim veriyor. Ve bu bağlamda baktığımız zaman tenzih dediğimiz şey, bu gibi bir konuşma olmuş. Mesela fıkra gibi anlatmak gerekirse, bu konuyu biraz dallandırıp budaklandırmak ve tam kemâlatını erdirmek için söylüyorum. Bir gün Nasreddin Hoca, hocanın vaazını dinlemeye gitmiş hoca da söylüyor ne yukarıda ne aşağıda, ne sağdadır ne solda, ne içerdedir ne dışarıda… Nasreddin Hoca patlamış artık dayanamamış, hocam, hocam demiş, yok diyeceksin de bir türlü diyemiyorsun! Bu söz üzerinden Fransız bir kişinin bir ateistin sözünü duymuştum, aynı Nasrettin Hoca'nın dediğine çıkıyor; bir şey ya bir şeyin içindedir ya da dışındadır, ya yukarısındadır ya aşağısındadır, ya sağındadır ya solundadır, eğer böyle bir şey değilse o şey yoktur!

Arkadaşlarımdan, kardeşlerimden bir tanesi de diyor ki; yahu bu adam doğru, böyle ise böyledir. Neyse dayısına gidiyor söylüyor, dayısı da evet diyor, doğru söylemiş ama o sözü yanlış biliyor, o sözün bir de devamı var demiş. Ne yukarıdadır ne aşağıda, ne sağdadır ne solda ama Her şeydedir. Çünkü her şeyde olanın sağı solu olmaz ona yön veremezsiniz. Çünkü zaten bütünün kendisinde olanın yönü olmaz. Bakın bütünün kendisinde bütünde olan olarak var olanda zaten sağı solu, yukarısı aşağısı olmaz, yönü olmaz, her varlığın üzerindedir. Havada, suda, toprakta, yediğinizde, içtiğinizde, gördüğünüzde; her şeyin üzerinde olan ve buna tenzih diyoruz.

Bunun üzerinden yukarıda bir Allah inanışı tenzih değil, onu söyleyeyim. Hani Allah'ı bir kenara atıyoruz her şeyden münezzehtir diyoruz, her şeyden münezzeh olan bir Allah inanışı İslâm’da yok. Ben de öyle biliyordum, yukarılarda diye ama hayatın kendisinde görünce kurtuldum.

Allah dediğimiz varlık, her şeyin üzerinde külliyatıyla var olan varlıktır ki sıfatı ve esmasıyla var olarak Kur’an’ı Azimüşşanda Rabbül âlemin diye zikredilir. Sıfat ismi Rabbül âlemindir, Zatının ismi Allah'tır, Kendisinin çağırılmasını istediği sıfatı Vahidiyet sıfatıdır.

Vahid. Vahid, tek ve Bir olan. Yani şahsında tek ve bütün varlıkta da Bir olan, Vahidiyet sıfatına bürünmüş çünkü varlıkta bir olunca. Onun için varlığı kalkıp onunla bir edemezsiniz. Zaten Bir'dir.

Hemen arkasından; "Yarattığı hiç bir şeye benzemeyen "

Ve hemen arkasından bir sıfat daha;

"Kıyam-ı bi Zatihi", yani Zatiyle ayakta demektir.

Yani bu şu demektir; nedeni kendinde olan. Yani, nedeni başka bir şey olmayan, kendi varlık nedenini kendi dışında bulmayan, kendi varlık nedeni yine kendi olan.

Bu sıfat sizi şu Esmaya götürür, Samed.

Samet esması nedeni kendinde olan demektir. Nedeni kendinde olarak var ettiği için her şeyi, her şeyin kendisine ihtiyacı olan demektir. Vahidiyet ve Kıyam-ı bi Zatihi, Samed esmasını da aynı anda esma düzeyinde zikretmiş olursunuz. Çünkü Samed esması bir taraftan vahidiyete bakar, bir taraftan da Kıyam bi Zatihi ye bakar. Velhasıl kelam durum bu iken Allah'ın ihsanı ile bir varlığın kendisini bu şekilde var ederken Tenzih diye yukarıya atarsanız, uzaklara atarsanız, kendinizden ve bütün âlemden dışlarsanız, o zaman ona yer ve mekân isnat etmiş olursunuz. Bütün varlığın varlığından dışladığınız bir varlığa varlığının tecelli ettiği mahallin dışında bir varlık isnat etmiş olarak, zanna düşmüş olursunuz. Ve bu zan bidattir. Çünkü Allah’ın böyle bir sıfatı yok. Her şeyde olanı her şeyin dışına atamazsınız. O sadece hakikatte sadece kendinizi perdelemiş olursunuz. Ve böyle bir görüş var.

Bunun hemen akabinde Teşbih dediğimiz bir konu var.

Teşbih dediğimiz çok enteresan bir şey Cenab-ı Hakk’ı benzetmeler yaparak anlatmaktır. İşte Allah sana görme vermiş, görme üzerinden Cenab-ı Hakk’ın görmesini anlayabiliriz gibi yorumlara gidilebilir. Ama bu teşbih işini biraz zorlamaya götürmüşler; bazı vücut ehli olsun, bazı zevk ehli olsun diyeyim, biraz zorlamalara götürmüşler ve zorlamalar şunlar; bütün âlem Allah'ın vücududur demeye kadar gitmişlerdir. Takdir-i İlahi insanın kendisini Hakk'laştırması demektir ki bu da şu demektir teşbih yapayım derken ki bunu da söylerken büyük bir cesaret ile söylüyorlar, şöyle diyorlar; mademki Hakk'tandır her şey ve her şeyin üzerindedir; o halde bütün âlemin kendisi Allah'ın vücududur aynı zamanda, demeye kadar gidiyor. Bu aynı zamanda Cenab-ı Hakk'ın sonsuzluğunu kâinatın üzerinde sınırlamak demektir. Yani bu şekilde bir zanna doğru da gidiş olmuştur.

Yani bütün kâinat Hakk'dır derseniz Cenab-ı Hakk'ın sonsuz varlığına biçim vermiş olursunuz. Muhalefet’ül lil havadis sıfatına muhalefet etmiş olursunuz. Kâinatın nedeni kendinde değildir, nedeni kendinde değil, birbirileriyle bağlı olarak Cenab-ı Hakk her şeyi var ettiği için, koşullar dediğimiz şey bütünselliğin içinde cereyan eder ve o bütünselliğin içinde vardır. Ve o var etmenin bir âdetidir ve o var etmede sebeplere bakar da Hakk'kın kendisini suretlerde görmeye çalışırsak ve suretleştirirsek, kâinatla da sınırlarsak, Allah-ü Teâlâ’nın lütfu ihsanını ve Cenab-ı Hakk’ın sonsuzluğunu sınırlamış oluruz. Çünkü kâinat sınırlı bir dairedir. Hem sınırları vardır, hem şekli şemali vardır. Hem Muhalefet’ül lil havadis sıfatına muhalefet etmiş oluruz hem de Kıyâm bi-zatihi sıfatına muhalefet etmiş oluruz.

Çünkü Cenab-ı Hakk kendi nedeniyle vardır, kendi varlığıyla vardır. Kâinat kendi varlığıyla var değildir. Her şey birbiriyle vardır. Neden olarak baktığınızda da nedeni Allah'a dayanır.

Yani isterse kâinatı yok eder ama ihtiyacı yoktur.

Bunu ruhani tecrübeleri olan arkadaşlar şöyle anlatıyorlardı. Takdir-i İlahi bazı bedenlerini terk eden astral yolculuk diyorlar ya budistler falan -bizde de gezginciler derler- bizdeki gezginciler onu şöyle anlatıyorlar. Bedeni terk ettiğinizde bedene ihtiyacınız kalıyor mu, yok. O zaman bedeni nasıl Sizleştirebilirsiniz? Burada karıştırılan, Cenab-ı Hakk’ın kendisi ve tavırlarıdır. Nasıl ki bazıları da daha ileri gitmişlerdir, mesela kâinatı Allah'laştırdıkları gibi sıfatlarda da ondan ayrı gayrı görmemeyi yeğlemişlerdir.

Mesela, Allah'ın görme sıfatı vardır, aynı zamanda Allah'ın Kendiliğidir. Allah'ın duyma sıfatı vardır aynı zamanda kendiliğidir. Bu gibi söylevlerde bulunulmuştur. Bu söylevlere bakıldığında da bir sürü hatalar görülmüştür.

Kendi üzerinizden bakınız, görme bir sıfattır, sizin kendiliğiniz değildir; ama gören sizsinizdir. Bakın görme bir sıfattır sıfatın kendisi kendiliğiniz değildir ama tavır olarak gören sizsinizdir. Allah görendir deriz ama mesela göz siz misinizdir? Değildir. Görme sıfatı sizmisiniz dir? Değildir. Ama gören sizsinizdir. Onun için şöyle demişler;

"O değil Ondan gayrı da değil".

Aslında teşbihin özü de budur.

Teşbihini yaptığınız şeyde o değil ondan ayrı-gayrı da değil ilkesine çok dikkat etmek gerekir, çünkü onlaştırırsanız Allah'ı onunla sınırlamış olursunuz. Bunu bazıları daha da ileri götürdü; Allah'ı kişileştirdiler ki İsa ve Meryem zikrinde biliyoruz. Yahudiler Uzeyr'i Allah'ın oğlu edindi, Hıristiyanlar ise Hz. İsa'yı ve Meryem'in de Allah'ın kızı olarak kabul ettiler. Bazı geleneğimizden gelen insanlar da Hz. Ali Efendimizden tutun birçok evliyaullahı ilah edinmeye kadar gider bu iş. Yani kişileştirme vardır. Zaten Allah-u Azim-üş şan bunu yasak eder Kur’an'da, yani teşbih yapayım derken iş çığrından çıkıyor.

Ama burada kastedilen teşbihi ve tenzihi nasıl yapmamız gerekiyor?

Tenzih ve teşbihin ortak noktada buluştuğu bir yer vardır. Esma tecelliyatı.

Esma tecelliyatına geldiğiniz zaman hem tenzihte hem teşbihtesinizdir. Er-Rahman diyorsunuz, mesela bir manzarayı seyrediyorsunuz, Rahman sıfatı doğa sıfatıyla alakadardır, Cenab-ı Hakk’ın genel rahmetidir, doğada kendisinin yasalarla tecelli etmesidir, bu noktada doğaya bakıp Ya Rahman ne güzel yaratmışsın, dediğimiz zaman o güzel dediğimiz şeyi görmezsiniz mesela. Esma sizde sebebe âşkın bir bakış getirir.

Mesela sizin üzerinizden alalım; benim ismim Halil, tanıyan insanlar Halil esması ile beni kast ederler ama esma benim yerim belli olsun diyedir. Mesela kardeşim Ali, ben ona Ali diyorum ama isim sadece onu işaret etmek içindir. Ali sıfatının hakkını gösteriyorsa, artık Ali’nin içeriğini ben ne ile doldurduysam ona Ali diyorumdur. Yahut da o sıfatın gereğinde biri onu zikrettiği zaman bizim Ali'yi söylüyor derim. Yani isimle aklımda uyanan o kişidir. Yani bir imgedir. Ve bu noktadan baktığımızda Allah'ın lütfu ihsanı ile Rahman dediğiniz zaman Rahman'ın bir tavrını bir sıfatını zikrediyor olarak teşbih ediyorsunuz esmada. Ama esmanın kendisiyle de Cenab-ı Hakk'kın zatını işaret ederken sebepleri olumsuzlaştırmış olduğunuzdan Allah'u âlemi sebeplerden yana tenzih etmiş oluyorsunuz.

Mesela bunu şöyle anlatayım daha basite indirgeyeyim. Mesela çocuğunuzun rızkını verirken “annem bana rızkımı verdi” dese doğru olur. Ama çocuk biraz daha bilinçli olsa “Cenab-ı Hakk'tır bana rızkımı veren” dese orada rızık veren olarak Allah-u âlemi zikretmiş olsa, sizi bir taraftan olumsuzlarken Cenab-ı Hakk'kı bir taraftan sizin ameliniz üzerine olumlamış olur. Tenzih-teşbih dediğimiz de böyle bir şey.

Tenzih sebeplerden dolayı değil, Hakkın kendisini müşahede etmek; sebeplerde ve sebeplerin kendisinde Hakkı sınırlamamak anlamına gelir.

Tenzih iki türlüdür.

1.      Hakkı hiçbir şekilde sınırlamayacaksın,

2.      Hakkın kendisini her şeyin üzerinde sebepleri âşkın olarak müşahede edeceksiniz.

Bunu yaparken de Esmalarla Ayetlerde yaparsanız bu da teşbihiniz olur.

Ve esmaların kendisi hem tenzihdir hem teşbihtir.

Tenzih olmalarının sebebi Cenab-ı Hakk’ın zatını işaret ettikleri için tenzihtir. Er-Rezzak diye rezzakı işaret edersiniz aynı anda sebepleri görmezsiniz ama aynı anda rezzak derken esmanın kendisinde Allah'ı teşbih edersiniz. Esmanın kendisinde yani Rezzak dediğimiz kavramın kendisinde Allah'ın kendisini teşbih etmiş olursunuz. Yoksa esmanın kendisinden de münezzehdir O. Bir tavrını okumuşsunuzdur.

Yani size Halil demişler diye yahut da İbrahim demişler diye yahut da Ahmet demişler diye Ahmet değilsinizdir. Çocukluğunuzdan beridir o isimle zikredildiğinizden dolayı o isimdir.

Ve Allah tavırlarını isimlendiriyor. Bu tavrıma Rezzak deyin, bu tavrıma Kadir deyin, bu tavrıma Aliyy deyin; yani beni esmalarımla tenzih ve teşbih edin.

Mesela âlemi ne yarattı? Müsavvir esması gereği okuduğunuz zaman takdir-i İlahi bir ateist olarak okuduğunuz zaman, sebepler dairesinde neticeler doğrultusunda, şu kimya sebebiyle, şu fizik sebebiyle yani şu yasalar sebebiyle varız, tesadüfle varıza kadar gider bu iş. Yani bilindik bir konudur üzerinde durmuyoruz. Sebepler dairesinden okumaktır, eşyanın tabiatına bakmaktır bu söylediğimiz hadise. Ama iman dolu bir nefes yaratıcısına bakar ve Ya Rabbi ne güzel yaratmışsın der ve derken sebepleri görmez sebepleri olumsuzlar. Her şeyin üzerinde olan Rabbini zikreder. Uzakta olan Rabbini zikretmiyor “ne güzel surete getirmişsin” derken; karşısındaki varlıkmışcasına, kendisine dışsal olarak onu müşahede ederek onu zikreder. Ki Hz. Resulullah onun için şöyle söylüyor;

Cebrail kendisine soruyor, “İhsan nedir?” diye,

Allah'ı görürcesine ibadet etmektir, diyor.

Ve Hz. Ali'nin güzel bir sözünü zikretmiştik;

Biz Allah'ı bu gözlerle değil, çünkü bunlar duyu gözleri, çünkü bu gözler ayrışıklığı görür, yanyanalığı görür, üstüsteliği görür; bu gözlerle değil; iman dolu gözlerle görürüz. İman dolu gözler ayrılık görmez, iman dolu gözler bütüncül bakar ve o bütüncül noktada esma içeriğiyle baktığı zaman da sadece Hakk'kı görür. Müşahit olarak bakar. Birisi rızkını verdiği zaman o vermemiştir. Rabbinin verdiğini çok iyi bilir. Hani biraz önce sorgu sual kalksın diye sebepleri değil Hakkı görün dediğimiz noktadan bakarsanız. Ve yahut da bir işi olduğu zaman o işinin failinin Allah olduğunu bilir. Ve yahut da bir şey öğrendiği zaman öğretenin muallim değil, gerçek muallimin Allah olduğunu bilir ve Allah'a teşekkürlerini sunar. Beşikten mezara kadar Allah-u âlem size ilim öğretiyor ama buna sebep annenizdir, öğretmenlerinizdir, hocalarınızdır, onlardır bunlardır. İlmi Allah'tan mı bileceksiniz -ilim sahibi Allah çünkü-, yoksa sebeplerden mi bileceksiniz? Yani bütüncül bir bakış açısı kazanmak istersek ilkeleri var.

Âlim esması; Âlim olan Allah mıdır, hocanın kendisi midir? "Doğru bilgi nerede olursa olsun onu gidin alın, çünkü onu size Allah vermiş olacaktır. " "Siz öğrenin, bilmediklerinizi biz size öğretiriz" diyor. Ve bizlerin bildiği ise sadece bilmediğimizdir. Çünkü bilen Allah. Bilmiyorum derken tevazu ile bilmiyorumu kullanmadım. Yahut çok az biliyoruz o yüzden bilmiyoruz manasında değil.

Bilen Allah iken kul bilmez.

En basiti bir yerde oturun konuşun yani benim gibi gevezelik yapın. Ardarda konuşun ve konuşmanız üzerinden kendinize dönün nasıl konuşuyorsanız bakın. Ben iki şeye çok şaşıyorum birincisi yumurtadan tavuk çıkmasına sadece dışarıdan bir enerji alıyor 21 derece bildiğim kadarı ile sadece o ısı ile besleniyor ve form değiştiriyor. İnanılmaz bir şey ya. Dışarıdan hiç bir şey almadan, kendini yiyip bitirerek form değiştiriyor, bir de konuşma; başka büyük bir mucize aramaya gerek yok. İnanılmaz bir mucize, yani belagat ile konuşmak; çünkü konuştuğunuz zaman düşünün, hemen o anda ben mi konuşuyoruma kadar gider bu iş.

Ben bunu Efendiler üzerinden anlatayım. Efendiler bu dersi vermek için şöyle söylemişler; iki göz bakar; bir olan görür. İki kulak duyar ama bir olan duyar. Bunu Yunus'un dilinden söylersek; Süleyman'dan içeri Süleyman varmış diyor ya. Yusuf’tan içeri Yusuf, Süleyman'dan içeri Süleyman varmış. Yani her sıfatın üzerinde asli olan, tecelli eden kimse; onun tecellisi söz konusu. Ya O’nu göreceksiniz ya da sebepler dairesinde O’nunla yaşayacaksınız. Ve tasavvuf dediğimiz konu bu noktada devreye giriyor. Allah ile yaşama sanatı.

Geçen hafta rızayı zikretmiştik. Eğer hatalarımız olursa yine hatalarımızla ona dönüşü zikretmiştik. Mesela günahı unuttuk bu arada insan günah işlediği zaman ve tövbe ettiği zaman o da onun kefareti olur demiştik. Bilmeyerek bir hata ettiniz eğer tövbe ederseniz o, onun kefareti olur. Ahirette sorgu-sual yoktur artık. Bunun için bir örnek bile vermiştik. Hani hep zina eden bir arkadaş sabahları kalkıp yalvar-yakar oluyormuş Allah'ım ben günah işledim sen affeyle diye. İkide birde böyle yapıyormuş ama Allah kabul ediyormuş duasını. Velhasıl kelam melekler artık Ya Rabbi her tövbesini kabul ediyorsun bunun hikmeti nedir bunun.

Kulum sadece bana sığınıyor, benden dileniyor.

Çünkü af ve mağfiret esmaları tecelli ediyor, merhamet esması tecelli ediyor, Mevla esması tecelli ediyor ve “sizler eğer günah işlemeyen bir kavim olsaydınız yok edilirdiniz ve günah işleyen ve işlediği günahtan bana sığınan bir kavim olarak yaratılırdınız” diyor Allah.

Ama kendisine tövbe edecek. Ama bu; hata işleyin günah işleyin de sonra tövbe edin anlamına gelmez, onu da söyleyeyim. Burada kastedilen Cenab-ı Hakk’ın af ve mağfiret esmalarının o yakarışta, o pişmanlık esnasında en yüksek derecede kulu üzerinden tecelli etmesidir. Çünkü kulluk derecesinde seyredilir Hakk. Kul kulluğunun perdesinde Hakk’ı müşahede eder, ama iman dolu bir nefesle müşahede eder. Evet, bir günah yapmış ama iman dolu bir nefes ile pişmanlık duyuyor ve Cenab-ı Hakk’a geri sığınıyor; Ya Rabbi affet! Affet dediği anda af esması tecelli eder. Mağfiret buyurur. Gaffar, Gaffur. Rabbin, Rububiyet sıfatlarıdır bunlar. Bunlar da yaptığımız günahlar ve hatalar üzerinden tecelli ediyor. Hadi onu da boş verelim, hatası olmayan insanın vicdanı olur mu?

Eğer vicdanımız olmasa sınırlarımızı bilmeyiz, haddimizi bilmeyiz. Sınırlarımızı haddimizi bilmemek demek Hakkı hakkınca yaşamamak demektir. Çünkü Cenab-ı Hakk'ın kendisi kulunun üzerinde haklar üzeri tecelli eder. Bir insan haklar üzeri yaşamaz ise gaflet perdesi üzerinden kendine örtünür ve kendi nedenlerine dalar. Kendi nedenleri de nefsinin nedenleridir, hevalarının nedenleridir. "Nefislerini İlah edinenler ” diyor.

Ve tenzih ve teşbih konusuna baktığımız zaman âlemi Allah yapmaktan tutun, kişileri Allah yapmaya kadar; kâinatın kendisini, tabiatın kendisini Allah yapmaktan tutun, kişilerin kendisini Allah yapmaya kadar uzuyor. Aslında teşbih, tevhidin kendisini tanımlamak dersek, tenzih her şeyi Hakk görmek değil, her şeyde Hakk'ı görebilmektir. Ve hiç bir sebebiyle ne eşyanın tabiatı gereği ne de bir kişinin varlığı gereği isterse kudret üzere olsun Cenab-ı Hakk’ı onda sınırlamamaktır. Çünkü putperestliğin temelinde sınırlama vardır. Ne yapılıyor, bir put yapılıyor, ona ilahlık kuvvetleri yükleniyor. Ve hiç bir kişi hiç bir nesne Allah ile aramıza Allah olarak girmesin. Yani yaratıcı bir sebepmiş gibi girmesin. Eğer girerse kendi özünüzde olan Rabbinizi örtünmüş olursunuz. Kâinatı Hak edindiniz, hadi İsa'yı da Allah edinelim, hadi Musa'yı da Allah edinelim, hadi Peygamber Efendimizi de Rab olarak Allah edinelim; kendileri onları ilahlaştırırken ilahlaşma sıfatları üzerinden kendimizdeki Hakk’a gaflet perdesiyle kapanmış oluruz.

Yani kendimizi sınırlamış oluruz.

Ve bu bağlamda Cenab-ı Hakk sınırsızlık istiyor.

Mademki her şey Allah'ta başlıyor Allah'ta bitiyor o zaman ne bir nesnede, ne bir kişide sınırlama hakkımız yok.

Onun için teşbih dediğimiz bir kişide yahut da nesnenin eşyanın tabiatında beşerin tabiatı üzerinde Cenab-ı Hakk’ı sınırlamak değildir.

Ve yahut da tenzih dediğimiz zaman, uzaktaki bir Rabbe iman etmek değildir.

O zaman ya Yahudileşiriz ya İsevileşiriz. Birisi kişileştirdiler, nesnelleştirdiler, eşyanın tabiatına döktüler işi. Diğerinde ise eşyanın tabiatından uzak tutmak için yukarılarda bir yere koydular, biz de onun seçilmiş halkıyız, halifeleriyiz, elimizden geleni ardımıza koymayıza kadar gitti bu iş. Yahut aynı yahudiler bizde de var fark etmiyor ki yukarıda bir yerde Allah var ama ben burada serbestim nasıl olsa beni görmüyor diyerek işine devam ediyor, nasıl işse?

Burada olumsuzlama noktasında bir şey söylemiyorum, söylemek istediğim şey şu; Yahudilik bir zihniyettir, Hiristiyanlık bir zihniyettir ve bu din özlü bir din olduğu için bu dinin kendisinde de aynı görüşler çıkıyor. Yani zihniyetin kendisi çıkabiliyor. Onun için bir ırka yahut da bir görüş sahibine Yahudidir, Hıristiyandır diyemiyoruz. O aklı başka yerde gördüğümüzde o da öyledir.

Ama İslam dini öyle değildir, İslam dini fıtrat dinidir.

Her şeyin fıtratında Hakk’ı görmenin dinidir. Suretleri Hakk yapma hakkınız yok, ama suretler üzerinde tecelli eden varlığı seyretme hakkınız, müşahede etme hakkınız var.

Bunu kendimden anlatayım, bir gün babamın yanına gidiyorum, Efendi Hz.'lerinin yanına oturdum, “ne yapıyon” dedi, “baba malumunuz” dedim, o da şöyle bir baktı. “ Allah'ın malumu oğlum bize ne malum. ” Ben de içimden dedim; Allah'a söylüyorum. Çünkü biraz sonra konuşmaya başlayınca; Veli kulumun dili olurum noktasından konuşmaya başladı.

Burada ben O’nu Allah olarak görmüyorum ama Onun üzerinde tecelli edenin Allah olduğunu gördüğüm zaman Eyvallah diyorum. Çünkü içimi dışıma çıkartıyordu. Ne konuşursa konuşsun ya benim bir sıfatımdı ya olumsuz bir noktamdı ya oramdı ya buramdı. . . Yani ondan bir kaçış yoktu. Yani öyle bir sohbet açılıyordu ki o sohbetin konusunda sadece senin konuşulduğunu görüyordun ve kaçarın yok! Yani Hakk'la karşı karşıyasın, kelamında müşahitsin, bana görün, kelamında müşahit olalım. Bana görün! Ulaşabilirseniz nurunda müşahit olun. Bana görün!

Ama neyinde görün? Rabbül âlemin olan her varlığın üzerindeki tecelli edeni görün.

Onun için diyor “Allah'ı birleyin” diye ama Allah'ı birleme diye birşey yok. Bir olarak Allah'ın zatına iman edin ama bütün âlemde de Cenab-ı Hakk’ın tecelli ettiğini görün. Onun için Tevhid, bir daha altını çiziyorum, her şeyi Allah görmek değil her şeyde Hakk’ı görebilmektir. Allah-u âlem'in kendisini kalkıp da eşyanın tabiatında sınırlamak bu teşbih noktasında sınırlamak değil. Her şeyin üzerinde Cenab-ı Hakk’ın tecelli ettiğini müşahede etmektir. Sebepler dairesinde eşyanın tabiatını yahut da kişileri kalkıp da Cenab-ı Hakk’ın kendisini onlarla sınırlamamaktır. Tevhidi bu şekilde idrak edersek fazla bir problem çıkmaz.

Niye?

Allah diye bildiğiniz kişi yanlış bir şey yaptığı zaman, Allah'a imanınızı yitirmezsiniz.

Kâinatı Allah bilip de kâinat üzerinize kâbus gibi çöktüğü zaman böyle Allah'la ne işim var demezsiniz.

Onun üzerinde Rabbinizin tecelli ettiğini görürseniz kâinatı bir kenara bırakır Allah-u âlem ile müşahedeye devam ederek zevk-ü muhabbete erersiniz.

Çünkü zevk ruhun işidir, haz nefsin işidir.

Eğer sebepler dairesine dalarsanız hazlarınızla yaşarsınız ki gerekli bir şeydir o, bu âlemdeki ilişkiler içindir ama ruhunuzla olan ilişkinizde Hakk’ı müşahede ederseniz; Cenab-ı Hakk ile zevkde olursunuz. Ve bunu müşahede etme haline zevk demişlerdir. Ve bunun başlangıç noktası imandır. Allah bir kulun gönlüne iman verdiyse -yani şüphesiz kendisinden eminlik verme halidir- ve ekstradan bir de sevgi veriyse o kişi illa Allah'ı müşahede edecektir. İstinasız. Bir insan Allah'ı seviyor ise illa sevdiğini müşahede edecektir.

Çünkü aşkın gözü kördür derler ya, hiç bir sebebi görmez, sebepler üzerinde tecelli eden Rabbini görür. Başına ne gelirse gelsin, ister sefa ister cefa fark etmez.

Rabbinden bilir, Rabbinden görür ve Rabbi ile yaşar. Rabbi ile kalkar, Rabbi ile yürür, Rabbi ile oturur, kalkar.

Zaten söylüyor, O'na hiç bir zaman şirk koşmayın Rabbi tenzih edin. Tenzih edin derken itham etmeyin. Mademki her şey Allah’tandır noktasında ithamlar çıkmıştır. Yani kuklamıyız ya da kabahatli olan odur o zaman… Ne diyor itham etmeyin. Çünkü esmalar tecelli ederken esma tecellisi ile beraber onun sıfatları tecelli ederken hiçbir şekilde onu itham etme hakkı yoktur. Ya O'nun hikmetinin seyranına dalacağızdır -zira her şeyi bir hikmet üzerine yapıyordur ya da hikmetiyle zevk edeceğizdir.

Çünkü şöyle düşünün, şer ki şer olmasıyla hayra gebedir, her hayır ki şerliği ile hayrı gösterir.

Bunu da Cenab-ı Hakk Kur’an’ı Azimüşşanda şöyle zikrediyor, “Hak geldi batıl zayil oldu. Batıl yok olmaya mahkûmdur. ” Aslında şu söylev şudur; Hak kendini batıl ile ortaya çıkartıyor; gösteriyor demek.

Batıl zayil oldu. Niye?

Hak kendisinin göstermesi için aracı olarak işini görmüştür, nedenini göstermiştir, nedeninden sonra yok olmaya mahkûmdur.

Cenab-ı Hakk’ın varlığında şer yalnızca araçtır. Şerri yaratmıştır sevmemiştir, aracıdır, hayırda kararlıdır. Onun için Cenab-ı Hakk şerri yarattığı zaman hayır üzere yaratmıştır. Şer olmasa ilim ilerlemez, şer olmasa iyilik doğruluk olmaz, şer olmasa vicdanınız çıkmaz, vicdan melekeniz uyanmaz, şer olmasa iyiliği doğruluğu Furkan düzeyinde yani ayeti kerimeler ve Cenab-ı Hakk'ın buyruğuyla Furkan düzeyinde ayırt edemezsin. . Şer olmasa ya ottuk ya da bir melektik. İnsan olamayız. Ve şer dediğimiz şey kâinatta değil insanın kendi varlığında nefsi emmaresinde doğar. Nefs-i Emmaresinde yani içgüdülerinde doğar. Ve içgüdülerinde doğan şeyi terbiye için Allah-u Âlem Efendiler güzellikler nasihatler lütfu ihsanlarda bulunmuşlar.

Ve devam ediyorum;

🙢      “Hakk’ı tenzih edin, itham etmeyin. Doğruluk karşısında şüpheye düşmeyin. Tasdik edin. Hep birden kardeş olun, aranıza düşmanlık sokmayın. Doğruluktan nefret etmeyin. "

Bunların ortak noktaları nasıldır? Kardeş olmamız.

Kardeş olmamızda ortak noktamız ne olabilir? Hep birden kardeş olabilmek için bir ortak noktamız olmalı. Eğer bir ortak noktamız yoksa kardeş olamayız. Hani yol kardeşi derler ya, ihvan derler. Hz. Resulullah zamanında "Mümin müminin kardeşidir" ayeti indiği zaman ihvanlar yani musahip dediğimiz yani, herkes birbirinin sahibi olsun, birbirinin kontrolcüsü kardeşi olsun diye sarılmışlardır, Hz. Ali'ye gelince de "Ya Resulullah bana kimse kalmadı " deyince de “Ben senin kardeşinim” der. Bu şekilde bir musahiplik sünneti vardır. Bu bağlamda baktığımız zaman ortak noktaya baktığımızda “Mümin, Müminin kardeşidir” ayeti kerimesine dayanır bu. Çünkü mümin Allah'ın varlığından emin olduğu gibi, ahlakından da emin olunan kişidir.

Çünkü Allah'ın varlığından emin olan Allah'ın ahlakı dışında yaşayamaz. İmkân yoktur.

Müslüm müslümin kardeşidir demiyor ama. Bakın altını çiziyorum. Mümin müminin kardeşidir diyor. Allah'ın varlığından emin olan ve ahlakından emin olunan kişi mümindir. Ve müminler niye birbiriyle kardeş olurlar? Mümin müminin aynasıdır Hadis-i şerifiyle de hareket ederek, göreceğizdir ki varlığından ahlakından emin olunan kişiler Allah için birbirlerini severler aynı zamanda… Çünkü onlar Allah'ı seviyorlardır. Allah'ı sevenleri de severler. Ortak noktaları Allah'tır.

Bunu yasalar düzeyinde toplumsal yaşantıda görmek istersek, ortak yaşantımız nasıl gerçekleşir; ortak yasalarımızla. Herkes anlaşır, ortak normlar çıkartılır; yani herkesin hakları verilmiş olduğu zaman ortak yaşayabiliriz. Ama haklar verilmediği zaman ortak yaşayamayız, birbirimizi sevmemize imkân yoktur. Ne zaman ki toplumlar birbirlerinin haklarını verirler haklar üzere yaşamaya başlarlar. İşte yasalarla beraber ortak noktaları olmuştur, o zaman sulhu bulmuşlardır. Çünkü sulh, iradelerde örtüşmek, sıfatlarda örtüşmek ile alakadar bir şeydir. İradeleriniz ve sıfatlarınız birileriyle ortak noktada örtüşmüyor ise orada sulh bulamazsınız. Bütün savaşlara kavgalara dövüşlere bakın, sulhun olmamasının sebebi ortak isteklerinin ortak noktalarının olmamasıdır. Ortak isteklerine baktığınız zaman da menfaatleri doğrultusunda aynı şeyi istemeleri sebebiyledir.

Aynı şeyde ortak istekleri vardır ama oradaki zıtlaşmaları; hep bana, hep bana deyişlerinden kaynaklanır. Yani onu ortak noktada pay edeceklerine hep bana hep bana deyişlerinde de kavga dövüşe, savaşa kadar gider.

İradeler ve sıfatlar örtüşüyorsa; orada sulh olur.

Bunu mesela Kıbrıs'tan ele alın. Senelerdir niye sulh olmuyor? Ortak noktalarını bulamıyorlar. Ortak irade oluşturamıyorlar. Ortak sıfatlarını da bulamıyorlar. O Türk, o Rum, o Hıristiyan, o Müslüman. Bunu daha da ileriye götürelim; bir yerde savaş varsa orada ortak noktalar bitmiş demektir. Bir yerde haklar veriliyor ve ortak kardeşlik ortak paydalarda, fikir ve amelde de haklar noktasında bir paylaşım varsa, orada sulh vardır. Sulhu başka türlü de bulamayız zaten imkân yok.

🙢      "Doğruluktan nefret etmeyin daima Hak yolunun ve yolcularının yani nefsiniz ne kadar muhalefet ederse etsin siz onda ısrarcı olun.

Bu söylevin sonucundan bakarsak bir ayet-i kerimedir der ki,

"Doğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner. "

Bu çok önemli bir ayettir o kadar da açık söylüyor Cenab-ı Hakk; doğru yolda yürüyenlerin üzerine melekler iner. Bir insan bir şeyi doğru bildiği halde kendi nefsi ona muhalefet ediyor diye, istemiyor diye yapmıyorsa, orada meleklik noktasında bir tecelliyat beklemeyin. Çünkü bu ayetteki tefsir şudur; bir taraftan üzerinize gerçekten ruhani düzeyde yaratılmış ruhani meleklerin inmesi söz konusu olur, amenna. Bazı kişiler bunu görebilirler de, amenna. Ama aynı zamanda şu da kastedilir. Sizler eğer doğru yolda giderseniz Allah-u âlemin ilahi sıfatları üzerinizde melekeleriniz olarak tecelli eder anlamına da gelir.

Çünkü melekler, melekeler olarak insanda tecelli ederler. Yetiler olarak insanda tecelli ederler. Sizler doğru olursanız, nefsinize muhalefet ederseniz, Allah'ın doğru olan bir sıfatını göstermiş olmakla ve o sıfatı devamlı yapmanız neticesinde sizin melekeniz olması sonucuyla da, itibarıyla da Cenab-ı Hakk’ın bir sıfatını burada âşikâr etmiş olursunuz. Yani Zikr-i İlahi'yi amelinizle yerine getirmiş olursunuz. Hani Allah'ı bolca zikredin derler ya, lâfzî olarak değil, amelinizle Cenab-ı Hakk’ı zikretmiş olursunuz bu âlemde; O'nun esmasını fiilinizde göstermiş olarak.

Geçen haftalarda bir örnek vermiştik farz edelim ki evladınız bir yanlış yaptı mahkemeye çıktı. Orada yalancı şahitlik mi yapacaksınız, evladınızın yaptığı hatayı mı zikredeceksiniz? Yahut da bunun daha da basiti hani çocuk bir hata yapmıştır, onun hatasını eşler birbirlerine örtmek için yalana başvururlar. Gerçekten doğruyu mu söylemek gerekir yoksa yalana mı başvurmak gerekir? Komşudan bir şikâyet gelmiş olabilir, esnaftan bir şikâyet gelmiş olabilir çocuk üzerinden. Bunlar genelde şöyle yaşanır; ev hanımı eşine söylememeye çalışır, üzerini örtbas eder. Veya mahkemede şahitlik yapacaksa evladımdır, canım ciğerimdir diye yanlış bir şekilde ifade de bulunabilir. Ama Allah-u Âlem şöyle söylüyor,

"Ebeveynleriniz dahi olsa evlatlarınız dahi olsa en yakın akrabalarınız dahi olsa doğru şahitlik yapınız. "

Şimdi burada Allah'ın şahitlik esması doğrulukta tecelli edecek, bir.

Her şeyi doğru bilgilendirmenizle Âlim esması hakkıyla tecelli edecek, iki.

Gerçek hakkıyla zikredildiği için hak esması tecelli edecek, üç.

Adl esması hakkıyla yerini bulacağı için hemen sonrasında hükümle cereyan etmesiyle Adl esması tecelli edecek, dört.

Ve sizin vicdanınız rahat edecek, beş.

Evladınızı kurtarırsını ama eğer imanlı biriyseniz sizin yaptığınız sizi takip edecektir, çünkü vicdan sizin yakanızı bırakmaz. Öyle bir merettir ki hatanız ne olursa olsun bir ömür boyu onunla beraber yürürsünüz. Vicdan melekesi sizi hiç bir zaman bırakmaz; gerçekten iman dolu bir insan iseniz. Çünkü vicdan melekesi imana bağlıdır ve bilmeye de bağlıdır. Bilmediğiniz bir şeyin vicdanı uyanmaz. Yani bir şeyi yanlış bilmiyorsanız siz de vicdan uyanmaz. Yanlış bildiğiniz şey üzerinden vicdan uyanır. Vicdanın bir veçhesi bir taraftan imana diğer veçhesi bilgiye bakar.

🙢      "Daima doğru yolda toplanın. Sevişin aranıza sevgisizlik girmesin. Yaptığınız kötülükleri bırakın tövbe edin. Bir defa yaptığınız hatayı ikinci sefer yapmayın. İçinizi dışınızı temiz tutun. Uğursuz, çıkmaz bataklara düşmeyin. Rabbinizin itaatiyle ruhunuzu besleyin. O'nun kapısından ayrılmayın, O'ndan yüz çevirmeyin. Tövbenizi bozmayın.

Nasuh tövbe ile Allah'a geliniz ayetini zikrediyor

🙢      Gece gündüz Allah'tan yalvarmaktan bıkmayın, yalvararak bana dua ediniz, çünkü Rahmet kapıları ancak bu yolda açılır"

Yolun başı duadır. Dua Allah'ın ispatıdır. Duanın kabulü Allah'ın ispatıdır demiştik. Burada zaten zikretmiş. Allah'a yalvarmaktan bıkmayın çünkü Rahmet kapıları ancak böyle açılır. Aynı zamanda da yalvara yakara edilen duaya.

Allah verdiği zaman;

1.      Allah-u âlemi hem müşahede etmeniz hem de duanızı yaptığınızda üzerinde ki Rab esmaları, Mevla’nın mürebbi sıfatlarının tecellileri söz konusu olur.

2.      Rabbinizi duanın kabulü ile muhabbetine ermiş olursunuz, Görenim, Duyanım, Bak sana Veren'im, sana karşı İcabet Eden'im noktasında Cenab-ı Hakk sizin O’nunla konuşmanız gereği, sizinle konuşmuştur. Yani siz O’nu muhatap almış, O’na hitap etmişsinizdir. Ya Rab! Demişsinizdir, arkasından istekleriniz olmuş, O’nunla konuşmuşsunuzdur ama arkasından da duanın kabulü ile Allah'ta sizinle konuşmuştur. Çünkü duanın kabulü Allah'ın kulu ile konuşmasıdır, kelamıdır

3.      Duanın kabulü, varsa gönlünüzde bir şüphe o şüphenin giderilmesi için bir ilaçtır. Çünkü duanın kabulü Allah'ın ispatıdır.

Onun için diyor, "isteyin ki vereyim." Ne isteyelim. Ne istiyorsanız isteyin ama isteyin. Vallahi vericidir. Bu yaşıma geldim, ne istediysem verdi. Aklınıza ne gelirse... Aklınıza imkânsız diye bir şey gelmesin. Vallahi istedim, verdi. Ya Rabbi şu şöyle olur mu diyordum, pat oluyordu. Geçenlerde hani zikrettim, dualarımın aynı anda kabul olduğunu bilirim. Çocuklara bakıyordum hani şöyle inek yalamış gibi derler ya, Allah'ım bende niye yok dedim Vallahi ertesi hafta çıktı.

Aynı zamanda sünnetullah dairesini zorlamış olursunuz Allah'ın. Sünnetullah dairesinden Rahim sıfatı ile size gönderir. Çünkü Sünnetullah dairesinde Cenab-ı Allah Rahman sıfatıyla tecelli eder. Ama sizin duanıza tecelli ederken Rahim sıfatı ile hususi olarak size icabet eder. Hitap-muhatap ilişkisi birey düzeyinde gerçekleşir. Ferdi olarak gerçekleşir, yani Allah ile konuşmaya başlamışsınızdır. Onun için diyor Rahmet kapıları ancak bu yolda açılır.

Ve niye yalvara-yakara dua edin diyorlar denilirse, çünkü yalvarırken üzerinizdeki saldığınız enerjinin haddi hesabı yoktur. Yani öyle bir nur salıyorsunuzdur ki o nur ile âlemde bir yerleri etkiliyorsunuzdur. Ve o etkilediğiniz şey üzerinden size geri dönülüyordur. Yani siz bir enerji, bir iz bırakıyorsunuzdur, o enerji ile Cenab-ı Hakk'a iradenizi -çünkü üzerinizde ne salıyorsanız iradenizi, bilgilerinizi de beraber salıyorsunuzdur. Hani "söyle bana dostunu söyleyeyim sana kim olduğunu" Çünkü huylar bulaşıcıdır, neden; çünkü biokinetik enerjiden dolayı bulaşıcıdırlar- Ve yalvara yakara; irade koyarak. Resulullah diyor ya "İstediğinizi sabit kılın. " Bilerek isteyin ve isteğinizde ısrarcı olun -Yani şüphe olmasın. İstediğinizi net olarak bildirin. İcabet edileceğini göreceksin. Eğer imanlı biriyseniz hiç şüpheniz olmasın, duanız kabul olacaktır.

Derler ki, bazı duaları burada değil, ahirete bırakın. Senin yaptığın duaların karşılığı diye önüne çıkartılır. Amenna. Çünkü bu zaman koşulları belki kabul etmez belki de nefsinize sebep olacak bir sebep çıkaracaktır o dua karşınıza ve belki Allah'tan örtüneceksinizdir -ki iman eden kişinin örtünmesini Allah istemez- bu sebepten dolayı da takdir-i ilahi duanızı kabul etmeyebilir.

Ama duanın kabulü 3 kişi üzerinde nettir.

1.      Allah'a âşık kul,

2.      Masum kul,

3.      Mazlumun, misafirin, ebeveynin çocuklarına yaptığı dua

Masumanedir, çocuklarına yaptığı dualar. Çünkü arada nefisleri yoktur, kendileri için değil evlatları için istiyorlardır. Yahut da çocuk kendi için değil, masumanece istiyordur onun için kabuldür.

Takdir-i İlahi, evliyanın da duası kabuldür niye biliyor musunuz; Allah ile yakin olduğu için bir sıfatının gereği üzerinedir.

Dua ederken de şöyle isteyin genelde size tavsiyem olsun kardeşçe;

Ya Rabbi, biz senden bir şeyin karşılığı olarak değil, Sen bizim Rabbimizsin diye Sen'den istiyoruz.

Çünkü bir şey isterseniz yaşadığınız şeylere karşılık olarak istediğiniz verilir. Diyor ya, "Bizden dünyalık istediler biz onların yaptıklarının karşılığını dünyalık olarak verdik. Elleri ahirette bomboştur" "Ahirette istediler dünyadan onlara vermedik. Hem dünyalık hem ahretlik isteyene ikisinden de verdik" Ayeti kerimelerdir ve Allah'ın lütfu ihsanı ile âşıkların; bir Allah aşığı görürseniz, Allah aşkı ile yanan; duasını alın. Bir veli görürseniz, duasını alın. Bir masum görürseniz, duasını alın. Bir mazlum görürseniz şer noktasında duasını almayın, hayır noktasında duasını alın. Ve dua ederken de ‘Rabbinizdir’ diye isteyin. Rab sıfatı ile O'nu zikrederek isteyin.

Ve Allah-u Âlem en çok hoşuna giden esmalarındandır; Samed esması ve Elif esması.

Elif her ne kadar kendisi esma olmasa bile kendisinin Zat'ını harf düzeyinde işaret etmek adına ve O'nun tekliğini işaret etmek adına esma olarak kullanılmıştır ve bu noktada O'nun hoşuna giden bir sıfattır esma düzeyinde, onun için Samed esması ve Elif esması ile de isteyebilirsiniz. Ama İsmi Azam'ı da değildir.

İsmi Azam'ı: Allah'ın külliyatında; Allah, zatında; Hayy - Kayyum, fiiliyatında; El-Adl'dir.

Çünkü Allah fiiliyatında Adl’i öngörür, zatında potansiyel hali Hayy ve Kayyum'dur, varlıkta ise kendisine Allah denilmesini ister.

Ve insan üzerinde İsmi azamı ne diye sorarsanız, her kim kendi fıtratı gereğinde hangi Esma-i Has üzerinde yaşıyorsa esması onun üzerindeki Allah-u Âlem'im İsmi Azam'ıdır. Yani kişinin yaşadığı Esma-i hassı Allah-u âlem'in onun üzerinde tecelli ettiği İsmi Azamıdır. Onun için kişiden kişiye ismi azam değişir. Bakın, varlıkta İsmi Azam değişmez, Allah. Zatında Hayy-Kayyum. Allah külliyatta fiiliyatında ise Adl esması ismi azamdır. Çünkü adaletinden taviz vermez Allah. Bütün fiiliyatlarını hak üzere yapar, gerçeklik üzere yapar ve adaleti gözetir. Onun için diyor ki "Yer, gök hak üzeredir" "Yer-gök Adalet üzeredir. " Ve Allah-u Âlem’in bu adalet sıfatını duyuran birçok ayeti kerime zikredilebilir burada.

Ve dua ederken bu sıfatları zikredebilirsiniz. Ama duanızda inancınız kat'i değilse, mümin değilseniz hiç boşu boşuna dua etmeyin. Gerek yok. Allah'a açtığınız zaman avucunuzu karşınızdaymışçasına dua edin ve gerçekten karşınızdadır. Ve isteyin, O isteğinize karşılık verecektir. Ha niye bu kadar net konuşuyorsun derseniz, inancı zikrettim, şüpheyi değil. İnancı varsa yüzde yüz kabul olacaktır. Çünkü inancı olan insanın Allah-u âlem duasını geri çevirmez. Hele bir de masumane ve mazluma bir şekilde dua ediyorsa. Hele bir de sadece Rabbinin kendisinin sıfatı üzere zikrederse... Bir daha söyleyeyim, Ya Rabbi bize şunu ver dediğiniz anda o şeyi bir şeye karşılık olarak verir.

Onun için Allah-u âlemin lütfu ihsanı ile ya Meryem Anne gibi dua edin; hani diyor ya "Ya Rabbi sorgusuz sualsiz veren Rabbim'den istiyorum" noktasında bir zikri var. "Ya Rabbi sorgusuz sualsiz veren Sen'sin" diyor. Bir nimet verecek eğer o nimetinden sorgu-sual edecek ise hiç vermesin kardeşim, bizi cehenneme götürecekse niye isteyelim ki. . Ya Rabbi bunu bana ver ama o bana hayır getirmeyecek ise hiç vermesin daha iyi. Ha öyle bir dua edin ki, Ya Rabbi bir şeye karşılık olarak değil, bize sorgu-suali olmayan bir nimet nasip eyle diye ve Sen bizim Rabbimizsin diye Sen'den istiyoruz. Bunu da Yunus'tan kopyaladım ben. Ama Yunus böyle söylemiyor, Yunus diyor ki, “Ya Rabbi Sen Kerem sahibi iken ben gidip kimden isteyeyim. ” Kerem demek cömert demek Sen cömertken ben gidip kimden isteyeyim. Yani bir sebep araya koymayacaksınız orada.

Ha sebep koymak da şunun içindir sebep koymuyorsanız araya, benim duam kabul olmuyor, araya bir sebep koyayım, kim olsun sebep; Resulullah Efendimiz olsun. Kim olsun sebep; Ehli Beyt Efendilerimiz olsun. Ashab-ı kiram olsun. Sebep kim olsun; Bir Peygamber olsun. Sebep kim olsun; Ya Rabbi bu günde kimi seviyorsan, kimin yüzü suyu hürmetine duayı kabul ediyorsan o olsun.

Aslında bu inancınızın kati olarak yerine gelmesi için bir dayanağa tutunmanızdır. Şimdi o sebebi kendi aklınızda kendi tahayyülünüzde zikrediyorsunuzdur. Şimdi Allah-u Âlem onlara hürmeten verir ama bir taraftan da şöyle bir şey gerçekleşir orada. Ya Rabbi Şunun yüzü suyu hürmetine dediğiniz anda şu dediğiniz kişi kimse, onu duanıza dayanak olarak inancınıza dayanak olarak alıyorsunuzdur ve inancınızda dayanak olarak onu kendinizde motivasyonun bir gereği olarak kullanırsınız, bilmeyerek ve kendi kendinizi motive edersiniz inancınızda. Yani duanın kabulü için kendi kendinizi motive etmiş olursunuz. Bir taraftan kendinizi motive edersiniz, bir taraftan inancınızı beslersiniz, bir taraftan da onun kabulünde şüphesizliğe doğru kendinizi sevk edersiniz. Araya şüphe girmemiş olur, öyle dualarda var. Rabbinizdir diye isteyin. Ya Rabbi Sen benim Rabbimsin ve Rabbim olduğun için ben senden istiyorum. Ve bir şeye karşılık olarak da verme, deyin ve arkasından da isteyin.

Emin olun otopark isteseniz verir araba isteseniz verir. Bir yere gidiyoruz orada yer yok ama Rabbim bir yer ayarlar deyin gidin, Vallahi bir yer ayarlar. Yaşamın dışında bir Allah değil ki. . Ha Allah'la yaşamayı öğrenin dediğim böyle bir şey, dua edin, duanıza icabet edecektir. En sıradan şeylerinize bile cevap verir emin olun. Yeter ki hakkıyla isteyin... Ya Rabbi şöyle bir iş oldu ne olur hakkıyla şöyle olsun. Haksız yere isterseniz bu sefer tokat da yiyebilirsiniz ona göre! Ona da dikkat edin. Birinin belasını isterseniz, şuyunu isterseniz, haksız yere yapılan beddua diyor kişinin sahibine geri döner diyor. Onlara da dikkat edin. Yani hak noktasından istiyorsanız onu isteyin.

🙢      "Bu bataklık âleminden ulvi, "

Bataklık âlemi derken genelde bu gibi kavramları dünya olarak yorumlamışlar, yani dünyadan yüzünüzü çevirin diye. Dünyanın kabahati yok ki kardeşim, güneş doğuyor, yıldızlar geliyor, süslenmiş püslenmiş amenna, bitkisi işini görüyor, vazifesini görüyor; gel bana aldan mı diyor? Nefsiniz aldanıyor ise onun günahı ne? Burası çok önemli bir noktadır. Hep dünyayı suçlarız dünya şöyledir böyledir şöyle olunması gerekiyor böyle olunması gerekiyor falan filan... Burada nefsiniz ona değer veriyordur ve değer verirken burada yani hakkının dışında hak addediyordur, bir kâğıt parçasına para diye müthiş bir değer veriyordur, tabii gereklilik noktasında kullan, ihtiyaçların noktasında kullan ama put edinme.

Cebinde dursun ama kalbine koyma.

Kalbinizde olduğu zaman işte o zaman problem. Paranın bir suçu yok. Bir kâğıt parçası, üstelik biz kendimiz üretiyoruz, gel bana tapın mı diyor? "Kendi ürettiklerine tapınırlar" diyor ya hani. Yani kendi elimizle ediniyoruz, tapınıyoruz sonra da dünyayı suçluyoruz. Yani bir günah keçisi arıyoruz o da dünya oluyor. O bir kedi oluyor, bir ağaç oluyor ondan oldu diyor; değil. Onlar fıtratının gereğini yaşıyor. Biz onların hakları dışında bir hak atfettiğimiz için orada sorun başlıyor. Ve neyimizle sahipleniyoruz nefsi emmaremizle, içgüdülerimizle sahipleniyoruz ve kendimizi orada örtmüş oluyoruz. Bu noktada şerrin başlangıcı âlem değil insanın kendisidir.

Ve insan ne kadar şerre dalarsa -yani bataklığa dalarsa- ve sebebini Hakk’tan görmez ve Hakk için harekette bulunmazsa her zaman kendi günahlarına bir keçi arar. Günah keçisi dediğimiz şey, sebebini orada arar, vicdanını öyle rahatlatmaya çalışır, ta ki vicdanı kör bir kuyu olana kadar hissiyatsız olana kadar. Allah öyle insan eylemesin çünkü o artık insanlığından çıkmıştır. Çünkü artık nedenini yaşamıyordur.

Çünkü eğer insan isek nedenimizi yaşayacağız ki insan olsun.

Yani bir varlık fıtratının gereğini, nedenlerini yaşarsa o varlık olma özelliğini gösterir. İnsan da Hakk için yaratılmıştır. Hakk’ın sıfatlarını yaşamadığı sürece insan değildir. Ha iki ayaklı onlara ne dersek diyelim! Allah onlara iblis diyor. İnsin ve cinninde kendisinde şeytan vardır diyor. Nas suresine gittiğiniz zaman öyle insanlar şeytan olarak gösteriliyor yahut da başka bir ayete gittiğiniz zaman onlar hayvandan bile aşağı olarak gösteriliyor, onlar taş gibidirler taş bile olamazlar diyor, o zaman hangi elbise gelecek üzerlerine iblis yani örtünen, yalan elbisesini örtünen. Onun için şerrin kaynağı insandır ve şerrin kaynağına yani nefsine aldandığı sürece ne huzurunu bulabilir, ne özgürlüğünü bulabilir, ne de nedeni doğrultusunda gerçekten yaşayabilir. İnsanlığını yitirmiş olur.

Onlara insan denilmez yani Tasavvufta onlara insan denilmiyor iki ayaklı iblis deniliyor. Bu çok büyük bir hakirleme çok büyük bir olumsuzlama gibi gözüküyor ama öyle, yapacak bir şey yok. Allah söylüyor, ben söylemiyorum. Kur’an’ı Azimüşşan'a gittiğiniz zaman bulursunuz onu. Ayet olarak yeri vardır.

Onun için bizim nedenimiz eğer insan olmaksa insanlığımız da Hakkı bulup, Hakk’ı yaşamaksa ona gayret etmemiz gerekiyor.

Yani iblis olma hakkımız yok insan olma hakkımız var. İnsan dediğimiz şu beşeriyetimiz noktasında ki görme duyma sıfatlarımızla var olma şekil sıfatıyla bir var olma sıfatıdır amenna. Ama buna insan demezler buna beden elbisesi derler. İnsan dediğimiz manamızdan ibarettir, insan dediğimiz insanlık melekelerimizi işletişimizden ibarettir. İnsanlık melekelerimizin tamamı İlahi sıfatların tecellisine mazhardır. Ve İlahi sıfatların tecellisine sebeptir. Vicdan, akıl, kalp, nefsi emmare dahi terbiye edildiği zaman İlahi sıfatların tecellisine sebebiyettir. Ama terbiye olmaz o bizi istila ederse vay halimize!

Ve diyor ki,

🙢      Rahat, huzur ve selamet evine buradan girilir. Şu bataklık âlemine buradan girilir ve bu yoldan gitmemiz kabildir.

Hangi yolla; tövbe yolu ve dua yolu.

Yani aslında söylemek istediği şu; önce vicdanınız uyanacak, yaptıklarınız bir şey varsa önce pişmanlık uyanacak, pişmanlık olmadan velayet başlamaz diyor. İkincisi yalvara yakara Allah'a dua edin diyor. Çünkü duanın ispatı Allah'a yakinliktir. Niye? Çünkü artık Cenab-ı Hakk’ı sezersiniz. Yanınızda olan bir varlığı artık sezersiniz. Ve bu noktada devam ediyor;

🙢      Rahmet kapıları açılır ve bataklık âleminden ruhani âleme bu yoldan gitmeniz kabildir.

Çünkü vicdanı uyanan kişi nefs-i emmaresini sınırlamaya başlar. İçgüdülerinin haddini görür, insanlık sınırlarını görür ve nefs-i emmaresini sınırlar haklar üzere hareket eder. Haklar üzeri hareket demek helallerdir, çünkü helaller sizin haklarınızdır yaşamanın gerekliliğidir. Ve bu noktada diyor;

🙢      "Şu bataklık âleminden ulvi âleme bu yoldan gitmeniz kabildir, Hakk’a vuslat bu yoldadır. "

Başlangıcı vicdanın uyanışı için tövbe, çünkü tövbesi olan insanın vicdanı uyanmış demektir. Bunu da ayet-i kerime olarak söyleyeyim, "Kendini levm eden nefse andolsun ki " diyor yani kendini kınayan kendine gelmiş nefse ant olsun ki demektir o. Kendini kınayan dediği anda şunu da söylüyor, tövbe eden, geri dönen. Çünkü geri dönmek, yönelmek, rücu etmek anlamındadır. Bu sefer ne sebeplerden, kendisini hataya düşüren, masivaya, Allah’tan gayrılığa; şuurunda, bilincinde, kalbinde kendisinde Allah’tan gayrıya düşüren nedenlerden dolayı Allah'a sığınıyor, Allah'a rücu ediyor. Onun için başı rücudur diyor ikincisi ise o rücu sonucunda yaptığın dualar… Çünkü bakın duada sevgi daha ağır basar, tövbede ise pişmanlıklar, yanış daha çok ağır basar. Dua sevgiyle gerçekleşir. Onun içi dua ederken muhabbetle isteyin. Onun için dedim âşık olanın duası anında kabul olur. Hz. Nuh (a. s. )'a dua makamı da demişlerdir. Hangi nokta da? Çünkü Allah'a âşık bir kul idi. Allah’a âşık olduğu için dua makamı ona verilmişti. Çünkü aşığın duasını Allah kabul eder, hiçbir zaman geri çevirmez.

İşin enteresan tarafı kendi nefisleri doğrultusunda istemez, âşıkların hepsi aşk’tan isterler gerçek âşıklarsa, gerçek âşıklarsa. Çünkü gerçek aşkta kişinin kendi menfaatine isteyeceği hiçbir şey yoktur. Sevdiği kimse O'nun menfaatine ister. O'nun rızası için hep ister.

Bunu Hz. Musa'dan görebilirsiniz;      Ya Rabbi Sen hoşnut olasın diye!

O kadar seviyor ki kendi isteğini görmüyor. Rabbinin rızasını arıyor. Âşık Rabbinin rızasını arar. Eğer aşk dediğiniz şeyde kendi menfaatinizi güdüyor ve kendi menfaatinize bakıyorsanız o aşk, aşk değildir. O bencilce bir şeydir. Orada sevgi vardır amenna ama ben seni seviyorum sen beni niye böyle sevmiyorsun, ha niye böyle yapmıyorsun, o zaman sen sevgide mnfaat arıyorsundur ve orada sevgi yoktur. Orada menfaat vardır. Aşkta ise menfaat olmaz. Sadece sevdiğinizi görürsünüz ve sevdiğinizin hoşnutluğu için iş yaparsınız. İşte o zaman aşk, aşktır. Öyle bir şeye düşerseniz avucunuzu açın ve Allah'tan ne istiyorsanız isteyin. Öyle bir aşka düşülürse emin olun verecektir. Çünkü kendisinin sözü; "İsteyin ki vereyim... "

Hele âşıksa aman Ya Rabbi!

🙢      Rahat huzur ve selamet evine buradan girilir.

Yani cennet. Bunlar aslında cennetin tarifidir. Rahatlık huzur selamet cennet dediğimiz şeyin ilkesel halleri. Yani cennette huriler köşkler değil. Evet, onlar var, ayrı mevzuu. İlkesi ne?

Selamette olmak, yani; gelip geçici olmamak, daim olmak!

Huzur yaşadığın şeylerden daimi, gına gelmemesi, devamlı yaşadığın şeylerde hoşnutluk bulmak. Rahat, rahatı da zaten söylüyor. Sana zorluk verecek koşullar ve zorlanacak hiç bir şey yok. Yani cennete kavuşursun diyor. Kardeşim bu ahireti söylüyor. Bunu nereden bulacağız; değil, gönül evinizi söylüyor. Gönül evinizde o zaman rahatı, o zaman huzuru, o zaman kalıcılığı bulacaksınızdır diyor, selameti bulacaksınızdır diyor. Aslında o zaman İslamiyet’e geçmiş olacaksınızdır diyor. Çünkü selamet İslam’ın halidir.

Selam, İslam.

Ama başlangıcı ne? Tövbe.

Başlangıcı ne? Takdir-i İlahi, dua.

Ondan sonra ne? Kendi nefis bataklığınızdan kurtulup, Hakk’ı hakkınca yaşamaya çalışmak. Aslında bundan sonrası çok önemli, kendi üzerimize dönmek için bir fırsat.

🙢      Öyle bir selamet evi ki her türlü binek orada gözün göremediği her türlü hoşluk oradadır. Bu nimetlerden bıkmaz-usanmaz bol-bol yer-içersiniz. O yerde sizin arkadaşlarınız. Peygamberler, Sıddıklar, şehitler ve Salihler olurlar.

Allah cümlenize nasip etsin.

Hz Ali'nin bir sözü var diyor ki; “Ahirette cenneti bulmak zor değil Allah sudan bahaneler yaratır sizi cennete sokar. İş o ki burada cenneti bulmuş, cennet olmuş ve cennete girdiğinde cennet o kişi ile iftihar eder, şaşılacak şey odur”. Aslında mübareğin sözünü ahiret bağlamında değil bu bağlamda ele almak lazım. Hani bu din ahiret dini dedik ya, yaptığınız amellerin karşılığını burada bulun. Gönlünüz cennet mekân olsun. Cennette Allah gözükmeyecek mi, biz de Allah'ı görmek için çaba sarf etmiyor muyuz?

Cennete girmeden de Allah görülmezmiş. Ayın on dördü gibi görülecek diyor. O halde gönlünüz cennet olsun Rabbiniz üzerinizde görülür. İki bakan gözden, kelamınızdan, "Kulumun gören gözü, konuşan dili, tutan eli olurum" diyor.

“Ahirete işinizi bırakmayın, burada kör olan orada da kördür” diyor.

Bu dinin temel ilkelerinden biridir o. Burada kör olan orada da kördür. Yani söylemek istediği şey şudur. Burada kör olmayın, orada da kör olmayın. Ha burada görecek yaşayacaksınız orada da bunu da gerekçe olarak şöyle söyler; derki, "Önceden gönderdiklerinizi yanımızda bulacaksınız ve yediğiniz, içtiğiniz şeylerin ahirette de biz tadına baktık, bunun tadı bize benzer geliyor diyeceksiniz”. Yani cennet dediğimiz burada yaşadığımızın dışında olan bir şey değildir. Belki bin kat daha fazlası. Ha bak ne diyor hiç bir insan ve cinin elinin değmediği nimetler diyor. Görmediği demiyor, elinin değmediği diyor. Onları biraz sonra zikrederim İnşallah Allah'ın lütfu ihsanı ile.

Bir sorun olacaktı ama arada kesildi kusura bakma.

⯑      Hocam bu kavli dua, fiili dua bahsi var hani Allah’tan gerçekten yana yakıla bir şey istemek ama ardından da hiç bir şey yapmamak samimiyetsizlik olur mu? Yani mesela Cenab-ı Hakk’a yakin olmak istiyorsun ama ibadetten hoşlanmıyorsun, kendini bu konuda zorlamıyorsun namazmış, tesbihmiş gayret göstermiyorsun...

Her duanın kendine ait bir ameli vardır. Bir şeyi istiyorsunuz ama onun amelinin şevkini Allah vermez ise duayı kabul etmemiş demektir. Bir fıkra anlatırlar onun üzerine. Allah-u Âlem fıkradır ama bu konu bahsi için yerindedir. Birisi sabah-akşam kalkıyormuş Ya Rabbi bana zenginlik ver, bana zenginlik ver artık meleklere bile gına gelmiş. Demişler ki; Ya Rabbi Sen ki isteyene verirsin buna vermiyorsun. Takdir-i ilahi orada ki cevap çok güzeldir.

Kulum istiyor da ne bir piyango çekiyor, ne bir şey yapıyor, vericem de bir şey yapsın sonra vereyim.

Yani demem odur ki çalıştığınızdan başka bir şey yoktur diyor. İnsan odur ki dua ediyorsa Takdir-i İlahi ameline de sevk edilir. O şevkte olur, o samimiyette olur ama sevk edilir. Bunun sonucunda duasının kabulü yerine gelir. Ama o şevk o samimiyet yoksa yani duanın kabulüne sebep olacak koşullara doğru gitmiyorsa insan bilsin ki duası kabul edilmemiş demektir.

⯑      O zaman samimiyetsiz olduğu için mi kabul edilmiyor?

Belki ahirete bırakılmıştır diyelim. Eğer imanlı bir insan ise ve o kişiyi örtecek bir şey ile karşı karşıya ise belki ahirete bırakılmıştır. Ya Rabbi bana yakin kıl diyorsa kişi, mutlaka karşılığı verecektir. Ama ummadığı yerden verecektir. Ya Rabbi beni sana yakin kıl, diyoruz. Yakin kılmayı biz nasıl biliriz, kerametvaki olaylarla biliriz. Belki bir duanın kabulü ile biliriz vs. Ama fıtratımız gereğinde bir esma vardır mesela ve o esmamızı hak üzere yaşadığımız zaman hakkıyla yaşamamız sebebiyle aslında Allah bize yakin getirmiştir. Duanın kabulü yerine gelmiştir ama belki de hiç bilmiyoruzdur.

Ama dikkat etmemiz gereken şey şu; tekrar söylüyorum; duanın kabulünü anlayabilmek adına kişiler gözyaşının dökülmüş olması gerek filan der ama işin aslı bir şeye dua ettiniz ama dua ettiğiniz şeye şevkiniz yok ve dua ettiğimiz şeye koşullar oluşmuyorsa o zaman duanın kabul edilmediğine işarettir. Ama siz duada ısrarcı olun devam edin. Resulullah buyuruyor ki, devam edin, devam edin. Yani kapıdan ayrılmayın. Kapıdan ayrılmanız demek benim samimiyetim buraya kadarmış demek. Değil. Ben bu kapıdan ayrılmayacağım, bu kapı açılana kadar devam, zaten onu da söylüyor, Allah'a a yalvarmaktan bıkmayın diyor. Aslında bu şu demek bırakmayında, İlla bir kapı açacaktır. Ama geçen hafta söylediğimiz gibi öyle bir yalvaracak ki sesini biri duyacak. Allah duyuyor da bir kuluna da duyurtacak. Ha bu manen üveysilik düzeyinde olur, manen yaşamda insanın tecrübeleri deneyimlerimiz düzeyinde olur ama illa ki duanın kabulünde bir yakinlik gelir yani. Duanın kabulü zaten yakinliktir. Yakinliğin ilk basamağıdır çünkü.

⯑      Melekler melekeleriniz olarak tecelli eder dediğiniz de Peygamberimize Cebrail’in (as.) gelmesi de öyle midir?

Vahiy 46 cüz'e ayrılır diyor. Rüyalarda geliyordu, karşısında insan olarak geliyordu, bazen kendiliği olarak yani Cebrail melekesi olarak tecelli ediyordu. O düzeyde söylenen sözlerin hepsi Hadis-i Kutsi düzeyindedir. Hadis-i Kutsiler de ayet hükmü taşır. Cebrail’in nuru ne zaman üzerinde tecelli etti nuru kendiliği olarak o zaman Hadis-i Kutsi'ler çok söyleniyordu. Âlemde ayrıca bir Cebrail var tabii ki. O'nun sıfatının üzerimizde tecelli etmesi, nurunun haiz olduğu sıfatının üzerimizde hali itibariyle tecelli etmesi söz konusudur. Çok çok riyazatlarda mesela, çok çok zikri ilahilerde, inanılmaz aşkı muhabbetlerde bu dört meleğin dahi kişilerde Ehlullahda tecelliyatı söz konusu oluyor. Melekesi olarak.

Mesela İsrafil Meleği’nin bir insanda İsrafil melekesi hali olarak tecelli etmesi, sıfatlarının neticesinde inanılmaz kerametler gösterebilir. Yani ilim-i simya dediğimiz eşyaya tasarruf edebilme hâkimiyeti olur. İstediğini istediği gibi âlemde yapabilir. Âlemi değiştirebilir, zamanda oynayabilir, çok enteresandır. Tayy-i zaman, tayy-i mekân bu gibi şeyleri istediği gibi yapabilir. Azrail’de de yapılır da İsrafil de özellikle hiç gözü kırpmadan yapar.

Mesela Cebrail (A. S. ) ın hakikati üzereyse kişi ilim-i irfan inanılmaz yüksek dereceye çıkar. Yani Allah'ın sırları, veliliğin sırları inanılmaz derecede üzerinde tecelli eder, çünkü aynı zaman da Namus-u Ekber'dir, Allah'ın sırlarını taşıyandır.

Mesela Hz. Mikail'in sırrı üzerinde tecelli ederse kimyaya vakıfiyet olur. İnsanların hallerini değiştirebilir, insanların hallerini sevgi ve muhabbetle makamdan makama değiştirebilir, öyle bir tecellisi olabilir.

Tasarruf dediğimiz şey türlü türlü tecelli eder. Ama Hz. Cebrail gibiyse dediğim gibi Hz. Resulullah'ın meleke edinmesi gibiyse inanılmaz derecede bilgi tecelli edebilir; ilm-i ledun dediğimiz. Onun için diyor; "Katımızdan istifade edenler, ilim alanlar"

Kat dediği yukarıdakine çıkmaya kalkarsak yanılırız. Müminin gönlüne sığdı. Yani o kadar yakin ki biz kendimiz örtüyoruz. Olumsuzluyoruz uzakları aştıkça aşıyoruz. Ve o kadar da Rahmet-i İlahi kendisini Kur’an-ı Azimüşşan'da beyan ettiği halde. "Rableri onların üzerindedir", "Doğru yol üzerinde yürüyenlerin üzerine melekler iner", "Biz size şah damarınızdan daha yakiniz. " Ve Resulullah'la da bu yakinliği o kadar güzel anlatıyor ki… Diyor ki, "Atarken sen atmadın, Allah attı". “O kendi nefsi dâhilinde konuşmaz.” Nefsi Emmaresi orada devrede değildir diyor. Allah O'ndan konuşur anlamına kadar gidiyor. "Allah'ın eli elleri üzerindedir" ayetine kadar gider. Ama duanın kabulü elbet söz konusudur. Çünkü ben duayı kabul etmeyen bir Allah tanımadım. Şüphe etmedim de…

⯑      Ben Allah’tan eminim de kendimden değilim.

Enteresan bir noktadır o, Ya Rabbi vereceğinden eminim de ama kanaatim odur ki sizin istediğiniz dua nefsiniz için değil de Allah için ettiğiniz bir duadır bu doğrultuda da kabulü haktır.

⯑      Mübareklerin Kabir ziyareti ile ilgili bir soru üzerine.

Biz kabir ziyaretine gittiğimiz zaman kabrin kendisinden bir şey istemeyiz. Ama Takdir-i İlahi kabre giderken de canlı diye gideriz, ölü diye gitmeyiz. Hani kabirlerden bir şey istemeyin derler ya. Dinde bidattir derler ya. Değil, biz kabre ölüdür diye gittiğimiz zaman bidattir doğru. Ama canlıya gidiyoruz; biz ölüye gitmiyoruz ki. Bu noktada orada susunuz, orada vermesi gereken bir şey varsa, kendisiyle de örtüşen bir sıfat varsa ikramda bulunurlar. Çünkü onlar enerji merkezleridirler.

⯑      Rüyada Hz. Yahya’nın görünmesinin ne anlama geldiği soruluyor.

Yahya ihyadan geliyor. Canlılık manasında. Daha önce Yahya isminde kimse olmadı diyor. İhya, canlanan, canlandıran manasında… Hz. Yahya’nın esmasının alakadarlığından bakarsan farklı bir anlam taşır rüya esma gereği. "Biz ona kitabı sıkı sıkıya tutturduk." Buradaki ayetten kasıt şu, Biz ona kitap verdik diyor. Aslında Tevrat Musa'ya inmiştir ama Tevrat'ın canlısı Yahya'dır, bire bir Tevrat’ı yaşayan Yahya’dır. Hz Ayşe'ye, Hz Ömer'e soruyorlar, Kur’an o zaman nasıldı diyorlar, biz o zaman Kur’anı yaşıyorduk diyorlar. Hz Ali'ye hani Sıffin Savaşında diyor ya; “Kur’an’ı natık benim. “

Önemli olan pratiğe sirayet etmesi!

Yahya Tevrat’ı canlı canlı yaşıyordu. Yahya'ya git anlamına gelince; Yahya Efendiye gidin orada bir alış-verişiniz varsa oradaki enerji salınımı ile bir şeylerin ikramı olur Amenna, ona imanımız sonsuz hangi noktada çünkü ölü değil diriler.

"Allah yolunda ölenlere ölü demeyin onlar diridirler” diyor. Ve kabirlere giderken dirinin yanına gidiyor gibi gidin, ölünün yanına gidiyor gibi değil. Yanlarında hiç değilse bir 15-20 dakika oturun. Allah'ın lütfu ihsanı bir ikramı varsa olur ki ehlullah da keşfiyle bilir, orada bir enerjinin olduğu olmadığını bilir. Eski erenler mekânı boş mu değil mi diye bakarlarmış. Mekânı boşsa, enerjisi orada sağlam değil yani. Mekânı doluysa yüksek derecede bir enerji salınımı var demektir. Hani Eyüp El Ensari’nin bulunmasına kadar. Hani bilirsiniz Ak Şemseddin Hz.yüksek derecede bir nurun topraktan fışkırdığını görüyor ve burasıdır deyip mezarı bulunuyor. Onun için burada önemli olan ölü değildirler ki yanlarına gitmemezlik yapalım, diridirler yanlarına gidin ve sizinle ilgili bir sıfat varsa emanet olarak size verirler amenna. Ama isminin hakkı üzere rüyanın yorumu yapılırsa ki gerçeği de odur kanaatim de odur, yani kitaba sıkı sıkı tutun.

Kitaptan kastım şu; sıfatlara sıkı sıkı sarıl, haklar üzeri yaşa, hakkıyla gör, hakkıyla yaşa. Yani adalet ve vicdan tarafın sağlam olsun derler. Yani Yahya'daki temel sıfatlar bunlardır. Vicdan, adalet, haklar üzere yaşamak, hakkı tavsiye etmek, bu noktada onda nasihat çok yüksektir ama adalet üzeri yaşamak da son derece önemlidir. Zaten toplumdaki şeriatta hayat doğar. Şeriatı yaşamazsan hayat olmaz. Toplumsal yaşam olmaz hayat olmaz. Yani hukukun olmadığı yerde toplumsal yaşantıdan bahsedemezsiniz. Onun için her bireyin kendisinin hukuku içselleştirdiği nokta nedir; vicdanıdır. Hukuku vicdanında içselleştir yani hakkıyla bak, hakkıyla gör, kendi haklarını da gözet ama insanların haklarını da merhamet göstererek yaşamaya çalış noktasında Yahya'ya var anlamını taşır ve o noktada canlan. İlahi nefesi o noktada adalet sıfatı gereği al anlamına gelir. Ama ikinci bir tarafı da var ki; der ki, "O anne-babasına muti idi, itaatkâr idi" Ayet-i Kerimesi Yahya Efendi için de söylenmiştir. Anne-babanıza muti olun hizmetkâr olun.

Çünkü Yahya Esması çift taraflıdır. Birincisi Âlem-i Haklar üzeri bakıştır, ikincisi içeride merhametle işlerini görür. Yani yakınlarına Allah'ı sevenlere veya Allah yolunda olanlara, hizmet ehline merhametle yaklaşmadır.

Bu Hz. Resulullah'da şöyle tecelli ediyor.  “İçinizden öyle bir Peygamber gönderdik ki, size pek şefaatçi pek merhametlidir. Başınıza bir şey gelmesini istemez.“

Ne kadar anaç! Yahya’da da o sıfatlar vardır ama anne ve babası üzerinden tecelli ediyor. Yahya'nın bir özelliği vardır, hak noktasında cereyan etmeyen ne varsa, inanılmaz derecede buğz ile bakar. O olmaz yani kendini ondan tenzih eder Hakk’ı ondan ayrıştırır. Yani Allah’a buğz olan yerde durmaz. Allah-u âlem’e nefret olan yerde durmaz. Allah-u âlemin olmadığı yani olmadığından kastım olmadığı yer yok da yani kişilerde zannında ona örtündüğü yerde o da olmaz, bulunmaz. Yahya'yı ziyaret edin yani Yahya'laşın o sıfat sizde tecelli etsin. Ama bu Yahya Efendi'yi de unutun anlamında değil. Yanına gidin bir on-on beş dakika oturun çünkü O'nun sıfatı da o noktadadır. Yani şeriat tarafı ahkâmı olduğu gibi Yahya (as.) isminin de hakkını vermiştir.

Hani derler ya; Ehlullah Peygamberin hangi kademi altındadır yani hangi sıfatını yaşıyor? Hangi sıfatına haiz? Hangi sıfat üzerine tecelli ediyor manasındadır.

Şimdi bu son paragraf aslında çok önemli bir paragraf, diyor ki;

🙢      "Rahat huzur ve selamet evine buradan gidilir. Öyle bir selamet evi ki (yani öyle bir kalıcı ev ki, bilinç eviniz, ruh eviniz, gönül eviniz öyle bir kalıcılık içerir ki artık diyor) her çeşit binek orada. "

Gözünüz Hakk’a binek olur, kulağınız Hakk’a binek olur, her gördüğünüzde zevk edersiniz. Hakk’ı görüyorsunuzdur, her duyduğunuzda Hakk’ı zevk edersiniz, çünkü Hakk’ı duyuyorsunuzdur, her yaşadığınızda İlahi bir sıfatın gereğini yaşadığınızı da fark edersiniz. Yaşadığınız her şeyin Hak üzeri olduğu için Cenab-ı Hakk'ın huzuru üzeri yaşarsınız. Ve her huzur da Allah'u âlemin verdiği yaşam sevinci ile Hakk’a bakar yol tutarsınız.

🙢      Görmediği her türlü hoşluk oradadır

Niye görmediği? Çünkü bu gibi şeyler görülmez; yaşanır. Öyle nimetler ki diyor, insin cinin elinin değmediği nimetler. Niye el değmiyor? Çünkü fizyolojik tutacağı bir şeyler değil bunlar. Yaşayabileceğiniz şeyler.

Mesela yardıma ihtiyacı olan birine yardım ettiniz gönlünüzde bir sevinç oluştu. Takdir-i İlahi, o sevinç elle dokunulacak bir şey değil, sadece yaşanılacak bir şey. Gönül evinizde yaşayacağınız bir şey. Eskiden gönül evi derlerdi şimdi bilinç evi diyorlar. O varlık bilincinizde yaşadığınız bir şeydir. Gönlünüzde yaşadığınız bir şeydir.

🙢      "Her türlü hoşluk oradadır. Bu nimetlerden bıkmaz (yani Allah'ın verdiği yaşam sevincinden bıkmaz) usanmaz bol bol yer içersiniz"

Yani ondan tecelli eden bütün haller size zevk-i İlahi olur. İlimden bıkmaz, bilmekten bıkmaz, Cenab-ı Hakk’ın verdiği hoşluklardan bıkmazsınız. İnanılmaz bir huzur verir.

🙢      "Sizin arkadaşlarınız Peygamberler, sadıklar, şehitler ve Salihlerdir. "

Peygamberler yani haberciler, rüyanızda haberciler zikredilir veya bizatihi onların sıfatları üzeri olabilirsiniz. Ve yahut da bir şey istersiniz bir peygamber himmet edebilir. Hani öyle bir anlatım var ki sanki uzakta bir peygamber ahirette peygamberler, sıdıklar, şehitler, salihler yardımcımız olacak, onlarla beraber haşr olacağız vs. Burada onlarla beraber haşr olun!

Hani geçenlerde zikretmiştik ya, 1400 sene önce ölmüş, 2000 sene önce ölmüş, 7000 sene önce ölmüş kişiler gibi zikretmedik ama. Her birinin Hak bir sıfatı var, her bir sıfatının birinde tecellisi var, onu uyandırmaya çalışın. Onlar aslında uyanık; siz onlarla uyanmaya çalışın. Yani o sıfatlar sizin potansiyel âleminiz. Sıfatları uyandırmaya çalışın.

Ve bu noktada diyor ki, Peygamberler yani ilahi sıfatları üzerlerinde yaşayanlar sizin arkadaşlarınız yani sizin üzerinizde tecelli edecekler. Bir kişiyle arkadaşsanız ortak sıfatlarınız aynı diye arkadaşsınızdır. Arkadaş olabilmeniz için ortak sıfatlarınızın olması lazımdır. Yoksa nasıl arkadaş olacaksınız? İmkân yok. İlahiyatta da böyledir ortak sıfatlar tecelli edecek, başka çare yok. Zaten o İlahi sıfatlar tecelli etmişse, Takdir-i İlahi, kardeş olmuşsunuzdur aynı sıfattan beslendiğiniz için.

Şimdi Peygamberler, nebiler, haber verenler amenna. Yani bir sıfatın habercisi olanlar. Yani Allah'ın birliğini tekliğini haber verenler, sıfatlarıyla da -hangi sıfatın temsilcisiyse- o sıfatın gereğini gösterenler.

Sıddıklar… Sıddıklar sözünde duranlar manasında.

Sıddıkiyetin iki veçhesi vardır; birinci veçhesi işinde doğruluk, ikincisi ise sözünde doğruluk.

Yani işinizde doğru olacaksınız, amelinizde doğru olacaksınız. Ve özünüzde ise samimi olacaksınız. Çünkü Sıddık sözünde doğrudur, amelinde doğrudur, işinde doğrudur. Ki söz en büyük amellerdendir ayrı mevzuu.

Birincisi yaşamınız ilahi sıfatlar üzere haberci olsun hangi peygamberin bir özelliği üzerinizde tecelli ediyorsa o sıfatı göstermeye çalışın.

İkincisi sıddıklar, sözünüzde ve amellerinizde doğru olun, özünüzde samimi olun ve Hakk’a gözetin.

Üç, Şehitler. Adanmışlardır, adanmış olun.

Bakın, şehitlikteki şehitliği veren adanmışlıktır. Allah için canını adıyor. Onun için şehitliğin tanımını yapan Hz. Resulullah'ın Hadislerine bakarsanız bu akıl ilkesi gözükür. Diyor ki, bir anne ki evladı için ölüyor, yani evladını doğururken ölüyor o şehittir diyor. Hani bazıları der ya evladım doğsun ben ölsem de olur. Bakın kendini hiç görmüyor, nefs-i emmare hiç yok.

Bir canı ortaya çıkarmak için kendi canını ortaya koyuyor; o şehittir.

“İlim öğrenenler Allah yolunda ilim öğrenerek yol tutanlar Allah yolunda ölürlerse şehittirler” diyor. Çünkü ilim öğrenmek kolay bir şey değildir hakikaten. Bakın zaten kılıçla kalkanla ölene şehit tanımı getirmiyor Allah. "Allah yolunda ölenlere ölüdür demeyiniz. Onlar Allah katında diridirler lakin siz bilmezsiniz. " Onun için şehitlikte ki asıl niyet hali adanmışlığı ile alakadardır. Canını ortaya koyuyor, malını ortaya koyuyor, aklını ortaya koyuyor, bedenini ortaya koyuyor, yol olarak.

Bu noktadan baktığınızda her ne ki Allah için yaptınız, adanmışlık noktasında Allah için kendinizi vakfetmişiniz, Allah için vakfettiğiniz noktada size ölüm gelir, amenna orada şehit olursunuz.

Bunu biraz daha basitleştireyim. Allah için yaptığınız şeyde, bir amelde nefsinizin bir hali ölürse kapanırsa, sizin o İlahi sıfata ait haliniz ortaya çıkarsa; Allah-u Âlem o nişan ile sizi baki bir şekilde şereflendirir ve sizi artık ölümsüzler sınıfına dâhil eder yani erenlik tacı giyersiniz.

Bunu biraz daha basite indirgersek; adamın bir tanesi - sarhoşun teki - yolda gidiyor. Bir bakıyor hiç tanımadığı daha önce önünden geçtiği ıssız virane bir yer. Bir bakıyor ışık yanıyor, burada ışık yanmazdı diyor, sarhoş sarhoş gidiyor, bir bakıyor iki kişi zina ediyor. Ben gördüm kimse görmesin diyor. Çamur arıyor bulamıyor, idrarından çamur yapıyor, sıvıyor; gidiyor. Enteresan bir şey! Akşam kendisine “sana velilik verdik” diyorlar. İlham yetişiyor, sana velilik verdik diyorlar. Bunlar yaşanmış olaylar. Yani Allah'ın bir sıfatını (Settar ) öyle bir aşkla ortaya çıkartıyor ki hatta olumsuz olarak görebileceğimiz bir örnek üzerinden. Öyle bir ortaya çıkartıyor ki Cenab-ı Hakk onun oradaki bu sıfatını bu âlemdeki zikri ilahisi sebebiyle Takdir-i İlahi erenlikle şereflendiriyor. Düşünülecek bir şey değil! Ve bu noktada şehitlik veriyor o sıfatın gereğinde onu diriltiyor.

Kendi nefsi için yapmadı ki, kimse görmesin diye. Yani onlar için. Çok enteresan. Eğer herkes görsün deseydi o sıfatın hakkını vermemiş olacaktı. Çünkü erenlik aynı zamanda hangi sıfata haizse kişinin o sıfatın hakkını vererek yaşamaktır. Onun için her eren hangi Esma-i Hassı üzere ise onun asli tecellisi üzere yaşar. Zılli tecellisi üzere yaşamaz.

Yani zılli tecellisinden kastım, Efendiler şöyle zikretmişler, zılli tecelli demek, kendi nefsi için olan tecelli demek. Bir insan bir şeyi yapıyorsa ama kendi nefsi için yapıyorsa orada yine tecelli oluyordur ama Allah'ı örtüyordur. Bu sebepten dolayı zıllidir demişlerdir. Yani gölgedir.

Asli ise kendi nefsi için değil Hak için yapmıştır, orada Hakk’ın kendisi tecelli etmiştir.

"Bugün benim için ne yaptın " diyor. “El-Şafi oldun mu, El-Vedud oldun mu, Er-Rezzak oldun mu?” Yani ben senin üzerinde tecelli ettim mi, halifem oldun mu manasında. Ve bu manada bakınca şehitlik vakfiyet ve adanmışlıkla alakadardır. Bir kişi hangi sıfatı gereği kendini Allah'a vakfeder ömrü billâh o kişi şehit olacaktır, istisnasız. Şehitlik illa bir kılıçla bir meydanda ölecektir anlamında değil. Kendini bir sıfatı gereği Allah'a vakfetmiştir ve o kişi öldüğünde şehittir. Ama nefsinden yana bir durumda ölmüş, o sıfatın gereğini yerine getirirken. Yani nefsinin bir halinden - kendin için olmaklığının bir halinden– ölmüşse, o kişi artık Cenab-ı Hakk’ın bir sıfatı gereği o sıfatı yaşarken daimi olarak o tavır üzere yaşarken, Cenab-ı Hakk’a şehadet getirir. Yani o sıfatın temsilcisi olarak şehadet getirir ki o sıfatın temsilciliğinde şehittir. Bir daha söylüyorum. O sıfatı yaşamanın getirisinde şehittir. Yani ölmeden önce şehit olmuştur. Onlara erenler diyoruz. Allah’ın lütfu İhsanı…

🙢      "Ve salihler. "

Salih, salah, salih amel bunlar hep kurtuluşa getiren kavramlar. Bir insanın salih olabilmesi için salih amel yapması lazım. "Müminler, salih amelde yarışırlar" der ya. Salih ameller sizi Hakk’a taşır ve taşırken de hakkaniyet noktasında hareket etmişsinizdir. Bu sebepten dolayı da âlemle uyumlu ilişkilerde bulunursunuz ve sulha varırsınız. Salih amel, salih insan, sulhunu bulan insan… (salih-sulh-salah)

Sulhunuzu bulmak isterseniz salih bir insan olun, salih insan ise salih amellerde hayır amellerde kendini gösterecektir. O zaman hayırlı amellerde ısrarcı olun -ki doğru olan ameller de - kendi varlığınızda sulhu bulasınız.

Sulhu iki türlü bulacaksınızdır;

1.      Âlemdeki ilişkilerinizde uyumlu olarak

Her şeyi Hakk'tan biliyorsanız her şeye hakkını vererek ilişkiye girersiniz, uyumlu ilişkilerde olursunuz ve âlemde üzerinizde bela gelmesine bir sebebiyet bulunmaz. Bu sebepten dolayı her ne ki Hakk’tan da geliyordur -Allah'ı seviyorsanız- Allah ile ilişkilerinizde hakkı gözetirsiniz, Allah’tan bildiğiniz için sesinizi çıkartmazsınız. Yine O'nunla ilişkilerinizde kendinizi uyuma taşıyabilirsiniz; sıfatlarınız gereği O'nun Esmaları üzere hareket ederek...

2.      Kendinizle barışık olmak, en zorudur.

Yani sulhu kendinizde bulmak en zorudur. Her ne zaman ki biraz sonra anlatacağım şey bunun cevabı başta söylediğimiz şeydir. Yani kim ki nefsi emmaresine tutsaktır, kim ki sebeplere tutsaktır, kim ki kendi benliğini araya koyuyor -ben yapıyorum, ben ediyorum, ben şöyleyim böyleyimlerle iş görüyordur- o kişi hiç bir zaman sulhunu bulucu değildir. Çünkü ikilik davasındayken benliğinin nedeni ne ise onu yitirdiği anda sulh evi dediğimiz, bilinç evi dediğimiz gönül evinde de yıkılmış olur. Sulh yıkılmaz bir şeydir. Her ne ki, sulhunu bulduğunuzu zannettiğiniz şeydir, elinizden çıktığı şeyle beraber yıkıma sebebiyet veriyordur sizde, biliniz ki o sizin sulhunuza sebep değildir.

Sulhunuza sebep olacak tek şey ise nedeninizi yaşamak ile alakadardır; kim ki nedeninin Hak olduğunu bilir ve Hak doğrultusunda yaşar ve Hakk’ın sıfatları ile yaşar, bunu da Hadis ile vereyim örneğini, "Allah'ın ahlakı ile ahlaklanınız. "

Nedeniniz İlahi sıfatları yaşamaktır.

İlahi sıfatlar doğrultusunda yaşarsınız, o zaman da varlığınız hoşluk olur, sulhu bulursunuz; mutmain olursunuz. Eğer Mutmain olmadığınız bir durum varsa, eğer kendinizi yakıştırmadığınız bir durum varsa halen kendinizle barışı, bulmamışsınız demektir. Ve kendi içinizde karışık bir ilişki sergilersiniz ve sanki şizoit gibi; ben şöyleyim, ben böyleyim, niye böyle yaptım gibi kendi üzerinize alırsınız. Ama sulhunu bulmuş insan öyle değildir. Ne yapması gerekiyorsa onu yapar ve hoşnutlukla yapar ve bunu, emin olarak mutmain olarak yapar.

"Ey Mutmain olan nefs, dön Rabbine" Sulhunu bulan insan mutmain insandır. Çünkü nedeni doğrultusunda yaşıyordur. Fıtratı gereğini yaşıyordur. Ve fıtratı gereğini yaşarken mutmain olunur. Fıtratınızın gereğini yaşamıyorsanız mutmain olamazsınız. İmkân yok.

Fıtratınızın gereğinde Hakk var. Fıtratınızın gereğinde cömertlik varsa ve onu yaşamıyorsanız vicdanınız sızlar, barışı bulamazsınız. Bak yine böyle yaptım diye kendi kendinizi karşınıza alıyorsunuz. Ama cömertse insan fıtratının gereğini yaptığı için kendisini karşısına almaz, tabii cömertlik varsa mesela. Gereğini yapar ve hoşnuttur. Sulhtadır yani. Mutmaindir.

Sulhta olduğunuzu nasıl anlayacaksınız?

Yaptığınız hak işte, nedeninizi Hakk’a bağlayarak yaptığınız işte, mutmain iseniz, hoşnut iseniz, yaşam sevinci üzerinizde oluşuyorsa o zaman sulhtasınızdır.

Kendinizi ayrıştırmıyorsunuz kendinizden, olumlu ya da olumsuz noktalarda. Sadece yapmanız gerekeni yapıyorsunuz. Yaşamanız gerekeni yaşarsınız.

Bu bağlamda diyor ki, şehitler ve salihler olur. Allah cümlemize nasip etsin. Aslında burada yaşayabileceğimiz bir şeyi söylüyor. Tabii bu ahirette yaşamayacağımız bir şey anlamında değil. Evet, burada o şehitlerle beraber olursanız, bu anlattığım biçimde sıddıklarla, bu anlattığım biçimde Peygamberlerle olursanız ahirette önceden gönderdiklerinizle karşılaşacaksınız noktasında, o Peygamberlerle de müşerref olursunuz, o Sıddıklarla da. O salihler o ilk ortaya çıkartan salihler kimlerse o sulh ameli yapanlar kimlerse onlarla da olursunuz. İstisnasızdır. Bunun temelinde de yatan, itaat ve sevgidir.

Bunu bir Hadis-i Şerif ile özetleyeyim. Hz. Resulullahın bir kölesi var. Çocukluğundan beri kölesi ve Hz. Resulullah onu azat ediyor, azat ettiği halde hizmetine devam ediyor. Ya Resulullah beni senden ayırma diyor. Yeter ki sana hizmet edeyim diyor. Resulullah kıyamıyor Eyvallah diyor yanımda kalırsın diyor ve senelerce hizmet ediyor. Bir gün aklına düşüyor ya beni azat etti diyor sonuçta ayrılık var, ahiretteki durumum ne ki diyor, Resulullah'tan ayrı düşersem acaba makamım ne? Ben buradaki ayrılığa dayanamıyorum diyor. Ve hüngür hüngür ağlıyor. Resulullah’a ayan oluyor. Resulullah soruyor niçin ağlıyorsun?

Ya Resulullah ben sizden bir saatliğine bile burada ayrı kalmaya dayanamıyorum, ahirette de sizin makamınız yücelerde olacak. Ben ise avam tabakasında aşağılarda olacağım, sizinle olmamaktan korkuyorum. Onun için ağlıyorum, diyor ve ayetin inmesine sebep olan bir zat oluyor.

“ Allah ve Resulüne itaat edenler nebiler, sıdıklar, şehitler ve salihlerle beraber halk edileceklerdir.”

Bunu Resulullah Hadis olarak da şöyle söylüyor, "Kişi sevdiğiyle beraberdir, korkma " diyor.

Hakikaten de öyle değil midir, sevdiğinizle beraber değil misinizdir? Hakikaten de Peygamberi seven O'nun ahlakını seven, O'nun ahlakı üzere yaşayan insanlar, onlarla beraber haşr olmasın da kiminle beraber haşr olsun!

Şimdi toparlayayım, şu beden evinizde onların sıfatlarıyla haşrolun, onların sıfatlarıyla amellerinizde neşredin ve " neyle haşr olunursanız ve neyle neşr olunursanız o şekilde yaratılacaksınız" Hadis-i Kudsi'nin gereği olarak da ahirette onlarla beraber olmaya layık olun. Çünkü o sıfatı gösterebilirseniz, ancak onlarla arkadaş olabilirsiniz yahut da onlar gelir size ayna olur. Bak o sıfat bizde de var diye. Ama o sıfatı göstermedikten sonra hangi sıfatı gösteriyorsanız o sıfatlarla yüzleşeceksiniz. Bu da yasasıdır. Aslında hani geçenlerde zikrettiğimiz üzere, kim nasıl bakarsa âleme, âlemden de Hakk ona öyle bakar.

Bunu da özet olarak şöyle söylemiştik.

Hz Süleyman saltanatla baktı, Cenab-ı Hakk’ın saltanatını gördü, Eyvallah dedi.

Hz. Musa azametle baktı, Sen bana görün dedi, O'da Sen beni göremezsin diye azametle cevap verdi.

Hz. Âdem safiyetle masumiyetle baktı, Cenab-ı Hakk'da masumiyetle bütün âlemde onu kucakladı.

Hz. Resulullah Fahr-i Kâinat merhametle baktı, merhamet güneşi, Cenab-ı Hakk'da O'nu merhametle kucakladı. Ve taa miraçta kendisini görmeye kadar çıkarttı.

Nasıl bakarsanız âlem üzerinden Hakk’a diyeyim daha tevilli olur, takdir daha doğrusudur çünkü Allah-u âlemde âlemlerden size öyle bakacak. Ve hangi sıfatı gösterirseniz sizin sıfatınızla aynı olacak kişileri hemen getirecek, gösterecektir. Bir sıfatı yaşıyorsanız eğer bir bakmışınız bir gece rüyanızda bir peygamber gördünüz. Ya bu peygamberin rüyamda ne işi var, senin bir sıfatın var senin sıfatına ayna oluyor. Gönül evinde sende doğdu o. Aslında sen onunla doğdun demek daha doğru olur, O zaten hazır sizde. Gönül evinde siz O'nunla doğdunuz. Size ayna olur O, Ben senin aynanım der. Yahut öyle demez de size bir şey ikram eder yahut öyle demez de size bir söz söyler. Kimi görürseniz O sizin varlık aynanızdır aslında. Çünkü Onlar ilkelerin idol olmuş biçimleridir. Evrenselin olmuş, surete gelmiş biçimleridir. Ve size cevap verir yaşantınızda. Hangi Peygamberi görürseniz, idolü ve yahut da bir salih gördünüz bir veli gördünüz, sıfatı neyse o sizde tecelli edecek demektir. Yahut da ahirette o sıfatla yüzleşeceksiniz demektir. Yahut da ondan bir nasibiniz olacak demektir.

Bir gün bir kişi yanıma geldi Ehl-i Beyt sevgisi olanlardan bir insan; Fatma Anne lokmasını bana verdi bir akşam, yedim deyince; ayvayı yedin dedim. Yahu dedi, Fatma Anneyi gördüm dedim, nasıl ayvayı yerim! Benim de dediğim o dedim, Fatma çiledir yahu. O'nun lokması da çile ile gelir. Aidiyet ve sahiplenme çileyi de içerir. Çileye Rahmet diye bakarsan ayvayı yemedin, amenna. Ama çileye bela diye bakarsan, işte o zaman yedin.

Yani bakış açısı.

Rahmet diye bakarsan rahmettir, bela diye bakarsan beladır. Yani derdim dermanım dersen Fatma'dan bir nimet almışsın amenna. Ama Fatma'dan belayı aldım dersen niye gördüm dersen, eyvah gitti. Rahmeti kusmuş olursun.

Allah Rahmeti kusanlardan eylemesin.

Bunun gibi bir kişi daha vardı, yine Ehl-i Beyt sevenlerden, dedi ki, Hz. Hüseyin Efendimizi gördüm, benim lokmam sana ağır gelir. Sen en iyisi şu sana söyleyeceğim sözden nasibini al demiş, öyle geçmiş. Velhasıl kelam bu rüyanın tabirinde Hüseyin demek bütün kapıların yüzüne kapanması demektir. Allah’tan taviz vermeyen yol şehidi demektir. Ve Mekke'ye gittiği zaman en güvendiği -hani derler ya, güvendiğim dağlara kar yağdı diye- bütün güvendiği kapıların hepsi yüzüne kapanmıştır. Kufe kendisine el uzatmışken sırtından vurmuştur mesela, kolay mı lokmasından yemek. Hani "Bir kulumu seversem bütün kapıları yüzüne kapatırım, bir tek Kendi kapımı açık bırakırım" diye Hadis-i Kudsi var ya. Genelde hoca tayfası bunu kabul etmez ama olsun. Takdir-i İlahi bizim imanımız gereği haktır. Hakikaten de öyledir ama Allah bir kulunu severse; kıskançtır, sakınır, bütün âlemden ve bütün âdemden örter.

Onun için diyor, "Velilerim gök kubbem altında saklıdır" Velhasıl kelam bunun gibi. Yahut da arkadaş gelmiş, dün İsa'yı gördük. Amenna, ne güzel mana zevkine bak. Hz. İsa'nın birçok sıfatı vardır ama kendisi mananın kutbudur, demek ki o kişi de ilm-i ledun tecelli edecek. Nasibine ilm-i ledundan bir nasip gelecek. "Şehitler, Peygamberler yoldaşınız olur". Uzakları anlatmıyor size, yakında sizin varlığınızda dönen şeyleri anlatıyor yaşadığınız sürece. Onun için bu tür kitapları okuduğunuzda özellikle Abdülkadir Geylani hz. gibi insanlar, kitaplarını okudukça; özellikle uzakları anlatıyormuş gibi bir halleri vardır. Rahat huzur ve selamet evine buradan girilir, cennete buradan girilir gibi değil; sizin gönül evinizde rahat huzur ve selamet bulmanın gereklerini anlatıyor. Ve bu gerekliliği yerine getirdikçe diyor, Peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihler sizlere ayna olur, ikramcı olur.

Ve bunu Hadis ile destekleyeyim, ahiret için anlatır ama bu anlamı taşır diyor ki, "Öyle kişiler ahirette görülür ki Peygamberler dahi onlara gıpta ederler, bunlar kimin ümmetidir diye"

Yani onlara arkadaş, yoldaş!

Bir ayetle zikredeyim; ayet tasavvufta Devirler ve Safhalar ismiyle anılmıştır. Yani mertebe olarak tasavvufta zikredilir ve şöyle anlatılır, “Geçmişte başlarına gelenlerin sizin başınıza gelmeyecek mi zannediyorsunuz?” Aslında korkutucu bir ayet gibidir. Başlarından bir şey geçecek, aman Ya Rabbi! Ama değil; aslında şunu söylüyor, geçmişte onların üzerine nasıl verdiysek size de… Hani iman ettikten sonra size de vereceğiz, o zaman onlardan tecrübe edin ve o sıfatın açığa çıkması için ne gerekiyorsa onu da tecrübe etmeniz gerekir. Yani sizde potansiyel bir sıfat var, onun açığa çıkması için onların başlarından geçenlerin sizlerin de başınızdan geçerek açığa çıkması söz konusudur. Buna da Safhalar denilir Seyr-ü Sefer'de. Babam onu şöyle derdi;

Adam Müslüman olmuş, Âdem olmadan, Nuh olmadan, Musa olmadan, İsa olmadan Muhammed Mustafa dergâhına gelinir mi? Müslüman olunur mu?

Bu uç noktada anlattığı şeyin aslı şuydu.

Âdem’lik, yani masumiyet üzerinizde tecelli etmeden,

Aşk, İlahi aşk, Nuh üzerinizde tecelli etmeden,

İlkesel düşünme ve ilkesinden taviz vermeden yaşamak ve kendini ona adamak üzerinizde tecelli etmeden yani İbrahim sizde tecelli etmeden yol tutulur mu?

Yusuf üzerinizde tecelli etmeden zekânızı kullanmadan yani, hayal gücünüzü kullanmadan, âlemin sembollerini çözmeden, hakları gözetmeden, nefsi emmarenizi zapt etmeden -zekânızla, âşkta nefsi emmare zaten zapt-turapt altındadır- Âşık insan, zaten nefsi görülmez, o mat olur. Zaten âşkta nefsiniz devreye giriyorsa o âşk, âşk değildir. Çünkü âşkta nefs uyanmaz, âşkta nefs ölür. Ama zekâ kapısında nefs yine kapıyı istila etmiştir, istila ederken nefsi görüp de nefiste kalmamak Hz. Yusuf ile olan bir şeydir.

Hz. İsa, kendi içinizde saf bir zihin yokken, sebeplerlerle, menfaatlerle bulanmış bir zihniniz varken sizde ilm-iledun doğabilir mi? Sebeplerden menfaatlerden arınmış bir zihin, o zihinde doğan bir mana, İlahi bir mana içerir. İşte o zaman İsa sizde doğmuş olur.

Ve o doğar doğmaz konuşandır diyor ya, hani körleri gösterir ya, hani sakatları ayağa kaldırırmış ya.

Kör bakışları görür kılar; o mana.

Doğar doğmaz konuşandır o. Hani bir şeyi bilmezsiniz, aynı zamanda bilirsiniz ya, hani o bakışla bakarsınız ya, aslında o mana sizde konuşmuştur. Konuşmasıyla bakmışsınızdır, görmüşsünüzdür.

O bakmanızla beraber yol tutar; ayaklanmışsınızdır.

İlm-i ledun'un öyle bir güzelliği vardır içinizden gelen. İsa sizde doğar.

Mesela bir şey düşünürsünüz ona bir içerik yüklersiniz, yüklemenizle sizde bir gerçeklik kazanır o. O kuş yapardı topraktan ve üflerdi, bizim iznimizle derdi ve uçururdu. O menfaatlerden ve sebeplerden arınmamış zihin olmazsa, İsa sizde doğmaz. Yani Meryem olunmadan İsa'da doğmuyor. İsa mânanın kutbu. Hakk’a Esmalarla görüp Esmalarla yaşamanın kutbudur. Esmalarla Hakk’ı bilmenin ve Esmalar ve sıfatlar üzeri Hakk’ı yaşamanın en güzel örneğidir. Ve Kur’an’ı Azimüş şan’da bu sıfatını şöyle zikrediyor.

“Ya Rab” diyor “Eğer Sen onlara azap edersen, onlar senin kullarındır. Eğer merhamet edersen, Sen Aziz ve Hakim olansın. “

Yani Sen bu tavırda olursan busun, bu tavırda olursan busun. Öyle görünürsün. Çünkü esmaların hepsi bir tavırdır, sadece potansiyel sıfatlar… Hayy, Kayyum sıfatları hariç, diğerlerinin hepsi tavırdır. Kadir, tavırırdır. Görme bir tavırdır. Gözünüzü kapatın görmezsiniz gibi. Duyma bir tavırdır, fiille ortaya çıkar. Rezzak olmak bir tavırdır. Adl olmak bir tavırdır. "Allah her gün yeni bir tavırdadır" diyor. İnsan, iman dolu bir nefeste her neyi görürse her an yeni bir tavırda olduğunu görür. Bir bakarsın Rezzak tecelli ediyor, bir bakarsın Kerim tecelli ediyor. Bir bakarsın bir kudretli bir azametli bir bakış üzerinizde anlatıyorum, ama bir bakarsınız Rububiyetle, şefkatle, merhametle kucaklayış. Her an halden hale geçiyorsunuz. Bir halde sabit kalsanız insan olmazsınız. O sırada melek olursunuz. İnsan halden hale geçmek zorunda; ilahi sıfatlar halden hale geçilerek yaşanır.

Bazen derler ki, kemâlat hiç bir şeyden etkilenmemek demektir. Değil; hiçbir zaman öyle bir kemâlat olmadı.

Niye? Allah'ın zatı hiç bir şeyden etkilenmezmiş ya ondan kinaye böyle söylerlermiş.

Değil, eğer İlahi sıfatları yaşamak istiyorsanız, etkilenmek zorundasınız. Acziyetiniz üzerinden tecelli eder Hakk. Bunu biraz daha açıklarsak, en basit örnek, Allah-ın lütfu ihsanı ile, rızka ihtiyacınız var, eğer rızka ihtiyacınız olmasa Rezzak esması tecelli eder mi? Eğer bir zulme uğramasanız El-Adl esması tecelli eder mi? Yani beşeri sıfatlarımız üzerinden Hakk tecelli eder. Acziyet; ihtiyacınız olduğunuzdur. İhtiyaçta olduğunuz sıfatlar üzerinden Hakk tecelli eder. Çünkü amelini sergilersiniz. Muhabbete ihtiyacınız vardır, sevmeye ihtiyacınız vardır ve sevgiyi önünüze çıkarttığı zaman bir suretten olabilir veya suretsiz yüreğinizden gelir. İlahi âşk yürekten gelir suretsizdir. Ama mecazî âşk dediğimiz şey suretler üzerinden uyanır ta ki o kişi sureti bırakıp suretsizliğe taşınana kadar.

Şimdi konuyu dağıtmadan toparlayayım. "Her ne ki sizde tecelli ediyor onları yaşadığınız zaman hoşnutluk bulursunuz. "

Nereye bağlıyacağımı unuttum. Bazen bir nazarla bakış oluyor tak diye sohbeti kesiyor. Keser mi nazarla bakış, bıçak gibi keser. O sırada bir şeyi düşünüyorsunuzdur ya da akışın içindesinizdir akışın kendisini keser, o sırada nazar olur, kıbleniz değişir. Bir ara Anadolu Aydınlatma Vakfı'nda Metin Bobaroğlu beni davet etmişti selam üzerine olsun, dedi gel konuşma yap dedi gittik konuştuk. Bir arkadaşım var o da bir bakıyor ama nazlı nazlı bakıyor. Abi dedim sen öyle bakarken ben konuşamıyorum, öyle bakma! Ama biraz daha üsluplu bir şekilde söyledim tabii.

Takdir-i İlahi İnsanın en yüksek enerji salınımı gözlerdedir. Lazer hükmünde çıkar, inanılmaz. Onun için bir gün evime gidiyordum bir çöplüğün önünde bir kedi vardı, yemek yiyordu. Bir baktım o da bana baktı ama öyle bir baktı ki sanki yemeğini alacakmışım. Ama öyle bir baktı ki şuramı deldi geçti. Genelde silkelenme hadisesi cezbe hadisesi bende olmaz, olmaz ama onun bıraktığı enerji ile evime kadar silkeleniyorum. Ama deldiğini, geçtiğini hissediyorum. Hani derler ya kaplumbağa nazarı ile çatlatırmış. Vallahi o da bizim ayağımızı çatlattı, eve kadar silkelendim. Nasıl bir vahşi bakıştı, nasıl bir odaklanıştı ki bütün enerjisini neredeyse saldı üzerime. Enteresan bir vaka idi. Onun için insanlarla göz -göze gelmeye sakın çalışmayın. Ne varsa hepsini size yükler kopyalar. Sevdiğinize bakın amenna ama kötü insanla sakın göz-göze gelmeyin.

Hayvanlarla özellikle göz göze gelmeyin. Biraz sonra hayvan taklidi yaparsanız şaşmayın yani. Gayri iradi olarak havlamaya başlar, miyavlamaya başlar. Yaparsanız hiç şaşmayın. Olur mu? Deneyin bakın. Çünkü gözler sizin varlık kapınızdır. Neyiniz varsa en şiddetli şekilde yayar ve gönderirsiniz. Beyin dalgalarınız da dalga dalgadır, ama burada odak noktanız olarak direk noktayadır. Bir taraftan alırken bir taraftan da yayın yapan bir insan. Bir gün dervişlerden bir tanesi babanın yanına geliyor, Ya baba diyor, bir komşu kadın var bende bu hal yoktu diyor, kadını aklımdan çıkartamıyorum, bana yardım et, himmet et diyor. Baba şöyle bir bakıyor Kilis lehçesiyle “Yavrum, kadınla göz göze mi geldin?” İtiraf edemedi. Şöyle bir kafasını okşadı bir daha bakma dedi. Enteresan bir vakaydı bende şahit olmuştum. Kadınla göz göze gelmiş gayrı iradi olarak aklından çıkartamıyor çünkü resmetmiş direkt.

Görsel hafıza çok yüksektir ve birbirlerine bakıldığı anda iradi olarak birbirlerini birbirlerine yüklerler. Azimallah! Göz hakkı itibariyle hayvanla göz göze gelmiş olabilirsiniz ama ısrarcı olmayın. Bazıları da inadına tutar bakmaya çalışır. Bir Ahmet abim vardı, köpeklere müptela, köpeklerle göz göze geliyor böyle bakıyor, ya o beni korkutacak ya ben onu misali güreşiyor. Ama güzel insanlara doya doya bakın. Çünkü güzelliği akseder size başka bir şey değil. "Kişi Pirinin elinden, dilinden, gözünden alır" derler. Ama göze çok dikkat edin penceredir ve bir yandan alıcı hususiyeti vardır ama bir yandan da verici hususiyeti vardır. Dikkat edin. Evet, demek ki uzakta bir nasip değil yakında bir nasip lazım. Bunun ilkesi de ne "Burada kör olan orada da kördür ayetidir.

Devirler için bir ayet söyleyecektim. “Geçmiştekilerin başına gelenleri sizin de başınıza gelmeyecek mi zannediyorsunuz.”

Şimdi bu şu demektir; Bir yola koyulduğunuzda o yolun ilk aşamaları kimlerse, o ilk aşamaların yaşadığı şeyler üzerinizde tecelli edecektir. —Peygamber ilkeleri gbi- Âdem’in sıfatı üzerinizde tecelli edecek, Lut’unki edecek, İdris'inki edecek, Nuh'unki edecek; etmek zorundadır, çünkü âşk tecelli etmezse olmaz, işin motoru o. Yani o motor olmazsa o yakıt olmazsa Hakk'a varışınız olmaz. Sizi o çalıştıracak o götürecek, uçuracaktır o. Yani bu yolun olmazsa olmaz koşullarından biri aşktır.

Ya bende aşk yok ne yapalım? O zaman şevk ve samimiyet demişler.

Ya o da yok ne yapayım? O zaman hayır işlerinde uğraş.

Allah elbet gönlünde bir samimiyet ve şevk oluşturur. Çünkü "hayır işlerinde uğraşanların gönlünde bir muhabbet yaratırım" diyor o muhabbetle birlikte size samimiyet verecektir. Gönlünüzde bir yaşam sevinci uyandırdığı zaman şevki de vermiş demektir.

Hayır, işinden taviz vermeyin.

Doğru olandan taviz vermeyin.

Cenab-ı Allah lütfü ihsanı ile gönlünüzde şevk ve samimiyet verir.

O şevk ve samimiyeti saygı ve tevazuu ile korumaya çalışın.

İnsanlara saygı.

Allah-u âleme ise aciz bir kul olarak kulluğunuzu göstermeye çalışın.

O zaman o aşka bürünmeye doğru gider.

Bir arkadaşım sordu; şehvetsiz aşk olur mu? Aşk'ın kendisi zaten şehvetsizdir dedim. Çünkü âşık olan adamın nefsi uyanmaz. Ha o dediğimizi erenler ayrıştırmış ona aşk denemez hayvani aşk güdülerimize aittir. Şehvet denilir. Hazlarımız noktasında nefsi emmare düzeyinde bedende haz olur. Ama aşk ruhun hakkıdır. Kul aşkı da olsa, İlahi aşk da olsa fark etmez.

Kul aşkına aşk-ı mecazî denilmiş.

İlahi aşka da zaten İlahi aşk denilmiş. Ama takdir-i ilahi ondaki nasip ruhun nasibidir. Ve o arada zevk vardır. Bakın keyif, haz demiyorum; zevk diyorum. Sadece seversiniz. Onun doruğu ise sadece sevdiğiniz için sevmektir. Bazen öyle müptela olunur ki sanki seviyorsunuzdur ama sevmeyi seviyorsunuzdur. Bir gün Babamın yanına gidiyorum bir yandan da diyorum ki şimdi gözyaşlarını da verir bana, oh ne güzel otururum. Efendinin yanına gittim oturacam ama, şöyle bir baktı. Oturduktan sonra “Allah Allah adamın önüne en güzel yemekleri koyuyorsun illa da şarap diyor” dedi, “oğlum yemek ye, illa ağlayacak mısın?” Şaraptan kastı normal şarap değil onu söyleyeyim de. Hani öyle bir şarap veririz ki bir baş ağrısı, bir yorgunluk bile vermez diyor ya. Kevser suyunun şarabıdır o. Gönlünüz Serhoş olur, başınız bir hoş olur. Ve orada ne bir şuurunu yitirme vardır. O İlahi âşkın verdiği sarhoşluktur ve insanı bir halden bir hale geçirir.

Buradaki tekrar söylüyorum Şarab-ı tahuradır ve sizi halden hale geçirir ve siz her halinizle Cenab-ı Hakk’ı müşahede edersiniz ve halinizde de Cenab-ı Hakk’ı müşahede edersiniz. Kevser suyundan doya doya içersiniz. O kevser suyu da gözünüzden iki damla gözyaşının dökülüşü olur. Her ne ki vardır âlemde demiştik ilk sohbetlerde; onun insanda temsili olarak tecellisi vardır.

Kevser suyunun temsili olarak tecellisi de iki damla gözyaşıdır. Çünkü kim o sudan diyor içer, gönlü temizlenir ve cennete öyle girer diyor. Her kim ki iki damla gözyaşı dökmeden gönlü temizlenmez. Gözyaşı döküp de gönlünü rahat hisseden hiç gönlüne kötülük gelmeyen insan var mıdır bilmiyorum. Ağlamayan var mıdır burada, zannetmiyorum, herkes ağlamıştır. Erkekler ağlamaz diye bir lafız vardır ben ona iman etmiyorum, en beter erkekler ağlar. Vallahi düştükleri zaman daha beter ağlarlar.

Her neyse burada kast etmek istediğim o ağlayışla beraber sizin üzerinizden yük alınır, derdiniz neyse derdinizi unutursunuz, rahatlarsınız, gönlünüz huzur bulur, aynı zamanda arınırsınız.

Mevlana onun için diyor; "Gözyaşları arındırır gönlü"

Kevser suyundan kinayedir çünkü. Âlemlerde Kevser suyunun insan üzerindeki tecellisidir. "Her ne ki yaratılmıştır insanda tecellisi vardır. "Melekler melekelerimiz olarak, Peygamberler İlahi sıfatlarımız olarak, yaşayabileceğimiz İlahi sıfatlar olarak veya Allah'ın lütfu ihsanı ile Cenab-ı Hakk’ın temsili sıfatları dahi vardır; görme, duyma, bilme temsili olarak verilmiştir insana. Onun için Hz. Ali'ye selam olsun, diyor ki Efendi, Şah-ı Velayet, "İnsan âlemin dürülmüşüdür", "Şaşarım o insana ki kendini küçük âlem bilir, bilmez mi ki âlem-i kebirdir. " Bütün yaratılmışlar insanın sıfatlarında tecelli eder.

Onun için kendinizi tanıyın en büyük mucize insan. O mucizeliğinizde Hakk’ı bulmaya çalışın. Çünkü düşünün, "Bütün kâinatı yarattım sığmadım" diyor ve nedeni insana bağlıyor ve devam ediyor "Mümin kulumun kalbine sığdım".

Gönül evini anlayın, bilinç evini anlayın. Bilinç evidir, gönül evidir.

Günümüz diliyle söyleyelim nefsi emmare dedikleri şey içgüdü lafzıyla söyleniyor. Allah'ın lütfu ihsanı ile nefsi emmareden kurtuluş yok, terbiye etme var.

Allah diyor, ona ölene kadar mühlet verdim kurtuluşunuz yok diyor.

Allah'ım madem öyle ona gönlümde yer ver diyor. Allah'ta tamam verdim diyor.

Nefsi emmare bizim şeytanlığa yakın olduğumuz taraf. Yani örtündüğümüz, emri İlahi'yi göz ardı ettiğimiz taraftır. Ve hakikaten de Allah’tan emir geldiği zaman ilk başkaldırı nefsi emmaremizde olur. Ya bunu yapmasak da olur mu? Bir ayet gelmiş mesela şunu şöyle yapın diye, daha önce bilmediğiniz ilk başta tepki gösterecek kişi, o içinizdeki melekeniz varlıksal haliniz; nefsi emmarenizdir. Ya olmasa da olur mu? Ve Allah buyuruyor; "Onlara ibadet etmek (hizmet etmek manasında kullanıyorum ) nefislerine ağır da gelmez". Öyle bir nefis olsun İnşallah. Ve terbiye edilmesi de gerekir. Terbiye edilmezse o sizi terbiye eder, yani kendine çeker.

Âlemi sebepler diyarında kendi hevalarına yöneltir ve onun içinde yok olur gidersiniz. Burada bataklık olarak kastettiği de odur.

🙢      "Allah'a yalvarmaktan bıkmayın, çünkü Rahmet kapıları yolda açılır. Hakiki saadeti bu yolda bulmanız mümkündür. Bu bataklık âleminden (bu dünyanın kendisine bataklık diyen bir akıl değil onu biliyorum, yani nefsimizle bir bataklığa düşmüşüzdür yani dünya nefsiniz doğrultusunda bir bataklık olmuştur yoksa arz-ı küre nimet-i İlahide yaşanıyor.) Salih olurlar. Allah cümlemize nasip etsin. "

Burada kapatayım şöyle, Allah’ın lütfu ihsanı ile söylediği şeyler yaşantımızda uygulanması gereken şeyler. Allah nasip etsin diyeyim. Soru varsa sorsunlar bir cevap çıkarsa cevaplayayım, çünkü ikinci bölümde iptila dediğimiz belalarla imtihana geçiyor.

İptila demek belaya düşmek demek… Belaya düştüğünüz zaman ne ile karşı karşıya kalıyorsunuz ve imtihan edildiğinizin bilincini vermeye çalışıyor. İnşallah gelecek hafta da imtihanlarla gideriz. İmtihanlar neyi getiriyor daha önce kısaca üzerinde durmuştuk. Allah'ın lütfu ihsanı ile gelecek hafta da bakalım bize ne ufuklar açacak…

Ama yolun başı neymiş? Evvela Tövbe. Tövbenin temeli; vicdan ve pişmanlık.

İkincisi ne? Dua.

Dua nedir? Allah'a yakin gelmenizin aracıdır.

Allah'u âlemin size icabet etmesinin aracıdır.

İcabet etmesi hem duanın kabulüdür, hem Allah'ın size muhabbetidir hem de Allah'ın varlığının ispatıdır. İman etmeyen için Allah'ın varlığının ispatıdır, iman eden için de Allah'u âlemin kuluna muhabbet edişidir. Yani kulum Ben yanındayım merak etme demesidir. "Kulum iste ki vereyim". "Dua ettikçe kadir kıymetiniz vardır” diyor. Dua ettikçe bilin ki yakin gelirsiniz diyor. Dua sizi yakin kılar onun için dua edin.

Duam kabul olmuyor demeyin, ısrarcı olun. İsteyenin bir yüzü kara vermeyenin iki yüzü kara demişler. Allah'ın yüzü kara değil, verir en sonunda. Kul değil ki vermemezlik yapsın.

Vermek, şanında var!

Elbet verecektir yeter ki hakkıyla isteyin.

Edebi, erkânı ile isteyin. Yeter ki samimiyetle isteyin. Ben samimiyetle isteyip de vermeyecek bir Rab tanımadım. Sizin de tanımayacağınızdan eminim. Veren bir Allah! Hep veren. Çünkü Rahmeti kendime ahlak edindim diyor. "Allah Rahmeti kendine farz kılmıştır" ayeti yani; rahmeti kendime ahlak edindim diyor.

Rahmet ne burada, varlık vermek. Varlık vermeyi diyor kendime ahlak edindim. Onun için genelde batı felsefesinde takdir-i İlahi Yok et ki Var olasın diye bir düşünce vardır. Tasavvuf islahında ise “Var et ki Var olasın” diye bir inanış, bir akıl vardır.

Kimdi o Darwin'le başlıyor. “Yoket ki var olasın” bilincinin ilk temelini atan Darwin'dir. O ne oluyor? Sosyal hizmet ve sosyal faşizm düzeyinde patlak veriyor ve üstün ırkla ilerliyor, sonra Amerika'da kapitalizmle beraber şaha kalkıyor. Yani büyük balık küçük balığı yutar, büyüklerle bu vatan ilerler hesabı. Ve kapitalizmin temelide arzularımıza hitabıdır. Arzularımız noktasında arzularımıza köle etmeye çalışmasıdır. Burada ben kapitalizmin, ticaretin düşmanı değilim. Bakın; ihtiyaçlar noktasında ticaret haktır, ama arzulara cevap veren ve kendi keyfiyetlerimize cevap veren, ihtiyacımız olmayan, ihtiyaçlarımızı aşan şeyler israftır ve “Allah israf edenleri sevmez” diyor. Ve kapitalizm arzulara hitap eder.

Orayı es geçin, Yok et ki Var Olasın anlayışı hâkim. Tasavvufta ise yok etme görülmez; her varlıkta var edilmenin bir sebebi vardır. Evet, yok etme dahi var etmek içindir. Bakın tabiata vahşilik görürüz, ama o yok ederken, başka bir şey var olur. O var olurken de ihtiyacı doğrultusunda yok eder, belgesellerde hepiniz izliyorsunuzdur. Bir aslan ihtiyacı dışında avlanıyor mu? Bir timsah ihtiyacının dışında avlanıyor mu? İhtiyacı ne ise Cenab-ı Hakk bir şekilde veriyor. Ama biriktiren birkaç hayvan dışında - bir kaç hayvan biriktiriyor çünkü - ama bilinçli olarak biriktiren ve sahiplenen, ihtiyaçları dışında değil bakın, bir kaç hayvan ihtiyaçları doğrultusunda biriktirir.

Ama Takdir-i İlahi ihtiyaçları dışında korkuları için biriktiren sahiplenen bir tek insandır. Ve bu noktadan baktığımız zaman Allah diyor ki "Şeytan sizi fakirlikle korkutur, ona aldanmayın." Yani yola gidenlere ilk başta söyleyin sakın bu yola girmeyin fakir olursunuz vs. Ya hu buraya koymadıktan sonra yani sebepler dairesinde buraya (kalbinize, gönlünüze) koymadıktan sonra ister cebinizde olsun ister evinizde olsun, nerede olursa olsun. İhtiyacınızı gören bir araç olarak görün sadece. Yani bakış açınızı değiştirin.

Yine bu kitabın sahibi, Abdülkadiri Geylani Efendim'e selam olsun, bir hikâyesi vardır der ki; bir dervişi Bağdat harabelerinde çile çekiyor, biri de Bağdat taraflarına gidiyor ona diyor ki Efendim'e gidince selam söyleyin, - senelerdir orada çile çekiyormuş –

Efendim'e deyin ki; çilem bitti mi?

Kişi geliyor bakıyor ki Efendi sefere gidecek, eski dilde söylersek sefer, bir yolculuğa çıkıyor yani, yolculuğa çıkıyor ama derler ki atının üzengisine kadar altındanmış. Öyle bir zat yani! Adam şaşırıyor ya hu dervişi orada çilede kendisi burada saltanatta... Şaşırıyor. Takdir-i İlahi yanına çıkıyor. Mübareğin de bir Celal yapısı var ama gönlü merhamet dolu…

Evlat buyur bakayım ne söyleyeceksen söyle,.

Efendim dervişiniz diyor ki; çilem bittiyse geleyim mi?

Ona de ki diyor; dünyayı aklından çıkarsın öyle gelsin.

Amenna diyor gidiyor ama kendisi bir şey anlamıyor. Bu dünya içinde kendisi, dünyayı aklından çıkar diyor, böyle şeyh mi olur misali, gidiyor. Yanına gidiyor tabii evvela adam bu nasıl Efendi, sen onu bırak evvela sana dünyayı aklından çıkart diyor, kendisi dünyanın içinde yaşıyor. Dervişi orada çok güzel bir şey söylüyor, hüngür hüngür ağlıyor ve

Ben aklımda fikrimde onun yanında olayım da o bana ikramlarda bulunsun diye düşünüyordum diyor. Yani senin sözünle bana ayna tuttu diyor; hala çilem bitmedi.

Hala gönlünden çıkartmamış. Ha kalbinizde olmasın cebinizde olsun. Evinizde olsun, şuyunuzda olsun, önemli değil. Eskiden bir lokma bir hırka idi bu zamanda o da bitti. Elektrik faturası, su faturası şu faturası, evladın şuyu, buyu, öğretimi, hangi birine yetişeceksiniz bilmiyorum. Allah yardımcısı olsun hepinizin. Hadis noktasında bunun da desteği vardır diyor ki; "Fakirlik iftiharımdır. "

Tabii bu fakirlik tasavvuf noktasında birçok anlama gelir bu konu hakkında söyleyeyim, Fakirlik iftiharımdır diyor ve o noktada bir şey daha söylüyor; "Ümmetim için bu zamanda fakirlik saadettir" diyor "Ahir zamanda ise zenginlik saadet olur" diyor. Hakikaten de öyle bir teşhisdir ki zamana vurduğunuzda hak noktasını görürdünüz. O zamanda fakirlik tercih edilmiştir hatta Hz. Resulullah'dan sonra İslam'da zenginleşme başlayınca Ashab arasında, bir kaç Ashab buluşuyor ve konuşma yapıyor, hani ya Hz. Resullullah zamanında bizler çok rahattık Resullullah zamanında kardeşçe geçiniyorduk, ne oldu bize ki bozulduk değiştik? Ve ortak kararları şu oluyor:

Fakirliğe dayandık, yoksulluğa dayandık, yoksunluğa dayandık ama varlığa dayanamadık.

Nefs-i Emmare hortlamaya başladığı anda, gel aşağı! Onun için olsun, ama Nefsi emmarede olmasın, nefsi emmare üzerinden zihninizi istila etmesin, kalbinizi istila etmeyecek şekilde olsun.

Zihninizi istila etmesin ki menfaat ve sebepler, her an İsa doğsun yahut da her an İsa ile doğun, gönlünüzü istila etmesin ki her an Muhammed Mustafa ile doğabilesiniz. Çünkü O'nun gönlünden şeytan beri idi. Bir insan gönlüne koydu ise paylaşmaz. O ise paylaşıyordu eşleri ile bir kavgası vardı ve Kur’an'a konu olmuştur. Enteresan! Cebinde ne kadar varsa sonuna kadar hepsini ihtiyaçlara dağıtır ve eve giderdi. Ve iki eşi şöyle buyuruyor, dedikodu olmasın sadece ayet-i kerimeden sebeple konuşuyorum, Allah'ın selamı üzerlerine olsun, himmetleri üzerimizden eksik olmasın, ayetlere konu olmuşlardır çünkü. Burada olumsuz noktada örnek vermiyorum olumlu noktada örnek veriyorum haberiniz olsun. Çünkü bir şeyin hatası bize olumlu örnek oluyor ve Allah-u Âlem onları bize örnek gösteriyorsa Allah onlardan razı olsun.

Ve isimlerini bu noktada zikrediyorum o zaman dedikodu mahiyetinde değil, Ayşe ve Hafsa validelerimiz ve bu noktada diyorlar ki; biz zaten Peygamberlik zamanından önce de fakirdik ama bu zenginliğe geçmeye başlanıldığı zaman -hani ganimetler fidyeler falan çıkıyor ya Takdir-i İlah - bu zamanda da fakirlik yaşıyoruz. Yani hak mıdır? Ve Resulullah Efendimiz küsüyor kendilerine. Enteresan!

Hah şimdi toparlayayım; malınız mülkünüz olsun şuyunuz buyunuz olsun ne olursa olsun önemli değil. Üstelik bu zamanda ilmi yaşayabilmek adına maddiyat şarttır. Şuraya gelmeniz için dahi ücret ödemeniz gerekiyor. Buraya ücret veriyor musunuz bilmiyorum, hani onu bırakın araba parası vereceksiniz, ücret; yolda bir şey yiyeceksiniz, ücret. Hadi onu da boş verin ilim öğrenmek için şart olmuş. Takdir sorumluluklarınızın yerine getirmeniz demek çekirdek aile noktasında Cenab-ı Hakk’ın üzeriniz de tecelli etmesi demek.

Çünkü çekirdek ailede Cenab-ı Hakkn Rububiyet sıfatları tecelli eder. Bazen öyle olur ki ulûhiyet sıfatları da tecelli eder. Çünkü baba da Rabbiyet sıfatı bulunurken öyle olur ki anne mürebbi sıfatının tecellisini üzerinde bulur. Bazen Baba Celalli bir sıfat bakışıyla evladına Azamet sıfatlarıyla Cenab-ı Hakk’ın temsili sıfatını gösterirken bazen olur ki anne de Rububiyet sıfatları gereği çocuğu hastayken üzerine titremesiyle Şafi Esmasının gereğini gösterebilir. Ve yahut da onu sevmesiyle ve yahut da onu beslemesiyle Er Rezzak sıfatını üzerinde gösterebilir. Ve Allah o bebeğe varlık hakkını o anne üzerinden verirken o anne üzerinde mürebbi iken bir taraftan da bebeğe El Adl olur. Yani adalet sahibi Allah olur. Ona varlık vermiştir ona varlık verirken de, irade, ikame ve idame ediyordur varlığında.

Çünkü Adl demek varlık hakkını vermek demek. Allah bir şeyi var eder, o haktır bir hak üzeri… Bir gerçeklik üzeri var eder ve var ettiği şeyin varlık haklarını vermeye devam eder. İrade, idame ve ikame eder. Ve bu sıfatı gereği de Adil olur. Adalet sıfatının gereğinde haklar yatar çünkü. Bir şeyi var edişi Hak sıfatını getirir ortaya çıkartır, hak olarak ama. O sıfatının irade, idame, ikamesinin de devamlılığı süreçteki devamlılığı da Allah'ın lütfu ihsanı ile Adl esmasının tecellisidir. Biraz daha basite indirgeyelim. Bir mahkemeye çıktınız. Bir evinize hırsız girdi. Hâkime ne diyorsunuz? Malımı çaldı. Değil. Hâkime diyorsunuz ki, varlık hakkımı aldı. Size nimet bağlamında verilen her şey adalet sıfatının gereğidir. Onun için Rezzak ve Adl esması madalyonun iki yüzü gibidir.

Allah size Rezzak iken aynı zaman da El Adl olmaktadır. Çünkü sizin rızkınızı verirken aynı zamanda Allah-u âlem varlık hakkınızı verdiği için El Adl oluyor. Bazıları der ki, doğada adalet yoktur, doğa vahşilik yurdudur; değil. Allah her şeyi birbiriyle var ederken, varlık hakkını verirken; Rahman sıfatının gereğiyle El Adl olmaktadır. Ve ayet-i kerime ve hadislerle de örtüşür bu. Ve diyor ki, "Yer gök adalet üzeredir". Ve rahmet sıfatının gereğidir adalet. Çünkü Allah rahmetini verirken adaleti ile veriyor.

O zaman bu yok olmak ne? Yok, olmak diye bir şey yok ki. .

Her yok olmak yeni bir başlangıçtır.

Yepyeni bir âlemde başlangıçtır. Kediler, köpekler, hayvanat, bitkiler bedenleri ile yok olurken ruhani vecheleri ile meleklik sıfatlarına terfi ederler. İnsan yok olurken ruhaniyeti ile sonsuz bir âleme terfi eder. Onun için tasavvuf islahında ölüm kavramı hiç kullanılmaz. Ve Kur’an’ı Azimüşşan'da ölüm kavramı, dünyada gaflet perdesiyle örtünenler için kullanılır. Onlar ölüdürler der. Aynı zamanda ölü kavramını bir kez daha söyleyeyim ahirete geçmek için kullanmaz.

Hakk'tan yana gaflet perdesini örtünenler için kullanır. Onlar için ölü gibidirler, ölüdürler der. Ölüm yeni bir başlangıçtır ama yine de korkutur. Buraya alışmışız ya, insanın alıştıklarının elinden alınması insanı korkutur. Allah ölümden de korkutmayan bir can nasip eylesin. Çünkü sevdiğinize gidiyorsunuz emin olun, eğer iman doluysanız sevdiğinize gidiyorsunuz. Yok, iman yoksa korkmaya başlayın. Eğer bunu deneyimlerseniz o zaman hiç korkmazsınız. Hangi noktada, söylüyor "Peygamberler, sıddıklar, şehitler, salihler yoldaşları olur" İmanları o kadar kuvvetli ki onları yanında keşfi olarak görüyor, varlığında tecelliyat olarak görüyorsa o zaman zaten korkacak bir şey yok.

Yani sahipsiz değil... Hangi sıfatın gereğini yaşıyorsanız o sıfatın gereğinden birisi size el uzatır. Gel bakayım.

Yani şefaat noktasında birisi gelir size el uzatır. Sahipsiz bırakmaz diyor, o bir sıfatın gereğini yaşamıştır, gelsin. Onun için bu işlerin hepsinin kabahati Allah'ın diye suçlamak yerine iyi olun; şefaat hakkı kazanında hiç değilse ne kadar insanı cennete götürebilirseniz o kadar güzel olur. Yani insanlara üzüleceğinize iyi olmaya çalışın. Ne kadar iyi olursanız belki size o kadar şefaat hakkı verilecektir. Belki o kadar insanı ahirette kurtaracaksınız demektir. Hadi onu da boş verin; belki burada yaydığınız enerji ile beraber hani alıcı ve vericiyiz ya nice gönüllerde belki bir güzellik uyandırırsınız da o güzellik yüzüsuyu hürmetine Allah-u Âlem ona cehennemi haram eder. Hiç yoksa biz iyi olalım, iyilik iradesini koyalım, biz iyi ve güzel şeyler düşünelim, Hak noktasında Rahmani şeyler düşünelim onlarla haşır-neşir olalım da bizim yayınladığımız ne ise artık üzerimizde dalga dalga, ola ki bir gönüle sirayet eder, alıcıya sirayet eder, gönlü aç birine sirayet eder, onda uyanacak güzel bir halin yüzü-suyu hürmetine cehenneme alınmaz.

Onun için Resulullah buyurur, müthiş bir Hadis-i Şeriftir bu bağlamda der ki, "Zulmün önünde amel ile karşılık veremiyorsanız hiç değilse iyi düşünün". İnandığınız şey belki tesir eder diyor. Günümüzde de kuantum koçları mı diyorlar ne diyorlar, onlar sürekli pozitif düşünün diyorlar. Pozifif olarak âleme düşünce yayın diyorlar. Ama tozpembe olarak yayın yapmaya kalkmayın yani her şeye sevgiyle bakıyorum; Allah her şeyi sevmezken, siz nasıl her şeyi sevebilirsiniz ki. . Yani fıtratınızda her şeyi sevmek verilmemiştir. İmkân yok.

Allah'ın sevdiğini sevin, Allah'ın sevmediğini sevmeyin. Ama her zaman pozitif ve merhamet dolu olun. Ola ki bir sıfatı yaşıyorken esma-i hassınızda yüksek derecede enerji salınımı olursa dediğim gibi ola ki birinin gönlünde sirayet eder ve sirayet ettiği zaman ola ki o gönlünde uyanır, fikrinde uyanır, amelinde uyanır, uyandıkça belki karakterine doğru sirayet eder de o insanın kurtuluşuna sebebiyet verir.

Yani hizmet etmek sadece hizmet etmek değil, aynı zamanda sıfatın gereğini yaşadığınız sürece de hizmet etmiş oluyorsunuz. O niyetinizde tuttuğunuz sürece de hizmet ediyorsunuzdur. Bu konuda Hadis-i Şerif'de vardır der ki, "Benim ümmetime öyle bir sıfat verilmiştir ki düşündükleri şeyler haram değil, yaptıkları şeyler haramdır. " ve yine "Öyle güzel bir sıfat verilmiştir ki Takdir-i İlahi, iyi niyetine karşılık sevap verilmiştir. " bakın kötü niyetine karşı bir şey verilmiyor, sorgu-sual yok, amel etmediği sürece… Ama güzel bir düşünceye karşılık sevap vardır. Sevap demek mükâfat demektir. Mükâfatınız insanlık olsun. Ola ki o güzel düşünceniz bir insana vurur ve o insan o düşüncenin eseri olarak kendinde uyananla beraber yürür. Mükâfatınız o olsun daha güzel bir mükâfat yok, inanın.

Emin olun… Ya olabilir mi? Vallahi şu anda kuantum fiziği diye bir fizik var. Onu okuduktan onu bildikten sonra bizim Erenlerimizin söylediği dil ile söylersem, nur deryası denilen bir derya var şurada. Ne düşünürseniz düşünün, aynı anda âlemde dalga, dalga iş görmeye başlar. Zaten Ehlullah'ın bir sırrı da üzerindeki sıfatın gereği olarak üzerinde nur salınırken âlemde o nurun salınması üzeri iş görülmesidir.

Onun için diyor ki; "Yeryüzünde kırkı İbrahim meşrebi, yedisi Yusuf meşrebi, beşi Musa meşrebi, üçü İsa meşrebi biri de Ben'im meşrebimde olmak üzere Allah'ın velileri vardır". Kırklar, yediler, üçler diye geçer tasavvuf misalinde ve bunlar cennet makamlarıdır. Takdir-i İlahi yani gönülleri artık cennet olmuş. Cennetin Rahman sıfatının Rahim sıfatı üzerinde bu âlemde görünüşleri ve o sıfatların yayıcılarıdırlar ve Allah o sıfatlar üzerinden bu âlemde iş görür.

Günümüz fiziği ile anlamlandırılabilecek bir Hadis-i Şerif. Yaşadıkları sıfatın yayınındadırlar diyor. Yani dış âlemi iç âlemden etkiliyorlar diyor. Yani bir nur yayıyorlar ki maddeyi etkilemiyorlar, o nur kendi âleminde etki yaratır ve o âlemde de etkileri dış âlemde de görülmeye başlar. Fiillerde, hareketlerde, insanların gittiği yollar da. Onun için diyor ki, "yeryüzüne yüz sene mücahitleri gönderilir, bin sene müceddidleri gönderilir" Hadis-i Şeriftir. Mesela bin sene müceddidlerinin bıraktıkları enerji bütün insanlık üzerine tecelli eder ki bin sene boyunca yaşayacak bütün insanların ne yaşıyorlarsa hepsi onun enerjisinin üzerinden beslenerek yaptığı tavırları ortaya çıkarır. Çok fantastik bir şeydir ama Vallahi bu dinin tamamı fantastikdir, inanılmaz. İçine girseniz var ya, aman Ya Rabbi! Melekler, Peygamberler, kerametler, nurlar; Matrix’miş, Harry Potter’miş, hikâye; neler var neler, işte o zaman hikâye başlar.

Allah'ın selamı üzerinize olsun, Evliya ve erenlerin himmeti üzerinizden eksik olmasın, Peygamberler, şehitlerin duası üzerinizde daim olsun. Allah'ın sevgi ve muhabbeti de gönlünüzde en güzel şekilde uyansın. Biz de onunla beraber doğalım, o sevgiyle beraber doğalım. Hiç bir şey yapmıyorsanız dahi insanlığa, hiç değilse güzel düşünün. Veya bu insanlar niye aç, keşke aç olmasalardı diye düşünün. Belki bir açı doyuracak birine sirayet eder de, elinde imkânı vardır senin imkânın yoktur ama onun elinde olan imkânına sirayet eder de o imkânını yerine getirir. Ama sen o düşünceyi yay, samimiyetle yay. Ve yahut da “bu niye kötü” deriz; kötü deme ya, bana örnek olmuş İnşallah Allah onu da iyi eder. Belki o sırada iyi olmaz ama mayayı aldıktan sonra ileride hani derler ya; maya sıcakta daha iyi tutar diye, belki o sevgi muhabbet oluşur da yaydığınız o etki yapan enerjiniz belki ileride onun gönlünde bir fikir bir niyet olarak çıkar. Yani siz olumlu olun hep. Ama bu Pollyannacılık değil. Yerine getirin ama muhabbetle olumlu düşündüğünüz şey, Hak üzere düşündüğünüz şeyde iradenizi de koyun.

Bu böyle olsun. Yani olabilirmi’si yok. Ne kadar kat'i surette onun olacağından emin olarak yayarsanız, o kadar şiddetli bir şekilde insanları etkiler. Ve iradenizi kullanın orada. Olacak böyle olsun ve emin olun, olacağını görürsünüz.

Allah'ın selamı üzerinize olsun.

09. 05. 2013– Özel Sohbet

Halil İbrahim GENÇ

Nedeni kendinde olan varlık yani nedenini başka bir varlıktan bulmuyor. Nedeni kendinde! Felsefe dilinde Hegel “kendinde ve kendi için olmak” diyor.

Bu bağlamda Allah’ın lütfü ihsanı ile baktığın zaman kâinatın nedeni kendinde değil. Kıyam bizatihi ile örtüşmüyor.

Muhalefet-ül lil havadis?

Kâinatı bir şeye benzetirsin. Koca bir küredir, gittiğin zaman görürsün. İçindeyken bir şeye benzetemeyebilirsin. Onun bir sınırı vardır. Sınırının dışına çıktığın zaman küredir, dairedir, noktadan noktaya düşün.

Allah’ı kâinat ile sınırlandıramayız.

O zaman ne yapacağız?

Vallahi bana kalan tek şey; Allah ı müşahede ederken iman dolu gözler ile müşahede etmek, âlemlerle sınırlamamak, sebeplerle sınırlamamak, kendimiz ile sınırlamamak. Ama şu cüzi varlığımızda sonsuz olan, sınırlılar üzerinden tecelli eder ve görünür, görünüre taşır kendini.

Elimizden geldiğince onun sıfatlarını yaşayabilmek.

Kâinatın kaderi insanı yaşamaktır. İnsanın kaderi Allah’ı yaşamaktır. Başka bir şey değil. Bakın kâinata, insanı yaşıyor, başka bir şeyi yaşamıyor. İcat ediyor, şeklini değiştiriyor. Sen ne yapıyorsun, ne tecelli ederse onu yaşıyorsun. Burada kastetmek istediğim şey Allah hu âlem buyuruyor; “Kâinatı insan için, insanı kendim için yarattım” diyor. İç âlemden baktığın zaman kâinatın ruhu insandır. Kâinatın üzerinde tecelli eden, insanda hususen tecelli ediyor. Kâinatın zatı insandır demişler.

Venüs’te de varlık aramak şimdi bir tuhaf geliyor insana.

Metin Baba onu güzel söyler;

Kâinatta kendi üzerine dönen ve kendisini bilincinin konusu yapan ve bilincini konu yaparken onun üzerinden Hakk’a dönen.

Nefsi emmare (şimdi ona içgüdüler diyoruz) tarafımız âleme yönelir. Âleme yönelmenin ilk basamağı masumiyetle beraber sahiplenme içgüdüsü. İçgüdülerimiz ile ilk yaptığımız iş annelerimizin sütünü emmek, hiç haberimiz olmadan. Bir tay hemen yürür, hemen âlem ile ilişkiye girer. Rab-ül Erbab; Rablerin Rabbi. Ona Rablik etmese, içgüdü vermese hayatta yapamaz.

Hemen arkasından, hazlar ve menfaatler devreye girer. Nefs, içgüdülerimiz, aklımızı kuşatmaya başlar; menfaatler ortaya çıkar. Hazlar ve menfaatler bizi ruha, o masumiyete iyice örter. İştah, haz girer devreye.

⯑      Aşk yok tabi?

Aşk sandığımız şehvet yok. Birde bakarsınız bir ileriki safhada sebepler dairesinde insan kendi varlık sebebini dışarıda bulmuş olarak bakar. Burada özgürlüğe geliyoruz. Varlık nedenini dışarıda bulmuş olarak yaşıyoruz. Nedenini kendinde değil, dışarıda buluyor ve onun tutsağı oluyor. Hazların, menfaatlerin; hepsinin nedeni dışında! Öfke, kıskançlık, hırs, nefret nedeni kendi dışındadır. Allah’u âlem lütfü ihsanı ile inayet veriyor ve iman veriyor. Kendisine sevgi muhabbet veriyor.

İnanmak insanın doğasında var. Ve yaratıcı kendisine inanılmasını istediği için –Bilinmeyi istedim- Kendisine örttüğü bir varlık veriyor. Bir mertebeyi örtüyor ve yaratış yapıyor; o yaratış kendisi bir sıfat üzerinden var olurken, o kadar Allah bilgisine sahip oluyor.

İkilik var olmak zorunda. Bilmekliği istediğimde ikilik yok. “Ben gizli bir hazineydim, bilinmekliği istedim” diyende ikilik yok. Evvelinde kendi var, yaratımdan sonra ikilik başlar. Tevhid de ikilikte bilmek, tanık olmaktır. Bilecek birileri var olacak!

Hitap ettim ve halk ettim… Kimi; Âdem’i.

Hitap etti ve halk etti. Örtündü. Örtündüğü tek şey üst kortekste kişilik… Çocuk masum iken sırf Allah iledir.

Her varlık mümin doğar; saf katışıksız Hakk ile doğar demektir. Mümin kişi saf katışıksız Hakk ile olandır. Ondan sonra ebeveyni ne derse o olur, ne zaman Aylin oldun; hiç bir zaman.

Nasıl ki senin bedene ihtiyacın yok, Allah-u âleminde kâinata ihtiyacı yok.

Bir varlık nedeni kendinde olarak hangi neden üzeri yaratıldı ise hakları üzeri o nedenin gerekliliğini yaşıyorsa o zaman özgürdür. Nedeni Allah olan, Allah’ı yaşamadığı sürece özgür değildir, hakları gereği olarak.

Halil, Hallilliği kadar yaşıyor ve bunun farkında. Bütün peygamber makamlarını da verseler, bir daha gelsem! Ben bu haklar ileyim, daha fazla değil. Allah beni böyle murad etmiş, ben sıfatımdan razıyım.

⯑      Ben benden razı olduğu konusunda kendimi eksik hissediyorum.

Vicdan çalışıyor orada. O problemi aşmak çok zor. Hepsi bir safhadır. Öyle günüm oldu ki kafamı duvarlara vururdum; sen nasıl ki Hakk’ı kendine layık görürsün, O’na layık olamıyorsun, bu kadar günahkâr... Kendi kendime eziyet ederdim. Tam o sırada Rabbim bana bir ayanlık verdi. “Sende Ben tecelli ediyorum, niye böyle yapıyorsun”

Bende Hakk tecelli ederken, ben nasıl kendime zulüm edebilirim dedim, o sırada bu durumu aştım.

Ama çok şiddetli yaşıyordum. İnsan kendine eziyet eder mi; sen nasıl bir adamsın, Allah’a layık değilsin. Banyo edemiyordum, elbiselerle ediyordum. Bir Allah bilir, bir ben bilirim. O sırada işte nur yağıyor.

Kişinin vicdan muhasebesi üzerinden Rabbim şöyle diyor;

“Kendini kınayan nefse and olsun ki”

“And olsun ki” nin sonunu getirmiyor, ben diyeyim; onu Kendime vardırtacağım.

Vicdan muhasebesini yapan ve kendini Hakk’a layık görmeyene “ben seni layık edeceğim, merak etme” diyor.

Bu çekişmelerin hepsi insanı tetikleyen şeylerdir; safhadan safhaya.

Vicdan merhalesi, sevgi-muhabbet merhalesi… O sevgi muhabbette vicdan kuvvetleniyor. Vicdan ayrılmıyor, bir yerde bırakamıyorsun.

Nefsi emmareyide bırakamıyorsun. Âşık kul nefsi emmare kendinde uyandırıldığında başını vurur. Âşıkta nefis uyanmaz, uyanırsa onu harap ettirir.

Allah bir şeyi yarattıysa insanda özetlemiştir. Öyle bir hal olur ki cehennemi yaşarsınız. Geçmişiniz üzerinden, üzerinizde uyanan içgüdüler olunca kendinizi perişan edersiniz.

Ama bunu yaparken ne ile yapar; aşk ile.

Hangi meleke üzerinden; vicdan melekesi

Layık görememe, yetişememe korkuları başlar, bu halden kurtulmanın tek yolu; birlikte olduğunun, bir olduğunun farkındalığına gelmesidir.

Allah sizdedir; sizin, O’na kendinizi layık görüp görmeme hakkınız yok. O size Kendini yakıştırmışsa, sizin Eyvallah deyip rızaya taşınmanız lazım.

Hemen arkasından gelecek makam şu; sabreyle rıza geliyor.

“Kulum, sen Ben’den razı mısın” safhası.

Kur’an söylevi safha safhadır. İkilik noktası safha safha aşılır.

Bir gün Kırıkhan’dayken kendimi perişan etmişim; yatağımda iki büklüm şöyle diyorum;

Allah’ım namaz kılıyorum ikilik, oruç tutuyorum ikilik, zikir ediyorum ikilik, düşünüyorum ikilik. Hep bir Sen, bir ben var. Beni yok et bari, Sen kal.

“Hz. Pir’i sev, yeterli” dediler rüyamda.

Ben ikilikten kurtulmaya çalışıyorum, birini sev, diyor.

Evvela anlamadım; O ikilikten aşmanın makamıymış. İkiliği ne zaman aşarsınız; sulha vardığınız zaman.

İlk kapısı rızadır. Önce Allah’tan razı olacaksın. Vicdan susacak, vicdanını rıza kaplayacak. Vicdan vadisi rıza vadisi olacak ki Cenab-ı Allah rıza üzeri ilahiyatını gösterecek orada. Bütün varlığınızda Cenab-ı Allah rıza ile gösterecek kendini, hoşnutlukla.

Kâlû-belâ’da “Kulum, Ben senin Rabbin değil miyim?” denmiş.

Hz. Beyazid-i Bestami der ki; ben bunu her an duyuyorum.

Mevlana’ya da soruyorlar; bu söz nasıl bir sözdür?

Ne zaman ki birisi der Ben senin Rabbin değil miyim? O zaman belli dersin. İşte o söz öyle bir sözdür. Mevlana o sırada kendinde tecelli edenin Hakk olduğunu söylüyor.

Biz o sözü fiiliyatında, sıfatında, Zatında duyuyoruz. Zatında duyduğumuz zaman; özümüzde konuşan.

Bu yol Allah’ı anlamayı öğrenme yolu, Allah ile yaşamayı öğrenme, Allah’ın kendisini yaşamanın yolu. Görünüşte velayet, aslından baktığında sudan başka bir şey yoktur, Allah’ın nur deryasından başka bir şey yoktur.

Hangi form ne düzeyde yaratıldıysa o kadar bilebilir, o kadar yaşayabilir O’nu, daha fazla değil.

Ağaç ağaçlığı kadar, kedi kediliği kadar... Ruh aynı ruhtur; bizdeki de kedideki de. Hangi form verdiyse o formda kendini sınırlamıştır. O sınırlar olmazsa Hakk’ın sonsuz tecellisi de olmaz. Hakk’ın müşahedesi kesrette olur, çokluk olmazsa müşahede olmaz.

Kendi şizoidimizi –ikiliği- nasıl aşacağız; rıza ile.

Vicdan melekesi çalışırken, kendinizi sorgularken bu camide de olur tuvalette de olur, meyhanede de olur. O sıkışmış halin içerisinde iken Allah yetişir. “ Sende Ben tecelli ediyorum” derken El Bast, El Kabz, El Halim olarak tecelli eden O.

O sırada rızaya erdim. İzi kalmıştı; yine kendimden hoşnut olmadığım yerler vardı, ama odak noktam kendim, kendi örtük olmam, layık olmam değildi artık.

Böyle tecelli ediyor. Odak noktam Allah oldu. Rızaya eriyorsun, sonra gir cennetime diyor.

Cehennemde yanarken rıza ile rahatlığa, huzura, selamete, cennete geçiyorsun. Dünya yansa umurunda olmuyor, çünkü Allah ilesin.

Doğru yol üzerinde yürüyenlerin üzerine melekler iner diyor. Niye, Allah tecelli ediyor. Melekler oraya secdeye, tavafa, himmete iner. Biri bir söz söylese; Azim Allah! Melekler üzerinden tecelliler olur. Ne zaman gönlünüz cennet olur, melekler melekeleriniz olarak üzerinizde uyanır.

Hep safha safha bir ayeti yaşıyoruz. O safhalar gelip geçerken odak noktanız değişir. Kıble değişir; kıyas yapıp kendini layık görmezken; bu halin içerisinde kendini Allah’a iyice örter; Allah merhametiyle kulunu o mertebede bırakmıyor. O ikilik cehenneminde bırakmıyor; al diyor; rızaya er. Odak noktası Allah olur; Rabbim ben Sen’den razıyım.

Banyodan, tuvalette gitmekten hayâ ederken; bununla sıhhat veren Sensin’e dönersin.

Rızaya dönen insan ihlâsı bulur; saf katışıksız. Her halinden Allah tecelli eder.

Aşkta şehvet yoktur, bir veçhesinde Allah’a bakar, bir veçhesinde de haklara bakar. Sevdiği ne istiyorsa doğası gereği onları yapmaya başlar. Neyi yasak ettiyse yapmaz, neyi buyurduysa yapar. Ailesinde, işinde haklar neyi gerektiriyorsa yerine getirir. Âlemden kopartmıyor seni, çünkü o sıfatları ile de Kendisi tecelli ediyor, amelinde. Âlemden koparsan aşk ile kapalı kalırsın. Aşkın bir vecheside âleme bakmaktır, bakarken haklar üzeri. Karıncanın başını okşarsın, ağaca geçerken dokunursun, evdeki bütün işlere sen koşturursun, kimse görmeyebilir. İhtiyaç ne ise onu yaparsın, arzu hiç yok.

Âşık adam ihtiyacı olana tüm elindekini verir, Allah iledir, ona yeter. Sarhoş. Ser hoş. Kuluna verdirten Allah’tır. İhtiyaçlı olup olmaması önemli değil; içgüdülerini kapatmıştır orada.

Sebepleri araya koymanız puttur. Âşık kula birisi tokat atsa; eyvallah Rabbim, der. Bütün kâinat üzerine yıkılsa Rabbi’nden başkasını görmez. Kâinatı zevk-i sefa olarak önüne serseler görmez.

Aşkın gözü kördür, yalnızca sevdiğini ve güzeli görür.

Levm ederken rızaya ererse, sabır etmez artık. Levmde sabır vardır; rızada Rabbin tecellisinin farkına gelir. Fark-ı evvel dediğimiz nokta; kendinde ve kâinatta Hakk’ın tecelli ettiğinin bilincine gelir. Kendine varlık vermeden aşkı daha da kuvvetlenir, kendine varlık vermeden yürümeye başlar.

İki kıble olur orada;

Hakk; Hakk için yaşamak

Halk; Hakk için halk ile yaşamak.

Çünkü sorumluluk dairesinde de Hakk tecelli ediyordur ve gayri iradi olarak onlarla yaşar. Kimsenin hakkına zerre kadar tecavüz etmez, kendi hakkına tecavüz edilse ses çıkarmaz.

Reva mıdır?

Allah nefsini öldürüyor orada; bir tek Kendini istiyor. Allah severse kıskançtır; onu helak eder, nefsi emmareden yana onu helak eder; taki Kendisi tecelli edene kadar. O mahali temizler; içgüdülerden, nedenini dışarıda bulmaktan, eliyle yaptıklarına tapınmaktan, soydan, soptan hepsinden temizler. Nedenini kendinde bulur, bakar ki Allah tecelli ediyor. Tüm sıfatların cüzi ve küllisi vardır; görme, duyma… Ama yaşam, hayat sıfatı öyle değildir. Allah diridir ama herkeste olan diriliktir. O dirilik nuru ile diriyiz, görüyoruz, duyuyoruz. Karıncadaki can ile sendeki can aynıdır.

“Onlar görmüyorlar mı ki ölüdürler, Biz onları diri tutuyoruz.” Her şey benimle diri, diyor.

Kendi olan Kendi’ni buldu mu huzuru buldu. “Ben olan Ben’den geliyorum”

Benim, diyor Ya Musa. Musalık yalnızca bir üst bilinç… Musa demişler diye Musa olmuş, Musa’lığını at, sıfatı kalır. Sıfatını at, sadece Allah kalır. Biz ruhumuzdan üfledik diyor; nedeni Allah olan.

İnsanın nedeni Allah’tır, kâinat değildir. Kâinatın nedeni insandır. İnsanın kaderi Allah’ı yaşamak, kâinatın kaderi insanı yaşamaktır. Biz ne yapıyoruz; kâinatı kullanmaya çalışıyoruz, nefsimiz için.

Ne zaman içgüdüler tam bastırılır, levm edilir; aşk da ölür. Bir şey kalmıyor; öfke yok, kin yok, arzu yok.

Ne zaman rızaya erer, sulhu bulursunuz; gönlünüzde her doğan iyi olur. Nefis kalmadı çünkü.

Hayır, doğarsa acele ediniz derler, nefis devreye girer vazgeçirir. Âşık kulda öyle değildir. Sözü neyse ahdi odur, yerini bulur. Her yerde “Ben senin Rabbin değil miyim?” sözünü duyar, “Kulum Ben seninleydim, sen kiminleydin?” sözünü aşmıştır artık. Daim salâttadır, kıblesi Allah’tır, zikri ilahi amellerinde görünüyordur. Cömerttir, merhametlidir... Kâinatı seyrederken, boş gözlerle bakarken hep Allah iledir, haberi yoktur.

Bazen ikramlarda bulunulur; gece rüyasında bir ses duyar; bir sorusu olur, cevabını gönlüne bırakırlar; dua eder, duasının karşılığını bulur; Allah onunladır, gösterir kendini, işaret eder. O işaretler büyür, büyür, büyür; o hep Allah’ladır. Daim salâttadır.

Onlara dokunan Allah’a dokunur, onlara hizmet eden Allah’a hizmet eder.

Velilik makamına gelmiştir ama has velidir; çünkü nefsi ölmüş. Sonra onu alırlar, sıfatının hakkı ne ise ona taşırlar. O beden elbisesinde bir sıfat vardır, Cenab-ı Hakk o elbisede onu biçimlendirir; artık o kulu üzerinde o sıfatı ile tecelli eder. O sıfat üzerinde tecelli ettirip yaşatan Allah’tır. Bir ikilik vardır ama kulluğun ikiliğidir. Araya sebep girmiyordur, benliği girmiyordur. Öyle bir ikilik ki o ikiliğin üzerinden Allah tecelli ediyordur; birlik vardır.

Kul kuldur ama abduhu ve resuluhu olmuştur; abd iken Allah’u âlemin kendi tecelli ediyordur; amellerinde, fikri nazariyesinde, bakışlarında, üzerinde salınan nurda Allah tecelli ediyordur; ikilik aşılmış orada.

Allah ile kulu arasına kimse giremez, diyor; ama öyle bir kul ile arasına giremez.

Efendi Babam derdi “ biz bunların arasına futbol sahası kurar, top oynarız. ”; Allah ile arasına sebepleri, benliği vs. o kadar çok koymuşlar ki.

Ne akraba kalır, ne aile hiç bir şey. Hepsinin içindedir, hizmetini ediyordur, sorumluklarını yerine getiriyordur; kendisi bambaşka bir diyarda yaşıyordur, bilinci başka bir âleme taşınmıştır. Yer değişmiş başka bir yer olmuştur.

Kişi değişmiştir; hesabını gördü, mahşerini geçti. Bilinç evi- gönül vadisi- vicdan vadisi oldu; hesabı görüldü. Gönül evi aşk vadisi oldu, yer değişti; mahşerden alındı, cennet mekâna döndü. Artık selamet üzeridir, çünkü Allah’ın sıfatı üzeri Zati tecelli üzerindedir. Aynı zaman Allah’ın lütfü ihsanı ile âlemle olan ilişkilerinde Allah üzerinde tecelli ediyordur.

Cennette Allah ayın 14’ü gibi görünecektir, diyor. Yani kati surette, net göreceksin demek. Öyle kulların tüm amellerinde görünür, çünkü gönlü cennet olmuş.

Kevser’den içmeyen cennete giremez, diyor; gönül kevserle temizlenir, gözyaşı. İki damla gözyaşı ile sizi sağırtırlar, sıkıntı kaybolmaz ama gönlünüz rahatlar, temizlenir.

Burada akli bilgi çalışmaz, kalbi noktada kulun Allah ile olmasıdır. Her baktığını şer değil, hayır görür. Âlemde şer yoktur zaten, insanın kendi için yaptıklarında insan için şer vardır. Eliyle yaptıklarına tapınırken ortaya şer çıkar.

Şerrin amacı hayır ortaya çıkması içindir; beyazla karanın ortaya çıkması gibi, her şey zıttıyla belirir, ikame, idame ve idare edilir. Yani devamlılıktadır, oluştadır ve Allah’ın lütfü ihsanı ile varlığındadır. Kul bu bağlamdan baktığı zaman hep Allah’ı görüyordur, zıtları görmüyor. Allah’ı hayr-ı mutlak bildiği için – çünkü Allah kendini hayırsız bildirmez- iyiyi de kötüyü de görse eyvallah der, ama Allah onu kötülüğe bulaştırmaz, her işte bir hayır gösterir, hayrın işaretini verir, kişi hep hayırdadır. Şeytanı hayrı ile bilir ama sen yoluna, ben yoluma.

Her işte bir hikmet vardır der, işini Allah’a teslim eder. Biz bu veçhesinden bakıyoruz, ahiret veçhesinden bakmıyoruz; burada aç görünen orada tok, burada tok gezinen orada aç.

Varlığında hiçbir şey kalmayınca kulun, fakra eriyor. Zaten sevdiğiyle… Varlığı kendisinin değil; geri vermiş. Şükrederseniz size ziyadesi ile diyor; onun kendisini geri verişi Allah’ın kabulü olur, zaten Allah Varlığını vermiştir. Bu veriş ikilikte gerçekleşmez, kulun o hali üzerinden direkt Allah tecelli eder, kul o zaman farkında değildir, ama onu uyarırlar.

Lütfi Filiz “evladım, onlar bilmiyorlar, biz biliyoruz. Aramızdaki tek fark bu! ”der. Yani herkeste Allah tecelli ediyor, bilmiyorlar ama herkes Hakk’ı yaşıyor. Kaderleri Hakk’ı yaşamak, görürken, duyarken, bir sıfatı yaşarken, tokat atarken, öldürürken –Öldüren Allah’tır, o katlediyor sadece-. Herkes bir sıfatı yaşıyor, yaşadığı sıfattan habersiz. O zaman yanlış görmezsin, her şeyi hakkıyla görür, hakkıyla yaşar. Hayatında sulhu bulmuştur, her şeyde bir güzellik görür. Üzülmesi gereken yerde üzülür, merhamet eder.

Kemalat odur ki hiçbir şeyden etkilenmeyeceksin; değil. Kemalat o dur ki nerede etkilenirseniz, etkilendiğinizde Allah tecelli edecek sizde. Acı çeken birisini görüpte ona yetiştiğinizde Allah tecelli edecek sizde; etkilenmezseniz nasıl yetişeceksiniz? Merhameti olmayan niye el uzatsın ki, cömert olmayan niye versin ki. Kulun elinde değildir etkilenmemek. Etkilenecek ki Allah tecelli etsin, onun için kulunu etkilenen bir varlık olarak halk etmiştir. Her an tavırlarda değişir kulun hali, tekallüp eder.

Her an Allah iledir ve Allah ile olduğu için Allah ona karşılık verir, ta ki kendisinin aynasını bulana kadar. Ne zaman ki kul varlık aynasınından yansıyanlardan Hakk’ı görür, aşkı varlık aynasında suret bulur. O suret üzerinden Cenab-ı Hakk kuluna aşikâr olur.

Kelamdır varlık aynası, kişi hem kendini görür, hem de Cenab-ı Hakk kendini gösterir.

Bir gün Efendi Babama giderken insanların hallerini görüyorum, kıskançlık, şu, bu ne varsa; hemhal olmak dediğimiz şey. Onların hali bende tecelli ediyor, hali bilmiyorum.

Babanın yanına oturdum, dedi; “Yavrum, nasıl bir hal ki kendisinde hal yok ama bütün haller onda. ”

Kuşla kuş, ağaçla ağaç, toprakla toprak, insanla insan. Çünkü kendisindeki diri ile onlarda olan diri aynı; aynı dirinin tavırlarını görüyorsun. Üst bilinç Halil olduğu için zannediyor ki Halil bakıyor; kendi olan kendini seyran ediyor. Daha ileri mertebesi; ne zaman ki Halil, sen kaybolur; kulun ruhuna tecelli eder, o ruhundaki yüksek derecedeki nurani tecelli kulu yalnızca Allah olduğu bilincine taşır. Orası ikiliğin tam bittiği yerdir, tekliktir; orada yalnızca Allah vardır.

Olur mu? Olur. Velayetin en güzel halidir, o dirilik nuruyla yine kulluk bilincine geri getirilir. Nefsi emmareye kadar geri getirirler.

Babam şöyle derdi; Ankara’ya kadar trafik canavarı var, onu alıyoruz; dönerken geri veriyoruz. Biz seni öylede seviyoruz.

Etme eyleme Baba dedim içimden, ben bu canavarla ne yapacağım.

İçgüdüleri geri verirler, çünkü içgüdülerimiz olmazsa hayat bağlantılarımız kopar meczup oluruz. Yemeden içmeden kesilmiştim, beni yedirir, içirtirdi; yok diyemezdim.

Üstat da odur ki sizi aşk ile yukarılara götürecek ama burada yaşamasını da öğretecek.

Âlemle ilişkilerini kopartmadan, kimseyi meczup etmeden yaşatacak ki o kişinin üzerinde Allah tecelli ederken güzel bir hizmetle açılacak.

Hizmetinde Allah görünür artık onun. O Allah’a kuldur, yani hizmetçidir ama hizmetinde de Allah görünür. Bu yüzden desturumuz hizmet olmuştur, kulluk olmuştur. Allah’u Âlemin varlık mertebelerinin tamamını seyran etmişizdir, kullukta ve hizmette karar kılmışızdır. Biliyoruz ki hizmet ve kullukta Allah’ı geri buluruz, yaşarız.

Katışıksız saflıkta yalnızca Allah olunur.

Babam şöyle derdi; “Allah olmak kolay; iş, kul olmakta”

Bir köşede otur, yalnızca Allah, bitti.

Kul olacaksın ki Allah tüm sıfatlarıyla görünsün. Babamın yanına gideyim orada kalayım dedim, olmaz dedi. Anladım ki hizmet dairesi halkın içi. Eski daire kapatılmış; uzlete çekilmek, halktan soyunmak, odada yalnız kalmak hepsi kapatılmış. Ondan sonra Allah’ın lütfu ihsanı ile hizmet dairesine soyunduk.

Veripte unutmadığım bir şey yok, gönlüme zerre kadar bir şey dokunmadı. Aslında ayet tecelli ediyordu “O müminler ki mümin kardeşlerinin nefislerine kendi nefislerini tercih ederler. ”

Elinde değil, ayet ayet, safha safha devirlerdir. Kâh bir bakıyorsun Hz. Musa gibi Hakk’tan yana gayri bir şey oldu mu Celal’in kabarıyor. Kâh Muhammed Mustafa (s. a. v) gibi “ Ya Rabbi bilmiyorlar”. Kâh Hz. İsa gibi birisi bir şey söylese “eyvallah”; kâh Hz. Âdem gibi saf masumiyetlerle, iradelerle iş görüyorsun, kâh Hz. Şit gibi bir irade koyuyorsun, oluyor; kâh Hz. İbrahim gibi ilkenden kıl kadar taviz vermiyorsun; kâh Hz. Nuh gibi aşk ve muhabbetle gece gündüz ağlıyorsun.

Bu gözyaşları bende yoktu, nereden geldi, dersin; Kevser ırmağının suyunu açarlar sonuna kadar.

En acı günüm Babamı kaybettiğim gündü, bir de gözyaşlarımı susturdukları gündü. Hizmet edeceksin, sarhoşluk yeter, dediler. Bazen veriyorlar, şükrediyorum.

Bir devirdir, gelir geçer. Nuh mertebesinde konuşuyor ya; Bir devirdir, aşkı bırakın demiyorum ama halkla ilişkilerinizde bu safha devam edecek. Aşkın ilkesi Allah olduğu için eyvallah der, yola devam edersiniz.

Bu bir ikilik oyunudur; kul ile Hakk.

İkiliği kaldır, yalnız kalsın Hakk.

Abda hizmet et, millet görsün abd

Hizmetçi; ama özünde tecelli eden Hakk.

Sen, Sen değil misindir, yalnızca Hakk.

Senliğindir gayrı olan, kendini bil.

İnsanın gayriliği kendiliğidir, kendiliği bir kalksın yalnızca Kendi olan kalır.

“Ben olan Ben’den geliyorum”

“Bir Ben vardır Ben’den içeri”

“Bu gün Ben’im Emre’de karar kılan”

“Niyazi’nin dillinden çağırırım dost dost”

Orada zevki ilahidesinizdir; zevk odur.

İnsan olmaya geldik ama nedenimiz Allah’tır. O zaman Allah’ı yaşayacağız.

Burada kör olan orada da kördür; o zaman burada da göreceğiz, orada da göreceğiz; burada da yaşayacağız orada da yaşayacağız.

Bu bir zevk oyunudur. Başı sabırdır, ortasında rıza vardır, aşk, muhabbet vardır. Ama hakikatte marifete yaşama gelince merhamet ve zevk vardır. Çünkü marifet deminin tadı merhamet, hakikat deminin zevktir. Kul gönlünde zevktedir ama âlemdeki hizmetinde merhamettedir. O yüzden hiç kimseyi yadırgayamazsın, bir el atarsın; bilmeseler bile bir sırtını okşarsın, bu da böyle gitsin dersin, ahirette o okşamanın karşılığını kendisi bile bilmiyordur ya da bir nazar edersin. Çünkü marifette hizmetin desturu merhamettir, hakikatte kişinin üzerindeki Hakk’ın tecellisi, mertebenin hali zevktir.

Allah bir kulunu murad ederse tüm kâinatı, tüm insanları ona hizmetçi kılar; dayak atan da, sırtını okşayan da. Maun suresinde zikrettiği gibi o kişi yetimdir artık, gönlünde yetimdir; bir tek Allah iledir, tarafı kalmamıştır.

Toparlarsak; şahıs olarak bir tek Allah vardır, tavırlarını yaşıyoruz. Zatıyla tavırlarını karıştırmayın. Zat olmazsa tavırları olmaz; O’nun bir tavrı olarak, O’nun bir sıfatını yaşarken O’ndan hoşnut olun; o tavır üzeri Allah’a varacaksınızdır.

Ne ile?

Nefsi emmarenizin helak edilmesi ile varacaksınızdır. Bir devirler yoludur bu; kâh Musa ile kâh İsa ile hepsine selam olsun. Kâh Muhammed Mustafa (s.a.v.) ile himmeti üzerimizden eksik olmasın. Kâh Allah’u âlemi insanlık deminde bulan 12 İmamlar ile Allah’ın selamı üzerlerine olsun. Sıfatlar âlemlerinde seyahat eden nice veliyullah ile Allah’ın selamı üzerlerine olsun, himmetleri üstümüzden eksik olmasın.

Eskiler şöyle anlatır; “burada bir evimiz var, gidip ziyaret edelim” gelip size hediyelerde bulunurlar, sıfatlarından himmet ederler, o himmetlerle yürürsünüz.

Her gördüğünüz kişi aslında size bir himmetçidir. Akşam Allah’ı görürsünüz; ertesi gün bir veliyi görürsünüz; Akşam veliyi görürsünüz, ertesi gün Allah’ın bir sıfatının müşahedesini görürsünüz. Rüyanızda, âlemde kâh Allah ile oturur, kâh Allah ile kalkarsınız.

“Nefislerine levm eden kullar” ayetinden, “daim salâttadırlar” ayetine taşınırsınız. Oradan “mümin kardeşlerinin nefislerini kendi nefislerine tercih ederler”e terfi edersiniz ya da “o müminler ki ihsanda yarışırlar”; Muhsinler; ihsan, güzel olana terfi edersiniz. Allah’ın sıfatlarıyla güzel olanlar.

Bu yol güzellik yoludur. Allah’ı sevmek, Allah’ın lütfu ihsanı ile var olmak, amellerimizde Allah ile güzelleşmek. O yüzden bizim gözümüzde ikilik de yoktur, şer de yoktur, elimizden geldiğince hayır üzeri âlemde yaşamaya çalışırız.

Kim ki âşıktır, Allah’u âlem ona yakındır. Aşığın, mazlumun ve mahsunun duası direkt kabuldür. Çocuklarla beraber dua edin, masumdurlar. Mazlumun duasını almaya çalışın, âşıksanız siz dua edin, Allah’ın kabulü vardır.

Ne isteyeceğiz?

Aşığın Allah’tan başka isteği yoktur. Bazen elimi açarım aklıma hiçbir şey getirmez, Ya Rabbi Sen’den gayrı ne isteyebilirim ki?

Dileğim odur ki son nefesimize kadar bize hizmet versin. Hizmet demek edimselliğinde Hakk’ı göstermek demektir. Yani somut olarak amelinde göstermek demektir. Kim ki hizmet etti Rabbi’ni buldu.

Çünkü Allah Rahmet tavrında! Kim ki rahmet tavrında bulunur Allah hazır ve nazır olarak onda görünür. O yüzden hizmet isteyin.

Aşk var ne gam var, ne keder

Aşk yok dertte çok, gamda çok

Âşık kulun arasına sebepler girmez, benlik girmez. Bir tek perde vardır, kulluk perdesi.

Yeryüzünde âşıklar hep vardır, hepsine selam olsun. Allah için insanlığa dua edin. Hiçbir şey yapamıyorsanız güzel düşünün. O güzel düşünceniz insanlığa miras kalsın, himmet olsun, hizmet olsun.

En makbul ikilik kulun kulluğunda karar kılmasıdır ama hizmetle. Allah’ın ilk soracağı “kulum bana niye şirk koştun”dur. Sebepleri niye aramıza koydun. Kul bilincinde Allah için yapılan hizmet Allah’ın tek kabul ettiği ikiliktir.

Sebepler dairesinden çıkış yoktur; menfaatlerinizden, kendi içinliklerinizden soyunursanız; oluruyla görüp, hakkıyla bilip yaşarsınız.

İmam Rabbani demiş “ O velilerini gören, Seni görüyor, Seni biliyor; velilerini görmeyen Sen’i nereden görüyor, nereden biliyor”

Veli dilinde Allah tecelli eder, varlığına ayna olur kulun. İnsanın varlık aynası yine insandır. Sizde insanlara bir ayna olursunuz; çocuklarınıza, eşinize, dostunuza. İnsanlık aynası; ne mutlu size!

Son nefesinize kadar hizmeti destur edinin. Yine bir miktar uzlete çekilmeler olacaktır ama riyazatlar, uzlete çekilmeler yolu kapatılıyor. Bu zaman anlayışında öncelikli olan, toplum içerisinde ilahi sıfatları göstermek, ilahi sıfatların yaşantısında zikri ilahide bulunmak ve daim salâtta, hep Hakk’ı gözetlemektir.

Kula 3 tane soru sorulacak;

1.      Şirk; sebepleri araya koymak. En büyüğü de Allah’ı kulluk perdesi üzerinden Allah bilmektir. Ne zaman kendiniz O’nda yok olursunuz; kendinizin değil zaten şahıs olarak hep olanın Allah olduğunu görürsünüz. Yani ikilikten kalkarsınız. Kişinin nesneleri üzerinden edindiği kimlikteki benliği en büyük şirktir. Kişi ne zaman ki Allah’a varır gerçek benlik sahibinin O olduğunu görür.

Elinle ettiklerinde, sana sonradan yüklenmiş olanlardan kurtuldun mu, kurtulmadın mı?

2.      Salât; Ben seninleydim, sen kiminleydin. Namazını kıldın mı; bana yöneldin mi; bu cesedin namazını kıldın mı, kılmadın mı?

Yukarıda bir Allah’a değil, gördüren, duyuran, kalbini çalıştıran, düşündüren, düşüncende mana veren, şah damarından daha yakın olan; Ben seninleydim diyor.

3.      Kul Hakkı; Haddini bildin mi, bilmedin mi?

Başkalarının hakkına tecavüz etme, çünkü her birinde Ben tecelli ediyorum, diyor. “Sen Ben’i görmedin mi?”

Yâda sen niye Bana örtündün, kul hakkıyla. Hakkı gasp, nefsi emmare ile hareket etmek demek içgüdülerinizle. Rızaya erip yürüseydin ya!

Rızanın iki kanatı vardır; kanaat ve şükür. Bizimkisi de bu kadar; saç yok, şu yok, bu yok. Birisi gökdelende konuşuyor, biz bodrumda konuşuyoruz; Allah’ı konuşup konuşmadığımız önemli. Önemli olan içeriktir, sevgi ve muhabbettir.

Mevlana Hz. güzel anlatır;

Üç kişi su almak için kuyuya uzanmış. Bir dev çıkmış; susamışlar ama devden de korkmuşlar.

3 soru soracağım; bilirseniz yemeğim olmaktan kurtulursunuz, bilemezseniz her gün birinizi yerim, demiş.

Birincisine sormuş; Dünyanın en güzel yeri neresidir?

"Şam” gitti.

“Mısır” gitti.

İstanbullu olan, demek mekâna ait bir soru sormuyor diye düşünmüş.

“Dostu nerede bulur, muhabbete başlarsın; dünyanın en güzel yeri orasıdır. ”

Geçen gün Mehmet Genç; bana “müsaade edersen seni anlatmak istiyorum; kahvehanede, kumarhanede Allah konuşan kişi diye. ”

Hiç böyle düşünmemiştim. Senelerce sohbet ettik oralarda, lakin bir gün kumar oynadıklarını görmedim, Mehmet Abi söyledi de farka geldim.

Babam onu şöyle derdi; yavrum ha kilisede konuşmuşsun ha camide; Allah orada da değil mi?

Senin kiminle olduğun önemli!

Yeter ki Allah diyelim.

O zamanın koşulları onu gerektiriyordu, bu gün bunu, yarın başka bir şey.

Koşullar önemli değil. Önemli olan ne koşul olursa olsun, siz gayretinize ve hizmetinize devam ediyor musunuz, etmiyor musunuz?

Hangi koşulda olursa olsun ne samimiyetinizden, ne sevginizden, ne hizmetinizden taviz vermeyin. Önceliğinizden taviz verdiğiniz anda bitmiştir; önceliğiniz Allah’tır. Hemen bir perde iner, haberiniz bile olmaz; göğsünüzde bir ağırlık, sohbetten soğukluk, varlıktan, kendinizden yana bile soğukluk gelir. Taviz vermediğiniz gün yepyeni bir yaşam sevinci ile Hakk’a devinirsiniz.

Ricam hizmete devam edin, âşık olun.

Baba bir gün baktı; yavrum çocukken birisi size bir lokma yedirmiş, dedi.

Aşk bir nazar ile olur, aşkı o sırada gönlümüze koymuşlar. 14–15 yaşında parladı, 18–19 yaşında uçurdu.

Anneler gününüz kutlu olsun, babalar anne gibiyse onların ki de.

Önceliğiniz hep Hakk olsun, önceliğiniz Hakk iken halk olsun.

“Halka hizmet Hakk’a hizmettir” demiş erenler.

Bir gün bir ablam uçmuş, bu böyle gitmiyor, ne yapacağız, dedi. Yine yemek yapacaksın, çocuklarının ütüsünü yapacaksın, hizmete devam. Orada da Allah tecelli etmiyor mu?

Bir gün biri Resullulah’a gidiyor, kendimi hadım ettireceğim diyor. Mübarek; Ben senin için güzel bir örnek değil miyim; evlenirim, güzel kokular sürünürüm, eşlerim vardır; Ben senin için güzel bir örnek değil miyim?

Aşka gelmiş amenna, Resullulah ikinci veçhesini istiyor. Âleme dön ki senden beslensinler. Bırak insanlık senden beslensin; çünkü rahmeti ilahi taşıyor.

Resullulah Hira’ya gitti, ama toplum içine döndü, o devri kapattılar sonra.

Gönül evine girin, orada doğun. Riyazetiniz, uzletiniz gönlünüzde olsun, oradan çıkmayın. Bahattin Nakşibendî “Onlar halkın içinde halk gibidirler. Ama özleri Hakk’tır”

Kendini kapatması demek, enaniyete düşmesi demek; hizmette enaniyete girmezsiniz.

Kendinizi kapatırsanız sizin kazancınız olur; hizmet ederken beraber kazanırsınız.

Rabbime duamdır; mahşerde defterim bomboş olsun, iyilikten yana da. Günahım varsa Sen affeyle hizmetimden yana bir kazancım varsa onu da ihtiyaçlıya lütfeyle.

Defteriniz bomboş olsun; şununla bununla geldim demeyin. Allah ne yazarsa…

Baba derdi ki “Yavrum, Allah razıysa bir kulundan, o rızalığın içinde her şey vardır. ”

İradelerinizi de beklentilerinizi de Allah’a bırakın. Kendinizi Allah’a bırakın. Hayr-ı mutlaktır; kuluna neler verir neler…

Bu hep sırtınızı sıvazlayacaklar demek değil, kasırgada vurur. Verirken Allah’ta vermezken mi değil!

Şer denileni hayır görürseniz hayır olur; şer görürseniz şer olur. Sizin bakış açınıza bağlı. Acı mıdır, acıdır ama o acı rahmet midir, bela mıdır?

Rahmet diye görürseniz kapılarınızı açar; bela diye görürseniz bela olur.

Ne varlığa sevinirim, ne yokluğa yerinirim; yani bunlarla beni kandıramazsın.

Aşk olsun!

Bütün kâinatın nedeni insan, kader-i insanı yaşamak. İnsan oradan yiyecek, onu biçimlendirecek, konuşturacak, düşündürecek. Ta ki insan kâinat üzerinden Rabbine dönene kadar, kendisinin üzerindeki tecelliyata vakıf olana kadar.

Her şey bir hikmet üzeredir, “biz oyun olsun diye yaratmıyoruz” diyor.

En küçük detayı dahi; “bir yaprak dahi bizim ilmimiz dışında yere düşmez”.

Bunu biyolojiyle de biliyoruz. Ormandaki yangınlara sebepler, yeniden canlanmalara nedenler, topraktan gelmiş, geri toprağa rücu eder; gübre olur, manzara olur.

Orada ağaç duruyordur; Ya Rabbi ne güzel rızık verensin; El Rezzak, ne güzel estetik yaratansın; Musavvir. Öyle bir bakışınız olur ki balçığın önünden geçseniz bir güzellik görürüsünüz. Er Rezzak diye bakarken, herkese bir varlık hakkı veriyorsun; El Adl. O ağaçta sana yardım ediyor oksijen veriyor; El Nasir, Er Rahman.

Ağaç orada duruyor, sıfatlarda değişerek gören, bakışlarda gören sensin ve sana Kendini öyle gösteren, okutan O’dur aslında. Tevhid de aslında Rabbin adıyla âlemde olan Allah’ı okumaktır.

Seveceğiz, hizmet edeceğiz, yıkılmayacağız, yola devam edeceğiz.

Bir gün gönlüm kırılmış, ağlıyorum, aynı anda şarkı çalıyor “Allah bizimle beraber” Allah seninle konuşur her yerden.

Nizam ve mizan denilen bir şey var, kuluna göre her şeyi ayarlıyor, yeter ki kulu Allah’ı görsün. Sevdirtirse bir kulunu her veçheden füyuzatlar akar ona.

Allah’ın selamı üzerimize olsun.

Aşk-ı muhabbet daim olsun.

İnsanlığa hizmet Allah’a hizmettir.

İnsanlığa ve Allah’a hizmetimiz daim olsun. .

Allah’ım varlığında varlığını en güzel şekilde bize yaşat.

Âmin.

12.05.2013 – Fütuhu’l Gayb Okuması

Halil İbrahim GENÇ

Hakk içinizde değil, içkin bütün varlığınızda tecelli eden bir varlıktır. Kalbinizi çalıştıran kudretiyle O, size görme kuvvetini veren O, duyurtan O, yani dirilik nuruyla, dirilik varlığıyla, günümüzde enerji diyorlar, şu diyorlar, bu diyorlar fark etmez aynı yola çıkar. Varlık enerjisiyle, varlık nuruyla size gösteren, size duyurtan, size varlık hakkı veren ve her varlığın üzerinde aynı şekilde ‘Rableri onların üzerindedir’ ayetiyle tecelli eden bir varlık.

Bu bağlamda baktığınız zaman üzerinizdeki benlik sıfatında tecelli eden Hakk’tır. Sadece siz kendinizi araya koyarsınız. Ne olarak? Halil olarak, Mehmet olarak, Zeynep olarak, Fatma olarak… Fark etmez, ama ismimiz en büyük problemlerden bir tanesidir, kendimize varlık verme noktası… Bu noktadan baktığımız zaman birincisi; menfaatler ve hazlarla kendimize varlık verdiğimiz zaman, Cenab-ı Hakk’ın varlığından kendimizi soyutlarız, ayrı tutarız, gayrı tutarız. Eskiden buna mâsivâ denilirdi günümüzde soyutlama deniliyor. Ve bu şekilde soyutlamayı Hakk kabul görmüyor, yani istemiyor. ‘Dönüşünüz yine Allah’a dır’ diyor, ‘O zaman dönün bana’ diyor, ‘Sen fani olana yüzünü çevir, bâki olan Allah’ın veçhine yönel’ diyor. Çünkü hazlar ve menfaatlerle baktığımız âlem fanidir ve bu bağlamda baki olana dönmeniz lazım gelir. Bâki olansa her varlığın üzerinde olan varlıktır. Ve bu bağlamda baktığınız zaman ‘Her nereye bakarsan Allah’ın veçhesi oradadır’ diyor. Ayn-el yakin bu düzeyde tecelli eder, ama siz Allah’ın bir veçhesisinizdir, bir sıfatının tavrısınızdır. Bu bağlamda insan kendi üzerine dönmediği sürece, asli benliğinin kendisini bulmadığı sürece hiçbir şekilde Hakk’ı ne tanıyabilir, ne de Hakk’ı hakkıyla yaşayabilir. Çünkü; tasavvuf Allah’ı bilmedir…

⯑      Kendimizi nasıl bulacağız ki? Böyle düşündüğümüz zaman kendimizi tanımlarken, neyle varız ona bakıyoruz. Kimisi bir yeteneği var, piyano çalıyor ve kendini o zannediyor, yeteneği piyano çalmak zannediyor, kimisi başarı zannediyor,

Orada niyete bakmak lazım, hazlarından doğru mu menfaatlerinden doğru mu kendine varlık veriyor

⯑      Kimisi aklıyla bakıyor, kimisi fiziğiyle bakıyor… Birazcık etrafınıza baktığınız zaman hepimiz bir şeyimizle varız zannediyoruz.

İşte baskın gelen bir sıfatı vardır, işte o baskın gelen sıfat ne ise

⯑      Onlardan çıktığımız zaman zaten geriye biz kalacak mı? Geriye biz kalmayacak, onların hepsi biz değiliz öyle değil mi? Onları gördük biz değiliz onlar, yani kendi tanımladıklarımızın farkına varıyoruz, onlar hepsi yansıma, Allah’ın sıfatlarını veçheleri, o zaman geriye ne kalıyor? O zaman biz kalmıyoruz zaten ortada öyle değil mi?

Ahadiyet noktasına gidiş olur o, seyr-ü sefer dediğimiz noktada bu bir safhadır, evet o noktada ‘biz’ kalmaz ama ‘Ben’ kalır. Her soyutlayışının sonunda ‘Ben’i yok edemezsiniz.

⯑      Ben nerde kalacak hocam? Şimdi ben başarı değilim, ben akıl değilim…

O fiillerde ‘Ben’in tanıtlaması,‘Ben’in kendini tanıtlaması ile ‘Ben’in kendini göstermesi çok farklı bir şeydir. Yani şahıs düzeyinde ‘Ben’ olmak ile şahsın kendini tavırlarda göstermesi farklı bir durum.

⯑      Siz kendinizi neyle tanımlıyorsunuz hocam?

Hiç kimse diyor ya, hiç kimse var, ben kendimi öyle tanımlıyorum. İşin espri tarafı ama kişi bu noktada şöyle bir söylev söyler; Bir varlık, kendi varlık nedeni ne ise o varlık nedenleri olanı yaşar. Varlık nedeni doğrultusunda kendi kendidir. Ve bu bağlamda Cenab-ı Hakk’ın üstün sıfatı hangisi ise -ki buna esma-i has denir tasavvufta- esma-i hassınız ne ise ki geçen hafta esma-i hassı ne olarak zikretmiştik? Kişinin üzerindeki ism-i azamdır demiştik. Ve ‘Rabbin adıyla oku’ denilirken, ‘Rabbin adıyla’ yani üzerindeki baskın gelen esma-ı hassınla okursun ve ‘Yaradan Rabbinle onu oku’ diyor. Aslında sen kendini onda bulmadığın sürece her nede buluyorsan kendine örtünürsün ve kendini onlarla ifade etmeye çalışırsın. Aslında gerçek benliğin o değildir. Ve bu bağlamda Niyazi Mısri güzel cevap veriyor;

Zat-ı Hakkı anla zatındır senin,

Hem sıfatı hep sıfatındır senin,

Sen seni bilmek necatındır senin,

Gayre bakma sende iste kendinde iste, kendinde bul…

Hakikaten de çok büyük bir mertebeyi söylüyor, yani Cenab-ı Hakk’a varma noktası... Bunu Kur’an’ı Azimüşşan’da Allah-u âlem Hz. Resulullah üzerinden söylüyor; ‘Sen atarken, sen atmadın Allah attı’ diyor. Yani ya kendimizi Hakk’a taşıyacağız ki ‘Kalpler yalnızca Allah ile mutmain olur’, çünkü hevâ ve menfaatlerde mutmain olunmaz. Zikri ilahi ile kalpler mutmain olur. Burada zikri ilahi derken esma tecellisi itibariyle, lafız itibariyle bir zikir kast edilmiş olabilir, amenna. Ama tevili itibariyle Allah-u âlemin sıfatlarını kendinizde gösterdiğiniz sürece, asli tecelli dediğimiz noktada… Yani heva ve hevesleri doğrultusunda, menfaatleri doğrultusunda da tecelli edenlerin üzerinde de bir esma tecelli ediyordur yine. Yani Kahhariyet tecelli ediyordur, Cebbariyet tecelli ediyordur, hangi sıfat tecelli ediyorsa önemli değil, ama asli tecelli dediğimiz orada kişinin kendi nefsini araya koymadan veya esmasını koymadan sadece o varlık halini olduğu gibi yaşaması… İşte o zaman üzerinde Hakk tecelli ediyordur. İster El-Şafi olsun, ister Cebbariyet olsun, ister Settarlık olsun.

Bir şey gördünüz üstünü örtüyorsunuz, hiç dedikodusunu bile yapmıyorsunuz, Allah’ın Settar esması tecelli etmiştir. Söyleyeyim, söyleyeyim diye söylersiniz, söylemezsiniz mesela… O söylememiz sonuçta size huzur verir. Kendinizi ne zaman Allah’ın esmalarını yaşamda bulursunuz hakkıyla ama menfaatsiz, hazsız - ona zevk denir zaten - Allah’ın yaşamında zevkini bulursunuz işte orada kendinizi bulacaksınız. Çünkü asli olan benlik Allah’ın benliğidir. Asli varlık Allah’tır çünkü. Hep kendini araya koyduğun zaman zaten orada bir huzursuzluk çıkacaktır, yani bir problem çıkacaktır. Çünkü kendi esmanızla dahi, mesela ben Halil’im, Halil esmamla dahi kendimde varlığa kendimi soyutlayayım. Ben Halil’im başka bir varlık değilim. Kendi üzerimde tecelli eden varlığa karşı kendimi bu sefer soyutlamış olurum.

Bir varlığın varlığında yaşıyoruz, o zaman bu noktada Cenab-ı Hakk heva ve heveslerimizde yaşadığımız şeyi helallere taşımamızı istiyor, emir ve yasaklar konusu ve bu noktada emir ve yasaklar çizgisi altında kendimizi soyutlamamızı istemiyor. Lakin tek bir kabul edilen benlik vardır demiştik, o benlik hali de kulluk benlik halidir. Yani kıblesi Hakk olan, her işini Hakk için yapan bir benlik halidir.

Ve peygamberler bu noktada o benlik halinin tecelli halleridir. Yani bize örnek insanlardır. Yani bir sıfatın gereğinde o sıfatın kulluğunu yerine getirmişlerdir. Yani zikri ilahi olarak o sıfatı hayatlarında, yaşamda göstermişler, risal etmişlerdir.

Ve buradan sorunuza gelirsek; kendinizi nerde bulacak, orada benlik kalıyor mu? Orada benlik yine kalıyor, benliği yok edemezsiniz. Mutlak benlik dediğimiz varlık Allah’u âlemin benliğidir, ya oraya doğru taşınırsınız ya da kulluk mertebesinde kalır, o kulluk mertebesi itibariyle abdiyette Allah’a hizmet edersiniz. İki noktada da huzur gelir, çünkü kullukta da huzur vardır, mutmainlik vardır, Hakk’ın kendisine taşınmada da mutmainlik vardır. Ama âşık bir kalp hiçbir şekilde mutmain olmaz ve kişi esma-i hassını bulmadığı sürece (nedeni olan) onun gereğini yerine getirmediği sürece gerçekten de huzuru bulmaz. Çünkü zikri ilahiyi tam yapmıyor demek ki, yani fiilinde Hakk’ı göstermiyor demektir, okuyuşunu tam yapmıyor demektir.

Onu nasıl bulacağız diye sorulursa bu bir seyr-ü seferdir. Hayatın kendisi bir yaşam safhası olarak ki merhale, merhale bir seyr-ü seferdir. Herkes kendi seyr-ü seferinden okur. Başka kimseden okumasına imkân yok, başka kişiler bize ayna olurlar. Hani o dediğiniz, şunlar onun, onlar bunun diye dediğiniz şeyler, onlar size ayna olurlar. Çünkü bir insanın illa baskın esması farz edelim Hayy olsun, farz edelim Cebbariyet olsun, farz edelim Kahhariyet olsun, baskın esması Musavvir olsun veya sanatçı kişiliği itibariyle, yaratıcı çünkü… Burada yaratıcı dediğim özgün, varlıktan gelerek, yetenek düzeyinde, bir çiziminde, bir bakışındaki o estetiği görüşünde… Çünkü Musavvir esması estetiği içerir, güzelliği içerir, biçim vermeyi, eşsiz ve benzersiz, özgün yaratmayı içerir. Ve Allah’a baktığın zaman âlemde her şeyi özgün yaratır ve hiçbir şey birbirine benzemez ve bu esma taşındığı zaman bir insanın üzerinde aynı zamanda noksansızlık ister. Ve her varlığın nedeni doğrultusunda yarattığı koşullar doğrultusunda noksansız yaratır. Yani bir kutup ayısını, kutup ayısının şartları ne ise, o doğrultuda noksansız bir donanım üzeri yaratır, varlık nedeni ne ise…

İnsanın da varlık nedeni kendi olduğu için noksansız yaratışı vardır, yani fizyolojik olarak yaratılışımızın temelinde noksansızlık vardır. Eğer varsa bir noksan, o noksan da başka noksanları tamamlamak içindir. Yani yaşantının kendisindeki varlığın tecellisinde hikmet düzeyinde irade ettiği ne ise yerine gelsin diye her şeyi noksansız yaratır. Bu noktada Musavvir esmasından devam edersek, Musavvir esmasının hakkını yerine getirmediği sürece kişi, mutmain olamaz. Yani her şeyde mükemmeliyetçi, eşsiz ve benzersizlik, estetiği, güzelliği, görmediği sürece ayn-el yakin, yaşamadığı sürece hak-el yakin mutmain olamaz. Yani zikri ilahisini yerine getiremez. Eğer Musavvir esması üzerinde çok baskınsa zaten âlem Musavvir esması gereği istese de istemese de o şekilde olur. Yani şuradaki bir ağaca bakar, ihtiyaçlı bir insandır er-Rezzak esmasıyla bakar veya adam çobandır, gölgesinde istifade edeyim diye bakar yine er-Rezzak’a girer. Ama Adl esması da orada tecelli eder; çünkü esma tecelliyatları birbirlerini tamamlayıcıdırlar, esma tecelliyatları her yerde okunur, çünkü evrenseldirler ve kalıcıdırlar, daimdirler. Çünkü tavırlar olarak Allah’ın tavrıdırlar. Çünkü o her zaman Rahman’dır, her zaman Rahim’dir, her zaman Kadir’dir, ister bu 99 olsun, ister 1001 olsun fark etmez ve insan üzerinde sıfatları ve esmaları ile tecelli ederken bir baskın sıfatınız doğrultusunda mutmain olabilirsiniz ama, bu diğer sıfatların sizde olmadığı anlamına gelmez.

Sizlerde mesela bu noktada Musavvir diyeyim, Musavvir esması tecelli ederken ama başka bir noktada Allah’u âlemin lütfu ihsaniyle size varlık hakkını Musavvirlikte kâmil kıldığı için el-Adl sıfatı da hak vermiş olur. Yani El-Adl esması da sizin üzerinizde tecelli etmiş olur, çünkü sizin varlık hakkınızı da vermiştir orada. Ve aynı zamanda Musavvir sıfatı ile de o Musavvir sıfatı ihtiyacı olanlar varsa onlara da aynı şekilde. Sizin üzerinizde ürettiği, sizin üzerinizde tecelli ettiği Mucit esması itibariyle ettirdiği eserler ne ise insanları da ona doğru çekerek, cazibe yaratır, çünkü Musavvir esmasında cazibe de vardır. Cazibe insanları kendine doğru çeker, bir eserde cazibe yoksa orada Musavvirlik kemâla gelmemiştir. Bir tiyatro oyununda, en basiti doğa güzelliklerine bakın nasıl bir cazibesi vardır, hemen sizi çeker. Cazibeyi nereden anlarsınız? Size sizi unutturursa orada cazibe vardır, eğer size sizi unutturmassa orada cazibe yoktur. Bir tiyatro oyunu, bir sinema oyunu, bir sohbet, bir kitap okuyuşunuz (edebiyat), sizi size unutturmuş, sizi kendine katabiliyorsa, sizi içine alabiliyorsa orada cazibe vardır ve Musavvir esmasında bu noktada cazibe iş görür. Ama yüksek derecede sabır ve sakine olması gerekir ki kendindeki özgün olan şeyi ifade edebilsin. Ve bir bakarsın ki diğer esmalar sanki onda aynı şekilde bütün tavırlarında tecelli ediyordur. Ama baskın kuvvet orada nedir? Musavvirdir…

Kişi Cebbar’dır, Cebbar olduğu kadar adam despot olur, ailesinde kâbus yaratabilir. Ama cebbardır, o cebbariyetini kudret doğrultusunda, üzerindeki tecelli eden kudret de varsa, anlayışına kadar taşıyabilmişse yüksek derece de bir hâkim de olabilir, hükümlerinde kararlı, hükümlerinden taviz vermeyen, hiçbir tehdide taviz vermeyen, gerçekten hakkıyla yerine getirecek bir hâkim de olabilir, ama El-Adl esması da tecelli ederse! Cebbariyetle tecelli eder çünkü, bunun gibi…

Her esma evrenseldir, her yerde tecelli ederler, bizim görüş açımıza göre değişebilirler, bize veçhelenir. O veçheleri iman dolu bir nefesle ya Hakk’ı göreceğiz, ya da sebepleri göreceğiz, şu yaptı bu yaptıyı göreceğiz veya esmasıyla Hakk’ı müşahede edeceğiz. Ve bu noktada esmasıyla Hakk’ı müşahede ettikten sonra buna ayn-el yakin, bu bir safhadır. Aklımıza tefekkürümüze dolayımlı bir şekilde taşırız ilm-el yakin, ki başı ilm-el yakindir, evvela tefekkürümüzde oluşur. Ondan sonra ayn-el yakin, deneyime taşırız. Bunu kendimizde görürsek, yani o müşahede ettiğimiz sıfatları, esmayı kendimizde görürsek hakk-el yakin, size mutmainlik getirecek budur. ‘Kalpler ancak Allah’ın Zikri ile mutmain olur’, yaşantınızda ilahi sıfatları göstermediğiniz sürece yani hadisle söylemek gerekirse; ‘Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız.’ Ahlaklanmadığınız sürece hiçbir şekilde mutmainlik olamaz. Ve benliğinizi nerde bulacaksınızdır? Hakk’ta bulacaksınızdır, Hakk’ta bulunmayan benlik hiçbir zaman mutmain değildir, nedeni kendinde değildir, hiçbir zaman kendi de değildir, hep başkalarıdır. Şunun bunun için yaşıyordur, nefsi için yaşıyordur, onun için yaşıyordur bunun için yaşıyordur, kendi değildir.

Kendinize sorun herkes için yaşarsınız bir tek kendiniz için yaşamazsınız. En çok da anneler yapar onu, anneler kendi için yaşamaz evlatları için yaşar, idealistler kendi için yaşamaz idealleri için yaşar. Hizmetkâr insanlar kendi için yaşamaz hizmet ettikleri neyse onun için yaşar ki genelde idealistlerdir onlar. Demem o ki, hep başkası için yaşarsın ama burada sanki kendinize bir bencillik, enaniyet katın manasında bir şey demiyorum. Heva ve nefsiniz doğrultusunda da zaten kendinizi yaşamıyorsunuzdur. Ama heva ve menfaatler nefsiniz, nefs-i emmare düzeyinde size bencillik getirir, hırs, kibir, ama diğeri varlık verme ile alakadardır. Yani Cenab-ı Hakk’ın esmalarını yaşarken varlık verme sıfatları sizde tecelli eder. Musavvir olabilmeniz için üretmeniz lazım, paylaşmanız lazım, kendi nefsimiz için değil Hakk için… Bir şey yazıyorsunuz kendiniz için değil Hakk için… Emin olun sizde yetenek düzeyinde tecelli eder veya elinize bir enstrüman verilmiştir otomatikman çalarsınız. Yani 5 yaşında 6 yaşında ya piyano ya keman ya flüt ya saz... Sazı 6 yaşında çalanları duymuştum ben, 6 yaşında… Yetenek, çalmazsa rahat etmez. Her ne ki size huzur veriyor, siz onda mutmainsiniz -ama kendi heva ve hevesleriniz doğrultusunda değil, kendi menfaatiniz için değil, içgüdüleriniz sebebi için değil, yani nefs-i emmareniz sebebi değil- onda gerçekten kendinizi buluyorsunuz, siz işte oradasınız. Kendinizi bulduğunuz, o kendinizi bulduğunuz yerde Hakk tecelli ediyordur ve orada aslında şöyle bir şey söylemek gerekirse isim olarak siz orada yoksunuzdur, yani orada Halil yapmıyordur.

Musavvir esmasının baskınlığında bir sanatçı ise orada istese de istemese de kendinde olanla çizer ve orada zaten transa girer yaptığı işte, orada esmasını unutur, sadece işi yapıyordur orada ve yaptığı esere baktığı zaman razıdır. Hiç üretken oldunuz mu? Konfeksiyondan tutun da edebiyata kadar, iş hayatınızdan çiftçiliğe kadar… Emeğin karşılığı inanılmaz güzeldir, hoştur ve Allah yarattığını beğenmiştir ve Allah yarattığını sever ve insan da yaptığını sever, beğenir.

Sizin üzerinizde Musavvir olan Allah’tır, sizin üzerinizde gören Hakk’tır, sizin üzerinizde Şafi olan Allah’tır, hangi sıfatınız baskınsa, sizin üzerinizde... Mesela bazıları haksızlığa tahammül edemez, illa bir şey söyleyecek, hani bir haksızlık görür oraya müdahale edecektir; ‘Ya bu böyle olmaz ya…’ müdahale edecektir dayanamaz çünkü Allah’ın esması üzerinde, dayanamaz ona müdahale ettiği zaman ‘ohh be…’ diyecektir. O zaman kendidir aslında… Çünkü öyle bir şey ki adaletli olmak cesarette ister… Sırat-i müstakim bu noktada ne olur ki? Esmalarımızı hakkıyla yaşamak olur. Ama kimin esmaları? Hakkın esmaları… Hakkıyla yaşamakta olur….

⯑      Hoş gördüğümüz ne oluyor o zaman?

Hoş görü zaten hüsn-ü zan olarak dilimize yer edilmiştir, Peygamber ahlakının en temel taşıdır.

Efendimizin 2 türlü sünneti vardır; birincisi surette sünnet, ikincisi sirette sünnet. Bizler genelde surette sünneti zikrederiz, sirette sünneti bilmeyiz hiç, es geçmişiz gitmişizdir. Surette sünnet; sakal bırakmak, misvak kullanmak vs. vs… Bu zamanın ahkâmına göre değişebilir. Yani o zaman fırça olsaydı efendim herhalde fırça kullanırdı, zamanın olanakları ne ise en güzel şekilde kullanmıştır. Selamı üzerinedir, himmeti üzerimizden eksik olmasın, her neyse velhasıl kelam bunun gibi suretten sünnet dediğimiz ameli olan şeyler veya giyim, kuşam neyse artık…

Ama sireten sünnet o çok farklı bir şey; bu 3 noktada Resulullah’ta toplanır. Birincisi hüsn-ü zan, ikincisi hizmet, üçüncüsü de fakr… Bakın bu bir şablon gibi düşünür; bunu istediğiniz kişiye koyun, televizyonda birini izliyorsunuz, o ahlakı alın istediğinize koyun. Ne kadar peygamberi? Ne kadar ümmeti olmuş? Ne kadar Muhammed Mustafa ahlakından doğmuş… O zaman görürsünüz.

Hangi noktada bunları ele almak gerekir? Mesela biraz önce hüsn-ü zan ‘Ya Rabbi ‘ diyor ‘bilmiyorlar’, hoşgörü ve aslında hüsn-ü zan demek; fikri itibariyle aklı itibariyle baktığınız zaman yaşadığınız her türlü olaya olumlu bakmaya çalışın, hayırı arayın. Kalbi itibariyle de karşılaştığınız her şeye gönlünüz açık olsun. Hani ‘biz senin göğsünü genişletmedik mi?’ ayeti kerimesi gereği göğsünüz geniş olsun; kabul edici olun; yani kalbi itibariyle kabul edici bir hususiyet taşır. Akli itibariyle hoş görün, yani orada hayrı aramayı işaret eder ve bu bağlamda baktığınız zaman Allah’ın lütfü ihsanıyla hüsn-ü zan; aslında dinin temelidir, peygamber ahlakının başlangıcıdır. Bir insan eğer, hüsn-ü zan ile bakmıyorsa oradaki kişiliğe dikkat edin. Hep kendini gösterir; ‘ben şöyleyim, ben böyleyim, şöyle yaparım’, hiç karşısındakini hoşgörü ile görmez, ezici olur, kırıcı olur. Ama hüsn-ü zanda olan her zaman karşısındakinin Hakk tecellisinde olduğu için, o Hakk tecellisini görür.

Hüsn-ü zan hikmete açıklıktır. Hüsn-ü zannı olmayanın hikmete açıklığı olmaz. Şu yanlış, bu yanlış, bu böyle… Kendi zannına göre düşüncelerde, yorumlamalarda, orada hikmeti görmenize imkân yok. Her şeyde Hakk tecelli ediyorken Hakk’ı görür müsün? Her olumlama ve olumsuzlamalarınızdaki genelde hüsn-ü zanda olmayanda olumsuzlamalar daha çok öndedir ve olumsuzlamalar çok önde iken de oradaki hikmet tecellisine vakfiyet olmaz. Onun için hüsn-ü zan hikmet kapısının açılması için gerekli olan bir şeydir. Aynı zamanda, hayatta uyumlu ilişkiler sağlamamız için gerekmektedir hüsn-ü zan. Hani orada kötü, art niyetli olmayın, art niyet aramayın, niyette art niyet aramayın, yaşantıda da kötü bir şey aramayın, her zaman hayra yorun ve hayrı arayın. Bu Pollyannacılık değil, Hakk’ın kendisi, orada Hakk’ı açık müşahede etmek için gerekli olan bir şey ve Peygamberin bütün yaşantısında var.

Ve hemen arkasından hizmet… Hizmet Allah için yapılandır. Eğer bir şey de Allah için yapıyorsan o hizmettir. Ve bir insanın niyetini görmeyebilirsiniz ama amelinin sonunda niyetini gösterir. Yani oturmasından, kalkmasından, konuşmasından, şuyundan buyundan bir şekilde niyetini gösterir. Yani size hayır niyetle bir şeyle gelmiştir, bir bakarsın menfaatler konuşuyor arkasından, yani söyleviyle içerik aynı değildir, ameller onu gösterir. Yani riyakâr olduğu bellidir. Hizmet demek; Allah için yapmak demektir. ‘O kendi nefsi dâhilinde konuşmaz’ diyor; Allah için konuşuyor. ‘Sen atmadın Allah attı’ diyor; Allah için yapıyor. Ve bir kişiye bir şey verirken Allah için veriyor, yani Muhammed Mustafa verdi desinler diye vermiyor veya Muhammed Mustafa cennetti kazanayım diye vermiyor veya cehenneme girmeyeyim diye yapmıyor, ne yapıyorsa Allah için yapıyor. Bu da hizmettir ki hizmet ibadetin temelidir. Bir insanın ibadeti Allah içinse o ibadettir. Allah için olmayan hizmetin kendisi zaten hizmet değil, ibadette değildir. Ve hizmette kıble Allah’tır. Allah için olmaklıktır.

Hemen arkasından bir ayet daha fakr; fakrın kendisi geçen haftalar söylediğimiz gibi, fakr, fakir,’Fakirlik iftiharımdır’ diyor, bu dünya fakirliği için söylenen bir sözdür.

Fakr 3 noktada fakrdır. Bunu Hz. Resulullah adına anlatmıştık bir hikâyemizde, hani Resulullah efendimiz 40 kişinin sohbet ettiği ashab-ı sufyanın sohbetine gidiyor. Hz. Ali ile beraber giderken de Allah’ın lütfü ihsanı kapıyı tıklatıyor.‘Kim O?’, ‘Allah’ın Resulü’, ‘Biz öyle birini tanımıyoruz’. ‘Kim O?’, ‘Muhammed Mustafa’, ‘Biz öyle birini tanımıyoruz’, ‘Kim O?’, ‘Ebu Muttalibin yetim torunu’, ‘Biz öyle birini tanımıyoruz’, en sonunda ne söylüyor ‘Fakr-un fark’, ‘fakirlik iftiharımdır’ diyor. Kapı açılıyor hepsi ‘Barek Allah’ diyor, kabul görüyor.

Yani ‘bereket Allah’tandır’. Fakr, ilahi sıfatınıza yetişmeniz içinde Cenab-ı Hakk’ın üzerinizde hakkıyla tecelli etmesi için de gerekli bir şeydir. Fakir demek evinde bir şey olmayan demek! Bir insan kendinde ne varsa onunla kendine varlık verir. Menfaatleri, çıkarları, kariyeri, ailesi, soyu, sopu… Birincisi ne soyu sopu diyor, ben sıralandırmayı değiştirmiştim özür dilerim. Birincisin de ismini zikrediyor Muhammed Mustafa’, ikincisinde ‘Ebu muttalibin yetim torunu’, birincisi ismiyle, ikincisi soyuyla, burada töre dâhi girer işin içine, üçüncüsü Allah’ın verdiği makamla, onun için erenler demişler; terki dünya, terki ukba, terki terk. Dünya menfaatlerinizle baktığınız bir noktada, çünkü dünyanın kendisi aslında terk edilecek bir yer değil, buradaki terki dünya derken menfaatler ve hazlarınızı terk edin. Nefsinizden yana ölün yani. Terki ukba; beklentilerinizden, geleceğinizden, endişelerinizden yana terk.

Terki ukba yani ahretinizi terk, beklentilerinizi terk demektir. Veya âleme bakarken umutla beklentiler ve endişelerle bakarsınız, ikisini de terk et diyor. Bunun bir safhası daha vardır, kişi gönlü cennet olmaya başladığı zaman ilahi tecelliyatlara mazhar olur, kerametler gösterir, o zaman diyor ‘cennetini terk et’, yani o kerametlerini dahi terk et. Çünkü bunları kendi menfaati için göstermeye başladığı zaman keramet kerih bir şey olur, kötü bir şey olur. Yani Hakk üzerinde tecelli ediyor, sen onla ekstradan kendine varlık veriyorsun ve insanları sömürmek için kullanmaya kadar gider, Allah göstermesin. Üçüncüsü ise; terki terk, aslında bunlar fakr ile alakadar şeyler. Buradaki terkten kasıt, kendinize ekstradan bir varlık vermeyin, yani ego ortaya çıkmasın. Öyle bir egonuz olsun ki kendinizi onun üzerinden var etmeyin, o sizi kendi üzerinde var etsin. Yani bunu şöyle söyleyeyim; yine Musavvir esması üzerinden bakarsak, bir resim çiziyorum, resmin kendisinin sonunda ona bakıyorum, ben çizdim, ressamın kendisi çizerken ki gerçekten sanatçı ise veya edebiyatçının kendisi neyi kurguluyorsa, kurgulayışın içindeyken veya resmini çizerken, kendisini kaldırmışsa aradan zaten sadece onu yapıyordur.

Kendine varlık vermeden, sanki bir transa girmiş gibidir, eserin kendisiyle beraber, kendisi de yoğruluyordur. Eserin kendisi ile beraber kendisi de farkındalıklar, zevkler, ilhamatlarla beraber var ediliyordur. Yani buna eski dille şöyle söylemek gerekirse Hakk’a hizmet ettiğiniz sürece Hakk’ın ilahi sıfatını kendinizde bulursunuz. “Hizmeti eden Hakk’ı bulmuştur, hizmeti etmeyen Hakk’ı bulmamıştır” sözüdür ki siz orada kendiniz olarak katılımcı olarak o sıfatın gereğini yerine getirirken inşa edilirsiniz. İnşa edilirsiniz, oradaki eserle, oradaki emek harcayışınızda; çalıştığınız kadar nasibiniz vardır noktası. Orada sarf ettiğiniz çabanın sonucunda aslında sürecin kendisinde inşa ediliyorsunuz. Bir de bakarsınız ki eseri siz yapmışsınız değil, eser ortaya çıkarken siz inşa edilmişsinizdir. O inşa edilmiş halinizle esere bakarsınız, ‘ne güzel oldu’.

⯑      Peygamber efendimiz de 23 yılda inşa edildiği…

Evet, onun için Allah’u âlem Kur’an’ı Azimüşşan’da ; “Kur’an’ı sana peyderpey indiriyoruz” der, yavaş yavaş ve bu bağlamda baktığınız zaman Allah’ın seyr-ü sefer yani herkes bir an önce esma-ı hassı bulabilecek diye bir kaidesi yok. Herkes bir an önce Hakk’a yetişecek diye bir kaide yok. Bu aşama, aşama olan bir şeydir, safha, safha olan bir şeydir.

Resulullah’ın fakr sıfatı çok önemlidir. Kişi kendine nefsi için varlık veriyorsa, şov için varlık veriyorsa! Adam kendi nefsi için mi yapıyor orada duruyor yoksa gerçekten Hakk için mi hizmet veriyor? En basiti ben, burada niçin varım? Maddi bir çıkarım yok, buradan ben bir para da almıyorum, şunu da yapmıyorum, bunu da yapmıyorum, sadece söylediler gel dediler, eyvallah, ben de seve, seve geldim.

Yani bir kuruş dahi maddi çıkarım yok, Yenibosna’dan kalkıp geliyorum Rabbim’e şükürler olsun. Yenibosna’dan geliyorum 1 buçuk 2 saat sürüyor bazen, hamd olsun. Denizi seyrede seyrede geliyorum. İyi ki de geliyormuşum, canlar tanıyoruz. Burada hizmet etmesek farklı farklı görüşler çıkmıyor, bazen öyle sorular soruyorsunuz ki, o sorunun sonucunda gelen cevapla beraber bende inşa ediliyorum. Yani o hizmetin kendisinde ben buluyorum. Bu hizmet olmasa, oradaki karşılıklarımı yani bende tecelli edeni bulamayacağım. Yani ilim sıfatıyla bana varlık vereni bulamayacağım, demek istediğim böyle bir şey… Ben size konuştum değil, sizin sorularınız, sizin bakışlarınız, sizin aklınızda olanlar, sizin gönlünüzde olanlar, bazen saldığınız enerji, bazen buradaki konunun akışı öyle bir konu açıyor ki onunla bende inşa oluyorum. Bunu eskiden şöyle anlatırdım; sohbete giderdik, oturuyorum arkadaşlar gelmiş, ta nerelerden gelmiş diyordum. Ya buraya gelmişsiniz ama sizin karnınızda aç, benim karnımda aç. Eee ne yapacağız? Ne verirse artık onu yiyeceğiz. Vallahi buraya bunları okuyarak da gelmiyorum, sadece bazen göz atıyorum. Yani ne dönüyorsa burada dönüyor, hani doğaçlama denilen bir şey var ya, öyle bir şey.

Bir türlü Allah’a teslim olamıyoruz! Ben Allah’a bırakmışım kendimi, nasıl tecelli ediyorsa… Ama burada bırakmışım demek her şeyi bırakmak demek değil, hizmet noktasında bırakmışım, hizmeti yerine getiriyorum, tecelli eden Hakk’tır orada ve onun üzerinden zaten zevk ediyorsun. Bu çok önemli bir şey, siz hizmetinizi yerine getiriniz, menfaatiniz olmadan. ‘Üç beş paraya ayetlerimizi satanlar’ diyor, Allah’tan bahsedeceksiniz, menfaat… Filancalar desin, şöyle bilir, şöyle oldu, böyle oldu veya ücret karşılığı, değil. Sadece Allah için!

Sadece Allah için yaptığınız zaman hem ibadettir, yani size zevk verir, çünkü menfaat yok ki, gönlünüzü bulandırsın…

⯑      Zengin olmak için çabalamak lazım mıdır?

Vallahi eğer zenginliği hizmetlik noktasında yapıyorsanız, yani ben çabalayayım da hizmetime de harcayayım diye düşünüyorsanız gani, gani size versin Allah. Yok, eğer menfaatleriniz sebebiyle kendinizi göstermek, şöyle olsun, böyle olsun diye yapıyorsanız Allah size vermez, çünkü Allah’tan sizi örtecektir. Yani ilkenize bağlı, Hakk içinse gani, gani versin, menfaatleriniz için kendi nefsiniz içinse vallahi biraz uzak durun daha iyi. Çünkü içinde kaybolur gidersiniz. Burada niyet ve ilke çok önemli… Diyor ki ‘amelleriniz niyetlerinize göre ölçülür’, niyetiniz Hakk için olsun, evladınız, çoluğunuz çocuğunuz, zorunluluklarınızı yerine getirmek, onu bırak elektrik faturasından tutun da, çocuğun servis parasından tutun da, şuna buna kadar… Mecbur zengin olacaksın, çalışacaksınız yani. Çalışmanın çok enteresan güzel bir tarafı vardır, sağıltır sizi. Saatlerce oturun bir iş yapın emin olun sağıltır sizi, hele doğa ile tabiatla iç içe bir iş yapıyorsanız…

⯑      Kendine düşmüyor kişi…

Eyvallah menfaat yok, sadece çalışıyorsun, gerekliliğini yerine getiriyorsun, hem vücudunuz rahatlar, tamam sonucunda bir yorgunlukta olur ama o çalışma esnasında rahatsınızdır. Ama bir taraftan da bir sıfatın hakkını yerine getirmek sebebi ile de o sırada yine rahatlıyorsunuzdur. Aynı zamanda da aklınızda gönlünüzde artık ne varsa onlardan yana boşalarak da rahatlıyorsunuzdur. Yani farklı bir konuya farklı bir noktaya odaklandığınız içindir o. Onun için çalışın.

⯑      Doğru iş bulursanız! Bu sözü onun söylüyorsunuz değil mi?

Tabi bir de o var, yani adam sevmediği işi yaparsa tabii ızdırap olur o da. Yani insan sevdiği işi sıfatıyla alakadar olan işi yapması gerekir.

⯑      Burada sabır mı gerekir?

Belki öyle düşünülebilir. İnsanların imkânları yoktur, imkânı olan en yakın iş ne ise, sorumluluklarını yerine getiren, onda sabır ederse hiç yoksa sorumluluklarını yerine getirir. Yani önceliği ne ise onu yerine getirmesi gerekir. Yani tamam çalışması gerekiyor ama bu iş bana göre değil, dememesi lazım, orada onu yerine getirmesi lazım, çünkü başka öncelikleri var. O önceliklerini yerine getirirken, sorumlulukları var, o sorumlulukların önceliklerini yerine getirmesi için o işi yerine getirmesi haktır. O zaman orada sabırda haktır. Buna dikkat etmek gerekir.

Ve bu bağlamda bakarsak, burada söylenen şey, aslında şimdi konuya geri dönersek nasuh tövbe ile ve dua ile Hakk’a dönünüzü söylüyor efendi ve

🙢      Öyle bir selamet evi ki her çeşit binek orada, gözün görmediği her türlü hoşluk oradadır. Bu nimetlerde bıkmaz usanmaz, bol bol yer içersiniz, o yerde sizinde arkadaşlarınız peygamberler, Sıddıklar, şehitler ve Salihler olur, Allah cümlemize nasip etsin.

Bu söylevin kendisinde sanki cennette sıddıklar, peygamberler arkadaşlarımız olur. Eğer gerçekten biz yola koyulmuşsak… Ve gerçekten rahat huzur selamet evini bulmuşsak… Yani gönlümüz rahata Cenab-ı Hakk’ın sıfatları itibariyle huzuru bulmuş, mutmainliğe geçmiş ve yaptığımız işlerde rahatı bulmuşsak, selamete geçmişsek -ve kalıcılığı varsa demektir bu- kalıcılığı varsa ve Hakk’ı kıble edinerek de mücadele ediyorsak, işte o zaman zaten şehitler, sıddıklar bize yardımcı olurlar. Bir bakmışsınız rüyanızda görüyorsunuz, yakaza dediğimiz sıfatlarda görürsünüz, yani birebir görme… Hani uyanık hiç uyku- muyku yok birebir, bazen olur murakabe dediğimiz biran önce bir göz bakışı indirme, gözün indirilmesiyle bir dalınçla beraber görme, bazen olur ki yani bir sıkıntıya düşmüşsünüzdür o sıkıntıda bir bakmışsınız himmet istiyorsunuz, bir peygamberden, bir melekten, bir ruhaniden, yani kimse artık size himmet ederler.

Peygamberler, sıddıklar, şehitler ve Salihler arkadaşlarınız, bir bakmışsınız ki zamanın ruhanileri kimlerse onlar da dostunuz olur. Böyle bir şey, yani ille gelecekte olan bir şeyi anlatmıyor, kastetmek istediğim şey. Eğer oraya taşınabilirseniz diyor, zaten onlar sizinle beraberdir diyor, o sıfat. Bir sıfatın hakkını yaşamanız, o sıfatın hakkını verdiğiniz zaman, zaten o sıfatın hakkıyla ruhani olarak, hem sizde meleke olarak tecelli etmiştir amenna. Arkadaş mahiyeti diyeyim, varlığınıza ayna olmuştur, hem de aynı zamanda ruhani olarak da belki yanınızdadır. Belkisi yok bu işin aslında belki deniliyor, hani inanca hitap edildiği için, yoksa birebir yanınızdadır. Onun için bazen tarihte bazı büyüklerin isimleri hususen zikredilir. Yani hikâyeleri anlatılır, efendime söyleyeyim veya bir örnek verilirken işte Pir hazretleri böyle demiştir der, aslında onun sebebi ruhaniyetiyle orada hazır olup, himmetinden vermesi için, yani enerjisinden, kuvvetinden, sıfatından, orada bir yayın yapması içindir, birilerine o nasipten verilirse artık. Bu sebepten dolayı hususen de isimleri zikredilir.

Yani muhabbetimizde, meclisimizde, arkadaşlarımız, yoldaşlarımız olsun diye. Ve emin olun isimlerini zikrettiği yerde hazırdırlar. Ben çok şahit oldum, mesela efendimden bir şahidiyetim olmuştu, inanıp veya inanmamak size kalmış. Babam İstanbul’daydı, efendi hazretleri, baba derken zahir babamı kastetmiyorum, yani yol babası, Efendi hazretleri İstanbul’daydı ben Bursa’daydım. Bursa’da yaşım 19 filandı herhalde hatırladığım kadarıyla. Kur’an konusunda bir şey konuşuluyordu, konuştuğum insanlar biraz inanç noktasında yobaz insanlar, ama burada inancıyla yobaz değil de, inanmamaklığıyla yobaz bir insan, yani aklın yobazlığı… Velhasıl kelam Kur’an üzerinde kötü şeyler söyledi ve kötü şeyler söyleyince de benim gönlüme dokundu. Çok fena dokunmuştu ve ben orada cevap veremedim, veremedim derken ya vermedim, sanki elim kolum bağlandı. Ama bir taraftan da içim patladı böyle, hüngür, hüngür ağladığımı biliyorum.

Yatağıma çekildim, hüngür, hüngür ağladığımı biliyorum, gecenin bir yarısı gözüm bir açıldı efendim karşımda duruyor, böyle kalakaldım, gözümü geri kapattım. Dedi; uyu, yanındayız. Hamd olsun dedim. Hani ‘sıddıklar, şehitler, peygamberler dostlarınızdır, arkadaşlarınızdır’ diyor ya! Yanına gittim, hiçbir şey söylemedi; Allah sana daha ne göstersin yavrum… He vallah dedim.

Yani o bana veren acı, diyor ki; kuluma benden yana bir zahmet düşerse bilsin ki ben onun yanındayım. Yanında olmuşluğu velisi ile gösterir, yanında olmuşluğunu yani dayanağı olacak eşi, dostu ile gösterir, yanında olmuşluğunu oğluyla gösterir, çocuğuyla gösterir, yanında olmuşluğunu mülkü ile gösterebilir, yanında olmuşluğu ne ile gösterirse araç ne olursa olsun yanındadır, ruhanilerle gösterir ama yanındadır. Onun için bu gibi söylevleri, geleceğe ait bir söylev olarak değil, gününüzde yaşayacağınız bir söylev, yani katılımcı olarak yaşayabileceğiniz söylevlerdir. Ve bunun hemen dâhilinde diyor ki; belalarla imtihan, iptila demek belaya düşmek, bakalım belaya düşmek ne getiriyor.

🙢      İnsan, başına bir iş gelince, ilk önce kendi kendine kurtulmaya çalışır,

Ne mutlu, çünkü diyor ki; her zorlukta iki kolaylık vardır.

Birinci kolaylık, sizin varlığınızın o zorluğa karşı dayanma ve onun üstesinden gelebilme kolaylığıdır, yani o donanıma sahip olabilme kolaylığı.

İkinci kolaylık ise o zorluğu aşma iradesiyle beraber çaba göstermeniz kolaylığıdır. Yani ‘her zorluğa karşı iki kolaylık verdik’ diyor ya ayette, birinci kolaylık ona karşı donanıma sahip olmanızdır, ikincisi ise o donanımın gereğini yerine getirerek çalışmalarınızla o zorluğu aşmaya çalışmanızdır. Ve emin olun o çabanızın sonucunda da o zorluğa aşarsınız. Bu hep böyle olur. Mesela bunu insanoğlunun tarihsel olağan sürecine baktığınız zaman zaten hep görürsünüz, her zaman bir zorluk vardır ama her zaman zorluklar aşılır. Hep bir zorluk vardır, zorluk âlemden kalkmıyor, her zaman var.

🙢      İlk önce kendi kendine kurtulmaya çalışır, muvaffak olamazsa etrafından yardım istemeye başlar. Padişahlara gider, rütbe sahiplerine yalvarır, zenginlere koşar, hâl sahiplerine gider, dua ister, himmet ister… Eğer hasta ise doktora gider, şifa arar.

Yani bir gün Metin Bobaroğlu’yla tanışmışız, adresini vermiş ama adresini bulamıyorum çünkü adresini tam vermemiş. Eczaneye gel beraber konuşuruz diyor, sohbet ederiz; eyvallah dedim gittim. Bundan 15 sene önceydi. Şimdi eczacı olduğunu iyi biliyorum ama İçerenköy’de oturuyor, eczacı… Düşünüyorum diyorum nasıl bulunacak, ya eczacıyı bir tek eczacılar bilir, kim bilir? Dedim ki başka kimse bilemez. Gittim, sorduğum kişiler eczaydı, bana da tarif edenler onlardı. Çünkü kime sorarsan bilmeyecekler, eczacıya sorduğun zaman listesine bakar, kaç tane eczane var…

İsmiyle cismiyle gösterir, emin olun elimle koymuş gibi gittim buldum. Bazen olur ki, içgüdülerinizle de bulabilirsiniz. Çok saf bir haliniz olursa bir adresi arıyorsunuz ve sırada adres tam metni olarak elinizde yoksa kendinizi bırakın, vallahi o adrese kadar gittiğim olmuştur. Enteresan, pat kapıyı çalardım, karşımda duruyorlar, oluyor bazen. Bazen ama her zaman olacak diye bir kaide yok.

🙢      Eğer hasta ise doktora gider, şifa arar, herkes çaresinin karşılığını nerde bulduysa oraya müracaat eder demektir. Bununla da kurtulamayacağını anlayınca, Allah’a döner.

Yani sebeplerin kaynağına döner. Kaynağa dönmediğiniz sürece kimse size doğru dürüst şifa veremez, şifa demeyeyim de çare vermez diyelim. Eğer Hakk’tan bilirseniz zaten çare Hakk’tandır orada. Burada kast ettiği şey, hani bir hastalığınız var da şifa için, doktor da şifayı verdi, zaten Allah’tan biliyorsan tevhittesin amenna… Ama burada büyük bir beladan bahsediyor, yani başından, üzerinden atamadığın, altından kalkamadığınız, hiç kimsenin size çare olamadığı, bir beladan bahsediyor. Kendiniz yapmaya çalıştınız olmadı, müracaat ettiğiniz kaynaklar çare olmadı ve diyor ki kaynağına yani onu verene gidersiniz. Çünkü her şey Allah’tan dedik ya tevhidin bir prensibi kaynağına geri dönersiniz…Ya Rabb! Bakalım ne diyecek.

🙢      Allah’a döner. Eğer kendi işini yapabilseydi, halka dönmeyecekti, Halkta işini yapsaydı Hakk’a dönmezdi.

Bunun nedenini söylüyor bu sefer yani, tamam böyle bir şeye düştün ama diyor, bunun nedenine getiriyor.

🙢      Burada da arzusu biraz geç kalmağa başlar; bundan sonra da gidebilecek hiçbir yeri kalmamıştır…

Hani bir kulunu seversem, tüm kapılarını kapatırım diyor ya, bir kapıyı açık bırakırım diyor, artık o kapı nasıl bir kapıysa…

🙢      Bundan sonrada gidebilecek hiçbir yeri kalmamıştır. Durur yalvarmağa başlar… Dua eder; sena eder. İhtiyaçlarını teker teker sayar, yalvarır… Bunları yaparken bir taraftan reddolunmaktan korkar; bir taraftan da, isteği yerine geleceğini ümit ederek sevinir…

Yani korku ile reca, yani havf ve reca demişler. Aslında bu beklentilerimizden yana bir şey, yani geleceğe dair bir şey söylüyor. Endişelerimiz, umutlarımız, beklentilerimizle alakadar bir şey söylüyor. Günümüzün en büyük problemlerinden bir tanesidir. Endişelenmek ve beklentiler peşinden koşmak. Bu noktada Efendi hazretlerinin buyurduğu bize, Allah ilke göstererek söylüyor; Allah’tan murad ediniz ve Allah’tan korkunuz. Aynı zamanda da ‘ola ki kabul edilemeyecek’ korkusu oldurtmaya getirir. Bir şeyi çok istersiniz olmaz, bir şeyi istemezsiniz ama önünüze gelir. Hiç olmuş mudur hayatınızda bilmiyorum, bazıları şöyle yorumlar onu, derler ki ‘kendi kendine nazar etti’. Adam bir şeyi ister o kadar kuvvetli ister ki olmasını, kendi kendine nazar etmiştir isteğine. Aslında oradaki nazardan kasıt sahiplenmiştir, sahiplenmeden isteyin bakın nasıl oluyor. Bir şeyi isterken sahiplenmeden isteyin. Dündü herhalde bir kardeş sordu bu duanın hikmeti nedir, nasıl dua edeceğiz? Dedim sahiplenmeden, masumiyetle veya mazlumiyetle aşkla yapılmış bir dua hiçbir şekilde ret olunmaz. Cenab-ı Hakk direk kabul eder, isterseniz şurada park etmeyi dileyin, arabanızı bir yere koymayı dileyin, vallahi park yeri verir, öyledir ya… Yeter ki masum bir şekilde isteyin yeter ki, ya menfaatiniz için değil, şu için değil, gereklilik yani, ihtiyaç, zaruri, emin olun verecek. Çok çocuksu şey, yani buradan kastım çocuksu şeylerde istersin, hiç olmaz şeyler isteseniz fark etmez, Celle Celali Hazretleri lütfu ihsanında olmayacak diye bir şey yok. Size imkânsız gibi gelebilir, ama isteğinizde emin olarak isteyin, yani Rabbinizden emin olun, verir. Eğer Rabb’den emin değilse şüphe, ya ben Rabb’imden eminim de, kendimden emin değilim… Benim gibi bir insanın duası niye kabul olsun değil, kendinizden emin olun. Ben Rabb’imin kuluyum ya niye vermesin ki, isteyin ki vereyim diyor ve masumca isteyin emin olun yerine gelir.

Kâinatta her şeyi sebeple yaratır. O duanın yerine gelmesi için ve dua yakinliğin baş mertebesidir. Duası olmayanın yakinliği olmaz. Mümin kulun ilk yakinliği duasıyladır. Duasının karşılığını Allah verince Allah’a yakin olarak hisseder. Zaten ayeti kerimesinde direk söylüyor; Dua edenin duasına icabet ederim, söyle ki kullarıma ben onlara yakinim. Çünkü duanın kabulünde yakinlik gelmiş olur. Çünkü duanın kabulü aynı zamanda Allah’ın ispatı olmuş olup, birebir ilişkiye girmişsiniz, deneyimlemişsinizdir. Şüphenize yer bırakmaz.

Devam edelim;

🙢      Durur yalvarmağa başlar… Dua eder; sena eder. İhtiyaçlarını teker teker sayar, yalvarır… Bunları yaparken bir taraftan reddolunmaktan korkar

(hani layık göremiyordur vesaire neyse artık);

🙢      Bir taraftan da, isteği yerine geleceğini ümit ederek sevinir. Son olarak da bu halden de usanır, yaptığı dua ve niyazın işe yaramadığını zanneder… Bu sefer dua da dâhil her şeyi bırakır… Saf, temiz bir halde beklemeye başlar…

Bunlar aslında mertebe mertebedir, nübüvvetin gereği olarak dua bir emirdir, farzdır yerine getirmek gerekir amenna. Ama velayet mertebelerinde safhalardan safhalara geçerken haller değişebiliyor. İnsan dualar da edebilir, mesela efendim kendisinden anlatmıştı. Bunlar safha, safha anlatmaya çalışayım aklıma geldikçe. Demişti; Yavrum bir gün camiye gittim. Namazı kıldım son merhale dua etmek, açtık avucumuzu Ya Rabb dedim sen beni görüyor biliyor iken ben senden ne isterim. Herkes avucunu açmış, umudunu senden kesmiş, sana hatırlatıyor. Bakın duaya başka bir açıdan yaklaşıyor, hatırlatma… Hani görüyor biliyor iken gören bilen bir Rabbi var ve gören bilen bir Rabbine hatırlatma gibi bir şeyi lakayıtlık olarak görüyor. Bilmeyen için normal, bilen için bunu lakayıtlık olarak görüyor.

Diyor; bunlar sana hatırlatıyor, umudunu kesmiş hatırlatıyor, ben senden ne isteyeyim, sen beni görüyor biliyor iken… Halini arzı hal ediyor, bırakıyor. Her neyse, Abdullah Can Polat hazretlerinin yanına gidiyor, gittiği zaman da hiç konuşma yok. Efendinin söylediği şu; Evladım Abdullah, Allah’tan aşkını iste. Müracaat ettiği Allah, veli kulunun dilinden söyleyen Allah… Abdullah, Allah’tan aşkını iste…

İstenecek bir şey varsa emin olun Aşk olsun. Aşk varlığınızı Hakk’a taşıyacak en kestirme ilaçtır.

En güzel binektir, artık ne olarak tasvir ederseniz… Aşkı olmayanın hakkıyla Hakk’a varması zordur. Hakk’ı yaşaması zordur, ağır gelir. Bir narkoz gibi düşünün ya ameliyat edecek ya şuram ağrıyor, şöyledir böyledir, dokunmayın, şu da elinden çıkmasın… Aşkı vururlarsa hepsini siz verirsiniz. Eğer aşk varsa hepsini siz verirsiniz, yâriniz için sevdiğiniz için… Ama âşık değilseniz a şuraya da dokunma ya, ya şöyle de olmasın, ya hasta da olmayayım ya parasız da kalmayayım, mallarımdan da eksilmesin. Hani eksilteceğim diyor ya, ama aşk varsa hepsini siz önüne koyarsınız. Ya Rabb ne olur kabul eyle varlığımız. Kendinize varsınız çünkü. Bu normal, kul aşkında da öyledir, Allah aşkında da öyledir, fark eden bir şey yoktur. Eğer orada menfaat görürseniz bilin ki karşınızdaki kişi sizi sevmiyor. Denemek isterseniz… Ve aşkın kendisinde nefiste uyanmaz, şehvet yoktur, saftır, katışıksızdır, masumdur ve saf ihlâs içerir, samimiyet içerir. Velhasıl kelam Abdullah babama öyle söyleniyor. İkinci bir safha, ya zaten Allah biliyorken, ben nasıl onları isteyeyim derler. Çünkü aşkın kendisinde zaten vardır amenna da halinizi koyarsınız ortaya yani. Ya Rabb böyle… Yani derdiniz varsa derdinizi koyarsınız. Genelde de avuç açmak şöyle yorumlanır, duanın kıblesi göklerdir, semadır onun için evet, böyle bir yorum getirilebilir. Bu zevk meselesi ama avuç açmak demek acziyetini sunmak demektir ve acziyetini sunmak kulluğunu ortaya koymak demektir. Yani avucunuzu açtığınız anda kulluğunuzu koyuyorsunuz, acziyetinizi sunuyorsunuz Allah’a. Anadolu bunu güzel dillendirir, avuç açtı der, yani acziyet, aciz. Aciz demek noksan demektir.

Varlık nedenini tam yerine getiremiyor ve çaresini Hakk’ta arıyor ve bu noktada dua etmez sadece halini sunar. Çünkü Rabbi biliyor kendisini nasıl sunsun ki? Dili ile kâli ile nasıl dile getirsin halini. Çünkü şikâyet mahalli içerir.

Zekeriya (as.) ağaçta kesilirken “ Ya Rabb” demiş. “Ya Zekeriya! Şikâyetçi misin?” demiş Rab!

Duadaki bir merhaledir o, sadece olduğu gibi halini sunmak. Hemen arkasından bir merhale daha gelir, Hz. Beyazıd Bestami için söylerler onu; istememeyi istemek.

Hafi’den ses derler, yani gizliden… Ses kâh rüyanızdan gelir, kâh oturduğunuz yerden gelir, bir yerden geliyor ses ama nerden geliyor Allah bilir. Bir melekten gelebilir, ruhaniden gelebilir veya bir mertebenin hak sahiplerinden gelebilir, bir nur tecellisinden gelebilir, direkt Allah’tan da gelebilir. Eskiler direk Allah’tan olana Hatır demişler. Meleklerden, ruhanilerden, gönlünüzde doğanlardan neyse direk ilham demişler.

İlhamın 2 cephesi vardır.

1. Eşyanın tabiatı üzerinden uyanan ilham, bu ilhamın kendisi genelde sanatçılarda çok olur, bir şeyden esinlenme derler ya, hani bir şey etki yapar, o etki ile esinlenmeler olur. Doğaya bakış, bir müzik dinleyiş, o esinlenmelerle bir şeyler çıkartır.

2. İlham ise direk varlığınızdan gelir, hiç dışarıda etkisi yoktur. Nedeni kendinizdedir. Yani başka bir şeyden etkilenmemişsinizdir.

Varlığınızdaki bir hal uyanır, bir sıfat uyanır, o sıfatla beraber varlığınızdan gelenden beslenirsiniz. Böyle bir ilhamın varlığınızda tecelli etmesi için de menfaat ve hazlardan terbiye olmuş saf bir zihninizin olması gerekir. ‘Katımızdan ilim verdiklerimiz’ diyor çünkü, bu ilhamatın gönülde tecelli haline. Çünkü Cenab-ı Hakk özünüzdedir, özünüzde o ilhamatı bırakır, o manayı bırakır ama saf bir zihin, menfaatlerle kirlenmemiş, hazlarla kirlenmemiş bir zihin. Hazlarla kalbi kirlenmemiş diyeyim ki mertebe mertebesine, yerine hakkını vererek, menfaatlerle de aklı kirlenmemiş. Yani Meryem olmuş bir kalpte, Meryem olmuş bir gönülde, Meryem olmuş bir karakterde ancak öyle bir ilhamat gelebiliyor. Allah katından bir ilim veriyor ona, bir hal veriyor, ilham uyandırıyor, bir sıfatının gereği olarak. Allah herkese nasip eylesin inşallah.

Beyazıdi Bestamiye soruyorlar;             Ne istersin?

Beyazıd cevap veriyor;             İstememeyi isterim.

Ben istemeden siz isteyemezsiniz diye bir ayeti kerime var, duayı tevhide taşırsak eğer, sizin duanız nasibinizin belirleyicisidir. Ve irade eden, sizde dua ettiren Hakk’tır, isteyen Hakk’tır. Meğer kuluna bir şey vermek istiyordur, kuluna bir acziyete düşürdüğü bir sıfatı üzerinden kuluna isteğini verecektir. İstemiştir ve o yeri hazırlamıştır. İstemiştir kul, ama kulda o irade, bakın bir irade eden var bir de siz varsınız size irade ettiriyor gibi anlamayın.

İradenizin uyanışı Hakk’ın irade edişidir orada ve siz orada üst bellekte kendiniz irade etmiş olarak görürsünüz.

Allah’ın lütfu ihsanı ile duada irade Hakk’tan gelmektedir. ‘Taleben veceden’ ve orada kendine varlık sıfatlarıyla Rabb, mürebbi sıfatlarıyla size de var kılmış olur, amenna. Diyor ki istememeyi isterim, evet duada iradede tevhid olundunuz. Bazılarında da öyle olur ki - ki bu ‘istememeyi isterim’ sözü itibariyle gelir bu- duada iradeyi tevhide taşımış olsanız dahi, yani sıfatta tevhid, -tevhid-i sıfat denir buna- o hale taşımış olsanız bile, yine ikilik vardır, yine istediğiniz bir kişi… Beyazıd’ın orada istediği “ istememeyi isterim,” öyle bir hal olsun ki yani acziyetten, şimdi bir isteğin var ama karşında birisi var ondan istiyor. ‘Ya diyor ikiliğimiz olmasın’, Sen benden isteme, ol diyen olsun diyor. Hani bir ayeti kerime vardır, Beyazıd’ın istediği o ayeti kerimenin tecellisidir. Onu söyleyince tam anlaşılır, diyor ki;

“Onlar ol deyince olur”.

Hani cennete girenler varmış ya, ol deyince her şey önlerine gelecekmiş ya, onlar ol deyince olur. Kur’an’da; “biz ol dersek olur” vardır, “O ol derse olur” vardır, bir de “onlar ol derse olur.” Bakın irade en yüksek derecede tevhide taşınmadı. İradeyi üzerinden Cenab-ı Hakk bizatihi o kişiler üzerinden tecelli ediyor, direkt ol dedikleri oluyor.

⯑      Bu şey gibi mi? Hani Nefs-i Raziye ulaşmış gören gözü, işiten kulağı olurum, o an mıdır?

Bir nevi orasıdır da, daha doğrusu Nefs-i Sâfiyeden sonra gelen bir şeydir. Çünkü Nefs-i Levvame’den, aslında nefis mertebelerinin bu noktada incelenmesi gerekir, çünkü bazen de yanlış söylevlerde bulunulabiliyor bu noktada. Nefs-i emmare içgüdülerimize ait nefistir ve menfaatler ve hazlarla kirlendiğiniz zaman tam bu nefs-i emmare olmuş olur. Aynı zamanda sizde bir nefis hali, nefis demek şahıs demek, aynı zamanda insan iki türlü bir şahıs haline sahiptir. Nefs-i emmaresiyle âleme bakar, yani zorunlu bir şey, âlemde iş görebilmesi için o lazım. Eğer o olmazsa ya melek olursunuz, ya ot olursunuz. Yani her şey iyi olmuş olur, her şey sabit. Nefs-i emmare âlemdeki ilişkilerinizi görür ve şerre doğru gitmiş olursunuz ve şer üzerinden zıtlıklarda Hakk’a doğru rucü edersiniz. Onun için diyor günah işlemeyen bir kavim olsanız sizleri, yok eder günahkâr bir kavim yaratır tövbe eden, (ama günahkâr kendisine dönecek şartıyla) bir kavim yaratırdı. Hadisi tam meali ile söylemedim ama herkes bildiği için es geçiyorum. Nefs-i emmare zaten içgüdüler, onlardan kurtuluş yok, yani nefs-i emmareden kurtuluş yok. Sadece aşk ile onu susturursunuz, bazen olur ki bastırma yöntemleri kullanılır demiştik. Adam oburdur, açlıkla riyazet ediyordur veya adam öfkelidir, öfkesine sebep olan şeylerden kaçar aslında onu bastırıyordur orada. Ama o öfkesine sebep olan şeyle karşı karşıya kaldığı zaman yine açığa çıkar. Oburluğuna sebep ne ise yine açığa çıkar. Sadece bastırıyordur.

Ama aşk dediğimiz şey babam onu şöyle söyler; Yavrum, nefs yedi başlı ejderdir, bir kafasını vursan bin kafa çıkar. Onun için demişti, zülfükâr kılıcı, Hz. Ali’nin bir kılıcı vardır, derler Zülfikar, aşkın kılıcı olarak söylenir, bazen de olur ki adalete yorumlayan olur, iki taraflıdır, hem insanın kendisine bakar, çünkü adalet hükmü sizden çıktığı anda, bir şeye hüküm verirseniz, Hükmettiğinizle hüküm olunursunuz, sözü gereği, size de aynı hüküm geçerlidir. Yani bazen olur ki, sözlerimden kendim bile korkarım, niye çünkü o söylediğim söz benim içinde geçerlidir. Doğruyu söylüyorum, ama kendimi yokluyorum; ‘ o doğru var mı, yok mu ’ Çünkü söylediğim anda, aynı anda vebalini üzerine almış oluyorum, sorumluluğumu almış oluyorum, yani onun cezası bana da gelir ve an’da gelir… Böyle söyledin yerine getirmediğin bir şey söyledin, gel bakalım, ondan sonra o yerine getirmek için başına ne gelirse artık…

Nefs-i levvame için Allah’u âlem Kur’an’ı Azimüşşan’da şöyle zikrediyor, “nefsini levmeden şahsa and olsun ki” Yani vicdan sahibi nefse konuşuyor, kınayan nefse… Lakin burada şunu unutmamak gerekir; nefis şahıs demektir ama beden elbisesi üzerinden içgüdülerle oluşan bir nefs halimiz var, ama ruhumuzla da bir nefsimiz var, saf, katışıksız, nur… Hani ‘Ruhumuzdan üfledik’ der. İyilik, güzellik, doğruluk üzeri, masumiyet üzeri yatılmış bir varlık halimiz var. Ve iki nefis arası gider geliriz, Nefs-i Levvamede. Yani Nefs-i Levvamede Allah’ın lütfü ihsanıyla ruh tarafımız ağır basar ama dünya tarafımızla bağlı olan tarafımıza gittiğimiz zaman o tarafta yani içgüdüler, hazlar, menfaatler ile dünya âlemine bakarken de, ikisinin arasında kalıveririz. Ve kendimizi kınarız, ‘sen niye bunu böyle yaptın?’ Aslında o sırada vicdan melekemiz üzerinden ruhumuzla kendi kendimizi kınıyoruzdur. Ve bilincimizin önüne kendimizi koyarak kendimizi kınıyoruzdur. O sırada şahıs olarak, kendi şahsımızı bilincimizin önüne koyuyoruzdur, bilincimiz üzerinden kendi kendimizi kınıyoruz. Yani kendimiz kendimize ayna oluyoruz, çünkü vicdan dediğimiz Nefs-i Levvame mertebesinde kişi kendi kendinin varlık aynasıdır ve Allah’u âlem bu mertebeyi Kur’an’ı Azimüşşanda şu ayetle zikrediyor, “Al oku kitabını, hesap görücü olarak nefsin yeter.” Çünkü o sırada Adl esmasıyla sizin üzerinizde hesap gören, siz hesap görürken de farkında olmadığınız Allah’tır.

Hemen arkasından Nefs-i Mülhime gelir. İkisi arasındaki bu, bir tanesi nefs-i emmare ile bu âleme bakıyorsunuz, ama ruhaniyetinizle Hakk âlemine bakıyorsunuz, ikisi arasındaki git-gel, gel-gitler sebebi ile varlığınızda inanılmaz derecede ilhamatlar, sezişler olmaya başlar. Çünkü Allah size nurunu bırakıyordur, deneyimlerinizde zikirlerinizde muhabbetinizde ibadetlerinizde o kendinizi levm edişlerinizde doğruyu görmekliklerle Cenab-ı Hakk size ilhamatlar bırakır. Ve onlarla yol bulursunuz ama gelenler hep hak üzeridir, yani vicdan kefesinde hep hak kefesi ağır basar, kendi menfaat kefeniz ağır basmaz, haz kefeniz ağır basmaz, zaten kınadığınız kefe o kefedir. Hani terazi gibi düşünürsek, hak kefesi hep ağır basar ve Nefs-i Mülhimede Allah’ın lütfü ihsanıyla kul ilhamatları aldıkça onlarla kendine varlık vermeye başlarsa mutmainliğe gidemiyor. Hakk’tan cüda olmaya başlıyor, âleme kendi varlığını göstermeye, şovlara doğru gitmeye başlıyor. Hakk içinken, kendi için olmaya başlıyor. Varlığı Hakk içinken kendini Hakk’a taşıması gerekiyorken terki ukba dediğimiz bir mertebedir, terki ukba da kalıyor. Terki ukbaya tam kendini taşıyamıyor.

Dünyaya nefs-i emmaresiyle geri dönüyor ve Nefs-i Mülhime dediğimiz o mertebede yani varlığında tecelli eden haller sebebiyle nefs-i emmaresiyle yine kendine varlık veriyor, ona ayağı kaydı, şeytanına takıldı gibi sözler çok söylerler. Nefs-i mutmaine geldiğin zaman artık emin olunmuş bir nefistir o, niye; mutmaindir… Çünkü “kalpler yalnızca Allah’ın zikri ile mutmain olur”.

Yani kalp mertebesinde nefsi işlersek eğer, kalbinizde yani şahsınızda diyeyim, yani bilincinizde şahsınız ki bilinç ayrı şahsınız ayrı değil onu da söyleyeyim. Ne zaman ki ilahi sıfatınızı sizden önce konuştuğumuz bir konu, ilahi sıfatlarının gereğini yaşarsınız Cenab-ı Hakk’ın ve kendi esma-i hassınızın gereğini bulursunuz işte o zaman mutmain olursunuz. Çünkü zikri ilahidesinizdir, ama amelinizle, ama sıfatınızın gereği olarak bu âlemde zikri ilahidesinizdir. Yani halife diye yaratacağımın hakkını vermişsinizdir. Bir taraftan halife yaratacağımın ayetinin hakkı üzeri yaşarken, bir taraftan Allah’ın bir esmasının gereğini yaşıyorsunuzdur ve kendiniz zaten oradasınızdır. Yani sizin yaratıldığınız sıfat sizsinizdir. Ve bu bağlamda baktığınız zaman Allah’ın lütfu ihsaniyle ‘gel mutmain nefis’ dediği varlık hali kişinin Allah ile olan mutmainliğidir. Allah’a olan muhabbeti ile mutmainliğidir. Ve Nefs-i Mutmainde Allah’u âlemin sıfatları artık üzerinizde tecelli ediyor yani artık orada doğru olanı yapıyorsunuzdur.

Niye mutmainsinizdir? Çünkü doğru yol üzerinde yürüyenlerin diyor üzerine melekler iner. Her görüşünüzde yaşam sevinci buluyorsunuzdur, mutmain oluyorsunuzdur. Hem o hallerinizle Hakk’ı yerine getiriyorsunuzdur. Doğru yol, Hakk’ı yerine getiriyorsunuzdur, mutmain oluyorsunuz, tatmin oluyorsunuzdur. Vicdanınız çünkü orada hareket etmiyor, yanlış yaptın, şöyle yaptın demiyordur. Yani size mutmainsizlik, şüphe vermiyordur.

Ve bu bağlamda hemen bir basamak daha Nefs-i Raziye, çünkü artık Hakk tecelli ediyor, Hakk tecelli ettiği için sorar ‘ Kulum ben seni kendime yakıştırdım, sen benden razı mısın değil misin?’ Ben seni kendime yakıştırdım hangi noktada? Ya Halil gibi birine hitap ediyor veya Zeynep’e hitap ediyor, Fatma’ya hitap ediyor; Değil… Üzerindeki sıfatın tecellisinin hakkından razı mısın değil misin diyor. Mutmain nefse soruyor, nefs-i emmareye sormuyor, Nefs-i Mutmaine gelmiş artık ilahi sıfatı üzeri yaşayan veya Allah’ta Allah’ın yaşanmasının gerektiğinin bilinci, onun ahlakı üzeri yaşanmasının gerektiğinin bilincine soruyor. Ve diyor ki ‘Sen benden razı mısın?’ Fiiliyatı, efal ile sıfat ile âlemdeki ayn-el yakin tecellilerimden benden razı mısın? Hakk-el yakin üzeri senden tecelli ederken sen benden razı mısın? Kul zaten orada mutmain, yani hem aşkı hem sevgisi hem muhabbeti ile muhabbetullaha erdiğinden sebebiyet Allah’tan razılığını dile getirir.

‘Ya Rabb, ben senden razıyım’ Ve Allah’ta o sıfatın gereği yani kendi iradesi onda tecelli ettiği için--hani bilinmeyi isterim,- kul zaten kıblegâh olur, Allah’ı biliyor. Kul zaten yaşantısında biliyor, kul zaten zikri ilahide Cenab-ı Hakk’ı yaşıyor.

Ve bu bağlamda baktığın zaman Allah’ta zaten ondan razı, hususi rahim dairesinde razı, ‘Kulum ben de senden razıyım’ diyor. Nefs-i marziye ve gir cennetime Nefs-i Sâfiye, teskiye olmuş artık, ama neden? Âlemden, hangi âlem, âlem derken bu âlemde yine… Ama âleme baktığı hazlardan, menfaatlerden, teskiye olmuş, ilahi sıfatı hakkıyla kendinde bulmuş, gönlü cennet olmuş. Allah artık o cennette ilahi sıfatlarıyla tecelli ederken, kuluna görünüyor. Kul kendi üzerinde tecelli edeni biliyor. Ve Niyazi Mısri’ye bir daha selam olsun;

Zat-ı Hakkı anla zatındır senin,

Hem sıfatı hep sıfatındır senin,

Sen seni bilmek necatındır senin,

Gayre bakma sende iste sende bul…

Yani kurtuluşun sendedir diyor, anlattığımız da aslında bu, mübareğin anlattığı da bu, başka bir şey değil.

Nefs-i Sâfiye’de enteresan bir vaka geçer, arifler mertebesidir, kişinin gönlünün cennethane olmasıdır. Zaten burada söylüyor belalara imtihanın sonlarında belki söyleyecektir.

Hemen arkasından Nefs-i Kemaliye gelir. Ama Nefs-i Sâfiye’nin halini bilmeden Kemaliye’yi anlayamayız. Mesela Allah’u âlemin kulda tecellileri olur, lakin kul kendine yakıştırmaz, çünkü nefs-i emmare düzeyleri, halleri halen kendisinde vardır. Terbiye edilmiş bir nefistir nefs-i emmaresi ama o geçmişi kendisini bırakmaz, geçmişi kendisine aynadır. Öyle bir saf mertebeye gelmiştir. Bazen arkadaşlar gelir ‘Ya senelerden beri gidiyoruz hani bir şey yok.’ Çok yaşadığınız zaman o size nötr olur. Bu, aile ilişkilerinde olur, okulda olur, yaşamınızda olur, iş hayatınızda olur. Çok yapmaya başladığınız şey/iş e karşı nötr olursun.

Kerametler diyarında yaşasanız kerametlere de nötr olursunuz, vallahi öyledir. Yani sanki yeme içme gibidir. Bazen arkadaşlar sorar derler ki ya senelerden beri gidiyoruz ne oluyoruz? Benim de kendilerine söylediğim iki şey vardır. Bir, başkalarına bakın size ayna olsun, nereye geldiğinize ayna olsun. Çünkü sizin yaşadığınız sıfatlar başkalarında görmeniz veya görmemeniz nereye geldiğinizin belirimini gösterir ki geçmişinizi kendinize ayna yapın ne kadar değişmişsiniz onu görmüşsünüzdür. Sait Nursi’nin bir sözü var, eski Sait, yeni Sait diye, Ölmeden önce ölünüz, sözü gereği de ölmeden önceki haliniz ile öldükten sonra… Buradaki ölümden kasıt, heva ve heveslerden yana ölüm. Helallere taşınmış artık Hakk ile dirilmiş, Allah varlığından esmaların tecellisi Allah varlığından nurunun tecellisi, ‘nurumu elbet tamamlayacağım’ anti parantez şöyle koyuyorlar. Takdir-i ilahi aydınlığı tamamlayayım, ya nurumu tamamlayacağım diyor, ‘Allah yerlerin ve göklerin nurudur’, ‘nurumu tamamlayacağım’ demek ben kendi varlık sıfatlarımı üzerinizde tamamlayacağım demek. Ben varlık enerjimi sizde salacağım demektir.

İnsanda 366 tane enerji merkezi vardır, 7 çakra diye söylerler değil, tasavvuf ıstılahında 366 tanedir. Parmak boğumlarından tutun, beyninizin sağ sol loplarından tutun kalbinize kadar, gözünüze kadar, ayak tabanlarınızdaki ayalara kadar, hepsi Allah’u âlemin tecelli mahalleridir. Enerji salınım merkezleridir. Ve erenler dediğimiz birçok kişi bir noktada enerji salınımı yüksek olan kişilerdir. Ya gözündedir ya beynindedir ya kalbinde enerji salınımı hat safhada olan insanlardır. Hat safhada olduğu hal üzere esmasının gereğini hakkıyla yaşayanlardır. Ve Allah’ın varlığında şüphesiz yaşayanlardır.

Bu tecelliler gerçekleşirken kişi kendine yakıştıramaz ve bunun için mesela İsmail Emre’nin güzel bir sözü vardır, bir doğuşatı vardır onun, kendisine nur tecelli ettiği zaman doğuşat geliyor ve evvela onda ürperti oluyor, ondan sonra bir salınım olduğunu söylüyor, bir enerji salınımının olduğunu söylüyor ve ondan sonra doğuşat başlıyor. Mesela bir sözü var ‘bu doğuşat benden değil tutulası kuş değil…’ gibi, hani biraz önce anlattığımız sanatçı gibi, kendi yok kendinde olan konuşuyor çünkü. ‘Veli kulumun konuşan dili olurum’ noktası. Ve o veli kulumun konuşan dili olurum noktasında… ‘Kâh Âdem idim, kâh şeytana lanet verdim, yere düşürdüm’ gibi ‘Kâh Yusuf oldum, kâh Zeliha oldum’ En sonunda dönüyor dolaştırıyor söz kendisinde ‘Bugün Emre’de karar kılan benim’ Şimdi Emre gitmiş orada, ‘Bugün Emre’de karar kılan benim’, tecelli-i zat, Kur’an’da yeri var mıdır? Var, ‘Sen atmadın Allah Attı’, çünkü orada Resulullah da atarken kendisi değildi Muhammed Mustafa bilinci ile atmıyordu, Hakk’ın kendisi idi direk atan, bu ayetin tecellisinden sonra birinin sırtını okşarken, birine bir şey verirken, birine gülümserken, Cenab-ı Hakk’ın varlığı üzereydi.

Ev edna makamıdır o makam, bütün gönlü varlık evi olmuş, Allah ile varlık bulmuş, mutmain olan bir nefs…

Nefsi Safiye de enteresan bir şeydir ki İsmail Emre şöyle söylüyor, ‘Kaçak oyuncu gibidirler onlar’ arifler, ariflik mertebesinin halidir. Diyor ki ‘Bir ay boyunca tövbe ettim, ben nasıl böyle bir şey söyleyebilirim, benim gibi birinden nasıl çıktı bu, ben nasıl dedim bunu, bir ay boyunca tövbe ettim’ diyor. İşin aslını bana gösterdiklerin de diyor ‘Bir ay tövbe ettiğime tövbe ettim’, o tövbe etmiş ya o tövbe ettiğine tövbe etmiş çünkü tecelli eden Hakk’tı. Yine, Niyazi’ye selam olsun, Niyazi’nin dilinden söylersek diyor ki; “Niyazi’nin dilinden çağırırım dost, dost”… Şimdi bakarsak Niyazi, sebebi görmezsin Hakk’ı görürsek Hakk’ın kendisi.

Birisi demiş ki Gülşen-i Raz’da mıydı hangisiydi hatırlayamıyorum. İran erenlerinden birisi, birisine soruyor; ‘İnsandan Allah konuşur mu?’ diye bir soru soruyor. Allah’ın lütfu ihsanı mübarek de güzel cevap veriyor; ‘çalıdan konuştuğuna iman ediyorsun da (Tur-i Sina’da) insandan konuştuğuna mı iman etmiyorsun?’

Ve kendisinin sözüdür zaten ‘Veli kulumun konuşan dili olurum’ diyor.

Ve o noktada da varlığınıza aynadır Hakk. Hangi sıfattaysanız, hangi varlık halindeyseniz, varlığınıza aynadır. Çünkü işaret edilen hep sizsinizdir kelamda, kendi varlığınıza rücudur bu, ola ki sizde aynı hale yani kendi varlık sıfatlarınıza dönün, o sıfatlar üzeri yaşayabilesiniz.

İsmail Emre’nin son söylediği söz Nefs-i Kemaliye ye gelmektir. O Arifi Billah’ların halidir. Ariflerde bir kaçak oyunculuk vardır, ‘Ya benden değil Hakk’tan’ filan. Arifi billah’ta öyle değildir, şifa mı verdi Hakk’tandır, eyvallah, kendine varlık vermez; şifa Allah’tandır der. Elini sürer biter ama. Burada söylemek istediğim şifa yani ‘Benden değil, şundan bundan değil’ ikiliğe düşmez. Yani benden değil diye kendinden soyutlamaz onu, daha doğrusu kendisini Allah’tan soyutlamaz, çünkü ‘Benden değildir’ dediğin zaman kendisini dışına atıyor Hakk’tan, kendisini O’ndan soyutluyor. Varlıktan soyutlayamazsınız ki kendinizi, Cenab-ı Hakk’ın varlığından hiç kimse kendisini soyutlayamaz. Ve bu bağlamda orada Nefsi Kemaliye dediğimiz şey Nefsi Emmare ile ruhani nefsinizin artık evlenmesidir, sulhunu bulmasıdır. Birebir üst üste örtüşürler ve Cenab-ı Hakk’ın varlığı üzeri olursunuz ve artık ondan kaçak oyuncu olarak üst bilinçte ‘Ya Mehmet’ten değil, Halil’den değil, şundan bundan değil’ ikiliğine düşmezsiniz. Sadece ve sadece gerekli olan sıfatın gereğini hakkını yaşarsınız. Ve burada önemli bir şey var, kendinize varlık vermeden yaşarsınız orada, kişinin kendisi kendine varlık vermez, varlığın kendisi orada kendisine varlık verir. Yani Cenab-ı Hakk’ın kendisi o kulunun kendisine varlık verir. Ve bunu şöyle düşünün hani kerim sıfatı ile ‘Bugün benim Emre’de karar kılan’ İsmail Emre mi kendisine diyor, yoksa Cenab-ı Hakk mı varlık veriyor orada, işte o zaman tam kendiliğidir.

⯑      Hocam aklıma şimdi hemen bir şey geldi. Tam ismini hatırlayamadım ama büyük zatlardan birisi Enel-Hakk (Hallac-ı Mahsur, enel-hakkım demiş, ben gerçeğim demiş, Allah’ım dememiş, bir sıfatın hakkını yerine getiriyor.) İşte bu dediğiniz üzerine söylemiş onu dimi yani bunu mu kastetmiş?

Kendisinin de yani velilik nuru üzeri baktığımız zaman gerçeği zikretmiş. Yani bende varlığın kendisi tecelli ediyor demiş. Aslında söylediği şey sırf kendi üzeri değil de herkesin üzeri anlatmış olsaydı belki asılmayabilirdi de. Varlığın kendisi herkesin üzerinde tecelli ediyor, sadece Hallac’ın üzerinde değil, sizin üzerinizde de tecelli ediyor. Ve bu bağlamda erenleri put edip taa köşelere koymanıza gerek yok. Size ayna olsunlar, hani siz yapıyorsunuz gibi değil Allah’ın lütfü ihsanı bize aynadırlar, o aynalığında onlar üzerinden kendimize geri dönelim. Ve Mevlana’ya soruyorlar ‘Efendim diyorlar, Enel-Hak demiş’, ‘enel-Bâtıl diyecek hali yok’ demiş. Abdulkadir Geylani’ye sormuşlar ‘Efendim böyle bir şey söylemiş’, ‘bizim zamanımızda olsaydı o evladımız ona bir şey yaptırmazdık’ demiş, ‘ya müsaade etmezdik ona’ demiş. Ve Mevlana güzel bir şey söyler der ki ‘O bir sır verdi, başı gitti, ben ona bir sır verseydim o gelir benim başımı alırdı’

⯑      Ben de daha 99 sır var demiş…

Öyle mi sonunda ne demiş?

⯑      Bende daha 99 sır var demiş.

Aman Yarabbi, Mevlana bazı şeyleri çok aşikâr söylemiş, selamı üzerine olsun, himmeti üzerimizden eksik olmasın. Hulasa Allah’ın lütfü ihsanı Nefs-i Sâfiye dediğimiz noktada Nefs-i Kemaliye’ye geçenler artık bütün… Yani Cenab-ı Hakk’ın kendisiyle bütün varlığında barışı bulmuştur, sulhu bulmuştur, Cenab-ı Hakk dolayımsız olarak bizatihi onun üzerinde artık tecelli ediyordur. O kendine varlık vermez, Allah’ın kendisi ondan kendine varlık verir, bu da Resulullah’ta en yüksek düzeydedir. Ve bunun merhalelerine baktığımız zaman daha başka noktalara kadar gider oralara kadar daha açılmaması lazım, bu Fena ve Beka mertebeleri ile alakadardır. Fena ve Bekâ mertebeleri de inşallah bu konuşmaları yaparken, inşallah bir ara zikredeceğiz çünkü konumuz oraya doğru gidiyor.

* * *

Zekât malın temizlenmesi içindir. Cenab-ı Hakk’ın verdiği malda sizin sorgu sualinin kaldırılması için… Malın sorgu sualini zekât kaldırır. Hakkını veriyor, yani geri paylaşıyor onu, bunu da minimum düzeyde tutuyor yani 40/1 dediğimiz minimum bir düzeyde tutuyor.Çok kazanıyorsun hepsini paylaş demiyor, yine sen çalış kazan, zenginliğine devam et ama bu şekilde devam et manasında…

Çok enteresan bir hikâye vardır, bununla pek alakadar değildir ama bir parça alakadarlığı vardır.

Musa a.s. Allah’u âlem ile konuşmaya giderken, zenginin birisi demiş ki, ‘Ya Musa, o kadar akıyor ki gına geldi artık’ demiş, ‘Rabbime söyle de biraz kessin.’ Hemen efendime söyleyeyim biraz ileriye gitmiş bir bakmış fakirin teki, artık neyle tutunuyor farzedinki artık otlardan elbise yapmış, onlarla tutunuyor, o şekilde bir insan; ‘Ya Musa’ demiş, ‘fakirlikten gına geldi, Rabbime söyle de bana biraz versin’. Allah’ın lütfu ihsanı gidiyor, ‘Ya Rabbi’ diyor ‘böyle böyle kullarının duaları var.’ O da diyor ki birisine söyle, fakir olana diyor ki ‘ona söyle şükretsin’, diğerine de diyor ki ‘şükrü kessin’ diyor. Zengine geliyor ve diyor ki ‘Rabbim dedi ki şükrü kessin’, ‘Ya Musa bu kadar bana verirken, ben nasıl şükürden beri kalayım.’ Diğerine geliyor ‘Rabbim dedi ki şükretsin’, ‘Ya Musa ben neyime şükredeyim, zaten yok’, Vallahi bir rüzgâr geliyor, üzerindeki son elbisesini de alıp götürüyor. Hikâye güzel bir hikâyedir. Bazen olur ki Allah’u âlem verir, verdiği şeylerde şımarmamak adına herkesin üzerimizdeki hakkı sebebiyle Cenab-ı Hakk’ın varlık hakkı sebebiyle onun paylaşım şartı vardır. Bu paylaşım şu manaya da gelir; Senin ödünler verdiğin… Yani sevdiklerinizden bırakmadığınız sürece tam iman etmiş olmazsınız.

Sevgi burada bağlılık noktasında kullanılırsa bağlandığınız şeylerden ödün vermediğiniz sürece, paylaşmadığınız sürece, tam iman etmiş olmazsınız. Aynı zamanda imanın ortaya çıkması içinde bir imtihandır.

⯑      Terk etmek değil mi Hocam?

Yok, terk etmek değildir. Kalbinizde yeri olmasın, gani gani olsun. Metin baba bir gün şöyle bir şey söylemişti; ‘isterse Ferrariniz olsun…’ bende içimden dedim ama yüzüne karşı söylemedim selamı üzerine olsun, himmeti üzerimizden eksik olmasın. ‘Ya, Ferrarisi varsa zaten adam müptelasıdır, bağımlısıdır’ yani menfaat, haz doruk noktadadır. Yani ihtiyaç noktasında, zaruri… Geçen hafta sorduğunuz bir soru, zaruriyet neyse o noktada hareket etmek gerekir ki israf olmuş olmasın.

⯑      Ama zaruruyet demek nedir?

Haklar, öncelikler, çıtalar değişebiliyor yani…

⯑      Ama çok düşürebilirsiniz, yani bir hurma bir şey gidersiniz yani… (Bir lokma bir hırka demişler…) Gidersiniz ama etrafınız öyleyse (ama etrafınız öyle değilse…) Ama işte orada mesele var. Yoksa gerçekten mantık olarak düşündüğüm zaman yeter, yeter yani… Eğer o çevrede de bulunabiliyorsanız, o da kısmet meselesi sanırım.

Ama öyle bir nefis vermiş ki işte yeterli kılmıyor.

⯑      Hocam kıyas, kıyasla oluyor…

Kıyasa giriyor eyvallah öyledir. Vallahi bir lokma bir hırka bu zamanda diyecek adamın ayağını öperim. Çok zor bir şey onu söyleyeyim. Elektrik mecbur kullanacaksın.

⯑      Bir de şöyle bir şey var. Aklıma şöyle bir durum da geliyor bazen ortama göre, mesela tabii israfa girmek anlamında söylemiyorum ama mesela Hz. Yusuf’a Allah hani o anda sesleniyor ya, hani insanların arasına şöyle, üzerine şey kıyafetler giyerek çık.

Bunu hemen destekleyeyim, Hz. Resulullah’ın yanına zengin olup da bakın aslında bu hak ile alakadar haklar ile alakadar bir şey. Yani bedeninizin de hakkını verin, nefsinizin de hakkını verin, efendime söyleyeyim aklınızın da hakkını verin, kalbinizin de hakkını verin. İnsan sadece bir sıfattan ibaret değil, birçok sıfattan ibaret ve her birinin hakkını verdiğiniz zaman rahata erersiniz.

Birisi Resulullah yanına yırtık pırtık geliyor, artık Resulullah dayanamıyor;‘Allah diyor size verdiklerini üzerinizde görünmesini ister’, yani tertipli düzenli olun. Bir de Allah’ın ahlakıyla da alakalı. Bir kardeşim bir gün yanıma saçları dağınık, bırakmış kendini, böyle bırakmış kendini gidiyor. Dedim; Allah tertipli düzenli! Sen de tertipli düzenli olsana, saçlarını tara güzel güzel şık giyin. Resulullah o zamanın koşullarında en şık giyinendir, en tertipli olanlarından. Ya savaşa giderken bile iğnesi ipliğiyle gidermiş.  Ya düşünülecek bir şey değil…

Yani burada Yusuf için söylediğiniz şey, üzerinde görünmesini ister, yani bir sıfatın hakkını yaşa. Mesela burada bir lokma bir hırka ya riyazet ehli için olabilir, halvete çekilen ehil için olabilir ama âlem içinde, toplumun kendi içinde yaşayan için geçerli olacaktır diye bir kaide yok. Yaşadığınız ortam, koşullar orada neyi hak olarak öncelikli gösteriyorsa size, onu yerine getirdikten sonra problem çıkacağını zannetmiyorum.

⯑      Hocam şimdi para kazanacağım işler var, şimdi belli işler var, o işlere giderseniz mecburen onların bir kılığı kıyafeti var.  (öncelik burada sorumluluklar mı, işe gitmek mi) hayır yani eğer sizin istekleriniz de ona göre değil mi? Önce bu tarafa bakıyorsanız zaten işte o ortamda çalışmak istemeyeceksiniz. Çünkü kılığı kıyafeti ve gerekleri evet kabul ediyorum şıkır, şıkır giyinmek zorundasınız, marka çantalar. Yoksa sizi kale almıyorlar.

Bu bireysel olduğu için sorunun muhatabı yine sizsiniz. Çünkü o sırada karar verecek kişi sizsiniz. Yani neyin tavrı? Ama yaşadığınız koşullar ne olursa olsun öncelik Hakk’sa haklarsa ona dikkat etmek lazım. Gerekiyorsa işinizden olacaksanız, ben kendi nefsime söylüyorum ama sizin adınıza söylemiyorum. Eğer Hakk öncelikli ise. Hakk’tan başka bir şeyden taviz vermem. Ve bunun için ne ailemi gördüm ne şuyumu ne buyumu, önüme nice insan dizilmişti Allah biliyor, maddiyatlar, şunlar bunlar hiçbir şeyi gördüğümü hatırlamıyorum. Yani bir insanın yanına gidiyorum, o insanın yanına gitmeyeceksin diyen nice insanla karşı karşıya kaldım. Ve bana soruyorlardı, diyorlardı ‘Ya sen genç bir adamsın, bu adamın yanında işin ne? 55-60 yaşında bir adam, 20 yaşında bir insansın… Git akranların yanına git, şu olsun bu olsun’ vesaire hiç gözüm görmüyordu. Ben aradığım cevapları orada buluyordum çünkü. İnsan aradığını, -nedeni neyse- nedenini bulduğu yer huzur veriyor, hoşnut ediyor, mutmain ediyor, yaşam neşesi veriyor. Başka yerde bulamıyorsun ki onu… O huzur-i ilahiyi başka yerde bulamıyorsun. O zaman vazgeçemiyorsun zaten. Ee şimdi onu mu tercih edeceğim diğerlerini mi tercih edeceğim… İmkân yok, gözün görmüyor zaten tercih noktasında… Ya buradaki tercihte öncelik Hakk’sa Hakk cephesinden başka bir şey görmezsiniz, eğer samimiysek, yok samimi değilsek zaten ayak uydururuz. Yok, eğer zorunluysa yani yapacak bir şeyin yok, yani başka bir önceliğin var onu yerine getirmek adına başka bir şeyi yapmak zorundasın. Ama bu günah değil mubah, bak günahı kast etmiyorum mubah, o mubahı yerine getirirsiniz. Yani o haram değildir, israf değildir, ama orada bir zorunluluk başka bir Hakk sıfatınızın yerine gelmesi için, bir sorumluluğunuzun yerini bulması için gerekliliktir. Onun için yerine getirirsiniz. Ama çok çok ince düşünürseniz, o bırakmaya kadar gider. Ben bunu yapmam, devam ederim gibi… Ben bu yüzden nice ortaklıkları reddettiğimi biliyorum. Nice ortaklıkları, adam geliyordu gel şunu yapalım gel bunu yapalım, ama niceleri… Genç yaşımda olan şeylerdi, hani derler ya ‘Sen akıllı olup dünyaya hizmet edeceğine, deli ol dünya sana hizmet etsin’ derler ya, ben deliliği tercih etmiştim Ama buradaki delilikten kastım Hakk’ı tercih etmiştim.

Allah’ın lütfu ihsanıyla hani dünyadan kaçan adama, dünya koşarmış arkasından diye… Vallahi öyle oluyordu, onu bizatihi yaşadığımı hatırlıyorum, peşimden koşuyorlar… Lakin hiçbirini kabul ettiğimi hatırlamıyorum. Çünkü bir safhaydı o, o safhanın sırasında kabul etmiyorsun ama geri dünyaya döndüğün zaman yine iş hayatına girmek zorunda kalıyorsun. Çünkü bu sefer sorumluluklarını yerine getireceksin, o sıralarda tek başınasın, sorumluluğun yok, bir şey yok, sadece Hakk var. Hakk’a olan sorumluluklarını yerine getiriyorsun. Bu sefer evleniyorsun, şunu yapıyorsun bunu yapıyorsun oydu buydu derken sorumlulukların yerine gelmesi de ilahi sıfatlarının gereğidir. Yani orada aile ilişkilerinde Rabb sıfatı tecelli edecek, mürebbi sıfatı tecelli edecek, birçok sıfat tecelli edecek… İş hayatında çalışana veririm noktasında ayet tecelli edecek, orada esmalar tecelli edecek…

Ya birini giydireceksin, ya sıfatının gereği Musavvir esmasıyla bir iş yapıyorsundur, onu yapacaksındır, ya neyse orada, o çalışma hayatınızdaki esmanın önceliği neyse, o size huzur da verebilir, vermeyebilir de ayrı mevzu, ama başka bir sıfatın gereği itibariyle onu zorunlu olarak yapacaksın. Seneler boyunca hiç sevmediğim bir işi hatırlıyorum, seneler boyunca ama hep Allah’a dua ederim ‘Ya Rabbi ne olur bir şey yap’ diye en sonunda kurtardı ayrı mevzu… İşimi bıraktım ama Allah biliyor ki o iş benim helal kazancımdı. Az, çok, önemli bir şey değildi ama o sırada bulduğum huzuru başka bir şey de de bulmuyordum. Yani yaptığım işin kendisinde sadece Allah ileydim. Ve çalışma bana huzur veriyordu. Hem psikolojik olarak hem akli olarak hem bedeni olarak inanılmaz huzur veriyordu. Burada zorunluluklar çok önemli bir şey, öncelikler ve zorunluluklar yani yolun zorunluluğu; Hakk’sa, doğruluksa, adaletse, hakları vermekse ve böylece Allah’tan taviz vermediğiniz anda önceliğiniz Allah ise, Allah’ın önceliğisinizdir.

Yok, Allah önceliğiniz değil, şu bu önceliğinizse o zaman önceliğiniz onlarsa Allah’u âlemi orada göremezsiniz, sebepler dairesinde yok olur gidersiniz. Her işinizde önceliğiniz Allah olsun, o zaman her yerde Hakk’ı görür, hakkınca yaşayın. Ama israf etmeyin. Şu bedeninizi israf etmeyin, oburluk israftır. Hırs yapmayın nefsinize israf. Zamanınızı israf etmeyin, maneviyatınızı israf etmiş olursunuz, aklınızı israf etmiş olursunuz. Menfaatler noktasında hırs zihninizi kuşattı ise ilmi ledundan yoksun kalmış olursunuz, aklınızı israf edersiniz. Daha bunun gibi nice şey… Her varlık unsurunuzun bir israfı vardır, Allah diyor ki ‘israf edenleri sevmez’ hakkı neyse yaşayın.

Ama o sırada hakka siz karar verin, vicdanınızla siz karar verin, başka birisi sizin adınıza vermemeli… Çünkü o sırada onu siz yaşıyorsunuzdur, ona karar verecek olan sizsinizdir, başka birisi sizin adınıza karar veriyorsa iradeniz başkasına bağlı demektir. Yani masaya bazen bazıları gelir, ‘ya şu işimizi de şöyle yapalım mı?’ o işinde öyle yapıp yapmadığına sen karar ver. Ben niye karar vereyim ki senin adına? Çünkü o sırada senini üzerinde senin kararın üzerinden, iraden üzerinden tecelli edecek Hakk’tır bir sıfatı gereği. Eğer benim iradem üzere olacaksa o zaman benim sıfatıma bağlı kalacaksın, kendi üzerindeki sıfatı nasıl açacaksın? Amelinde belki hiç bulamayacaksın ve bana iyi olacak! O öyle dedi diye yaptım; ne iyi oldu bak! Yani teslimiyatı bana olmuş olacak, Hakk’a olmuş olmayacak. Onun için yaşadığınız neyse iradeniz sizde olarak vicdanınıza danışarak, özünüzde onu bir harmanlayarak, bir süreçten geçirerek, nasıl bir süreçse vicdan süreci akıl süreci geçirerek; bu işin hakkı budur, şöyle yapayım böyle yapayım; kararını siz verin.

Bazen olur ki insanların tepkisini çekeceğiniz bir olay olabilir, bunun için çok güzel söz eylemiş erenler, selamı üzerine olsun himmetleri üzerimizden eksik olmasın, ‘Bizler Hakk’a göre yaşarız, halka göre değil’. Müthiş bir sözdür, kulağıma hep küpedir, bizler Hakk’a göre yaşarız, halka göre değil. Filanca şöyle diyecek, olabilir desin, şu şöyle yapacak yapsın ben Hakk’a göre gerekeni yapayım da… Siz gerekli sıfatınızı ya da çalışma koşullarını yapmanız gerekeni hakkıyla yerine getirin. Filancaların demesi sizi ilgilendirmesin. Halka göre değil, Hakk’a göre yaşayın, önemli olan Hakk’ın rızalığıdır.

Şimdi Hakk’ın rızalığı da çok enteresan bir şey! Bir Rabb var sizden razı olsun, hoşnut olsun. Ya zaten siz yaptığınız şeyden hoşnutsanız Allah size zaten o yaptığınız işin hoşnutluğunu yani rızalığını üzerinde size rızalık vererek dile getirir. Mesela şöyle söyleyeyim yani varlığınız hoşnut olsun. Çünkü sizin varlığınızın hoşnutluğu Allah’ın hoşnutluğudur. Bunu biraz daha açayım. Seneyi hatırlayamıyorum, arkadaşlardan bir tanesinin cenazesi oluyor, sözde İstanbul efendileri cenazeye gidiyor, Metin baba da genç bir kişi Şişli’de velhasıl kelam ‘Allah razı mıdır, değil midir bu kuldan’ diye soru çıkıyor. Hani cenaze kaldırılmış, bir yerde sohbet ediliyor, herkes bir şeyler söylüyor, ‘ya bilemeyiz, Allah bilir, şöyle olur, böyle olur…’ Metin baba güzel bir şey söylüyor diyor ki selamı üzerinize olsun diyor ki, ‘Ya diyor siz razıysanız, Allah’ta razıdır.’ Allah bir kulundan razıysa bütün kâinatı razı kılar, Allah bir kulunu severse bütün kâinatı sevdirtir, bütün melekler sever.

⯑      Hocam bir de bakıyorsun veli kuluna eziyet etmiş oluyor… Başkaları veli kullarına eziyet ediyorlar ya…

O da izafi bir şey ama. Veli kulu kişiden razı değildir belki. Zaten razı diye hoşnut ediyor ya, ‘Kulum diyor, kahıra da eyvallah, lütfuna da eyvallah’ dediği anda hoşnutluğu çıktığı anda Allah veli kulundan razıdır, yapanlardan değil. Yapanların zaten yaptıklarının mesuliyeti ile vicdanları yaralanacak, bugün yaralanmasın ahirette yaralanacaktır, onun hesabı vicdanlarındadır. Ama rıza vicdanı aşan bir şey bakın, vicdanınızda bir pişmanlık vardır. Çünkü vicdan uyandığı zaman pişmanlıkla uyanır. Vicdanda her zaman bir sorgu bir muhasebe vardır. Karşınıza kendinizi alırsınız, sorgularsınız kendinizi yani kendi yakanıza yapışmışsınızdır, gırtlağınıza yapışıp böyle böyle, böyle diye kendi kendinizi sorgularsınız. Ama rızada öyle değildir, sorgulama biter rızada, ne zaman ki varlığınızda yaptığınız işten hoşnutsunuz, Allah sizden hoşnuttur yaptığınız işinizde. Yani ben kullarımın gönlünde bir sevgi yaratacağım, bir hoşnutluk yaratacağım, bir yaşam sevinci yaratacağım manasına taşırsanız, yaptığınız işe hak noktasında bakarsanız, o hak noktasında yaptığınız şey Allah için yaptığınız şey olarak, bir sıfatın gereğinde tecellisine sebebiyet veriyorsa, gerekliliğinde sebebiyet veriyorsa, zaten yüreğinizde bir hoşnutluk bir rızalık çıkacaktır.

Bir mutmainlik oluşacaktır. Yani yaptığınız işten mutmain olursunuz, ama mutmain değilseniz razı değilseniz Allah da o işinizden razı değil demektir. Sizin söylediğiniz eğer ‘biz ondan razıysak’sa orada söylediğim kişiler veli… Eğer o veliler razıysa Allah’da razıdır, yakinlik derecelerine göre tabi…

🙢      Bu kaderi ilahi Allah’ın emri ne ise o zuhura gelir. Başka bir şey yaşamıyoruz. O zuhura gelir… Olacak olur...

Öyle bir kader anlatıyor ki o çizginin dışına çıkış yok diyor yani.

🙢      Her şeyde Allah’ın (CC) kudretini, kuvvetini sezer. Hareket, sükûn… Her ne varsa, Rabbül âlemin dedi bakın. Hareket, sükûn… Her ne varsa, O’ndan olduğunu anlar. Faili mutlak... Hayır, şer, iyilik, kötülük, -bakın hep zıddıyla zikrediyor- vermek, almak, genişlik, darlık, ölmek, dirilmek, izzet, zillet, bunların hepsinin Hakk’tan geldiğini anlar…

Bu halleri görür… Ve bu haliyle sütannesinin elindeki çocuk gibi olur… Masum Yıkayıcı elindeki ölüye benzer; kendinden habersiz…

Kendinden habersiz diyor çünkü bu safhaya gelindiği zaman ki nefsi mutmaine yakın bir durumdur bu. Kişi masumiyete gelir, o masumiyet halinde -ki masumdur- Cenab-ı Hakk'ın ilahi sıfatlarından olduğunu bilir ve onu müşahedeye taşınmıştır. O müşahede esnasında da hep müşahedededir ayn-el yakin. Kendisinden habersiz yani kendisinde de tecelli ettiğinin hali üzere değil. Zaten o hal üzere de olsa arifliğe taşınmış olacak.

🙢      Yıkayıcı elindeki ölüye benzer; yani kendisini Hakk’a tevekkülle teslim etmiştir. Kendinden habersiz bekler. Onlar istediğini yapar… Velhasıl, bir top gibi olur, gayri ihtiyari sağa sola yuvarlanır… Bukâlemun gibi renkten renge gerer.

Bunu erenler şöyle söylemişler; derviş kişi halden hale devrişirilir; halden hale… Bukalemun gibi olur dediği her şeyde Hakk'ı gördüğü için o şeyle de ünsiyete girer. Buna bir parça daha ileri gidersek hemhal olmaya çalışır. Empati değil, empati bir şeyi anlamaya çalışmak, biraz daha zihinsel bir şey. Hemhal kelimesi farklı, bizatihi o kişinin haliyle haldaş olmak demek, aynı hali yaşamak demektir. Mesela bu şuna benzer; bir kişi bir gün söylemişti, erkekler hamileliği nasıl olduğunu bilemez. Ben de içimden dedim, yok bilir. Halini bilebilir, niye kendileri hamile olmazlar, fizyolojik olarak belki hamile olmayabilirler ama o hali yaşayabilirler. Hangi noktada hamile bir bayanın yanında -empati değil bakın- hemhal olsun, yani saf bir yaradılışı olsun ve o yüksek derecedeki enerji halini salsın, o kadıncağız ve onu gerçekten üzerinde aynı anda tecellisi olsun emin olun birebir hemhal olunur.

🙢      Ne kendisi için, ne de başkası için hiçbir hareket yapamaz… Hakk’ın işinden başka şey görmez.

Bu bütün âlemden soyutlanmış bir insan, kendi varlığını ayırmış uzlete çekilmiş, halvete çekilmiş her şeyden soyutlanmış bir insan.

🙢      Gözü O’nu görür, kulağı O’ndan işitir. Başka şey görse veya işitse, O’nun için görür veya O’nun için işitir. Bak onun içine dönmüş. Allah'a bir dönüş var ama artık o dönüş onun için olmuş.

O’nun nimeti ile beslenir ve O’na yakın olmakla ferahlar… Bu halle güzelleşir. Bununla hoş olur… Sakinleşir…

Şah Kirmani miydi hatırlamıyorum, Şah ismi ile anılan bir evliyullaha riyazat hallerini soruyorlar; ‘Efendim ne zaman uyudunuz’ diyorlar. ‘Vallahi senelerce ne kadar yattığımı uyuduğumu bilmiyorum’ 'Lakin bir gün uyudum yârimi gördüm. Ondan sonra uyku bana tatlı geldi’ diyor. Hani âşık olup yarini rüyada görmek vardır ya, o zaman uyanmak büyük acı olur. Uyandığınız zaman acı çekersiniz keşke biraz daha uyusaydım. Çünkü sevdiğinizi orada görmüşsünüzdür. Eğer ki ulaşılmazsa... Platonik aşk yaşayan var mıdır? Ulaşılmaz böyle yukarılarda bir yerlerde sevdiğini rüyasında görürler, uyandığı zaman acı çeker. Keşke hiç uyanmasa, nasıl olsa orada görüyor, bunun gibi bir şeydir. Ya Kirmani ya da başkasiidi ama ismini zikretmiş olmayalım da kendi varlığını zikretmiş olalım, Allah’ın selamı üzerine olsun, himmeti üzerimizden eksik olmasın.

Burada kast etmek istediğim şey şu; Cenab-ı Hakk ile aranızdaki aşk muhabbet platonik değildir. Çünkü Cenab-ı Hakk varlığını esirgemez, esirgemez… Âşık kuluna kendi varlığını açar, gösterir ve varlığını yanında gösterir, üzerinde gösterir, her an. Rüyasında O’nunladır kul, yürürken O’nunladır, her daim O’nunladır. Ama bu bir hissiyatla O’nunla değil, bizatihi O’nunladır. Ve bu noktada emin olun Allah’u âlemin bir kul rüyasında görmeye -bir sıfatı gereği ama çünkü Cenab-ı Hakk bir sıfatı gereği görülür- başlarsa takdir-i ilahi emin olun hiç kalkmak bile istemez, kendi rüyasında tatlı tatlı uyur.

🙢      Gözü O’nu görür, kulağı O’ndan işitir. Başka şey görse veya işitse, O’nun için görür veya O’nun için işitir. O’nun nimeti ile beslenir ve O’na yakın olmakla ferahlar…

Nefeslenmek, ruhlanmak, ferahlamak… Âlemden nefeslendiğimiz sürece zaten rahatımızı buluyoruz. Yani nefesinizi az bir şey tutun zaten sıkıntı olur. Her sohbet ya da sohbetin kendisi, bir kitabın kendisi ya da doğa ile ilişkilerinizde olan ya da ailenizle ilişkilerinizde hepsi Cenab-ı Hakk’ın üflediği bir nefestir. Nefes deyince illa havayı anlamayın, bir sıfatınızın size üflenişidir, ‘Biz Âdem’e ruhumuzdan üfledik’ diyor ya illa ruh deyince nur filan ya da çok yukarılarda çok içerlerde bir şey de anlamayın. Burada kast etmek istediğim şey Cenab-ı Hakk’ın bir tavrından dolayı nasiplenirsiniz.

Size bir tavrıyla, size bir fiiliyle, size bir enerjiyle bir lütfu ihsanda bulunur. O sıradaki enerji meleke yoğunluğu o durumdayken nasıl bir haldeyse… Bir dua bakışında rahmaniyet tecelli eder, Rahman melekesi üzerinizde bulunur. Ve yahut da aile ile ilişkilerinizde rabb, mürebbi sıfatları belki tecelli eder. Cenab-ı Hakk’ın o sırada oluşturduğu, sizin üzerinizde oluşturduğu enerji yoğunluğu meleke hali ben eski dille söyleyeyim, meleke haliyle nefeslenirsiniz. O nefeslenmenizle beraber ruhlanmış olursunuz. O ruhlanışınızla beraber rahatlarsınız, ferahlarsınız. Buradaki ferahlamaktan kastı bu. Cenab-ı Hakk ile ferahlamak. Hani rüyasında bile görse dedik ya ferahlar, rahatlar… Çünkü derdi Allah adamın, Allah ile yatıyor, Allah ile kalkıyor, derdi Allah olmuş adamın ve bu noktada çaresi yine Allah’tır. Öyle bir dert ki çaresi yine kendi…

🙢      Bu halle güzelleşir… Bununla hoş olur… Sakinleşir…

Her halde Hakk’la mutmain olur. Her halde… Hangi halde olursa olsun, her halde Hakk’la mutmain, hani demiş ya ‘Kahrına da eyvallah, lüftuna da eyvallah’

🙢      O’nun sözü ile ünsiyet peydah eder. O’ndan başka her şeyden çekinir ve hoşlanmaz…

Bu halen bak sebepler bir şey var, haz menfaatlar mertebelerinden bir uzaklaşma var, aynı zamanda sebepler dairesinden bir çekilme var. Bu daha yolun başları. Çünkü eğer yolun ortalarına doğru olsa sebepler dairesine geri gönderilecek, yani her şeyde Hakk’ı bulacak. Yol iki noktada irdelenir ve yaşanır safha, safha…

Seyr-ü seferin 1. hali miraçtır. 2. haline ciraç denir. Miraç; Hakk’a doğru yükseliştir. Kendi varlığınızla beraber Hakk’a doğru yükseliştir. Şu anda miraç tarafını anlatıyor efendi. Ama ciraç; Âlem üzerinde Hakk’ın müşahedesidir. Kâh pozitif bilimlerde kâh doğanın kendisinde kâh yaşamın her alanında Cenab-ı Hakk’ın müşahedeye taşınmasıdır kişi tarafından.

Kişi tarafından taşınmaz da Cenab-ı Hakk kişi üzerinden kendi varlığının müşahedesine taşır kişiyi. Ama âlemler üzerindeki bir tecelliyata, ama kişinin kendisi de o sırada bir âlemdir. Buna ayn-el yakın ve Hakk-el yakın demişler. Allah’ın lütfu ihsanıyla kişi her an Hakk ile olur. Ve muhabbetullahın birinci mertebesini anlatıyor size. Çünkü tasavvufta kişinin bu seyr-ü sefer esnasında ciraç ve miracı vardır. Ama ciraçla miraçla arasındaki 2 türlü hale gark oluşu vardır. Daha doğrusu 2 basamağı vardır demek daha doğru olur. Birincisi muhabbetullaha eriştir, ikincisi marifetullaha eriştir. Muhabbetullaha eren kişi her demde Hakk’ı görür her demde Hakk’ı müşahede eder her demde Hakk iledir, onu anlatıyor. Marifetullaha ererse hiçbir şeyden kendini soyutlayamaz. Her şeyde Hakk’ı görür çünkü varlığın kendisinin dışında olmadığını bilir. Çünkü marifetullah demek Allah’ın varlık bilgisine ermek, Allah’ın varlık bilgisi doğrultusunda yaşamaktır. Şimdi Allah’tan olduğunu biliyor her şeyin, nasıl Allah’tan olduğunu bildiği şeye buğz edebilir? Allah’ta olduğunu biliyor, Allah’tan kendisini nasıl soyutlayabilir? Ayrı görebilir, gayrı görebilir, masivaya düşebilir. O’na göre yaşar, O’na göre biçim verir bütün anlayışına.

⯑      Anlayamadım hocam, muhabbetullahla marifetullah arasındaki fark nedir?

Muhabbetullahta hitap muhatap ilişkisinde bir Allah vardır bir siz varsınızdır tevhid mertebesi gereği… Cenab-ı Hakk’ın muhabbetine gark olursun. Dua edersin duan anında kabul olur. Bir şey istersin, o şey olur ya da bir soruya cevap ararsın aynı anda âlemden sana cevap gelir. Ya da rüyanda bir şey düşünürsün onunla yatarsın rüyanda sana ya bir melekten ya bir ruhaniden direk cevap gelir. Yani öyle bir ilişkin vardır ki o ilişkinde her türlü halin aynı anda karşılık bulur. Yani Allah tarafından aslında kabul edilmişsin demektir. Bütün sebepler dairesi üzerinden Cenab-ı Hakk sana muhabbet eder aslında ve kul da aslında o sırada Allah’a muhabbet etmektedir. Ve aralarında hitap muhatap ilişki başlamıştır. O ona konuşuyordur, o da O’na konuşuyordur. Ama sebepleri görürseniz şu konuştu, bu konuştu, kâinattan şöyle konuştu, öbürü konuştu diye başlarsınız. Televizyonu açarsın bir soruyu soruyorsundur şu profesör cevap verdi, değil, Allah cevap vermiştir. Orada Allah sizin varlığınıza gönlünüze şifa vermiştir.

Üstelik ruh üflüyordur. Buradaki ruhtan kastım bir nurun üflenmesi değil, sizin halden hale, özünüzden bir ruh üfleyerek halden hale taşıyordur, sadece o tetiklemiştir olayı. Muhabbetullahta olmak her an Allah ile olmaktır. Ama bu kişinin bireysel olarak bir hissiyatına bağlı olan bir şey değil. Direk Cenab-ı Hakk ile bizat olmaktır. Bu platonik değildir. Yani ben Allah ileyim böyle bir hissiyat var, değil öyle bir şey. Hangi halde ise Cenab-ı Hakk’ta bir karşılığıyla yüzleşiyordur. Bir karşılığıyla ona hitap ediliyordur. Emin olun rüyalarınızdan tutun, eğitiminiz, mesela bunu şöyle söylerler, eğitimle de söylersek hani üniversiteye gidiyor ne kadar eğitimimiz sürüyordur diyelim. Sekiz saat, yedi saat, üç saat profesyonel eğitiminiz dimi? Maneviyatta gece gündüz eğitiminiz vardır, hiç istisnasız sabah akşam eğitilirsiniz. Gece rüyanızda, gündüz bir tefekkürünüzde, bir kitabı açışınızda… Çünkü her an Allah’tan muhabbet akıyordur. Buna 2 türlü bir açılım getirmişler. Feyz-i akdes, feyz-i mukaddes, erenler… Feyz-i mukaddes âlem üzerinde, feyz-i akdes ise sizin kendi gönlünüzden Cenab-ı Hakk’ın özünüzden itibaren size feyizler ilhamatlar vermesidir. Bu rüyanızda gerçekleşebilir, gönlünüze bir doğuş olarak gerçekleşebilir.

Ya da ‘bu doğuş benden değil, tutulası kuş değil’ diye İsmail Emre gibi doğuşat düzeyinde olabilir, yeteneğiniz. Burada yetenek derken sıfatınız hangi noktada yetenek düzeyine taşınmışsa o noktadan tecelli edebilir. Mesela ressamsınızdır, hocasınızdır, resminizde ilminiz de kendini gösterebilir ve her an muhabbettesinizdir. Öyle bir marifetullaha geldiğiniz zaman Allah sizden muhabbettedir, hususi olarak. Hani siz muhabbetteydiniz, kıble değişti. Allah sizden muhabbettedir.

⯑      Fiiliyatta ne değişiyor hocam?

Bir şey değişmiyor aslında yani eski haldi ama kişinin şuuru değişmiştir orada. Eskiden kıblesi Hakk iken şimdi kendisine dönmüştür. Yani kendi üzerinden muhabbet açılır hizmetinde Hakk görünür.

⯑      Muhabbetullahta da görülmez mi?

Ama ikilikte kul bilinci vardır. Marifetullaha erende kul bilincinin bir olduğu yer var ama olmadığı yer de var. Fena fillahta kul bilinci halen vardır ama Beka billah dediğimiz mertebeler vardır, orada kul bilincini siler çünkü artık Cenab-ı Hakk onun varlığında tecelli ediyordur direkt. Allah ile varlık bulmuştur. Allah ile varlık bulduğu için her şeyde Hakk’ı bilir, Hakk’ı görür kulluk bilincindeyken ama… Kendi varlığında Hakk’ı tecelli ederken Hakk’ı iyi bilir. Arasındaki fark budur. Marifetullahta Allah ile varlık bulmuştur yani ayrısı gayrısı kalmamıştır. Zaten ayrı gayrı değildi, kendi O’na taşındı, O’nunla uyanmış oldu. O zaten uyanık kendisi… Kalbini çalıştıran, gözüne gösteren, kulağına duyurtan ‘onunla görür, onunla duyar’ diyor ya, kendine döndüğü zaman kişi direkt Allah ile olur. Allah ile bakar, Allah ile görür, onunla uyanmıştır. Marifetullah dediğimiz aslında daha özet olarak Allah’ın varlık bilgisi ile uyanmaktır. Artık her şeye O’nunla bakar. O’nunla bakarken iki mertebesi var, Fena ve Bekâ var. Fena ile Bekâyı ayırt edersem belki anlaşılır. Fena mertebesinde her zaman bir kulluk bilinci vardır. Her zaman yani kulluk bilincinde seyredilenler Hakk… Yani kulluğunuz olmazsa Hakk’ı müşahede edemezsin. Bir müşahede eden var, bir de müşahede edilen vardır. Bekâ mertebeleri iki türlü ayrıştırılmıştır. Birincisi baki olan varlık mertebelerini seyran, yani cennetlere götürülme, ha giden var mı vallahi gidenler gelenler vardır onu söyleyeyim. Benim şahit olduğum kişiler bile var.

Yani hani demiş ya ‘Cehenneme gideyim iki tane odun alıyım getireyim hele şuradan’ meğersem herkes kendi odununu kendi de getiriyormuş diyor ya Mevlana Hazretleri onun gibi gelenler gidenler var. Tay-i mekân yapıyorlar, tay-i zaman yapıyorlar. Cennete gidip gelmeler herhalde onlar için basit bir şeydir. İşin esprisindeyim ama var olan bir şey. Yani cennet mertebeleri de seyran ettirilir, hadi onu da bırakalım, cennet gönlünde o haller tecelli ettirilir. Cennetin nimetleri üzerinde tecelli ettirilir, yine Bekâ mertebeleridir. Bir hali daha vardır ki Bekâ-i nevant dediğimiz mertebenin halidir. Oradaki Bekâda Fenafillah dahi vardır. Yani Bekâ mertebelerinde seyran ederken mekânsallık olarak orada da bir Fenafillah vardır. Ama oradaki kulun kendi kulluk bilincini yitiriliş halidir. Direk Allah tecelli eder. Yani kul orada yoktur, direk Allah vardır. “Sen atmadın Allah attı” sözündeki yerdir orası. Daha da ileriye gidersek takdir-i ilahi yani orada Cenab-ı Hakk’ın kendisidir o kuldan kendine varlık veren. Sadece biz abdiyete bakarız, varlığında direk Allah tecelli eder.

Özü ile varlığı ile Hakk’tır, dışında kul görünür. Hazreti Ebubekir onun için diyor ki ‘Ya Resulullah sende Allah’ı görüyorum, sende Allah’ı görüyorum.’ Onun beşeriyet tarafı yok mudur, evet vardır üst bilinç olarak Muhammediyete taşındığı anda kuldur. Onun için Muhammediyete geri kendisini taşıdığı anda diyorki ‘Ya Muhammed sen Muhammed olarak onu atmadın, senin varlığından ben atmıştım onu’ Muhammediyete taşındığı anda… Çünkü o ayet Muhammed Mustafa efendimize uyarıydı, yani kendini Hakk’a taşıması gerektiğinin uyarısıydı. ‘Sen atmadın’ diyor, bak uyarıyor ‘Allah attı’ ve hakikaten de en zor taşınma mertebesidir, çünkü kulluk mertebesi aşılası bir perde değil. Âşık kul sevdiğini sevdiği için ki aşk sebebiyledir genelde aşkını yitirmek istemez. Ve bir mertebe daha kendini ona layik görmez. Onun için o mertebede kararlı kalın hep. Bu iki nokta her zaman onu kendinde kararlı kılar, kullukta kararlı kılar. Kulluk perdesinde seyreyler Hakk, yani siz eğer kulluk perdesinde kalmazsanız Hakk’ı seyran edemezsiniz, zaten kendi varlık tecellisine taşınmışsınız demektir. Taşınmadık ama kul da değiliz, nasıl? Ya otsunuzdur ya meleksinizdir ikisinden biri. Onlarda kendi varlık mertebeleri itibariyle bir kullukları vardır.

Fena mertebeleri kulluk mertebesi seyridir.

Bekâ mertebeleri de ikiye ayrılır. Birincisi mekân düzeyinde Bekâ mertebelerinin seyri, ikincisi ise şahıs düzeyinde Bekâ mertebelerinin seyridir. Çünkü şahıs bâki olandır, şahıs makam sahibi olandır, çünkü makam değişmez olandır ve değişmez olan Zat’tır. Onun için Bekâ mertebelerinde zat tecellisi söz konusudur. ‘Bu gün benim Emre’de karar kılan’; işte zat… Makam olarak tecelli ediyor, değişmez olarak tecelli ediyor. Ve bu bağlamda baktığınız zaman bu mertebenin söylevi Bekâ mertebesinin söylevidir. ‘Bugün benim Emre’de karar kılan’ bu marifetullah düzeyinde bir söylevdir. Allah’u âlemin kendisi varlık veriyor orada, İsmail Emre’nin kendisi değil, dilinden konuşan Hakk’tır orada. Bunun gibi… Ve bunlar aslında biraz daha açılabilinir, yani konuşma esnasında artık önümüze geldikçe açabiliriz inşallah.

Her halde diyor Hakk’la mutmain olur. Daha halen bakın bir Hakk var, bir de o var. Onunla mutmain olma süreci var.

🙢      Onun sözü ile ünsiyet peyda eder. Ondan başka her şeyden çekinir ve hoşlanmaz. Daima O’nun zikrine koşar…

Hakikaten de öyledir. Bir insan Allah’ın tadına varırsa ondan lezzat almaya başlarsa, lezzat... Ondan lezzat almaya başlarsa emin olun başka hiçbir şey ona tat vermez. Elini ayağını çeker. Geçenlerde bir arkadaşım sordu eşi aşka tutulmuş, ilahi aşka tutulmuş ama… Gitmiş, göçmüş, âlemden göçmüş. ‘Yav! ’diyor, ‘şehvetsiz aşk olur mu yav…’  Kendine yanıyor, hani eşi uçmuş gitmiş ya… Eee kendisi yok ama şehvet var kendisinde, diyor ‘şehvetsiz aşk olur mu’ Bende dedim ‘zaten aşkın kendisi şehvetsizdir kardeşim’. Ya aşkın önünde duracaksın, ya ona hizmet edeceksin. Aşkın önünde durursan sizi çiğner geçer, hizmet edersen hiç yoksa onun halinden sana da bulaşır. Ne mutlu sana… Çünkü aşığa hizmet Allah’a hizmettir. Burada âşık deyince dünyaya âşık olanı kast etmiyorum Allah’a âşık… Tat vermez diyor ya, hepsinden soyunur. İstese de istemese de nefs-i emare mat olur. Onu susturmazsınız, onu bastırmazsınız o kendiliğinden ilahi lezzata tanışınır. Nefs-i safiyeye doğru… Saflaşır, ne kadar nurlanırsa o kadar saflaşır ve masumlaşır. Hep kendi içinken, Hakk için olmaya başlar. Bu sefer Hakk için yapmadığı bir halde kendine vicdan yapar her şeyi, bir şeyi Hakk için yapmıyorsa kendine vicdan olur.

Bir ibadet edilmiştir, ibadeti yapmadığı zaman vicdan uyanır, niye yapmadım bunu, niye şöyle oldu? Biri yardıma muhtaçtır, yardım etmediği için kendine dert edinir. Sende vardı niye yapmadın? Yani demek istediğim bütün sıfatlarıyla Cenab-ı Hakk onu istila eder, nefis istese de istemese de Hakk noktasında hareket eder ve bunu zevkle yapar, bu da çok önemli bir şey. Ve diyor ki;

🙢      Ondan başka her şeyden çekinir, hoşlanmaz. Daima onun zikrine koşar.

Bu ister ameli olsun ister ibadet tarzında olsun fark etmez ki en önemlisi ibadette ilahi sıfatların üzerinizde gösterilmesidir, onun için fiiliyata önem verin. Ama hangi fiiliyata? Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız noktasındaki ilahi sıfatların üzerinde tecelli ettiği fiiliyatların, önemini verin. Bunlarda da öncelikli olan Allah için fiiliyatlarda bulunmanızdır. Allah için cömert olun, Allah için insanlara yardım edin, Allah için dersinden yoksun kalmış bir çocuğa yardım edin, ders çalıştırın. Allah için evladınızı sevin, bunun gibi… Yani Allah için yaptığınız zaman sizin üzerinizde Rabb olan odur. Bir hastayı ziyaret edin Allah için, El-Şafi olsun sizin üzerinizde, El-Şafilik sıfatıyla yaşayın. Allah’ın hiçbir sıfatından yoksun kalmayın demektir aynı zamanda bu. Kendinizi Allah’tan mahrum kılmayın.

Şafilik sıfatı şifa veren, hastayı ziyaret edersen seni de seviyorsa psikolojik olarak şifa verirsin ona, motive edersin yani, bunun gibi…

🙢      Ve öylece kalmak ister. Bu halde kendinde yükseklik duyar. Kuvvetini Hakk’tan alır. O’na tevekkül eder. Yolunu O’nun marifet nuru ile bulur. O’nunla giyer, O’nunla kuşanır. Böylece Hakk’ın çeşitli ilimlerini öğrenir. O’nun kudreti ile şereflenir. O’ndan işitir. O’na yaklaşır. Dua eder, hamd eder. Öylece kalır…

Aslında söylediği muhabbetullaha eren kişinin hali. Yani herşeyde Allah ile olan, Allah’ın da kendisi ile olduğu kul. Zaten Allah kendisi iledir, lakin kuluna kendisi ile olduğunun tavırlarında bulunmuştur ve artık o kul Allah ile olduğunun bilinci ile yaşar. Ve Allah’tan taviz vermeden yaşar. Muhabbetullah mertebesine gelmiş kulun varlık hallerini bize anlattı burada.

Hemen arkasından diyor manevi ölüm… Aslında bunlar mektup tarzında bir yazıldığı için belli bir süreç -şurada şu yaşanır burada şu yaşanır- anlatılmıyor. Bir kişiyi karşısına almış o kişiye bunu anlatıyor. Sen bu hale geldin, busun diyor. Hemen arkasından yine baştan alıyor, yine bir merhaleye koyuyor ve o kişiye sen busun diyor. Mesela şimdi bunu görürüz bu anlatımda.

🙢      Halkın malına göz dikmez, onların mallarından kendini uzak tutarsan, kötü isteklerin ölmeğe başlar.

Mesela son söylediği şeyde zaten böyle şey olmaz, demek ki yeni bir kişiye konuşuyor artık. Artık tahayyülüne kim geldi ise, hayaline kim geldiyse, gelecekte ya da yanında olanlar kimse onlara bir çare yani onun haline karşılık bir mektup gibi yazmış bunu. Diyor ki;

🙢      Halkın malına göz dikmez, onların mallarından kendini uzak tutarsan, kötü isteklerin ölmeğe başlar. Bunlar hep Allah’ın yardımı ile olur. Bu inayet ve yardım sayesinde öyle bir hayata kavuşursun ki ondan sonra ölüm yoktur.

Şimdi burası biraz konuşulmaya müsait hem de önemli bir nokta: Halkın malına göz dikmez yani tamah etmezsen, onların malından kendini uzak tutarsan yani onlara karşı meyil etmez, hırsın olmazsa kanaat edersen demektir aslında bu, kötü isteklerin ölmeye başlar; yani sahiplenmeyi bırak diyor, hırslanmayı bırak, tamahı bırak. Bunlar hep Allah’ın yardımıyla olur ama diyor. Bir inayet ve yardım sayesinde öyle bir hayata kavuşursun ki ondan sonra ölüm yoktur. Aslında burada söylemek istediği şu; Allah yolunda ölenlere ölüdür demeyiniz, onlar bizim katımızda diridirler, nimetlenirler, lakin siz bilmezsiniz. Söylemek istediği bu… Şimdi bunu öldük de öyle olduk diye de anlamayın. Nefsinizden yana bu şekilde ölürseniz, nefsinizden yana Allah’u âlemin varlık kapılarına nur tecellisine de gark olursanız, ruhunuz Allah’ın nuruyla dirilirse artık ölmezsiniz. Bir sıfatın gereği olarak ölmezsiniz, Cenab-ı Hakk’ın nurunun tecellisi sebebiyle ölümsüz olursunuz. Erenler ölmez derler.

Niye ölmez? Allah’ın nuruyla nurlandıkları için ölmezler. Nur ölmez. Günümüz diliyle şöyle söylüyorlar; Enerji ölmez, enerji sadece biçim değiştirir. Ben bunu biraz daha mekânsallık tarafıyla söyleyeyim. Efendim ölüm yok, sadece mekân değiştiriyoruz. Ruh bir mekândan başka bir mekâna terfi ediyor. Bunu kendi bedeninizde yaşayın. Nefsinizden yana öldünüz diyelim, aşkı muhabbbetle vs. Emin olun Allah’ın nuruyla dirilmeye başlamışsınızdır. Artık bunu bir hadisle destekleyelim, ‘Müminin ferasetliliğinden korkun, çünkü Allah’ın nuruyla bakar’ diyor. Allah’ın nuruyla nurlanmıştır. ‘ve ben nurumu tamamlayacağım’ diyor. Ve üzerinde Allah’ın nuru tecelli eden, hususen böyle tecelli eden bir insan Allah ile diridir, ölmez. Eğer ölümsüzlüğü ararsanız baki olanın veçhine yönelin. O zaman beden size bir anlam vermez. Bedenle âleme, nefsinizle nefsi emmarenizle âleme bakışlarınız size bir anlam vermez. Hakk’ın kendisiyle varlık bulursunuz, onun nuruyla bakarsınız, ferasetle bakarsınız. Ve O’nun nuruyla isteseniz de istemeseniz de ilahi sıfatlar üzeri, ilahi ahlak üzeri yaşarsınız. Ve artık ölmez bir varlık haline kavuşmuşsunuzdur. Şimdi biraz daha böyle çok akıllı ya da çok zeki ya da hani böyle hınzır, hınzır düşünen adam olsa şöyle der: Ya zaten ölüm var mıydı kardeşim yav? Zaten öbür tarafa taşınıyoruz, cehennem azabı var, cennet sefası var, zaten ölüm yok. Ölüm demek sadece bitiştir bu noktada, yeni bir başlangıç ama o başlangıcı efendi bu sözle buraya taşıyor. O baki hayatın nimetlerini buraya taşıyor, sözünden kasıt odur, bu noktada. Yani ölümsüzlüğü Allah katında nimetlenme noktasındaki ölümsüzlük. Hani ‘Allah yolunda ölenlere ölüdür demeyiniz, onlar Allah katında diridirler, lakin nimetlenirler siz bilmezsiniz’. Allah katına taşınmış, yer değişti başka bir yer oldu. Allah’ın olmadığı bir yer gösterin bana amenna diyeyim.

Siz ne zaman ki kendinizi Allah’ta görürsünüz, o zaman zaten heryer Allah’ın katı olur. Bunun için de diyor ki “yer değişti başka bir yer oldu.” Bunu tefsir itibariyle baktığın zaman mahşeri anlatır. Hani yer değişti başka bir yer oldu. Eğer her yerden Allah’ın tecellisini görürseniz Allah katına taşınmış değil misinizdir? Her şey de Allah’ın tecellisini gören Allah’ın katında değil midir? Kendi varlığında Allah’ın tecellisini gören, Allah’ın katı değil midir? Kâinata sığmadım, mümin kulumun kalbine sığdım, Allah katında din İslam’dır diyor mesela… Şimdi bir kat var, o katta İslam kabul ediliyor anlamında anlayabilirsiniz. Değil… Mümin kulun gönlü Allah’ın katıdır. Sığma derken bir yer var da oraya sığmış anlamayın, Allah’u âlem varlığınıza içkindir, sizde tecelli eder.

İnsan nazargâhı ilahidir. Nazargahı ilahi iken Allah’ın lütfu ihsanıyla Cenab-ı Hakk’ın varlığından kendinizde bulduğunuz ve amellerinizi İslam noktasında yani ilahi sıfatlar üzeri yaşayıp da sulhunu bulmuş, kalbi mutmain olmuş, Hakk ile mutmain olmuş bir kişi olursanız zaten varlığınız direkt Allah katıdır. Her nerede ki Hakk’ı bulursunuz, her yerde Hakk’ı bulursunuz, Allah katına taşınmışsınızdır. Sizde o yerlerden bir yer olarak kendinizde Hakk’ı bulmuşsunuzdur, varlığınız Hakk katına taşınmış demektir. Cenab-ı Hakk’ın varlık katısınız demektir. Her nerede ki yâri bulmuşsunuzdur, yârinizle orada O’nun katındasınızdır. Bu noktası çok önemli, yani Allah’ı uzağa atmayın manasında söylediğim bir şey.

Yani bir Allah katı var, oraya taşınacağız, oraya yakin geleceğiz değil, Allah her yerdedir, her mekândadır. Yaşamın kendisinden ayrı bir varlık değildir. Bana bir ayet gösterin ki Allah’ı mekânın dışına atsın. Ne yerdedir, ne gökte, ne sağdadır, ne solda, ne içeridedir, ne dışarıda. Hoca’da dayanamamış, bunu söyleyen hocaya ‘Hocam yok diyeceksin de diyemiyorsun, bari yok de de kurtul ’ demiş. Çünkü içinde, dışında, sağında, solunda olmayan şey, olmayan demektir. Ama her şeyde olanın zaten içinde dışında olmasına gerek yok, zaten her şeydedir. Yani yön izafe etmenize gerek yok. “Her nereye bakarsan Allah’ın veçhi oradadır” diyor çünkü. Çünkü her şeyin üzerinde onların Rabbi olarak O vardır. Bu bağlamda Allah’u âlem her yerdedir. Her yer onun varlık katıdır.

Zaten şöyle düşünün, sonsuz bir varlık… Sonsuz varlık yarattığı zaman nerede yaratacak; Kendinde yaratacak. Yarattığı zaman ne olacak; Kendi varlığı yarattıklarına kat olmuş olacak. Cenab-ı Hakk varlığında varlık katı yapmıştır bütün varlıklara. Buna da sıfatlar itibariyle ehl-i sünnet, Vacib-ül Vucud demiştir. Yani bu basit olarak anlattığım şeye Vacib-ul Vücud demiş. Olması zorunlu olan varlık yani. O olmazsa hiçbir şey onun varlığında olmaz demektir. Olması gerekli olan varlık.

Kayyum, nedeni kendinde olan, O’nun Zatı için, varlığı için anlatabiliriz. Burada söylediğim şey varlığı itibariyle zorunlu yani her şeyin varlığının dayanak noktası. Varlığın dayanak noktası olduğu içindir ki kendisine Vacib-ul Vücud, zorunlu varlık demişlerdir. Olmazsa olmaz, o olmazsa hiçbir şey olmaz yani. Şimdi olan oldu, yarattı, nerde yarattı, kendinde yarattı, başka bir yerde yaratmadı ki, o zaman kendi varlığı her şeye kat oluyor. Allah katı dediğiniz kendisinde bulunduğunuz, ben yanlış söyleyeceğim ama siz doğruyu anlayın. Allah katı dediğimiz kendisinde bulunduğunuz şeydir. Yani O’nun varlığındasınız, O’nun için Allah katı olmuş oluyor her yer, her şey… Her şey O’nun varlık katında vardır. Bunu biraz daha fizyolojiye taşırız o dediğimiz şeyi biraz ağırlaştırır ama olsun. Günümüz diliyle söyleyeyim, biraz daha basite indirgeyeyim Allah’ın lütfu ihsanıyla bir enerji deryasında, nur deryasında yaşıyoruz. Onun varlık dediği kudretiyle nuruyla biçim vermediği bir şey gösterin bana. Yani onun kendisinin yarattığı bir şeyde olmadığı bir şey gösterin. O zaman O’na eksiklik ve noksanlık izafe etmiş olursunuz. Niye? Çünkü başka bir yer varmış yaratmış. Bir de şöyle derler; Allah yoktan yaratmış, yokluk diye bir şey varmış, o yokluktan yaratmış olarak yoktan yaratmış… Değil, siz yoktunuz, sizi yoktan var etti. Bir ağaç yoktu yoktan var etti, çünkü daha önce yoktu.

Ama neden yarattı? Tözü ne, özü ne derseniz kendinden yaratmıştır. ‘Allah yerleri ve gökleri nurundan yaratmıştır’ der. Yerlerin ve göklerin nurudur... Bakın Allah’ın tanımı Kur’an’ı azimüşşan şöyle yapıyor. Bakın zatı itibariyle söylevleri vardır, sıfatları itibariyle tanımı vardır, mesela öyle şey vardır.

Hüvel evvel, hüvel ahir, hüvel zahir, hüvel batın vs. gibi şeyler Hadid süresinin ilk 6 ayeti…

Haşr süresinin son 3 ayeti;

Hüvallahülezzi La İlahe İlla Hu, Alim ül ğaybi veş şehadeh, hüver Rahman ür Rahim.

Hüvallahüllezi La ilahe İlla Hu, el Melik ül Kuddüs süs Selam ül Mümin ül Müheymin ül Aziz ül Cebbar ül Mütekebbir, Sübhanallahi amma yüşrikün.

Hüvallah ül Halik ül Bari ül Musavviru lehül esmaülhüsna, yüsebbihü lehü mafis semavati velard.

Ve hüvel Azizül-Hakim vs.

İhlas süresi zatı anlatır. Hayy ve Kayyum sıfatlarıyla, ayet-el kürsi Cenab-ı Allah’ın varlık potansiyel sıfatlar ve insan üzerindeki kürsüsünü anlatıyor. Kürsüsü beyindir, başka bir yere oturmamış. Âlemleri kucaklamıştır, hem dış âlemi, hem iç âlemi kucaklamıştır. Kürsüsü farklı bir tefsir itibariyle insanın direk kendisidir. Niye; insan hem iç âlemleri kucaklamıştır, hem dış âlemleri kucaklamıştır. İnsanı kendim için yarattım diyor. Onun için Kur’an-ı azimüşşsan en mühim ayetlerden bir tanesi ayet-el kürsüdür. Hem insanı anlatır, insanda da bir kürsü vardır ki direkt beynin kendisidir bu, Cenab-ı Hakk’ın insandaki oturağı, oturak kürsü…

Şimdi toparlayayım; Cenab-ı Hakk’ın hep sıfatlarını anlatıyor ama var olan varlığın kendisi, kendinden var ettiği zaman orada kendini farklı bir sıfatla da Kur’an-ı azimüşşanda tanımlıyor. Şöyle diyor; “Allah yerlerin, göklerin ve biraradakilerin nurudur.” Bir ayet daha “ görmüyor musun ki size nimetlerimizi veriyoruz” Yani çiçek açıyor, efendime söyleyeyim buğdayları yeşertiyor ya da efendime söyleyeyim, “Görmez mi ki, o gemileri yüzdürtüyoruz.” Suyun kaldırma kuvveti, yerin çekme kuvveti, o kuvvetlerde tecelli eden, Allah’tır. Şimdi sebebine, fizyolojisine bakarsak suyun kaldırma kuvveti, fizyolojiye bakarsak, sebebe bakarsak, eşyanın tabiatına bakarsak yerin çekme kuvvetidir, gravitasyon, cazibe!

Ama Hakk diyor ki Ben yürütüyorum! Bir de yelkenli olsun, rüzgârı da veren O, yani kudret olarak, kâinattaki kuvvetlerde tecelli eden kendisi, yani her şey varlığını zorunlu olarak ona borçlu ve varlık var ettiği zaman bizatihi kendinden yaratıyor. Ve kendini şöyle tarif ediyor, “Allah yerlerin göklerin nurudur”. Şimdi günümüzde ister enerji deyin, eski dille nur deyin, felsefe diliyle varlığın –varoluş olarak- görünüş biçimleri deyin, ne derseniz deyin herşey O’ndandır. Şimdi O’nun varlığında marifetullaha eren bir kişi, onun varlığında yaşadığının bilinci ile kendisi dahi O’nun varlığında O’nu yaşadığının bilinciyle yaşar. Bir daha söylüyorum Ayn-el Yakin O’nun varlığında yaşadığının bilinci ile yaşar. Marifetullah dışında değil çünkü… Ama Hakk-el Yakin O’nu yaşadığının bilinci ile yaşar. Bunun biraz daha ilerisi var Hakk-el Yakinden de Yakin derler, oraya dilim varmıyor. Vallahi, Hz. Ali’nin bir sözü var, diyor ki “Allah’tan yana birkaç sır versem bana kâfir dersiniz”. Bunu Ebu Zerr Gıfari de söylüyor, “Resullulah’ın bana verdiği sırlardan söylesem bana mümin değil kâfir dersiniz” diyor. Hakk-el Yakinden de Yakin mertebesi orayı başka bir zaman konuşalım çünkü dile gelecek bir şey değil.

Velhasıl kelam marifetullah’a eren kişi, Hakk’ın varlığında Hakk’ı yaşadığının Hakk ile yaşadığının bilincinde yaşadı. Ve haddinde yaşar yani haklar üzeri yaşar. Çünkü her şeyde Hakk tecelli ederken nasıl olur ki haklara tecavüz edebilir. Nasıl olur ki hakları gasb edebilir. Her şeye rıza dairesinde hakkı ile yaşamaya taşınır. Sulhunu bulmuştur, hiçbir şeyle sırıtmaz, herşeyde haklar üzeri yaşar, uyum içinde yaşar. O zaman görünmez insan olursunuz. Çünkü her şeyi hakkı ile yaşadığınız zaman sizi hiç kimse görmez. İlla bir hınzırlık yapacaksınızdır ya da uç noktada bir yapacaksınız ki görünür olasınız. Bir işyerinde çalışıyorsunuz, her işi hakkıyla yapıyorsunuz, görünmezsiniz. Hani geçen haftalarda konuştuğumuz şey, yalakası kimse, hınzırı kimse, kaçanı kimse, oturanı kimse emin olun onlar görünür. İşini yapmayan kimse ya da işini yapıp da kendini ön plana çıkartmak isteyen kimse, hep onlar görünür. Siz işinizi yapıyorsunuz, sessiz sakin görünmezsiniz ama ne zaman varlığınız anlaşılır, siz gittikten sonra anlaşılır. Ya burada bir eksiklik var, ne oldu? Bir iş yarım gidiyor ya da bir iş olmuyor. Âlemde de öyledir.

Siz her şeyi hakkıyla yaparsanız kimse sizi görmez. Hazreti Bahattin Nakşibendî şöyle diyor “Onlar dışlarında halk ile içlerinde Hakk iledir.” Biraz daha ileri götürüyor Nakşibendî erenleri; onlar içlerinde Hakk ile yaşar, dışlarında halk ile yaşar iken, yine Hakk ile yaşar. Biraz daha ileri götürürsek onlar sadece Hakk ile yaşar. Ve biraz önce zikrettiğim konu aslında çok önemli bir konu, söz daha doğrusu kulağa küpe olması gereken bir konu, Halka göre değil, Hakka göre yaşayın. O zaman emin olun sonuçta felah bulursunuz, kurtuluşu bulursunuz. Eğer Halka göre yaşarsanız, Halkın isteklerini yerine getirmekten yorulursunuz. Kendinizi değil, halkı yaşarsınız. Ama Hakk’ı yaşarsanız zaten halka hizmet edersiniz, onlara kucak açarsınız, merhamet edersiniz, vallahi sabır çok lazım.

🙢      Bu inayet ve yardım sayesinde öyle bir hayata kavuşursun ki ondan sonra ölüm yoktur. Bundan bulacağın zenginlik tükenmez; verilen alınmaz…

Verilen alınmaz doğrudur ama şımaranlardan alınır. Verilen bir tek Allah hep verdiğini almaz, yani siz manevi yolda gidiyorsunuz farz edin, size rüyanızda bir şey verilmiş. Ya da efendime söyleyeyim, sizde bir sıfat uyandırılmış yani yaşantınızda ahlak edininiz, ilahi güzel sıfat verilmiş o sıfatı huy edinmişsiniz ve yaşıyorsunuz Allah verdiğini almaz. Ne zaman alır, ne zamanki şımarırsınız, yani onunla kendinize varlık vermeye başlarsınız işte o zaman sizden o sıfatı geri alır. Bunu Firavundan öğrenmek lazım, diyor “git, söyle ona temizlenenlerden olmak ister mi, o şımaranlardan olmuştur.” Ve Allah elinden almıyor mu? Mülkü, saltanatı, ne verdiyse köleleri, altınlarına kadar alıp götürüyorlar ya. Hepsi elinden alınıyor, Kızıl denizde de boğuluyor.

🙢      Rahatın bozulmaz… Hiçbir sevdiğinden mahrum olmazsın. Çünkü Hakk üzeri seversin. Öğrendiğini unutmaz, sonundan korkmazsın…

Bu öğrendiğini unutmaz çok önemli bir şey, yanıma gelen arkadaşlarin en büyük problemlerden biri ‘Yav dinliyoruz, okuyoruz ama bir türlü öğrenemiyoruz, unutuyoruz, aklımızda bir şey kalmıyor. Ne yapalım?’ Seven insan unutmaz. Eğer severek düşünüyorsanız, severek öğreniyorsanız, emin olun o sizde kalıcı bir iz bırakır. Tesbihat noktasında da bazı zikirler özellikle hafi yapılan gizli, dil oynatmadan, dudak oynatmadan gizli zikirler dentritleri çalışmasını kuvvetlendirir. Beyin hücrelerini çalışması kuvvetlenir. Mesela ‘bismillahirahmanirahim’i farz edin ki 101 defa sesli söyleyin, ‘Bismillahirahmanirahim’i bir de 21 defa sessiz söyleyin, söyleyemezsiniz, deneyin, basit. Çünkü yüksek derecede enerji bağları kurulur ve beyniniz dayanmaz. Aynı anda uzatmaya başlarsınız. ‘Bismillahirahmanirahimmm’ bir türlü sonuna nokta koyamazsınız. Dentritleriniz kuvvetlenir, hafızanızı kuvvetlendirir. Aynı zamanda fotojenik hafıza -insanın en kuvvetli hafıza yeterliliği fotojenik hafızadır- o noktada bazen anlatırken misallerle anlatmayı tercih edin ya da söylenen şeyi misallerde karşılaştırın. Hani bir şey anlatılıyorsa sizde onun misalli karşılığı deneyimsel karşılığı varsa aynı anda görsel olarak onu düşünmeye çalışın, o sizde kalıcı bir etki bırakır. Onun içindir ki erenler genelde mitlere yani hikâyelere çok başvururlar. İnsanlar daha kolay öğrensinler, kalıcı izler bıraksın diye. Ama zaten seviyorsanız hepsi sizde kalıcı… İşin enteresan tarafı unutursunuz ama nasıl bir unutkanlık olur o sizdedir, lakin siz o sırada mesela buradan kalkıyoruz.

Konuşuyoruz ya biraz sonra birisi soru sorsa ‘ya ne konuştunuz kardeşim’ notlara bakarsınız, sürecin başından bakarsanız ‘aaa şunu şunu konuştuk’ o sırada o halden hale devşirildiğimiz için, hani konuşan her konuda farklı bir hali ya da farklı bir bakış açısını konuştuğumuz için aynı anda halden hale geçiyoruz. O sırada zihinsel bir olaya, faaliyete tanığızdır ama kalbi olan bir şeydeyizdir, devri daimdeyizdir. Eğer zihinsel noktada odaklanırsak şunu söyledi bunu söyledi diye ezberimize taşınırız. Ama kalbimizi katarsak, odak noktamız eğer zihinsel bir bakış açımız değil de oradaki şeyi gerçekten anlamak için ve anladığımız zaman enteresan bir şeydir ki, hemen halimiz değişir. O hali geride bir önceki hali geride bırakırsınız. Hani bir ayeti gidersek yeni bir ayet getiririz diyor ya, insan üzerinde farklı bir tecellisidir bu, bir ayetten konuşuruz, onun hali üzeri bakarken, bir bakarsın başka bir ayet gelir, onun halini giderir, o ayetin hali üzere bakarsın. Kalbi olduğu içindir ki, zihinsel yaklaşılmadığı ve öğrenilmediği içindir ki unutursunuz.

Ama kalbi olarak size yerleşmiştir, emin olun ki hayat deneyimlerinizde melekeleriniz olarak çıkar. Onun için Efendim güzel bir şey söyler, ‘öğreniniz ama unutunuz.’ Burada unutunuz derken bırakıp gidiniz manasında değil, yani bir yerlere atın, bir daha hiç aklınıza bile getirmeyin manasında değil, yani onunla kendinize varlık vermeyin öğrendiklerinizle… Ama bilin ki öğrendikleriniz melekeleriniz olarak hayatınızda size tecrübelerinizde görünecektir. Bazen bazıları derdi ki ya nasıl konuşacağız vallahi konuştuğunuz zaman Allah konuşturmaya başladığınız zaman zaten konuşuyor insan. Emin olun o hale geldiğiniz zaman zaten o konuşma öğrendikleriniz şeyler o ihtiyaca göre birinin bir sorusu ile, ortaya çıkan ihtiyaca göre aynı anda sizde tecelli eder. Hemen bir cevap gelir, yav şöyle öğrenmiştik ya da böyle denilmişti o sırada aklınıza gelecektir. O sırada gelir. Yani hayatınızdaki bir anda, onu yaşarsınız ve çok da güzel olur.

Burada öğrenme noktası çok önemli. Eğer daha da fazla öğrenmek isterseniz Allah’ın lütfu ihsanı hafızanızı açacak, dendritlerinizi kuvvetli çalıştıracak ya da öğrenirken heyecanlıysanız ya da sorular soruluyorsa heyecanlıysan şekerli olan şeyleri yemeye çalışın. Çikolata olur, benim gibi şekerli su olur, ben genelde heyecanımı bastırsın diye yapıyorum. Heyecanlı bir insanım, ellerim bile titrer, takdir-i ilahi, bastırsın diye… Çünkü kalabalıklara konuşma ahlakım yok. Genelde birebir konuşmalarım var, Allah’ın lütfu ihsanıyla böyle heyecanlı konuşmalarım fazla olduğu için, yani topluma karşı bir korkum var. Onun için topluma çıkmıyorum, ilk topluma çıktığım kişilerde sizsiniz. O kadar yerden geldiği halde ‘abi kalsın’ dediğim çok olmuştur. Bu çalışmayı niye kabul ettim bilmiyorum. Genelde toplumla ilişkilerim çok zayıftır, asosyal bir insanım. Allah’ın lütfu ihsanı heyecanımı bastırsın diye, şekerli sıcak su içiyorum. Bir de o şekerli sıcak suyun bana motive yani konuşmanın eforu, düşüncenin eforu o sırada harcadığınız enerjiyi yerine getiriyor, heyecanınızı da bastırır aynı zamanda. Onun için bilme konusunda ve bildiğinizi dışlaştıracak bir soru-cevap ya da bir deneyim neyse bir test çözme olabilir, o sırada şekerli su; çünkü o sırada sıcak olanla beraber direkt kanınıza glikoz verilmiş olur ve aynı anda beynin o tükettiği enerjiyi hemen takviye olarak verilir.

Takdiri ilahi inanılmaz derecede heyecanlı bir durumum var. Bu şekerli suyu içtiğim zaman biraz kesiliyordur. Elimi tutamam mesela, askerde silah tutamazdım, vururdum; ya ıskaydı ya karavanaydı ya şuraydı ya buraydı. Onun için beni nöbetçiliğe vermişlerdi.

⯑      Tasavvuf kitaplarında Allah’ın yoktan var etmesi, varlık sahasına çıkarması, tercih etmesi geçiyor. Yoktan var etme konusu, burada yokluk neden çok kötü onu sorucam. Hani bir şeyin yok olması mesela sular kesilse veya herhangi bir şeye ihtiyaç olsa olmasa kötü, o şekilde anlıyorum ama yokluk neden bu kadar kötü, şurada mesela yanımda külli kaideler kitabı var Ali Ünal’ın, şu anda da elimde, bu kitapta Allah’u Teâlâ kâfir olmaları sebebiyle cehennemi hak etmiştir diyor. Fakat (biraz daha merhametli bakmak lazım), ameli sebebiyle cehennemi hak etmiştir yani küfrü sebebiyle…

O hak etmiştir kelimesi söylediğini açıklıyor, yani o söyledi derken genel olarak sizin söylediğiniz cümlenin kendisinde söylenen şeyi açıklıyor. Yani kâfir örtülü kişi demektir o, kâfir deyince yani illa gayri müslim, şu bu anlaşılmasın katiyen. Çünkü öyle bir söz var ki bazen bu söz söylendiği zaman bazı tayfalar tarafından insanlar kötü anlaşıla biliniyor. Mesela o söz şudur, Kur’an’dan bir ayettir, diyor ki “Sabiler, Hırıstiyanlar, Yahudiler içerisinde, kitap ehli içerisinde öyle kişiler vardır ki (bak öyle kişiler vardır ki) Allah’a iman ederler.” “ahirete iman ederler, hayır işlerinde koştururlar. Allah onların yaptıklarını zayi edici değildir. Onlara bir korku yoktur. Ve Allah onların yaptıklarının karşılığını mükâfatını fazlasıyla verecek.” Türlü, türlü noktada bunu zikreder Cenab-ı Hakk. Bu sebepten dolayı, kâfir deyince örtülü kişi anlaşılsın. Yani burada Hıristiyanların tamamı, Yahudilerin tamamı ya da şunun, bunun tamamı değil, adam aidiyetini öyle bulmuş, Allah onu öyle yaratmış aidiyetini Musa ile buluyor, yani benim kitabım Tevrat, aidiyet noktası, Peygamberim Musa ve ben de Allah’a iman ediyorum ama bu düzeyde iman ediyorum, amenna. Hayır işlerinde de uğraşıyor. Çünkü Allah’a iman noktası çok önemlidir. Allah’ın tekliğine, varlığına iman ediyor, kalbinde iman var demektir o bir; iki, ahirete iman ediyor vicdanı var demektir, haklara dikkat ediyor demektir; üç, salih ameller işlerler diyor yani benim sıfatlarım üzeri yaşıyorlar demektir. Çünkü salih amel ilahi sıfatları üzeri yaşamak demektir.

⯑      Sonra kâfir amelleri sebebiyle cehennemi hak etmiştir. Ancak Allah’u Teâlâ’nın onu yoklukta bırakmayıp da ateşte yakması onun için bir lütuftur. Ateşte yanmak nasıl bir lütuf olabilir? Ben ateşte yanmanın bir lütuf olacağını düşünmüyorum.

Gelecek hafta inşallah yazdığım kitaplar var, onları sizlere hediye olarak getireyim. Nur Göğü Seması 1 ve Nur Göğü Seması 2 isimli iki kitap var. Birinci melekleri anlatıyor, ikincisi peygamberleri anlatıyor. Birincisini pek bulamam zannedersem bende de fazla yok ama ikincisini getireyim. Bir de Kur’an mucizesi üzerine yazdım. Kur’an’ı hangi ilkeler üzeri okumak üzerine, onu getireyim onda sorduğun sorunun cevabı net var. Ama yokluk derken sizin kast ettiğiniz yoklukla bizim kast ettiğimiz yokluk arasında bir fark var. Yani yokluğun tanımına bağlı bir şey bu. Şimdi yokluk olmayan şey demektir. Olmayanda Cenab-ı Hakk için konuşulmaz. O yokluktadır, yokluk diye bir şey varsa eğer Allah yoklukta ise kendisi de yoktur demektir. Yani onun için yokluk kavramı bu şekilde kullanılmasına imkân yok bir; iki, yokluk kavramı ihtiyaçlar mertebesinde kullanırsak yani söylediğiniz noktada ihtiyaç yani su yok, şu yok bu yok. Buna Allah’u âlem diyor ki ‘yerde suyu tutsak, gökte suyu tutsak, gidin size su verecek bir Rabb arayın’. Yani sudan yana size yokluğu koysak demek şu demek, bir ihtiyaçlılığınız var o ihtiyaçlık dairenizi kesersek ne olur. Size acı verir ve bunu nefis mertebesi üzerinden Cenab-ı Hakk anlatıyor bize. Bir hikâyedir, rivayet olur ki tevatüren elimize geçen bir hikâyedir. Belki birçoğunuzun da bildiği bir şeydir. Cenab-ı Hakk nefsi yaratır ve sorar ‘sen kimsin ben kimim?’ o derki ‘sen sensin, ben benim’ Ve Cenab-ı Hakk der ki cehenneme atın bin sene yakın. Yanar, ondan sonra sorar ‘sen kimsin ben kimim’ ondan sonra yine söyler ‘sen sensin, ben benim’ bir daha yine atın aynı şekilde bin sene daha yakar derler, rivayet odur.

O bin sene bir daha yakılır. Yine getirilir,  derki ‘sen kimsin, ben kimim’ ama bu sefer derki ‘sen sensin, ben benim’, üç gün aç bırakın bunu der. Bakın aç bırakmak demek şu, onun varlığına sebep olan nelerse ondan mahrum bırakın demektir. Şimdi varlığınıza sebep olan şeyler bizi bir şeyden mahrum bırakıyorsa ve mahrum kaldığınız şeyler başka bir bilince taşıyorsa bizi, o zaman bize lütfu ihsanıyla bela değil, zahmet değil, zülüm değil; rahmettir. Ve nefis karşısına geldiği zaman ‘Ya Rabbi sen benim Rabbimsin bende senin kulunum’ der. Bunu daha da ileri taşıyanlar vardır oralara girmeyim  ‘Sen benim Rabbimsin’ der ‘ben de senin varlığındanım’ gibilerine kadar taşırlar. Biraz daha ilerisi var ‘Nefsini bilen Rabbini Bilir’ sözüne kadar gider bu iş.

Velhasıl kelam nefsini bilen nefs-i emaresinin ne kadar hınzır olduğunu bilir, üzerinde varlıksal olarak tecelli eden Hakk nefsini bilense Rabbini gerçekten kendi ile bilir. Nefsinin ne halde olduğunu bilir, ama kendi üzerinde tecelli edenin de ne olduğunu bilir, onun nefsini değil, nefsini bilen Rabbini bilir. Şimdi birincisi yokluk mertebesinde bir ihtiyaçlığımız varsa elimizden kayıp, ya da onun olmaması bize zaten acı verir.

⯑      Hiçlik neden karanlıktır. Hiçlik karanlığına gömmekten neden korkulur.

Biz öyle zannediyoruz. Bakın hiçlik noktası iki noktada, birincisi varlık mertebelerinde hiçlik denilen bir varlık hali kullanılır ki Cenab-ı Hakk’ı müşahede edemediğimiz, Cenab-ı Hakk’ı göremediğimiz, zatını göremediğimiz için o mertebeye hiçlik demişler. Yoksa orada hiçbir şeyin olmadığı sebebiyle hiçlik değil. Bizatihi katışıksız varlık var orada, yani Allah’ın bizzat kendisi vardır. Yani hiçlik dedikleri tasavvuftaki varlık mertebesinde sadece Allah vardır. Sadece orada tespit edilemiyor diye hiçlik demişlerdir. Göremiyorsunuz, duyamıyorsunuz, bilemiyorsunuz, orada varlık var mı, yok mu? Ama katışıksız varlıktır O, saf, arı, Kuddüs olan varlıktır O. Orada yani hiçlik bize göre… Orada karanlık ya da belirsizlikler getirdiği için hiçliktir ve bizde korku uyandırır. O da Azamet sıfatının tecellisi olmuş olur, çünkü sizde ona karşı bir korku uyanırsa o Azamet sıfatının tecellisidir. Ve çok da güzel… Ama böyle bir hiçliğin haricinde, hiçliğe karışmak, yani yok olmak, atomize olmak Allah’ın âdetinde de bu yoktur. Bir şeyi var ederse ona her daim farklı mertebelerde daim kılar. Bu cehennemde olur, şunda bunda da olur. Cehennem dediğimiz şeyin zevki eğer Said Nursi’nin orada zikrettiği neydi bir daha söylerseniz, yani cehennem…

⯑      Onun görüşü mü, Ali Ünal’ın görüşü mü onu da bilmiyorum.

Orada tefsir varsa yani söze tefsir varsa bir şey demem. Yani Said Nursi onu o şekilde de söyledi ise onu bir şey açıklar, eğer bu halde söyledi ise lakin Said Nursi aşk ehli değildir. Said Nursi şevk ehlidir ve hep şevki tavsiye eder ve bu noktada zaten yazılarında da görürsünüz inanılmaz bir şevk. İlme şevk, koşturmaya şevk, çünkü şevkin inanılmaz derecede getiri ve götürüleri vardır. Ama aşk öyle değil, şiddetli şevk zaten aşka dönüşür ayrı mevzu. Aşkın kendisinde her ne ki bela olur, yani senin elinden çıkar bela olarak yani senden alınır, acı verecek bir şeydir, yok seni yakmaz öyle bir yakıştır ki onun senden çıkışı seni yakmaz. Cenab-ı Hakk’ın onu sana layık görmesi seni sevindirir ve aşk ateşiyle yakar. Ha öyle bir şey söyleniyor ki,  orada da öyle bir şey yok yani o söylevin kendisinde bu yok. Eğer cehennemin kendisi yani bir şeyin acı vermesi insana zevk veriyorsa o adam mazoşisttire kadar gider bu iş, çünkü acı çekiyor. Yok, eğer acı çektiği kendisi Hakk’a taşıyorsa, yani çekilen acı size Hakk’a taşıdığının bilincindeyseniz!

⯑      Bu arada Hocam Cennete, ya Cehenneme gidecek öyle değil mi? Cehennemde kalma durumu var. Onun dışında üçüncü bir olasılık var mı?

Şefaat…

⯑      Evet ama olumsuzluk anlamında, hiçlikte kalmak, boşlukta kalmak

Zaten cehennemin ilkesel düzeyi, acziyettir. Yani kişi acizdir, ihtiyaçlarını yerine getiremiyordur.

⯑      Hocam geçen gün şöyle bir konuşma oldu da, yani bir sohbet sırasında bir ‘öyle söyleme, Allah korusun dinden çıkarsın’

Konuyu tam hatırlamıyorum ama herhalde küfre gidecek, şirke gidecek bir şeydi sanırım. Dinden çıkarsın gibi bir laf söylendi. Bir an ben şey dedim ‘çıkacakta nereye gidecek’ Hani gitse nereye gidecek.

Bu marifetullahtan bir bakış! Yani O’nun varlığının dışına çıkamazsın. Sadece biz örtünmüşüzdür belki, varlığın dışına çıkılmaz. Vallahi sözünüze merak uyandı bu sefer, ne söylediniz ki öyle bir tavır oldu?

Şimdi Cehennemin kendisinde eğer, yani cehennemi burada şöyle anlayın, size hayatınızda acı veren şeyler, size sevdiğinize yetiştiriyorsa, sizi ilke edindiğiniz Hakk’a yetiştiriyorsa, o sizin mutmain olduğunuz veyahut mutmain demeyeyim de hoşnut olduğunuz bir durum olur. Bunu kendi üzerimden anlatayım. Vallahi billahi öyle sıkıntısız günlerim geçtiği zaman Allah’a avucumu açarak ‘Ya Rabbi ben bugün ne kusur işledim ki bugün bana sıkıntı gelmedi’ diye dua ettiğimi bilirim. Ve arkasından hemen bir sıkıntı gelirdi. Böyle bir durumu anlatıyorsa amenna ki böyle bir durum için söylenebilecek bir şey, başka bir şey de aklıma gelmiyor.

Sıkıntı size ne zaman zevk olur, hani kahıra da eyvallah dediğiniz ne zaman olur, onun üzerinden Hakk’a vardığınızın bilincine erdiyseniz o zaman size zevk olur. Yani araç olduğunu bildiğiniz zaman o aracın size verilişi bir nasiptir. Nasibiniz olduğunu Cenab-ı Hakk’ı sevgi muhabbetinden dolayı verdiğini bilirseniz… Çünkü burası “Zul celalil vel ikram” celali vel ikram mahallidir. Yani burada uyanmak için yine “Zul celalil vel ikram” celali vel ikram şarttır. Yani acıyı acıyla bastırırlar, çiviyi çiviyle sökerler. Bütün varlık âlemi bu âlemde “Zul celali vel ikram”dır. Her şey Allah’ın kudretinden Celal sıfatıyla halk edilir. Ve bu âlemde bu sıfat üzeri var edilirken yine “Zul celalil vel ikram” celali vel ikram sıfatıyla da terbiyeye taşınır. Yani asli sıfatımıza taşınırız. Onun için belki Abdulkadir Geylani’nin gavsiyesinden de bir cevap olur, diyor ki ‘Ya Gavs, cehennemlikler benim zatımla meşguldür. Cennetlikler ise ilahi sıfatların tecellileriyle, nimetlerimle meşguldür’. Çünkü eğer Allah’ın zatıyla meşguliyet oluşturuyorsa O’a sığınma, O’na rücu etme noktasında O’nunla olmayı getiriyorsa emin olun derdiniz derman olur. Onun için Niyazi Mısri’nin güzel bir sözü var, ‘derdim bana derman imiş’ diyor ya, o zaman derdiniz derman olur size. Bu bağlamda söyleniyorsa amenna, ki hastalar risalesinde belalar risalesinde bunları da farklı noktalardan söyler yani, yani muğlak bırakmış değildir bu noktada. Yani Said Nursi söylediğiniz şeyi, diğer risalelerde bir şekilde açmıştır, muğlâk bıraktığını zannetmiyorum. Ama buradaki yokluk da çok önemli bir şey…

Aşk noktasından bakarsanız, Allah’a âşık olan kul için dertler nimettir. Allah biliyor ki bazı erenler şöyle buyurmuştur “Dertler çarşıda pazarda satılır olsaydı talipleri sadece âşıklar olurdu.”

⯑      Niyazi Mısri’nin miydi Hocam, bir şey vardı sen orada olduğun sürece ben Cehenneme gönülden giderim gibi… Öyle bir şey vardı siz bilirsiniz.

O var da şöyle bir şey daha var, diyor ki; bir kişiye Allah’u âlem haber vermiş, demiş ki kuluma söyleyin cehenneme atacağım, o da gülesi gelmiş ve sevinmiş. ‘Ya Rabbi şükür’ demiş. Demişler ya niye gülüyorsun? Niye seviniyorsun? ‘      Bana kulum demiş      ’ Cehenneme atsa ne olur ki? Böyle bir şey var. Bir de sizin söylediğiniz gibi bir şey var. Yani cehenneme atılacağını görmüş, birisi tarafından söyleniyor, niye, O’da orada yok mu? O orada olduktan sonra cehenneme de girsem önemli değil.

Bahanemiz çok da laf olarak da orada ne söylemek istediğini yine kendisine sormak lazım. Ama burada söyleyeyim yokluk kavramını bir daha söyleyeyim Allah’ın varlığı için kullanılmaz. Babam onu şöyle söyler, efendi hazretleri derdi ki ‘Yavrum, yok yok. Bu âlemde yok diye bir şey yok’ Varlıksal olarak, yani her tarafta muhit sıfatıyla Cenab-ı Hakk’ın kendisine varlık dersek muhit sıfatıyla onu ele alırsak, Allah’ın lütfu ihsanıyla yokluk kavramından bahsedemeyiz. Ve olmayacak bir şeyden de bahsedemeyiz. Yani olmaz, yok böyle bir şey diye bir şeyden de bahsedemeyiz. Çünkü bizler imkân dairesinden bakarken bizim için olmazlar, yokluklar vardır, ama Allah için yokluk ve imkânsızlık gibi bir şeyden bahsedemeyiz. Bu bağlamda Allah’ın lütfu ihsanıyla yokluk kavramını nefsinizden yana yokluğa erin manasında benliğinizden yana fakra erin, yani kendinize ayriyeten Cenab-ı Hakk’ın verdiği varlıklarla varlık vermeyin manasında kullanabiliriz. Ama Cenab-ı Hakk kendisi noktasında bir yokluk kullanamayız, imkân yok. Hiçlik makamını da öyle hiçliğin kendisi kötü değildir. Hiçbir zaman da olmaz çünkü katışıksız varlıktır hiçlik dediğimiz yer. Burada hiçlik dememizin sebebi biz tespit edemiyoruz. Belirlenimi yok bizim için… Zatın kendisini bize dışsal olarak belirleyemeyiz. Bir varlığın kendisini neyle belirlersiniz, ona dışsal olarak dışına çıkamıyorsun ki belirleyesiniz. İmkân yok.

⯑      Hiçliğin belirlenimi karanlık olarak olduğu söyleniyor.

Burada bilinmezlik noktasında belki tasvir edilmiştir. Bilinmezlikler noktasında bilinmez olan insana sıkıntı yaratır onu söyleyeyim. Bir şeye karşıdan bakıyorsunuz, orada bir bilinmezlik varsa o bilinmezlik ya sizde korku uyandırır, ya da bir sıkıntı uyandırır. Ama işin enteresan tarafı insan bilinmeze doğru da hep yürür merak eder, acaba ne var. Oraya doğru gider yani, başına ne geleceğini umursamaz. Zaten tarihe bakın, hep merak sebebiyle bir şeyler icat edilmiştir. Merak etmiştir adam yürümeye devam etmiştir. Tamam, korkuyordur, sıkıntısı vardır ama yine de devam eder. İnsan bilmediğinden korkar.

⯑      Hz. İbrahim a.s ateşe atıldığında mesela melek geliyor işte Rabbinden sana selam var. Yardımını ister misin diyor. O beni duyuyorsa sana gerek yok diyor. Melek geri çekiliyor.

Eyvallah… Onu biraz şöyle de anlatırlar, derler ki: ‘O mu gönderdi, sen mi geldin?’ ‘ben geldim’ der. ‘Rabbimden izin istedim’, ‘Rabbim göndermedikten sonra ben senden himmet istemem’. En sonunda Cebrail geliyor, soruyor ‘kim gönderdi’ diyor. ‘Rabbim kendisi gönderdi’ diyor. ‘Ya Cebrail bu ateş bana hayırsa ben bu hayırdan beri mi kalayım, yok bu ateş bana Rabbimin bir şey yaptığımın karşılığına kefaret ise ben bu kefaretten beri mi kalayım.” Ve kendini bırakıyor. Müthiş bir sevgi, müthiş bir teslimiyat, müthiş bir aşk. İbrahim çünkü aşkta inanılmaz bir doruktur yani Hz. Nuh’tan sonra.

Manevi ölüm; bunu bitirelim Allah’ın lütfu ihsanı zaten 5 dakika kalmış, mübarek hiç yoksa bu makaleyi de bitirelim. Bir makale, bir makale gidiyoruz hiç yoksa ikincisini de bitirmiş olalım.

🙢      Rahatın bozulmaz, hiçbir sevdiğinden mahrum olmazsın, öğrendiğini unutmaz, sonundan korkmazsın.

Korkacak bir şey yok zaten Hakk üzeri yaşıyorsun. İnsan bir hata yaptıysa korkar, hata yapmadıysa niye korksun ki. Allah’tan korkunuz diyor sebebi Allah’ın zatından korkunuz manasında değil, yaptığınız şeylerden dolayı korkun. Çünkü Allah’ın Hak ve Adl esmasından kaçamazsın, illa yüzleşeceksiniz hesaplaşacaksınız. Onun için Allah’tan korkunuz. Onun için ben Allah’tan çok korkarım. Amellerime özellikle dikkat ederim. Niyetlerimizde bazen sakatlıklar çıkıyor, düşüncelerimizde çıkıyor, istesek de istemesek de. Ama amellerde kılı kırk yararcasına dikkat edelim.

⯑      Bu Allah dostlarının korkuları hani Kur’an’da mesela son nefeste imanlı gitmek için epey dualar var, çokça okunan.

Şüphesi varmış, onun için son nefese kadar beklemiş. Allah’tan şüphesi yoksa zaten Allah’ın lütfu ihsanıyla son nefesine kadar hizmettedir. Ama geleceğe karşı emin değilseniz yarın ne olacağınıza karşı, ya Allah’tan emin ama kendimden emin değilim ne olacak? Allah’tan eminseniz son nefesinizden de korkmayın.

⯑      Hocam daha çok talebeler için…

Bence de daha çok talebeleri eğitmek için, vicdanlarında bir şeyler uyandırmak için. Son nefeste halinize dikkat edin, şeriatta söylenecek bir söz. Yoksa hakikatte olan bir şey için değil o.

⯑      Ama havf ve reca dengesi var ya…

O şeriat için geçerli bir şey, rızaya gelmiş bir adamın korkusu olmaz ki. Allah’tan hoşnut, sevgiden muhabbetten, yaptığı zaten hak üzeri niye korksun ki!

⯑      En çok korkanınız benim diyor peygamber efendimiz…

O ayrı bak. Alim noktasında korku şeriatın başlangıcıdır. Allah’tan en çok korkanınız benim diyor çünkü eğer sen hakkı söylememiş olsan senin şah damarını sökeriz diyor. Ayeti kerimede söylüyor. Ve her işinde Hakk’a riayet ediyor. Kur’an-ı azimüşşanda ayettir bu. Yani hak noktasındaki hareket yani ilahi sıfatları üzeri yaşamak. Cenab-ı Hakk’ı öncelikli olarak Cenab-ı Hakk’ı gözetmek, haklar cihetiyle. Bu noktadan baktığınız zaman Allah’tan en çok korkanınız benim çünkü bir yanlış yapsam sorgu sualimin ve aynı anda hesaplaşacağımı çok iyi biliyorum diyor orada. Ya o sözden kinayen Hz. Resulullah’ın ben Allah’ı çok iyi tanıyorum, demektir. Adl esmasıyla, Hak esmasıyla ben Rabbimi çok iyi tanıyorum. Hataya düştüğüm anda hesabımı göreceğimi iyi biliyorum demektir o. Allah’tan en çok korkanınız benim derken bunu kast ediyor. Yoksa son nefesinden korkuyor diye bir şey yok. Zaten müjdelenmiş, her şey bağışlanmış. Yani cehenneme atacak diye korkmuyor kendisini. Son nefesinize dikkat edin derken cehenneme girersiniz hesabı, kâfir olursunuz hesabı, kardeşimin dediği gibi belki ilk başlarda öğrenciler için söylenecek, talebeler için iman yolunda giden talebeler için söylenecek bir şey.

Yoksa Allah’a varan zaten ayeti kerimedir söylediğiniz hangi noktada Allah’ın lütfu ihsanıyla diyor ki; içinizde en çok Allah’tan korkanlar âlimlerdir. Ama hangi âlimler bunlar; dünyanın âlimleri değil elbet, Hakk’ın âlimleridir ki çünkü yaptıklarıyla karşılaşacaklarını iyi biliyorlardır. Çok iyi biliyorlardır. Allah’tan kaçış olmadıklarını iyi biliyorlardır. Ve Ayeti kerimedir Allah’tan kaçış yoktur. Onun için hal ve tavırlarına çok dikkat ederler. Bu noktada Allah’tan korkarlar ama bir de refleksel korkular vardır. Miraç hadisesinde öyle melekler gördüm ki nutkum tutuldu diyor. Öyle tecellilere mazhar oldum ki öyle meleklerle karşı karşıya kaldım ki, nutkum tutuldu, yani kendi yaradılışının dışında bambaşka yaradılışlarla karşı karşıya kaldım. Her insan korkar, ya refleksel olarak yine korkar. Evde bile olsanız, arkanızdan birisi şey etse, size ani bir refleksel olarak bir korkuya tutsa aynı anda korkarsınız.

Refleksel korku ayrı bir şey, bilinçli olarak korkmak ayrı bir şey. Ha bir nevi refleksel bir korkudur. Ama bunun yanında Kur’an-ı azimüşşan da azametinden korkma var. Efendime söyleyeyim haşiyet duyar diyor onlar. Haşiyet duyarlar yani tir tir titrerler kadar, karşında bir varlık var azametine karşı sen orada irkiliyorsun, geri çekiyorsun kendini, eyvallah eğiliyorsun gibi. Ve onun varlığını tasdik ediyorsun, oradaki ürpertiyle… Bir nevi ürpermek diyebiliriz. Korku mertebelerinde yolda giderken kişilerin, Allah’a layık olamama, Allah’a yetişememe, hakkı ile yaşayamama gibi korkuları vardır. Ama Hak sıfatıyla Allah’ın tecelli ettiğini öğrendiği zaman yaptığı amellerden korkar. Çünkü onlarla karşılaşacağını iyi bilir. Bunda da iki türlü korkar;

Ben bununla Allah’ın huzura nasıl çıkarım? Yani yüzleşeceğim sonuçta ve o yüzleşme korkusu olabilir. Temelinde utanç vardır ama o korkunun. Hani yer yarılsa da içine girseydim ayeti gibi.

Korkunun bir kademesi de o yaşadığı şeyin sonuçta kendisine ızdırap olarak karşısına yani cehennem dediğimiz şeyle karşılık geleceğidir. Yani onunla hesaplaşacağı korkusu da olabilir.

Hani bazen dua ederiz ‘Ya Rabbi yüzümüz kara olarak huzuruna çıkmayalım.’ Bu bir korkudur ya da ne yapıyoruz; ‘Ya Rabbi yaptığımız şeyden dolayı bizi mesul kılma, bilerek ya da bilmeyerek’ çünkü onunla hesaplaşacağımızı çok iyi biliyoruz. Yani cezasını çekeriz, kefaretini vermek zorundayız.

Yani Resullulah’da ikisi de tecelli etmiştir bu bağlamda ve âlimler korkar çünkü âlimler Allah’ın ahlakını iyi bilirler. Yaptıkları şeyle elbet yüzleşecekler ve Allah’ı sevdikleri için, Allah’ı bildikleri için yaptıkları şeyin vebali ile kalkıp onunla yüzleşmek istemezler. Yani yüz kızartıcı bir şey yaptınız insanlardan bile utanmaz mısınız? Korkmaz mısınız? Hani utanç korku da içerir, hani bilmesinler diye korkmaz mısınız? Aynı şey. Ama Allah’ta da bilmesin diye düşünemezsiniz çünkü biliyordur, onun için yüzleşmekten korkarsınız.

Onun için âlimler korkar. “Ve içinizden en çok korkanınız benim.” Bunu bu bağlamda ele alırsak Resulullah’ın hangi cihette korktuğunu söyleyebiliriz Allah’tan. Ama âlemden korktuğunu bilmiyoruz. Gaybi âlemdeki tabi miraç hadisesindeki korkuları hariç… Mesela miraç hadisesi enteresandır Cenab-ı Hakk korkusu biraz dinginleşsin diye çok enteresan bir söylev vardır. Derler ki bir gök katına çıktığı zaman ki aslında tam miracın lâhut dediğimiz tarafına geldiği zaman Cenab-ı Hakk’tan yana bir ses duyuluyor. Ebu Bekir Sıddık’ın sesiyle konuşuyor diyor ki: Ya Resulullah burada dur deniliyor. Ve gönlüne mutmainlik geliyor. O sırada korkuyor ama karanlıkta korkuyor. Ama bu karanlık hiçliğin karanlığı derken bize göre hiçlik, orada varlık var. Ve orada aklına ilk gelen şey şu, bu psikoloji ile alakadar bir şey; ‘Ya Rabbi’ diyor, ‘Sıddık benden daha mı ileri geldi.’ Bak Allah’ını sakınıyor. Yani kıskanıyor. Diyor Sıddık benden daha mı evvel geldi…

“Yok, senin kalbin mutmain olsun diye korkunu giderelim diye sana böyle hitap ettik” diyor.

Çok enteresan bir şeydir bu. Bunu aynı şekilde Musa’da görüyoruz, ‘korkma ya Musa ben âlemlerin Rabbiyim’ diyor. Hemen arkasından devam ediyor. “Sen bu asayı niçin kullanırsın” yani odak noktasını değiştiriyor. Korkusuna sebep kendisi iken odak noktasını değiştirerek o korkuyu aşıp ilişkiye koyuyor.

“Ya Rabbi bununla koyunlarımı güderim, dalların yapraklarını dökerim, önümdeki çalıları yoklarım, bana dayanak olur vs. vs.” anlatmaya başlıyor. Allah bilmediğinden sormuyor. Onu farklı bir noktaya taşımak için söylüyor. “Ya Musa bu sopayı niçin kullanıyorsun” Allah yaratmasını bilmişte o sopayı niçin yarattığını bilmez mi! Sadece oradaki psikolojisini etkiliyor. Onun için birisi sizden korkarsa ki Allah’ın lütfu ihsanıyla korkarsa genelde onun odak noktası neyse ya da çok korkan bir insansa odak noktasını değiştirin. Korktuğu şeyden başka bir şeye götürün. Kur’an’da gösteriyor zaten.

Ve bu bağlamda lütfu ihsanıyla Resulullah bize örnek olsun. Şeriat makamında Allah’tan korkmak haktır. Çünkü şeriat işin temelidir. Allah’tan korkacağız, eğer gerçekten iman ehliysek yaptığımız şeyin utancı sebebiyle korkalım. “Yer yarılsaydı da içine girseydim” sözünden sakınmış oluruz inşallah, o ayet üzerimizde tecelli etmez. Hani öyle bir utançla, öyle bir utançla karşı karşıya kalmanın korkusu ve ikincisi yaptığınızın bir kefareti var, onunla yüzleşmek, geçen sohbetlerde bunları çok çok konuştuk. Allah’u âlemin lütfu ihsanıyla yaptığımız şeylerin kefaretini… Çünkü gerçekten kaldıramayabiliriz. Cezası varsa Allah kaldırsın, günahlarımızı affeylesin sözü aslında bunu içerir. Ya Rabbi karşılığı varsa sen kaldır manasına gelir. Ya Rabbi sen bizi affet demek; yaptık bir hata bunun bir karşılığı var bu karşılığıyla yüzleştirme, hesabımızı faturamızı çıkarma manasında.

🙢      Bu yeni varlıkla bambaşka bir âleme geçersin; saadeti bitmez tükenmez… Yine uzak bir âlem anlatıyor gibi; değil ama… Sultanlığın bir türlü sonu gelmez.

Yani gücün, bu güç sultanlık mertebesinde aklı sultan mertebesinde tasarruf dediğimiz bir kuvvet ortaya çıkar. Hangi baskın sıfatınız önde ise o kuvvetinizle beraber, o baskın sıfatla beraber tasarruf edersiniz âlemde. Bu da iki türlüdür. İlmi kimya ve ilmi irfan düzeyindedir. İlmi kimya dediğimiz ilmi kudret düzeyidir. Âlemde maddenin tabiatını değiştirme noktasındaki şeylere kadar varır. Tay-i zaman, tay-i mekân… Metalleri altına çevirmeler, gümüşe çevirmeler, ol dediğinizin olmaları gibi şeylere döner. İlmi irfan da öyle değildir. İlmi irfanda halden hale değiştirmeler olur, insanların hallerine vakıf olursunuz. İnsanların hallerini değiştirebilirsiniz. Çok enteresan bir tasarruf kuvvetidir oda. İnsanların yaşadığı şeyleri kendi gönlünden itibaren yani kişinin kendi üzerinden değiştirebilirsiniz. İlmi irfan çünkü Allah’u âlemin…

Çok müthiş bir şey ya, Allah nasip etsin hepimize, düşünün bir insan çok kötümser, bir bakıyorsun iyimsere çeviriyorsun. Bir bakıyorsun adam çaresiz bir bakıyorsun gönlünde heyecan uyandırarak ona çare kapılarını açıyorsun. İnsanda hayat neşesi uyandığı zaman çare kapıları da âlemden açılmaya başlar. İnsan kendinde kapanmışsa bitti, yok oldu zaten, âlemde de kapıları kapanmıştır. Gayreti yok ki zaten, hayat neşesi olsa gayrete sevk edilecek. Daha bunun gibi nice şey. Yani türlü türlü hali var. Başka zaman konuşalım inşallah

🙢      Çünkü sende artık bir emniyet vardır.(mümin)Ve doğruluk zatında mevcuttur. Vicdanı kast etti şimdi ve aynı zamanda şahsı, çünkü Allah doğrudur. Söylediğin hak, yaptığın doğrudur. Sen artık eşsiz bir cevher haline gelmişsin. Tekle tek, birle bir olmuşsun. Gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldun; yetmez mi?

Bunu gelecek haftaya bırakalım güzel bir yermiş. Çünkü gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldu dediğin zaman sır dediğimiz bir makam var tasavvufta. Bir de sırrın sırrı dediğimiz buna gayb da denilen ya da gayb-ül gayb denilen mertebeler var. Şimdi gayb, Allah âlemlerde gaybdır. Gayb-ül gayb Allah sizde gayb-ül gaybdadır. Yani bilinmeyenin bilinmeyeni, insan âlemlerde Hakkı ararken, bir türlü kendinde aramaz. Onun için gayb-ülgayb insanın kendindedir. İnsanın kendiliğidir. Allah’ı kendinde aramadığı için Allah gayb-ül gaybtır. Yani bir gayb var, birde gaybın gaybı varmış gibi bir şey değildir. Allah âlemlerde gaybdır, bilinmeyendir, çünkü var olan sebeplere bakarken Allah’ı görmemize imkân yok, iman dolu nefese aşikâr olur, zahir olur. Ama Allah’ın zahir esması vardır, iman dolu nefese âlemlerde zahir olur.

Esma tecelliyatıyla, sıfat tecelliyatıyla vs. Ama insan bu seyranı yaparken de kendinde olana örtülüdür. Onun için Allah’u âlem insanı kendisine gayb-ül gaybdadır. Kendiliğinde olanı, çok enteresan birşeydir bu ve diyor ki sen O’nunla bir olursan, kendinde olanla bir olursan tekle tek olursan, yani Zatı Hakk’ı anla zatındır senin, tekle tek oldun. Bir tek var, onunla tek olunmaz. Tek olana varmışsın artık, o zaten sende tek idi, sen onda ikilik yaratıyordun kendinde. Şizoit bir durum, bir ben var, bir de Allah bende tecelli ediyor. O tekliğe varayım değil, o zaten tek. Sen o tekliğe, kendine varırsan ama o varma da değil, o teklikle uyanırsan diyelim. Bu daha doğru bir şey oldu. Ve diyor ki Tekle tek, birle bir oldun. Gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldun, artık bu sana yetmez mi? “Zatı Hakk’ı anla zatındır senin” dedi. Ama bu da böyle söylüyor, Niyazi öyle söylemiş, hani her yiğidin yoğurt yiyişi ayrıdır derler ya, evet ama yoğurt yiyorlar. Fark eden bir şey yok. Yoğurt yiyişleri ayrı; biri Zatı Hakk’ı anla zatındır senin diyor, diğeri de diyor ki artık tekle tek oldun birle bir oldun. Zaten bir idin!

Gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldun, hani gayb, gayb-ül gaybtı, artık sen gayb oldun. Herkes gelir âlemde arar, bir tek sende aramaz. Sırrın sırrı oldun, artık bu sana yetmez mi?

⯑      Ol derler olur’un manası bu mu?

Vallahi bu o değil, zata varmış ama zat sıfatıyla tecelli edip etmeyeceği kendisine bağlı. Buraya geldikten sonra âleme geri dönerse Cenab-ı Hakk’ı onun üzerinde bir sıfatı hak olarak önüne çıkartırsa o sıfat gereği ol dediği olmaya başlar. Yani Allah onda ol dediğini oldurtacak iradesini yani irade sıfatını uyandırması lazım. Yani zatı ilahiye vardı kişi, ama irade sıfatını tam kâmil çıkarttırmadı. Halen cüzziyette, ya zat tecellisine gelmiş, ama halen irade sıfatını açmamış. İrade ve kudret aynı değil ama iradenin kendisi bir tavır olarak irade ediyor orada kudret iş görmeye başlıyor. Yani irade ettiği ile kudreti gösteriyor. Tasarruf dediğimiz, ol dediği olur. Yani bir şey söylüyor, söylediği oluyor mesela.

⯑      Hocam bir yerde duymuştum, ilim ile irade bir araya gelirse kudret oluşur diye...

Günümüz için söylenebilir ama geçmiş zaman için söylenemez. Çünkü günümüzde ilim hakikaten de kudrettir, güçtür. Kim kullanıyorsa o gücü elinde tutuyor. Ama kudretten kasıt geçmiş zamanda âleme hakikaten de etki edebilmekti. Yani değiştirebilmek, etki edebilmek, âlemdeki şeyleri kullanabilmek anlamına kadar taşınabilir. Hakikaten de biliyorsak zaten kullanabiliriz, bilmiyorsak nasıl kullanabiliriz ki âlemde. Ama o söylenen bu âlemde iş görmek içindir. İlahi âlemde görmek için bizatihi nurun tecelli etmesi gerekmektedir. Çünkü nurun kendisi aynı zamanda kudretin kendisidir. Yani ilim var tamam, irade var tamam, ama nur o kudretten çıkmıyor. Mesela, bir tane üstat varmış Yasin süresi okuyormuş herkesi iyileştiriyormuş. Bir gün kendisi hasta olmuş, herkes Yasin süresi okuyormuş iyileşmiyormuş. Efendinin bir tanesi gelmiş ‘Evlatlarım sizin ağzınız onun ağzı mı ki! ’ demiş. Yani o kudret onlarda yok. Yani ilimleri var bak, biliyorlar. Yasin okuyorlar ve irade koyuyorlar, iyileşsin, ama iyileşmiyor. O kudret yok çünkü onlarda… Yani söylenen sözün kudret taşıması lazım ki o söylenen sözün onda kudret enerjisi ile çıkıyorsa melekesi ile çıkıyorsa yayın yapıyorsa salınıyorsa, söz orada iş görür.

Bir şeyi biliyorum, bildiğimiz şey irade ediyorum, ama onun enerjisi kudreti bende yok. O zaman o iş görmez.

Ama bir şeyi biliyorum, içeriği bende ve bildiğim şeyle irade ediyorum. Ama aynı zamanda melekesi üzeri irade ediyorum, hali üzeri irade ediyorum, kudreti üzeri irade ederek onu salıyorum, enerjimle beraber salıyorum. Yani bir nur yayılıyor bende irademi götürüyor, bir nur yayılıyor ki bende ilmimle beraber o iş görür.

Yani sizde ne zaman ki iradeniz, ilminiz kudrete bürünür, üzerinizdeki enerjiyle beraberdir; işte o zaman o âlemde iş görür.

Bunu daha basite indirgeyeyim. Diyor ki “hiç yoksa iyi düşünün.” Dediğimiz geçen hafta söylediğimiz şey, hiç yoksa iyi düşünün. İnsanlığa bir katkınız olsun. Şimdi iyi düşünmeniz noktasında bir irade koydunuz, bir de ilminizi koydunuz düşünme noktasında… İnsanlığa hiç yoksa iyi bir fikir bırakayım diyerek o sırada enerji yayıyorsunuz ya kuantum düzeyinde, nur düzeyinde nur âleminde etki yapan odur. Ve geri âlemden size döner. Ne düşünüyorsanız güzellik olarak, doğruluk olarak ve illa bir yerde iş görür o. Çünkü niyetiniz halis ve saftır, iradeniz temiz ve kuvvetli olması lazım. İsteğinizde ne kadar kuvvetli iseniz, yani istediğinizde ne kadar sabitseniz, eminseniz; bu olacak… Eminlik şart orada bakın, bu olacak ve olacak noktasında onun olması gerektiğinin ilmi de var. Onun gerekliliğini de yapıyorsunuz. Ama enerji yok… Ya bu şuna benzer bir fabrikanız var, malzemeniz var, iradeniz var, ama onu çalıştıracak güç yok. Enerjiniz yok, yani ilminiz var, malzemeleriniz var, hammaddenize kadar her şey var, iradeyi de koymuşsunuz, ama enerji yok, çalıştıramazsınız imkân yok. Ne kadar kuvvetli bir irade ile söylerseniz, o kadar kuvvetli bir enerji salınımı yaparsınız, nur salınımı yaparsınız ve o kadar o şekilde âlemde iş görür. Bunun da cevabını ayette var, ispat et derseniz ‘yalvara yakara dua ediniz’ diyor. Emin olarak çünkü yalvararak yakararak ettiğiniz duada eminlik vardır. Ve emin olarak iradeyi koyarsanız ve yalvara yakara dua ediyorsanız o âlemde iş görür. Yani Allah kabul eder. Ve âlemi biçimlendirir o sizin yaydığınız enerjiyle ve size geri çevirir, kabule. Yani sizin yalvara yakara saldığınız irade Allah’u âlemin kabulüdür. Âlemde iş görmesiyle sebeplerle o iradenin yerine getirilmesini vererek. Neyle veriyorsa artık, irade ettiğiniz neyse… Ama orada önemli olan yalvar yakar olmaktır… Yani yüksek derecede bir enerji saldınız ‘Ya Rabbi şunu versene’

⯑      Bazen öyle de oluyor Hocam

İstisnalar, naz makamında oluyor. O masumiyetler de oluyor bir de naz makamında oluyor. Naz makamında bulunan evliyullahda enteresandır, yağmur der yağmur yağar, vallahi…

⯑      Enteresandır, ağlamadan da isteyince olabiliyor.

O masumiyetlerde oluyor genelde. Çok masumsa insan, yoksa imkân yok. Yani bir kişi için…

⯑      Hani çok istemek vazgeçememek gibi geliyor yani tuturmak gibi geliyor bana. Çok istemediğiniz zaman, öyle yapışmadığınız zaman her şeyi koyduğunuz zaman onlar zaten…

Çok istiyoruz olmuyor, kendi kendimize nazar ediyoruz. Verirse de elhamdulillah vermese de elhamdulillah. Ondan taviz vermeyin. Yani sizin isteğiniz olmaması taviz verirseniz o zaman olacak bir şey değil.

19. 05. 2013 - Fütuhu’l Gayb Okuması

Halil İbrahim GENÇ

“İnsan Nedenini Yaşadığı Zaman Özgürdür Ve Hakk’ı Yaşıyordur. ”

🙢      Makale: 4: Sır’ın Sır’rı

Halkın malına göz dikmez onların malından kendini uzak tutarsan, kötü isteklerin ölmeye başlar. Böylece bunlar hep Allah’ın yardımıyla olur; bir inayet, bir yardım sayesinde öyle bir hayata kavuşursun ki ondan sonra ölüm yoktur.

Bu bir hadistir aynı zamanda “ölmeden önce ölünüz. ” Halkın malından uzak durmak, hazlarınız ve menfaatlerinizden yana uzak durmanız, hazlarınız ve menfaatlerinizden yana ölmeniz anlamına gelir. Yani içgüdülerinizin en saf olduğu haline geri döndürmeniz anlamına gelir. İçgüdülerinizi ve nefsi emmarenizi öldüremezsiniz. Ama içgüdülerinizi terbiye edersiniz; asli haline geri getirirsiniz. Bir çocuğun bebekliğindeki haline geri getirirsiniz. Bu bağlamda mübareğin söylediği başkalarının malına göz dikmez, hırslanmaz, tamah etmez, açgözlü olmaz; bunun ameli olarak hırsızlık yapılmaz, kul hakkına riayet edersen, menfaatlerin olmazsa, menfaatsiz iş görürsen, hazların doğrultusunda hevalarını ve hazlarını ilah edinmezsen ki bir ayeti kerime der ki “Onlar ki hevalarını ilah edinmişler”. Kişinin kendi eliyle değer yüklediği şeye ondan haz alması; hazzından heva edinmesi; hevası artık o yaşamın idolü olur. Aslında ona tapınır onu elde etmek için elinden gelen her şeyi yerine getirir.

Onun için vardır; bir şey için varsanız ona tapınıyorsunuz demektir ve bu bağlamda efendi hazretleri nefsi emmarenin terbiyesi üzerine konuşuyor 4. makalenin başında. Bir hayata kavuşursun ki ondan sonra ölüm yoktur. Bu bir ayettir aynı zaman da “Allah yolunda ölenlere ölü demeyin, çünkü onlar diridirler.” Buradaki ölümden kasıt illa savaşlarda ya da cihatlarda ölüm değil. Hz. Resul’den hadislerinden iyi biliyoruz ki ilim yolunda ölenler şehittirler. Lohusa kadın çocuğunu doğururken ölürse şehittir mealinde birçok hadis zikredilmiştir. Eğer Allah için yaptığınız bir şey varsa, Allah için yaptığınız şeyin süreci içinde ölürseniz orada şehitlik kazanıyorsunuz.

Şehitlikteki ana temel, niyettir. Şehidi, şehit yapan niyettir.

Yani o işi, ameli Allah için yapması şartı vardır. Eğer Allah için yapmamışsa şehitlik hükmü yoktur orada. Şehidin iki türlü sorgu suali olur: birincisi kul hakkı, ikincisi niçin şehit oldun, amacın neydi, niyetin neydi çünkü niyetine göre şehittir herkes.

Uhud savaşı sırasında bir cengâver savaşıyor, savaşırken de şiddetli bir şekilde savaşıyor, efendim diyorlar ne güzel savaşıyor. Efendimiz, o cehennemliktir diyor. Bir iki kez daha ne güzel savaşıyorlar deniliyor; efendimiz yine o cehennemliktir diyor. Sonradan işin aslı öğreniliyor; o kişi ölüyor efendimiz cenaze namazını dahi kılmıyor. Bu kişi savaşa gelirken inanan bir insan değil Medine’de ki kadınlar benimle dalga geçmesinler ben nasıl çocukların ve kadınların maskarası olurum diye savaşa katılıyor. Niyeti sadece cengâverliğini ispat etmek; şehidi şehit yapan niyettir. Allah için bir yola koyulursanız Allah için bir iş yaparsanız orada Hakk’a rücu edilmişse, Hakk’a davet gelmişse artık Hakk’a davet ölümdür.

Ama bir türlü ölüm kelimesini kullanamıyorum! Genelde ölüm insanların bilinçaltında bir bitişi işaret ediyor, aslında bir bitiş olmadığı için tasavvufta ölüm kavramı hiç kullanılmıyor. Hakk’a yürüdü, icabet etti, don değiştirdi, intikal etti, evinin direği yıkıldı gibi birçok kelime kullanılmıştır. Ama bir türlü öldü denmemiştir. Kimse ölmüyor ki zaten sonuçta ‘öldü’ densin. Sonuçta kabirde azap çekilecek şöyle olacak böyle olacak denilmiyor mu ya da cennet kapıları açılacak yani yeni bir başlangıca girilecek, ölüm yok; ölümün olmadığını ruhumuz bildiği içinde öldükten sonra başımıza geleceklerden korkarız. Aslında ruh biliyor ölmeyeceğini.

Bilinçaltınız sizi öldükten sonra ne olacak diye zorlar ve korkutur. Ne zaman efendimin yanına gittim ölüm korkusunu aştım. Bir korkuyu aşabilmeniz için o korkuyu, kendisinde korku olmayan birinden halini almanız lazım. O zaman ölümün ölmek olmadığını anlıyorsunuz. Hakk’a rücu olduğunu anlıyorsunuz. Bunu en güzel söyleyen Mevlana Celâleddin Rûmi hazretleri ‘Şebi arus’ günümdür diyor.

Ölümün tasavvufta iki nedeni vardır. Bir tanesi vefat… Vefat demek vefa’dan geliyor herkes aslına rücu eder ayeti kerimesi yerini bulur. Allah’tan gelmişsinizdir, geri Allah’a dönersiniz sözünüzün hakkı yerini bulmuştur. İkincisi vefat… Kişinin artık nedenini yitirdiği anlaşılır. Çünkü bir varlık, nedenini bu âlemde bitirdi ise o âleme geri çekilir. Ölüm bir davettir ‘artık nedenin bitti, bu âleme geri dön artık’ denilir. Bu noktadan baktığınızda ölüm hoş bile gelebilir, vazifemi gördüm geri çekiliyormuşum dersin; onun için ölümden korkmamak lazım.

“İnsan gönlünü açmalı, sevgi muhabbetle bakmalı ha kendinizi beden zannediyorsanız amenna, öldünüz. Hz. Yunus Emre güzel söylüyor “ölen bedendir can ölmez. ” “Allah yolunda ölenlere ölü demeyiniz onlar Allah katında diridirler. ”

O başka bir âlemde yaşıyordur, lakin şehitlere özel bir izin verilmiştir. Bu âlemle bağlantıları halen devam eder. Allah katından nimetlenirler, diyor. Hem bağlantıları devam eder hem de Cenab-ı Hakkın hususi nimetlerine ererler, tevatür olarak söylenen sözlerden biliyoruz ki bazı şehitler ‘Ya Rabbi bir daha döneyim de senin uğrunda öleyim’ derler. Nasıl bir nimete kavuştuklarını bildikleri için orada bu sözü zikrettikleri beyan edilir. Lakin burada şöyle bir durum var; şehitlik yolunda ölmeden önce ölmüş Allah yolunda, yani şehitlik mertebesini ten elbisesinde bulmuş -fedai nefs- derler buna, nefsinden yana feragat etmiş, canından yana feragat etmiş -fedai can- derler.

“Tasavvufta iman iki şekilde sınanır; fedai nefs ve fedai can. ”

Fedai nefste: “Sevdiklerinizden vermediğiniz sürece tam iman etmiş olmazsınız”, “geçmişlerin başından geçenler sizin başınızdan geçmeyeceğini mi zannediyorsunuz. ” diyor. “Cennet karşılığından Allah canlarınızdan mallarınızdan eksiltir” diyor. Fedai nefste ihtiyaçlı olduklarınız irade ettikleriniz neyse, onlardan bırakabiliyor musunuz noktasıdır ve bunun imtihanı hakikaten çetindir. Çünkü insan sahip olduklarından bırakmaz istemez, canını malını bırakmaz istemez, bu noktada ashabı kiramın içinde iki şahıs üzerinde doruk noktası vardır. Hz. Sıddık Ve Hz. Ali efendimiz.

Hz. Ali efendimiz: Resulullah’ın yatağına yatarak fedai canda bulunmuştur. Cebrail’e sorulur insanlara hizmet ederken en çok hoşnut olduğun vazife neydi diye. O gece der Ali’nin Resulün yatağına yattığında başında beklediğim ve razı olduğum gündü der.

Hz. Sıddık efendimize baktığımızda ne istendi ise yapmıştır ve her şeye eyvallah demiştir. O öyle dediyse öyledir, doğrudur demiştir. Resul mü dedi, “evet” o zaman öyledir, araya fitne koymaya çalışanlara bile böyle olmuştur ve kendisinden ne istenirse birebir yerine getirmiştir. Hazları ve menfaatlerini hiçe saymıştır, terbiye etmiştir. Bu noktada güzel bir sözü vardır yetmiş türlü mubahı bıraktık der. Bize helal kılınmış olan yetmiş türlü mubahı Allah yolunda bıraktık der. Ola ki bizi örter diye… Fedai nefs ve fedai can noktasında şehit olanların, olan evliyanın haddi hesabı yoktur. Riyazetleriyle heva ve hazlarını hiç görmeyişleriyle… Evliyalar Allah katında gönül evinde nimetlenen insanlardır.

🙢      Gizlinin Gizlisi

Bu yeni varlıkta bambaşka bir âleme geçersin.

Cennet nimetlerini söz ediyor, sultanlığın gücün sonu gelmez, yüksekliğin bir türlü sonu gelmez. Allah katından beslenirler; ikame olunur, alçalma olmaz (ikram ve hürmet olur) nurdan beslenirler şehitler nurdurlar. Allah ile dirilir, ikinci bir ruh nefes daha alır kişi. Buna ayeti kerime ‘ruh Allah’ın emrindedir’ der. İlahi âlemlerde gezinir, ne isterse o âlemde oluverir. Size bu âlemde kâh rüyanızda kâh yakaza da kâh efendinin dilinden keşifler ve görüşlerle ikramda bulunulur. Çünkü sende artık bir emniyet vardır, mümin sıfatını tam hak etmiş yani doğruluk zatında mevcuttur. Çünkü hak vardır; artık söylediğin hak, yaptığın doğrudur. Aslında söylediği şudur; söylediğin gerçek ve gerçek üzeri yaşarsın sen artık.

🙢      Eşsiz bir cevher olmuşsun tek ile tek bir ile bir oldun gizlinin gizlisi sırrın sır-ı oldun, bu sana yetmez mi?

Bu çok enteresandır. Tek ile tek derken fenâfillahı kast eder. Yani, Allah’ın varlığında kişinin kendini yitirişini kast eder hüviyeti Hakka terfi etmeyi kast eder. “Bir ile bir oldun” derken bir olan üstadın -yani velinin- kendisidir. Onunla da artık bir oldun denilir.

Bu noktada tasavvufun makam ve mertebelerini zikretmek gerekir, geçen hafta zikretmiştik “Fena ve Bekâ” mertebeleri denilen mertebeler vardır.

Fena mertebelerinde: Genelde kul bilinci vardır. Yani bu âlemden seyirleri vardır. Bu âlemin seyirlerinden soyunup Hakka varma mertebeleridir.

Bekâ mertebeleri ise iki türlüdür: Varlığınızdaki baki olan makamı ilahiye varacaksınız ki beka bulasınız ya da Hakkın baki kıldığı âlemlerde. Bunlar; asıllar dediğimiz ve asılların asılları âlemi; yani nur deryası dediğimiz asılların asılları âlemİdir, bir de melekler âlemi dediğimiz Resullullah’ın Miraç’ta cennet makamları olarak zikir ettiği seyrandır. Ya makamsal seyranınız olacaktır ya da üzerinizde şahıs olarak hüviyet olarak bir seyran olacaktır. İkisine de Bekâ seyri demişler; bunları isimlendirmişler. Mertebe mertebe, hal hal efendi hazretleri ve günümüze kadar gelen erenler kendi dillerince anlatmaya çalışmışlardır.

Mesela Fena makamları olarak zikredelim:

Fenafil şeyh, Fenafil resul, Fenâfillah

Evvela Hakk ile Hakka varmış bir er bul demişler ve onun varlığında eri.

Aslında burada Fenafil şeyhte - Fena fil olmak sevgiyle alakalı bir şey, insan sevdiğinde yok olur; gider sevdiğinde biter. -

Fenafil şeyh demek; kendi varlığını unutmuş şeyhinin üzerinde tecelli eden Hakk için vardır artık

Fenafil resul; iki türlü olur ya gittiğiniz üstadın kendisi naibi resul olacaktır ya da vekili resul olacaktır. Burada resul kavramı çok önemlidir. Kitap ehli diye çeviriyorlar, kitap ehli değildir, resul kelimesi risal’den gelir. Yani risal eden resul demek. ‘İlahi bir sıfatın gayesini neticesini üzerinde gösteren kişi’ demektir; yaşamında gösteren kişi demektir.

•      Resullullah efendimiz zati tecelli üzeri resuldür ve kendisi “ilim sıfatı üzeri bu âlemde resullük yapmıştır. Kendinde bulmuştur.

•      İsa nebi: Nerde buluyor, mana ve ruh tecellisinde bulmuştur.

•      Musa nebi: Nerde buluyor adalet tecellisinde buluyor resullüğü. Hakk’ın en kuvvetli Adl esması Musa’da tecelli eder, çünkü şeriatın ahkâmı tecelli ediyor.

Yani resul demek; ilahi bir sıfatın mektubu olmuş kişi demek, yaşamında ise amellerinde üzerinde ya da melekeleri kuvvetleri ne ise o kuvvetlerin fiilde açığa çıkmasıyla gösteren kişidir; varlığı mektup yani. Resulullah’ın kendisi, varlığı mektuptu. Yani nebi, haberci demek sadece iletir. Erenlere selam olsun. Resullerin tamamı için söylenir bu. Derler ki O Allah’ı yaşamında ispat etmiştir yani göstermiştir.

Hz. Ebu Bekir’in güzel bir sözü var. ‘Allah’ı sende görmekteyim ya Resulullah’ diyor. Bakın ‘sen Allah’sın demiyor’ sende görüyorum diyor.

Nesneye indirgemek kişilere indirgemek hiç kimsenin haddi değildir. Çünkü her varlıkta tecelli edeni kalkıp bir varlığa indirgeyemezsiniz. Ama her varlıkta seyran edebilirsiniz.

Çünkü her şeyde tecelli ediyor sıfatlarıyla… Bu bağlamda ya Resulullah Allah’ı sende görmekteyim diyor, selam olsun kendisine.

Kim kimi seviyorsa; sevdiğinden beslenir, huyları tabiatına kadar birbirlerine benzemeye başlarlar, rabıtaya geçmişlerdir; en büyük rabıta sevgidir. Hani diyor ya rabıtayı koparmayınız. Yani “bağlarınızı koparmayınız. ” Kişi Fena-fil şeyh, Fena-fil Resul, Fenafillah dediğimiz mertebelerde seyir ederken, rabıtada bulunduğu Naibi Resul’un sıfatına bağlı olarak Allah ile yakinlik bulur.

Çünkü sevgi emirdir; Allah yerlere ve göklere sevgiyi verdi diyor, yani zorunluluklar üzeri sevgiyi vermiştir. Her zorunlulukta ve her şeyde Hakk vardır ve her tecelliyatın kendisinde Hakk tecelli eder ve bütün kâinatı kuşatmıştır; Vedud esmasıyla, sevgisiyle iş yaptırtıyor. Bu noktadan bakarsanız bağlı olduğunuz üstadın kendisi, Pir’in kendisi “naibi resul düzeyinde” değil ise Resulullah aşkı ile muhabbeti ile yüreği dolmuş olacak ki ruhaniyetiyle Hz. Resul ona yetişmiş olsun, o kişiye himmet etmiş olsun. O’nun sevgisi ve muhabbetiyle varlık bularak bu âlemde onun vekili olur ve ümmetimin âlimleri varisçilerdir dediği kişilerde böyle kişilerdir. Yoksa kitaptan nakil yolu ile öğrenen kişiler değildirler. Çünkü O’nun sıfatından beslenerek -ilim sıfatından- O’nun ahlakını gösterirler.

Geçen hafta Resullullah’ın üç ahlakından bahsetmiştik; birincisi hüsnü zan, ikincisi hizmet, üçüncüsü fakr. Bir insanda bu üçü yok ise ben Muhammedîyim deme hakkına sahip değildir. Bakın İslam’ım diyebilir ama Muhammedîyim diyemez. Çünkü Muhammedîyet anlayıştır, ahlaktır, Cenab-ı Hakkın varlık sıfatı üzeri yaşamaktır, her işte hakkı ile yaşamaktır. Bu bağlamda bir kişide hüsnü-zan yoksa; bir kişide hizmet -bütün işlerini Allah için yapmak- yoksa; her anı ibadette değilse -yani onlar daim salâttadırlar diyor- her işinde Allah için değilse; hiçbir şekilde kendine varlık vermiyorsa Muhammedîdir. Tersten söylersek; kendine yaptığı her işinde varlık veriyorsa, onun Muhammediyetten nasibi yoktur. Bir insan her işte hüsnü zannı ile bakacak ve her şeye olumlu bakacak ve olumlulukta Hakkı arayacaktır ve Allah için amellerine dikkat edecek.

Allah için her işinde bulunacak ve yaptığı iyilikleri dahi unutacaktır. Kötülüğünüzü unutmayın ama iyiliğinizi unutun gitsin; balık bilmese halık bilir demişler. Yaptığınız işleri Allah için yapın ki bir taraftan sorgu sualiniz olmasın, yoksa kendi nefsiniz için yaptığınız her şeyden sorgu sual olacaksınız. Resullah’ın kendisi bütün işlerini Allah için yapardı; fakr dı. Fakrın kendisinde bizatihi Allah’u âlemin hususi tecellileri vardır; fakr demek varlığı yok demek. Çünkü bir insan kendine ne ile varlık veriyor ilmiyle, parasıyla, şusuyla busuyla! Fakir demek kendine varlık veren hiçbir şeyi olmayan kişi demek. İnsan kendine ne ile varlık veriyor ise varlık verdiği şeyin sahibinin Allah olduğunu biliyorsa, kendine varlık verecek bir şeyin olmadığını biliyorsa, varlık vermesinin imkânı yoktur kendisine. Verdiği şeyin Allah’tan olduğunu bilir. Bunu Resulullah şöyle diyor.

Bende övünme yoktur. Ben Allah’ın resulüyüm

Bende övünme yoktur. Ben Allah’ın Cemaliyim -Cemali demek miratı demek aynasıyım diyor müthiş bir mertebe-

Bende övünme yoktur. Ben kâinatın sahibiyim

Bende övünme yok derken ben fakrım diyor kendime bunlarla varlık veren bir insan değilim diyor

Övünç duyduğunuz her şey nefsinizle kendinize varlık verdiğiniz şeydir, ne kadar fakr sanız Allah sizde o kadar yüksek derecede tecelli ediyor demektir.

“Kulum sen varsan ben yokum. Ben varsam sen yoksun” der farklı bir usul ile bir erenin dilinden dillendirirsek “Kalk aradan. Kalsın yaradan” Fakra er ki Hakk sende tecelli etsin. Bunu ayeti kerime ile tam desteklersek “sizler fakirsiniz gani olan Allah tır sizler acizsiniz kadir olan Allah tır” Bu sizler varlık sahibi değilsiniz’in söylevi. Varlık sahibi olan benim diyor. Sizler kudret sahibi değilsiniz; kudret sahibi olan, üzerinizde sizi yaşatan, size gösterten, size duyurtan, size varlık sahibi olarak yaşatan benim diyor. Her varlıkta, varlığa varlık veren Allah’tır, gani olan Allah’tır; hiçbir varlık kendine, kendi varlığına varlık verme hakkına sahip değildir. Her birine varlık veren üzerlerindeki Rabb’dir.

Bu bağlamda baktığınız zaman gören siz misinizdir? En basiti şöyle düşünün, birkaç dakika nefes almamaya çalışın veyahut kalbinizi bilerek çalıştırmaya çalışın, iki dakika sonra unutursunuz; üzerinizdeki kudrettir size varlık veren! İlim sahibi siz misiniz; düşündüğünüzde manasını veren Allah’tır! Yani sizler varlık sahibi değilsiniz varlık sahibi olan benim, sizler kudret sahibi değilsiniz kudret sahibi benim diyor.

Üzerinizde bunun farkına geldiğiniz anda Malük’ül mülk’ün Allah olduğunu bilirsiniz! Arkadaşlarımdan Kadir abi arkadaşları ile yolda yürürken yağmur yağıyormuş, arkadaşı söylenmiş. O’da ‘mülküne yağdırıyor. Sana ne?’ demiş. Mülk Allah’ın mülkü, bizde kendi varlığımızı sahipleniyoruz. Başımıza bir şey geliyor tüh niye oldu ve yahut ta istediğimiz bir şey olmuyor niye olmadı, ya da canımız acıyor niye acıyor!

Ya varlık sahibi Allah’tır; vardır bir sebebi, sen gerekeni yap! Senden nasıl tecelli etmek istiyorsa vardır bir sebebi.

Erenler dediğimiz kişiler işte bu varlık sıfatında Hakk’a varanlardır. Menfaatlerinden, hazlarından uzaklaşmış Hakk’ın nuru ile nurlanıp dirilmişler. Yani âlemle diri değil, yedikleri içtikleri ile diri değil; Hakk’ın nurundan Hakk’tan gıdalanarak diridirler. Hakk’ın varlığından gıdalanmak olur mu Allah’u âlem kendisi söylüyor.

“Nurumu elbet tamamlayacağım” bazıları aydınlanacakmış diyor, Allah nur olarak zikrediyor; kendini aydınlanma olarak zikretmiyor! Kendisinin nur olduğunu bir ayetle zikrediyor “Allah yerlerin göklerin ve bir aradakilerin Nur-u’dur. ”

Günümüz diliyle şöyle söyleyebiliriz varlık enerji olarak yerlerin göklerin enerjisidir. Fark etmez Allah’ı âlem Nur Ala Nurdur. Şu anda kuantum denilen yere erenler; asılların asılları dedikleri âlemdir, melekler dediğimiz âlem ise asıllar âlemidir. Her ne ki orada yaratılmışsa burada bir örneği vardır. Türlü türlü melek yaratılmıştır, her biçimde melek vardır ve bu âlemde iz düşümü vardır, o yüzdendir ki bu âleme gölgeler vadisi demişlerdir. Her ne yaşıyorsak bu âlemde iz düşümüdür, melekler âleminin iz düşümü yani bu âlem gölgeler vadisi demişlerdir.

Gölgeler âlemi demişlerdir; hakikat âlemi değil. Bunun asılları olan bir âlem, bunların nurdan olan bir âlemi var demişlerdir. Miraç hadisesinde araştırın her yerde geçmez ama onu söyleyeyim araştırırsanız demek istediğimi daha net anlarsınız. Miraçta derki birinci gök katında horoz şeklinde olan bir melek beni karşıladı. Al buna kim iman eder, Resulullah söyledi ama, horoz diye bir melek, bekçi meleği.

Eğer Hakk’ın varlığına bu âlemde şahit olursan bu âlem sana âlemi şahit olur. Eğer yok bu âlem sana bir şeyleri misal edip ayet hükmü taşırsa, her şey bir şey ediyorsa varlığında, misal âlemi olmuş olur. Ama birinci söylediğim şahadet kalbidir. İkinci söylediğim aklidir. Misal aklidir sana bir çağrışım yapıyorsa ve seni Hakk’a ve hakikate doğru uyandıran bir çağrışım taşıyorsa, o zaman bu âlem sana misal âlemi olmuş olur. Rüyalar da misal âlemine girer. En büyük rüya da yaşadığımız rüyadır. Resulullah’ın sözü vardır “İnsanlar uykudadır öldükleri zaman dirilirler”.

Mertebelere devam ediyorduk; Fena-fil şeyh Fena-fil resul dedik Fena fillah. Şimdi resulde bulduk bir şekilde diyelim. Hani sevgimizle Resulullah himmet etti bize, bir kişi demiş ki efendim Resullullah’ı rüyamda görmek istiyorum ne olur göreyim. Evlat demiş, önce git tuzlu bir balık ye, ondan sonra gel, yiyor geliyor, şimdi yat uyu diyor, ondan sonra ne görürse. Yatıyor, sabah olunca ne gördün diyor, su gördüm diyor şırıl şırıl akıyordu. Evlat diyor bu şekilde susa yani o sevgiyle o muhabbetle susa, ondan sonra görürsün diyor.

Sevgiyle alakadar bir şey himmet ettiler. O’nu da bulduk diyelim. Allah’ı nerde bulacağız?

Efendibabam, esprili bir şekilde anlatırdı, bana ‘evlat şeyhi bulduk, Resulü nerde bulacağız; Allah’ı nasıl bulacağız?’ kişi Allah sevgisi ile öyle bir yanar ki kendi varlığını unutur. “Kulum sen varsan ben yokum, ben varsam sen yoksun” ve bu varlık halindeyken, bizatihi Allah tecelli eder üzerinde, hüviyeti Hakk’ın hüviyetine döner ve o şekilde olan kişiye fenâ fillah makamına erdi derler. Yani Allah’ ta fena olmuş, kendi varlığını unutmuş. Lakin tehlikeli bir makamdır, bu makamda fazla kalındığı zaman meczup olunur. Kişi kendini unutur; Allah’la meczup. Meczup gezer, hizmet ehli değilse sorun yoktur; çünkü o Allah iledir ama hizmet ehli ise sorun. Çünkü bu halde Allah ilesin, daim salâttasın, her daim kıblen Allah, her daim Hakk ilesin, özündeki ve dışardaki tecellilerle ve amellerin ile Hakk ilesin; fenâ fillah demişler. Buna günümüzde inisiye deniliyor, bir kişiye biat etmesiyle ikrar vermesi yani karar vermesiyle elde edeceği bir durum.

Birde yola girdikten sonra, kişiyle ikrar ettikten sonra bir mertebe hali daha getirirler terki dünya, terki ukba, terki terk.

Bunlar da Fena mertebeleridir. Çünkü kul halen bir süreç içerisindedir. Ama ne dünya, ukba birde terki terk dedikleri bir şey var.

Terki Dünya; menfaat ve hazlarınızdan kurtulacaksınız; bunu yapmak için riyazetten çıkmayacaksınız. Mevleviler 1001 gece yapıyorlar ya çilehanede kalıyorlar, kimi 7 sene, kimi 10 sene, kimi 5 sene, kimi 12 sene. Hani bunu Yusuf (a..s) 12 sene hapishanede kalmıştır ya kimi 7 yıl der rivayet olur.

Terki ukba; iki anlama gelir birincisinde kişi cennet makamlarına geçer, cennet makamları üzerinde kerametler tecelli eder. Çünkü kerametler cennet nimetleridir, cennet nimetleri tecelli eder ama bir taraftan da âleme beklentileri olur. Bir ayetle bunu destekleyeyim ”şeytan sizi fakirlikle korkutur. ” Geleceğe dair korku verir size; bu noktada endişeleriniz, korkularınız, bizde geleceğe dair beklentiler uyandırır. Şöyle olsun böyle olsun…

Terki Ukba demişler. Geleceğini bırak! Sen amellerini hakkıyla yerine getir, yarın zaten gelecek. Kendi nefsin ve menfaatin için olan bütün beklentilerini bırak; sonucunda karşılaşacağınız şeylere Allah için bakmaya başlarsınız. Kendi nefsiniz için göstermezseniz kerametinizi; sır oldu derler. Eğer gösterirseniz keramet değil, kerahat oldu derler. Yani cennet nimetlerini dahi kendinde sustur.

Hz. Rabia güzel söylüyor

“Ya Rabbi ibadetlerim cehenneminden korktuğum içinse beni cehennemine at, yok eğer cennetin içinse beni cennetinden mahrum eyle. Ben yalnızca senin için yapıyorum” diyor.

Sadece Allah için ise terki ukba olursunuz.

Ukba- akıbet aynı kökten gelir. Sadece Allah için olan ve yaşayan insana bir ses gelir; Terki Terk

Yani terk etmeyi terk et artık. Artık kişinin terk edeceği bir şey kalmaz. Ya elinden alınmıştır ya da bırakmak zorunda kalmıştır. Terk etmeyi terk et ve o kişi artık âleme geri döndürülür. Kişi zaten âlemin içindeydi ama iç dünyasında âlemin içinde değildi. İç dünyasıyla beraber âleme geri döndürülür. Bütün işlerini artık Allah için yapan bir kişi olur.

Bir mertebe daha getirmişler; tevhidi efal, tevhidi sıfat, tevhidi zat.

Bunun ilk bölümü düşünce babındadır. Bunun Fena mertebeleri ilmen yakindir.

Tevhidi Efal; her fiilde her tavırda Hakk’ın varlığını müşahede edersin. Bakın her fiili kalkıp birleyemezsiniz, bir edemezsiniz. Çünkü bir olanı birleyemezsiniz, zaten her şeyle bir, her varlıkta her fiilin sahibi olan Hakk’ın varlığını müşahede edersiniz. Faali mutlak olan Hakk’ı seyran edersiniz, en yüksek derecede hayret ve hayranlık derecesinde bir halde tecelli eder. O orada da bütün hareket edenin, hareket kuvveti verenin, her birine bir sıfatı gereği iş görenin Allah olduğunun bilincine gelirsiniz ve muhabbetle onu seyran edersiniz. Bu halde Musa (a.s.) mertebesine gelirsiniz; hani Hakk tecelli etmişte bayılmış, bay- ıl –mış. Onun güzelliğine bayılmış. Hakk kendini iman ve sevgi dolu kuluna kendini fiilde sezdirir. Âlemdeki görüntüler size Allah’ı göstermezler, âlemdeki görüntüler üzerinden fiil eden, fiil sahibi olan üzerinden, Allah’ı sezinlersiniz. Bir fiil var, fiil üzerinden fiil sahibi olanı gerçek faali mutlak olanı sezersiniz.

Dua edersiniz duanız kabul oluyordur mesela, şimdi o duanın kabulünde iş görenin Allah olduğu bilincine gelirsiniz, O’nu sezersiniz; onun için demişler ki tevhidi efal; her fiilde Hakk’ı gözler.

Hemen arkasından tevhidi sıfat demişler; her varlıkta Hakk’ın sıfatını gözler

Tevhidi zat bilin ki; her varlık Cenab-ı Hakk’ın Zat-ı ile varlık bulur. Yani varlık zemininde her varlık aynı varlığı yaşıyor. Hepimiz aynı varlığı yaşıyoruz; sizdeki canla bendeki can ayrı değil. Karıncadaki can, havadaki, bir fildeki can ayrı değil; varlık zemininde aynı varlığı yaşıyoruz.

“Biz size şah damarınızdan daha yakınız” diyor.

Gavsiye’de Abdulkadir insanın kadir kıymetini sorar. Hakk “Eğer insan benim katımdaki kadri kıymetini bilseydi” “Mülkün sahibi yalnızca benim derdi” diyor. Zorlayıcı bir kelime gibi ama değil. İnsan varlık sahibi değil, üzerinde varlık sahibi olan ben olduğumu bilseydi diyor mülkün sahibi yalnızca benim der diyor.

Firavun da dedi bunu ama nedeni dışındaydı, kendine varlık verdi; parası, tebâsı varlık nedeni hep dışarda olan. Ama aynı sözü ‘süphanım, süphan’ diyen Beyazıti Bestami; ‘enel Hakk’ diyen Hallacı Mansur.

Bestami hazretlerinin güzel bir hikâyesi vardır. Bir gün kapısı çalınır kim o der, ‘Bestami’yi arıyorum’ der kapıdaki. ‘burada öyle biri yok’ der mübarek. Yine çalınır ‘kim o’ der ‘Allah’ı arıyorum’ der. ‘Gel o zaman’ der ‘burada Allah’tan başkası yok’.

Varlığında tecelli edenin Hakk olduğunun bilincine taşımış bir şahıs, hüviyeti Hakk olmuş, fenâfillah düzeyinde. Bunun Bekâ billah mertebeleri de var.

Konumuza dönersek tevhidi zat; bunu hadisle ispat edeyim diyor ki “sen atmadın Allah attı” Zat’ında Allah var çünkü. Bunu hadisle söyleyeyim “Allah var idi yanında kimse yok idi” Soruyorlar ‘Allah nerede’ ‘Allah var idi, yanında da kimse yok idi’. Hz. Ali ye gelip soruyorlar; Resulullah böyle dedi. “Evet” diyor “öyledir. Her an, her daim öyledir” diyor.

Lâmekân… Allah yanına kendinizi niye koyuyorsunuz ki! Kalk aradan kalsın yaradan; Allah’ın tek kabul ettiği şirk, kulluk hakkının şirkidir. Kul olarak kabul eder ama ikiliktir.

Çünkü varlık olarak bir varlık vardır, tecellileri itibari ile çeşitlilikleri vardır.

Farklılığı vardır, her an yeni bir tavırdayım der. Her varlığın zemininde Hakk vardır, her varlık Allah ile ayaktadır, diridir, Allah ile yaşıyordur.

Çünkü Allah diridir; verdiği istidadı ile, ne kadar verdi ise bir sıfatından, onun hakkı kadar yaşıyordur kişi, daha fazla değil. Halil, Halil kadar; Ahmet, Ahmet kadar… Kişinin varlık istidadı kadar Hakk’ın varlığında yaşıyordur. Tevhidi zat, aslında tevhidi zat diye bir şey yoktur; anlaşılsın diye demişler. Zat’ın kendisi tevhid edilmez. Onun için ikinci aşamasında buna gerek duymamışlar Zat demişler.

Şöyle yorumlamışlar fiillerini Hakk’ın fiiline çevir. “Allah’ın ahlakıyla ahlaklanınız” sıfatlarının Hakk’ın sıfatları olduğunu bil. Ve Hakk da bir şeyler nasip ettirirse hususen; basariyet, semiyet… Yani insanların içini görmeye duymaya başlarsanız, - cennet nimetleri dediğimiz şeyler- -ilahı sıfattan beslenmek- Eğer bunları da tecelli ettirirse tevhidi sıfat… Bunları da sıfat sahibi olarak yine Allah’ı bil demişler ve Zat demişler. Bak tevhidi zat dememişler ikinci aşamada Zat kavramı kullanmışlar.

“Bil ki varlığın Hakk’ın varlığına aittir. Bil ki senin zatında Allah’ın Zat’ı vardır”.

Zat’ı Hakk’ı anla Zat’ındır senin.

Hem sıfatı hep sıfatındır senin.

Sen seni bilmek kurtuluşundur senin.

Gerisine bakma sende! İste! Sende bul.

Bu mertebeye gelen kişiye ‘ev edna’ -aşağı ev derler- yani üzerinde Allah tecelli eden kişi. Bu mertebede olanlara ise kırklar, yediler, üçler, kutbul aktap, kutbul irşad, ricaül gayb erenlerine kadar zikredile bilinir ki mübarek belki biraz sonra bir şeyler söyleyecektir bu konuda. Bunun haricinde bir Fena mertebesi daha vardır.

•      İlmen yakin

•      Aynel yakin

•      Hakk’el yakin

Mertebeleridir.

İlmen yakin; tefekkürünüzde Hakk’a şahit olmanızdır yani Allah’ı düşünürsünüz; bir sıfatı ile o sıfatıyla gereğinde Hakk böyle tecelli ediyor dersiniz. İlmen ona yakin gelmişsinizdir, düşüncenizde. “Ben kulumun zannı üzereyim diyor. ” Zan itibariyle hüsnü zan tabi, Hakk’ı bir sıfatı üzeri düşünürsünüz; düşündüğünüz sıfat üzeri Hakk’a yakin gelirsiniz. Öyle hissedersiniz, size öyle hissettirir. Hani bir çoban bir hayal kurarak; ‘ya Rabbi yanımda olsan, saçlarını tarasam, bitlerini ayıklasam der; oradan geçen bir peygamber ‘yahu Allah’ın şekli şemalı yoktur; sen niçin böyle diyorsun’ der ve aynı anda ses gelir ‘ kuluma dokunma’ der, ‘ben kulumun zannıncayım’.

Bakın burada hüsnü zan vardır, su-i zan yoktur. Su-i zanda bir şeyler yaparsınız yaptığınızın dışında onu Hakk’a atfedersiniz, yani elinizle bir put yapıyorsunuz, ona tutup tanrılık sıfatları yüklüyorsunuz. Kendisine ait olmayan bir sıfatı ona yüklüyorsunuz.

Allah Kur’an’da ‘yalanladılar’ diyor; yalancılardan olmayın. Hakkının dışında Hakk atıf ediyorsunuz.

Hüsnü zan; hani İbrahim’de öyle yapıyor ya, aya güneşe bakıyor, Rabbim olsa olsa bu olur diyor. Bu hüsnü zan; Rabbi var, Rabbi’ni arıyor. Ama bir biçimi kalkıp Rableştirmiyor. Su-i zann ile hüsn-ü zann arasındaki fark budur.

Bir yeğenim var, çocukken gidip caminin minarelerini öpermiş; onu Allah zannederdim diyor. Birisi sizi putperestliğe götürür, diğeri -hüsnü zanda- Allah’a götürür. Hüsnü zannınız ne kadar kuvvetli ise Allah’a varışınız o kadar kuvvetlidir demek.

Aynel yakin; kelime itibariyle değil de seyran itibariyle sizin varlığınıza dışsal olan Allah’ın sıfatlarıyla fiiliyatında seyran etme halidir. Tevhidi effal ve tevhidi sıfat, sıfatlarının hepsi bu sıfata dâhildir.

Bir sıfatın sizden değil, Allah’tan olduğunu bilmek, bir fiilin O’na ait olduğunu bilmek Hakk’el yakin.

Hakk’ın sizde tecelli ettiğini müşahede etmek!

Hak-el yakinden den daha yakin; bir mertebe var, o Bekâ mertebelerine giriyor.

Bekâ mertebelerini erenler üç- dört bölüme ayırmışlar.

Bunlar bekâbillah, bekâda fenâfillah, bekâ-ı nevant diye üç kademeye getirmişler; buna da cem demişler.

Cem, hazreti cem, Cem’ül cem diye başka bir mertebe hali vermişler isim olarak.

Bekâ billâh dediğimiz Hakk’ın varlığıyla, geçen hafta konuşmuştuk hani, Hakk tecelli ediyor İsmail emre kendine yakıştıramıyor demiştik. ‘Bugün Benim Emre’de karar kılan’ Nefsi Safiye’ye gelmiş; Hakkın gönlü olmuş; varlığında Hakk tecelli ediyor; tecelli ederken İsmail Emre ‘ bu doğuşta benden değildir’ diyor ‘ben nasıl böyle bir şey söyleyebilirim.’ Bu gün benim Emre’de karar kılan, yani Emre değil söyleyen, Hakk söylüyor. Bu doğuştan sonra bir ay boyunca tövbe ettim diyor. Sonra öyle bir hal geldi ki tövbe ettiğime tövbe ettim. Çok enteresandır, tövbe ettiğime tövbe ettim anlayışı; artık Bekâ mertebesine gelmiş doğuşatın ilk halinde Fenafillâhtaydı, Nefsi Safiye mertebesidir. Ama Beka Billâha geldiği zaman Bekâ mertebesindedir.

Hakk ile varlığını bulmuştur. Onunla yaşadığınızın bilincine geldiğiniz anda Bekâbillâh tasınız artık, bu mertebede kâh meleklerle tanışırsınız, kâh erenlerle tanışırsınız, vallahi billahi kâh Resulullah’la diz dize oturursunuz; çünkü artık ilahi âlemdesinizdir.

Çok fantastik bir şeydir bu. Vallahi bu dinden daha fantastik bir din yoktur. İçine dalan içinden çıkamaz, o kadar güzel seyranları vardır, oturduğunuz yerde seyir edersiniz. Bu seyranları boş verin kâh nur deryasında yatar kalkarsınız. Allah’ın varlık deryasında milletin deneyler yaptığı senelerce görmeye çalıştığı göremediği, tanıdığı kuantum mekaniği, taneciklere isim verirler hani proton, nötron, atom gibi. Renklerinin olup olmadığını dahi bilmezler, bilmiyorlar çünkü ellerindeki imkânlar bu kadar. Onları oturup seyran edersiniz; asılların asılları âlemi, noktacıklar âlemi yani melaikeyi nokta derler, yani günümüzde kuant diyorlar. Nokta melekelerini oturur seyran edersiniz. Nur deryasında yatar kalkarsınız. Allah nuru ile nurlarını seyir ettirir size. Bekâ seyirleri böyle seyirdir…

‘Bekâda fenâfillah; cennetin bu nimetlerinde yaşarken sizde halen bir benlik vardır. Ama ne; kulluk benliği en saf hale gelmiştir, bu saf halinizde halen siz varsınızdır. Bekâda fenâfillah o saf halinizde dahi bir yokluk içerir, bu seyranlarda dahi kendinizi unutursunuz. Hani o seyranlarda saf bir kulluk hali vardır, onda dahi kendinizi unutursunuz. Bekâ makamlarının seyranında kendinizi unuttuğunuz anda derler Bekâda Fenafillah oldu ve bekâ-i nevant ta terfi edersiniz.

Bekâ-i Nevant demek asılların asılları olan nurlarla var olmak demektir. “Ben nurumu elbet tamamlayacağım” kelamının muhatabı olmuşsunuzdur artık. Çünkü ayetler hitap-muhatap ilişkisine göre tecelli eder ve Hakk üzerinizde nurunu tamamlar. Varlığınız nur keser, nur ile bakar ve görürsünüz. Bunun ispatı var mıdır derseniz. Hadiste söylüyor Resullullah müminin ferasetlisinden korkunuz, o Allah’ın nuru ile bakar, diyor. Müminin ferasetlisinden korkunuz, ben ekleyeyim; bakın hadis değil ama Allah’ın nuru ile konuşur çünkü. Hadisi kutsi de yeri var mıdır, vardır; “kulum nafile ibadetlerle bana o kadar yakınlaşır ki ben onun gören gözü, tutan eli, duyan kulağı, yürüyen ayağı” ve “düşündüğünde manasını veren olurum” diyor. Çünkü o nurdan besleniyordur bu kişi; nasıl olur Kur’an’da yeri var mıdır; vardır.

Onlara ilmi rasihun sahibi denilir -kesin Bilgi sahibi- Çünkü direkt Allah’tan bilgi alıyorlar ve katımızdan ilim verdiklerimiz dediği -Hızır nebiyi zikreder bir yerde ama isim olarak zikretmez- çünkü ayetler geneldir, sadece ona ait bir mertebe değildir. Artık Allah katından, yani nur deryasından beslenirsiniz. O nur deryasından beslendikçe nuru ile Hakk’ı bilir ve nuru ile âlemde iş görmeye başlarsınız ve biz onlara veli diyoruz. “Allah yolunda ölenlere ölü demeyiniz onlar diridirler. Lakin siz bilmezsiniz.” Ne zaman bilirsiniz; ne zaman o tayfaya katılırsınız, o zaman bilirsiniz.

Nasıl katılacağız; Fatiha suresine gidin “Nimetine erdirdiklerinin yolu üzeri eyle ya Rabb” diyor ya biraz önce efendinin zikrettiği de onlardı, aslında nimetine erdirdiklerinin yolu üzeri… Bu, fırka-i Naci yolu üzeri demek. Ümmetim 73 fırkaya ayrılacaktır, bir fırka hariç hepsi cehennemliktir diyor.

Sünneti vel cemaat derki; o fırka biziz amenna, şii ve alevi tarafı der ki biz ehli beytiz, o fırka biziz amenna, fırka-i Naciye onlar değildir, hiçbir şekilde!

Kim el tutmuştur kim Hakk’a varmıştır; kim ki varlık nedenini kendinde bulmuştur, kim ki Resulün hak gösterdiği yolda ahlakı ile ahlaklanmıştır Fırka-i Naciye odur.

Hangi kesimden hangi taraftan çıktığı önemli değil. Önemli olan o kişinin Fırka-i Naciye olmasıdır. Yani nimetine erdirdikleri yolu üzeri olmuş olmasıdır. Hakk’ın nimeti ve varlık tecellisi üzeri yaşarlar artık. Erenlerdir.

Bunu İmamı Rabbani güzel söylüyor; ‘ya Rabbi, evliyanı gören seni görüyor, seni biliyor; evliyanı görmeyenler seni nerden görüyor, nerden biliyor. ’ Yani nimetine nerden ermiş, çünkü bir nimete ermiş varsa ancak gidip o nimetin tecellisini ondan alabilirsiniz.

Askerden geldikten sonra bir ara dedim ki biz de bu yoldayız, bizde niye keramet tecelli etmiyor. Hani sözde bizde gidiyoruz, yani bana bir adres verin dedim; çünkü ben biliyorum ki Hakk’ın bir sıfatı varsa insan üzerinde tecelliyatı vardır ve gidip oradan alınması gerekir. Bu ahlakı bildiğim için Hakk’a yana yakıla müracaat ettim dedim ‘ya Rabbi böyle bir kişi yeryüzünde vardır, bilirim ki sen insana insanla verirsin’. Hani içinizden bir peygamber gönderdik diyor ya. Allah bir şeyi bir şeyle sonlandırırsa yine o şey üzeri açar; hikmeti de budur.

Hakk bütün varlık mertebelerini insanda sonlandırmıştır ve insanda açtığı için içinizden bir peygamber gönderdim der. Onun için insana ayna yine insandır; gidip bir melekten alamazsınız, aynanızdan alabilirsiniz. Bir bitkiden alamazsınız çünkü o size sizi gösteremez ama bir insandan alabilirsiniz; aynadır. Hadiste yeri var mıdır, vardır; hani Ebu Cehil Resullullah’ın huzuruna geliyor küfür ediyor sen şöylesin sen böylesin diyor. Hemen arkasında Ebu Bekir geliyor o da övgüler yağdırıyor. Ashap soruyor bunun hikmeti nedir?

“Bizler varlık aynasıyız, her gelen kendini söyler.”

Tavırlarıyla ahlakıyla kelamı ile ayna olmuş hepsine. İnsana kendini gösterendir. İnsan insanın tadıdır ve ben biliyordum ki illa bir kapıdan verecek, rüyamda adresine kadar verdiler. Malatya’da filanca adreste filanca kişidir. Gittim kovuldum, bu zamanda verilmiyor dediler artık, bu zamanda kapısı kapanıyor. Keramet vaki olayların kapısı kapanıyor. ‘Sizin ihtiyacınız yok, siz yürüyün, gidin’ dediler. Burada anlatmak istediğim şey yine insandan alınabilir olduğu, başka yerde bulamazsınız Hakk’ı, bulacağınız tek adres insanlık adresidir.

‘Ben Âdem’deyim, Âdem’e secde et’ diyor ve kendi üzerinize dönmediğiniz sürece Hakk’ı bulamazsınız. Onun için bakın, burada çok güzel bir şey söylüyor;

🙢      Sen artık eşsiz bir cevher haline gelmişsindir, birle bir tekle tek olmuşsundur.

Ne demiştik bekâbillâh, cem, hazreti cem, cem’ül cem bir de ahadiyet’ül cem vardır.

Cem mertebesinde genelde bir misalle anlatırlar; damla deryaya koşuyor ve deryaya varmak istiyor; damla deryaya vardığı zaman kendi üzerinde cem varlığını Hakk’tan bildi; bütün âlemin Hakk’ın iki kudret elimle yarattığım dediği, hem bütün âlemlerin kendinde noktalandığı, hem Hakk’ın nefesi ile nefeslendiği bilincine geldi Cem. Aynı zamanda bütün varlığın hakikatinde Allah’ın olduğunu bildi ve bütün varlık üzeri Hakk’ı müşahede etmektedir hazreti cem yani âlemi görmüyor âlem üzerinden Hakk’ın tecelliyatını müşahede ediyor.

Bunu şöyle söyleyeyim insan seviyorken sevdiğinin hayaliyle geziyorken sağını solunu görür mü? Vallahi seneler boyunca bir yoldan geçerdim, oradaki esnafı dahi bilmiyordum. Sağıma, soluma baktım; bir gün uyandım ya bunlar burada ne arıyor dedim. Dediler senelerdir bunlar burada; söylemek istediğim ‘kuvvetli bir sevginiz varsa unutuyorsunuz kendinizi’. Sadece sevdiğinizi seyran ediyorsunuz. Allah’ı seviyorsanız platonik değildir demiştik; direk varlığını size göstermeye başlar. ‘Kulumun şevki bana artmıştır, benim şevkim ise ondan daha fazla’ diyor. Yeter ki sevin, isteyin! Görmüyorsanız; sevginizden şüphe edin.

Bir arkadaşım güzel bir fıkra anlattı. Adamın biri sele kapılmış Rabbim bana yetiş demiş, itfaiye gelmiş yok demiş; Rabbim gelecek. Uçak gelmiş yine aynı, sonra Hakk’a yürümüş, küsmüş tabi, Demiş Rabbim bana yetişmedin. Demiş itfaiye olarak geldim, uçak vs olarak geldim kabul etmedin; daha nasıl geleydim demiş. İşin esprisi bu... Hakikatinden bakarsanız güzel demişler.

“Allah kuluna hakkını kulu eliyle verir; bunu bilmeyen cahil kul, kendinden bilir. ” Sebebimi göreceğiz, yoksa…

Bunu üstatlar değişik bir hikâye ile anlatır; bir hanım üstadın birinin methini duyuyor, ona bir hediye alıyor hem niyaz edecek ve Cemal görecek, hanım hediyesini sunarken üstat efendi şöyle bir bakıyor. Hatun, biz hediye almayız. Efendi, efendi diyor senin için iki gözlü diyorlar, meğer tek gözlüymüşsün. Bizden veren gayrımıdır ki bizi de O’ndan gayrı görüyorsun. Yani diyor hediyeyi ben mi veriyorum; sebepleri görüyorsun halen diyor.

Ne güzel bir hikâyedir sevin ki algılayın. En büyük rabıta sevgidir; rabıtanızı koparmayın. Her işinizde hayrı gözetin, her işinizi Allah için yapın, sevginizin arttığını göreceksiniz. Evet, cem her varlık mertebesinde Allah’ı âlemi seyredersiniz. Damla deryaya düştü deryanın kendisi olduğu müşahedesindedir, Cem. Deryanın kendisinde olduğunun müşahedesi bilincine gelir her yerde Hakkın olduğu müşahedesine gelir Hazreti Cem. Birde bakar ki sadece deryanın kendisi var Cem’ül cem. İçi dışı yok varlık olarak, bir tek derya var; meğerse gitmek gelmek yalanmış hani bir varlık vardı ona yetişiyordum. Zaten kendisi varmış.

Ahadiyet’ül Cem: sadece suyun olduğunu bilir yani Zati İlahi’den başka zat sahibi olmadığı bilincine gelir. Bütün varlık âlemi nur keser kişi nur deryasında Hakk ile Hakk’tır.

Dünyanın kendisinde kötülük yoktur; kötülüğün kaynağı insanın nefsidir. Çünkü ağaç ağaçlığını, kedi kediliğini yaşar. Akrep, akrepliğini yaşar yani fıtratının doğası gereği neyse odur. İnsan o saf kaynağından gelen içgüdülerine heva ve hevesleriyle, menfaatleriyle örtünmeye başlar, örtünmeye başladığı anda kötülük dediğimiz şey ortaya çıkar. Kötülük dediğimiz tasavvufta insanın kendi için yaşamasıdır. Heva heves dediğimiz şeyleri yaşarken insan Hakk’a örtünür. Hevesiyle beraber hırsta, şehvette birine kötülük işlemekte buradaki kötülük birine zulümdür diyeyim, aslında kötülük diye bir şey yok, kişi kendini Hakk’a örtüyordur yoksa tabiatta kötülük yok tabiat gereğini yaşıyor. Kaynağı insandır; o zaman terbiye edilecek insandır. Tabiat değil, tabiata bakıyoruz her varlık kendi fıtratında yaşıyor, Hakk zaten terbiyesini veriyordur. Yani sıfatları neyse sıfatlarının gereğinde yaşıyorlar. Tasavvufta hâyır demek Allah için olan haller ve amellerdir. Kötülük demek kişin kendisini Allah’a örten halleri ve amelleridir.

Buna tasavvuf literatüründe masiva denir. Yani bir insan kötülüğe düştü mü gayrıya düştü derler. Allah’tan gayrıya düşüyor. Bunu Resullullah şöyle diyor; bir insan kötülük yaparken iman ondan alınır, ne zamanki ondan geri döner Hakk’a; iman geri verilir. Çünkü imanlı insan Allah ile beraberdir. Yakinliğin temeli imandır, imanlı insan Allah iledir. Ne zaman ki öfkelendin kendi nefsin için ve kötülük dediğimiz şeylerin her ne kadar varlığı bizde olsa bile kaynak olarak nefsimiz dediğimiz nefsi emmare mertebe olsa bile varlık nedenini hep dışarda bulduğu için, kötülüğün kaynağı olarak hep dışarda kendini görür. Bakın nefsi emmare heva, heves ve içgüdülerin temelidir. Çünkü onlar seni dışarıya doğru yönlendirir. Nefis hep kendi varlığı dışardadır. Hırs, öfke, şehvet, kıskançlık bakın bunların temelinde yatan nedir, hep varlığının dışındadır. Kıskançlık dışınızda olan bir şeyi kıskanırsınız, öfke dışınızda olana öfkelenirsiniz bunun gibi, sizi tetikleyen şey varlığınızın dışında olan şeydir. Ama orada sabır sıfatı ile sabır etseniz kendinizi geriye alsanız belki Hakk’a bir adım atmış olacaksınız. Evvela sabır gerek demişler. Onun için terbiye edilmesi gereken insandır, kâinatın kendisi değil. Kâinatın kendi varlık tabiatı neyse Allah’ın verdiği terbiye üzeridir, sıfatlarının gereğini yaşamaktadırlar. Onun için insanın terbiyesi istenir ki bu kitaplar da onun için yazılmıştır.

Zaten söylüyor makalenin başında halkın malından kendini uzak tutarsan, ey kâinat ey ağaç sen şöylesin, böylesin demiyor. Yani nefsi emmarene uymazsan, kendi yaptıklarına tapmazsan, Hakk’a kanat açmışsındır; isteklerini bulacaksındır.

Hz. Resul efendimiz ashaba sorar; size biri kötülük yapsa siz ne yaparsınız. İçlerinden biri diyor ki iyilik yaparım bir daha yine iyilik yaparım; çünkü dersleri iyilik. Allah iyidir, kulda iyi olması lazım yani sıfatında mayasında iyilik var; o iyiliği açığa çıkarması lazım. Üçüncü kez soruyor, Ya Resulullah bende karşılık veririm diyor. Bu da ne demek; adaletin gereğini yerine getiriyor. İkinci üçüncüsü geliyor yine aynı soru, cevaplar aynı. Hz. Ali efendimiz geliyor sen ne yaparsın diyor; iyilik yaparım, bir daha bir daha Ya Resullullah diyor; ne kadar kötülük yaparsa, ben o kadar iyilik yaparım.

Biraz farklı bir yerden anlatayım. Hz. Ali’ye Muaviye savaşa geliyor seni öldürecek diyorlar, o beni öldüremez diyor. Ben ona hiç iyilik yapmamıştım ki diyor. Söylediği bir ayettir hangisidir bakın ayetin karakterize olmuş bir biçimidir. “İnsanı nankör ve cahil yarattık” diyor. Allah varlık vermiş kendisine birde bize hasım kesiliyor diyor. “Nasıl yaratıldığına bakmıyor bize apaçık hasım kesildi” diyor. Üstelik varlığında olan Allah iken ona gösterten duyurtan iken kendi varlığında O’nu kendine iyice uzaklaştırıyor. Buradan kastım aslında şu; Hakk’a kendini soyutluyor çünkü varlıktan kendinizi soyutlamanız şuursal bir şey. Yoksa kendinizi onun dışına atamazsınız, hani geçtiğimiz haftalarda şeriat, tarikat, hakikat, marifet bahislerini konuşmuştuk. Adalet damarınız kabardı ise şeriattasınız merhamet damarınız kabardı ise marifettesiniz. Yani bir kişinin oradaki tepkisinden hangi mertebede kaldığını hangi safha da kaldığını görebiliriz bu noktada.

Bu konuşmalar bir aydınlanma bir bilinçlenme için değil. Yaşamınızda görün. Hani adalet ve merhamet tavrında olduğu gibi biri şeriata biri marifete daha yakın demiştik. Her mertebede her kişi örnek alınmaz. Hz. Ali efendimiz o sırada velayet mertebesinde bütüncül bakıyor ve Hakk’ın varlık tavrı üzeri bakıyor. Ama Hakk’ın o varlık tavrı varken; adalet tavrı da var. Âlemde işletme tavrı da var bireysel olarak baktığında bireysel olarak hayırda ama toplumun hayrına olacak bir şey değil; o zaman şöyle bir şey diyor ‘zalimin önünde, zulmün önünde eğilen kişi şerefini yitirir.’ Çünkü toplumun hayrını çiğneyen bir olay ortaya çıktıysa illa orada ona tepki göstermek hakkı vardır. Ve bildiğini diyor mesela hadisi şerifle buna destek çıkalım burada bize nübüvvet çare oluyor -zalimin önünde susan, dilsiz şeytan gibidir-. Ya da zalim padişaha karşı hakkı söylemeyen âlim, cehennemliktir gibi nübüvvete uğradığımız zaman bize zaten resulullah cevabını veriyor. Bireysel olanda hayrı gözetebilirsin, ama toplumsal yaşantıda topluma zarar verecekse o zaman hak neyse orada o hakkı icra etmen gerekliliği var. Gerekirse uyarılır gerekirse yollar bile ayrılır.

Şimdi toparlayayım Ahadiyet’ül Cem dediğimiz şeyde bir cem yoktur. Cem denilmesi anlaşılsın diyedir; yani insanların aklına bir işaret, lafzın, kelimenin sembolik ifadesi; insanlar anlaya bilsin, anlayışına taşısın diye. Ahadiyete varmış bir insan, tekle tek olursun diyor; tek ile tek olunmaz, tek in kendisi olduğu bilincine gelir; orada bütün varlığınızda Hakk’ın varlığına şahit olursunuz. Ve bütün varlığınızda varlık olduğunun, şahıs olduğunun bilincine gelmezsiniz, onu bizatihi yaşarsınız. Görürsünüz de demedim çünkü zatın karşısında bir varlık değilsiniz ki, göresiniz zatın karşısına çıkacak bir varlıkta değiliz çünkü dışına çıkış yok mutlak bir varlık. “Habibim” diyor “Seslendim sesimi duyan olmadı, baktım gördüğüm olmadı“.

Yanında kimse olmayan bir varlık… Bu mertebenin varlık hakkına gelen bir kişi sadece Cenab-ı Hakk’ın varlık ahadiyetiyle var olur, sırrı ilahi ruhuna tecelli eder. Ve bu noktada buna demişler ki Ahadiyet’ül Cem. Bekâ mertebelerinin en doruk hallerinden bir haldir. Bu gibi gelen zatlar yeryüzünde pek enderdir. On parmağı geçmezler yani Ahadiyet’ül Cem mertebesine gelen insanlar on parmakla sayılacak kadar azdırlar.

Sen atmadın Allah attı, Ahadiyet’ül Cemin ilk safhalarındandır.

Son safhasına gelince Resulullah değil Hakk söylüyor dilinde. Resulullah değil Hakk’ın varlığıdır kullarına merhamet eden. Onun için diyor ben Allah’ın Cemaliyim; Allah’ın selamı üzerinedir himmeti üzerimize eksik olmasın. Ev Edna makamının ilk başlangıç kutup mertebesidir. Yani Hakk’ın ‘beytimi temiz tutun’ millet bu ayeti hangi doğrultuda alıyor; camileri, mescidleri, beytullahı temiz tutuN… İnsan Allah’ın evidir! Beytimi temiz tutun, kötülüklerden yana temiz tutun ki Hakk’ın tecellisi olsun. Ne kadar saf olursanız Allah’ın Kudüs esması ihlas mertebesinde tecelli eder size ve ne kadar saf ve katışıksanız Hakk’ın varlığını o kadar yetkin bir şekilde müşahede edersiniz kendinizde. Ve diyor ki sen artık eşsiz bir cevher haline gelmişsindir. Ben demiyorum bakın kendisi söylüyor artık tek ile tek, bir ile bir oldun.

🙢      Gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldun.

İnsanoğlu her yerde arar yıldızda gökte şurada burada bir tek kendinde aramaz. Kendinde bulduğu zamanda her insanoğlu, her yerde aradığı için insanda aramadığı için insan sır olmuştur orada. Mevlana hazretleri âlem üzerine şöyle güzel bir kelam ediyor. ”Ya Rabb diyor o kadar âşikârsın ki, bu âşikârlığında nasıl gizleniyorsun ona şaşıyorum. ” Hayret ediyorum diyor bir sözü daha vardır. Onu da insanın kendisi üzeri söyler. “ Ya Rabb’bi diyor hanesinde başkası gibi görünen yalnız senden ibarettir. ” Hanesinde, beytinde; insanı anlayın burada. Tek ile tek oldun, bir ile bir oldun, gizlinin gizlisi oldun. Artık bu sana yetmez mi?

Yani nefsi mutmaine gel diyor artık, aslında öyle bir hal ile yazıyor ki gizlinin gizlisi, sırrın sırrı oldun derken bu mertebenin sahibine konuşuyor. Biz sadece dillendirmeye çalışıyoruz. Çünkü hitap- muhatap ilişkisinde bu makama gelmiş kişi burada ancak kendini görebilir. Biz sadece dillendiriyoruz, çünkü ne kadar dillendirirsen söylemek istediği şeyden o kadar uzaklaştırırsın. Sırrın sırrı oldun artık sana yetmez mi diyor; bu hal ile sen artık peygamberlerin vekili olmuşsun demektir. Çünkü ilahi sıfatlar üzerinde tecelli ediyor demektir.

Velayet sırrı sende biter; velayet yakinlik demektir.

Allah’u âlemin yakinliği sizde biter ama burada velayet derken kavramsal olarak velayet değil yakinlik mertebeleri sizde başlar, sizde biter; artık Hakk’ın Zat’ı üzerisinizdir. Üzerinizdeki tavırlar üzeri sizde bir yakinlik bulmuşsunuzdur. Biraz önce söylediğim Bekâ ve Fena mertebeleri üzeri de her merhalede bir yakinlik vardır. Ve yakinliğin başı nedir; geçen haftalarda zikrettiğimiz iman ve duanın kabulüdür demiştik. Çünkü iman eden kişi müşahedeye başlar, iman eden kişi mümin sıfatıyla Hakk’a yakinlik bulur. Hissiyat itibariyle Rabbinin kendisine yakin olduğu bilinciyle hareket eder. İman eden kişi isterse Rabbini uzak bilsin; iman etmesi ile yine onun yakinlik mertebesi itibariyle şuursal olarak, O’nu tanıması bilinç sel olarak O’nu tanıması itibariyle yine yakindir. Duasının kabulüyle Hakk ona yakin gelir. Tövbesinin kabulünde ve tövbe mertebelerinde ve pişmanlık halinde tövbe mertebesi üzerinden Hakk ona yakindir.

Onun için iman, vicdan ve dua yakinlik mertebelerinin başlangıcıdır.

Ondan sonra biraz önce söylediğim;

•      Fenâfillah

•      Fenâfil -Şeyh

•      Fenâfil- Resul

•      Terki -Dünya

•      Terki -Ukba

•      Terki -Terk

•      Tevhidi -Ef’al

•      Tevhidi -Sıfat

•      Tevhidi- Zat

•      Tevhidi -Ef’al

•      Tevhidi -Sıfat

•      Zat

•      İlm’el- Yakin

•      Ayn’el- Yakin

•      Hak’el- Yakin

•      Hak’el- Yakin’den’de Yakin

•      Bekâbillah

•      Bekâ’da- fenâfillah

•      Bekâ-i –nevand

•      Cem

•      Hazreti Cem

•      Cem’ül Cem

•      Ahadiyet’ül Cem

Biraz daha kitabı okuyalım;

🙢      Velayet sırrı sende biter. Ebdallar velilerden bir kısım şekline bürünür.

Enteresan bir şeydir abdal demezler de ebdal derler. Bu sefer burası rica’ül gayb erenlerine girer. Rica’ül gayb erenleri; gaybın erenleri kırklar, yediler, üçler, kutuplar, ebdallar, efratlar diye isimlendirilirler. Bunları hadisi şerifte örnekleyeyim, çünkü insan bazen bu şekilde söylenen sözlere iman edesi gelmiyor. Referans noktasını gördüğü zaman iman ediyor. Hadislerde ayetlerde gösterdiğiniz zaman tamam diyor. Mutmain oluyor öyle yürüyor. Göstermezsen şüpheli bakıyor. O şüpheli bakışı silmek için illa bir referans gerekiyor.

Burada en güzel referans resullullah efendimiz diyor ki;”ümmetim içinde kırkı İbrahim meşrebi, beş’i Musa meşrebi, yedi’si Yusuf meşrebi üç’ü İsa meşrebi, bir tanesi de benim meşrebim olmak üzere Hakk yeryüzündeki işlerini bu gibi şahıslar üzerinden görür” diyor.

Bunlar zaman içinde değişebilir ama onu söyleyeyim, o zamanın ahkâmı üzeri öyledir, farklı zamanlarda değişebiliyor. Yani Musa meşrebi kırklara tayin edilebiliniyor ya da İbrahim meşrebi üçlere tayin edilebiliniyor. Yani zamanın ahkâmında Hakk’ın tavırlarına göre bu evliyaullahların halleri mertebe ve makamları değişebilir. Allah’ın lütfu ihsanıdır bunlardan bir tanesi benim meşrebim üzeredir diyor.

Kırklar; zamanın ahlakıdır. Ahlak işlerine bakarlar onların ahlakı neyse, zamanda insanların ahlakı o şekilde biçim kazanır.

Yediler; kıtalara bakarlar. Yeryüzündeki kıtalardan sorumludurlar. Bunu ayet olarak destekleyim “Emanetçi olarak varislerimiz Salihlerdir” diyor. Elbette ki mülkün varisleri mümin kullar, Salihler olacak diyor. Kur’an’da Salihler zikri ile geçen kişiler bu kişilerdir. Ya kardeşim dünyayı bunlar mı yönetiyor derseniz vallahi oraya kadar gider o iş. Allah’u âlem nur deryasında onların varlığında tecelli ettirmeden bir şey göstermez, bu âlemde zuhur ettirmez. Evvela onlarda tecelli eder, sonra bütün insanlığa nasip olarak bu âlemde tecelli etmeye başlar. Gavs’ul Azam, Kutb-ul Azam’da denilir; bütün işlerde getir götür; iç âlemde bu âleme, bu âlemden iç âleme, gelecek işlerden sorumlu ve göz nuru en şiddetli olan velidir. Hani göz, kapı dediğimiz enerji merkezi olan yerin en şiddetli olan velisidir.

Kırklar genelde omurilik bölgesinde en yüksek enerji salınımı olan velilerdir.

Beşler kalp enerjileri en yüksek olan velilerdir yeryüzünde. Onlardan daha yüksek derecede nur salan insan yoktur yeryüzünde. Yani bunların ayrışımı üzerlerinde ki nurun tecellilerine göredir. Allah’ın nurunun bu âlemdeki tecellisine göredir ve onları yarattığı sıfat ne ise o hususi sıfat neyse o sıfata göre âlemde iş görür.

Kutb’ul Aktap; dediğimiz kişi yeryüzündeki bütün makamların sahibidir. Bir tarafı velayete bakar Hz. Ali efendimize. Bir tarafı nübüvvete bakar Hz. Resul efendimize. Kutb’ul Meddar da derler; dayanak nokta; bütün âlemin dayanak noktasıdır. Bütün varlık onunla nefes bulur. Bütün varlık onunla nedenini bulur. Bütün iç âlemde çağrılan ve seslenilen kişi odur. Bu gibi kişiler halifetullah mertebesindedir. Ve bunlara genelde Kutb’ul Aktap, Kutb’ul Azam, Gavs’ül Vasilin gibi isimler veriliyor, her birinin de kendi içinde farklılıkları var. Bunların içinde çok önemli bir tane daha vardır

Kutb’ul İrşad; yeryüzünde bir mana yoktur ki evvela ona gelsin ve dağılmamış olsun. Evvela onda tecelli eder sonra bütün âleme yansır. Bir tane daha vardır.

Kutb’ul Ferazi; doruk kutup demektir yani en yüksek kutup. Doruk derken hepsinden büyük anlamında değil; anlayış ve mana itibariyle yeryüzünde en yetkin şekilde bilen en yetkin şekilde Hakk’ın varlık deryasına eren kişi demektir. Mesela bunların içinde Mevlana enderdir. Mesela zamanının kutb’ul aktabı Hünkâr Hacı Bektaşi iken, zamanının Kutb’ul Ferazisi irşad noktasında aynı zamanda Mevlana’dır. Çok enteresan inanılası bir şey değil ama hadis de de yeri olduğu için diyorum ayette geçtiği için söylüyorum. “Mülkün varisleri olarak Salihleri bırakacağız” diyor.

Bildiğim kadarıyla Tevrat’ta da geçiyor ama Sâlih deyince ahirette bir Salihler var, onlar hüküm verecek gibi anlaşılıyor; değil! Bu âlemde halen vardırlar, yeryüzü hiçbir zaman boş değil, halen bir veli vardır, kıyamete kadar da devam edecektir. Yeryüzünde bir iş olacaksa evvela onlarda tecelli eder. Ondan sonra âlemde zuhur bulur.

Üçler; okyanuslardan sorumludur. Bilgi deryalarıdırlar.

Dörtler; iklimlerden sorumludur. Toprak, hava, su; erbaa-i anasırdan sorumludur. Hüküm kuvvetleri oraya kadar varır.

Kutb’ul Aktap; zamanın ahlakı demektir. Zamanın halifesi zamanın esması demektir. Bütün varlık hareketi bütün evliyaullah o esmaya göre iş görür. Mesela bundan önceki kutup ilim sıfatı üzereydi, insanoğlunda inanılmaz derecede ilim sıfatının tecellisi olmuştur. Halen de devam ediyor. Bu gibi konuşmaları bu şekilde renklendiriyorum ama kendisi zaten söyleyecek biraz sonra.

Bakın ne diyor;

🙢      Bu halde bu makamda sen peygamberlerin vekilisindir. Velayet sırrı sende biter ebdallar sende biter. Her dert seninle biter her ihtiyaç seninle görülür. Yağmur arzunla yağar, bitkiler sevginle biter yeşerir. İster sultan, ister çoban, ister imam, ister cemaat, hepsinin belasını sen def edersin.

Yani yeryüzündeki işlere hüküm verebilirsin. Bir insanın yeryüzündeki işlere hüküm verebilmesi için Allah’ın sıfatlarıyla üzerinde tecelli etmesi şarttır. Nuru ile tecelli etmesi gerekiyor. O nur tecelli etmezse olacak iş değil. Ve bu işlerin tamamı nur ile olacak bir şeydir.

🙢      Sen bundan böyle Allah’ın kullarının ve beldelerinin amirisin. Yani Salihlerden… İdarecisisin, eller sana yardıma gelir. Ayaklar sana hediyeler taşır. Diller seni övmeye başlar. Bunlar Allah’ın izniyle olur.

O kişinin kendisinde kişinin kendi nefsi ile değil, Hakk’ın tecellileri söz konusudur. İki kişi aleyhine tek söz konuşamaz. Söyleyecek söz bulamaz. Çünkü kendi hevasından söylemez, kendi varlığının nefsi üzeri hareket etmez.

🙢      Ey yeryüzünde oturanın ve dolananın en faziletlisi… Bu makam Hakk’ın fazlı ihsanıdır. Ve ikramıdır.

Bunu ise Cuma suresi ayet dörtte buyurduğu gibi “dilediklerine lütuf eder; bu Allah’ın lütfudur.” Lütfu dilediğine verir, Allah büyük lütuf sahibidir.

Yanına ilk gittiğimde Efendi hazretleri güzel bir ders verdi bana, bir hafta falan olmuştu, şöyle bir baktı; hüngür, hüngür ağlayan bir insan. Niye ağlıyorum bilmiyorum -Allah aşkı yakıyor- yüreğim yanıyor, nerden gözyaşı geliyor bilmiyorum. Millet bakıyor, derdim var zannediyor; çaresiz, fakir fukara sanıyor bilmiyorlar ki dertliyim, Allah’tan yana… Velhasıl kelam öyle ağlarken şöyle bir baktı; “Seni, Cenab-ı Hakk getirdi buraya evladım” dedi. “Allah sana akıl vermiş” dedi, “bir insanın yanına gittiğinde birincisi, onda bir şey görmediğin sürece, azim Allah, Allah dahi onu sana göstermediği sürece sakın ha sakın ha bağlanma” dedi. “Bu ben dahi olduğum sürece, elbet sana yardım edecek bir kapı bulursun.” Dertliyim ya, sen ondan bir şey görmediğim sürece ve Allah dahi sana göstermediği sürece sakın iman etme, boşu boşuna var değilsiniz; insansınız. Niyazi Mısri’nin güzel bir sözü vardır. “Her mürşide el verme yoluna sarpa saptırır”. Size sizi gösterecekse nefsi doğrultusunda sizi kullanmaya başlar Allah korusun.

Çünkü mürşit sizi size göstermenin aynasıdır. Kendisine hizmetçi yapmanın efendisi değildir ki eğer öyleyse zaten mürşit, mürşit değildir. Sizin varlığınızda kendi varlığınızı bulmanızı sağlayacak ayna olacak, hizmetçi olan mürşittir. Günümüzde bu tam tersidir hizmetçi olan derviştir. Arkadaşlar çıkarken şurada kitaplarımız var satın alınız! (ben kitap getirdim hediye diye getirdim haberiniz olsun çıkarken alırsanız sevinirim. Menfaat yok) Haberiniz olsun, çıkarken şuradan kasetlerimizi alın, giderken şurada bir cami yapıyoruz haberiniz olsun… Yapıyorsun tamam anladık ta gizli yap ya da başka bir şekilde yap. Bir yerde menfaat görürseniz o yerden uzak durun. Çünkü menfaatte insanlığını satışa çıkarmış birisi ayetlerimizi satmıştır diyor; en büyük ayet insandır; ayet’el kübradır. İnsan, noktayı kübradır insan; Said’i Nursi’nin söylevlerinde de gidip bulabilirsiniz bu söylevi. Bir yerde bir menfaat göremiyorsanız ve sömürülüyorsanız ve hizmet eden mürşit değil de sizseniz orada problem var demektir.

Çünkü hizmetçi olan hizmet eden mürşittir. Gelenler bir şey bilmez ki en basiti kendimden anlatayım; Efendimin yanına gittiğimde, vallahi yanında senelerce bulundum, senelerce bulunduğum zaman zarfında hizmetten başka bir şey görmedim; hasta hali ile gelir sohbet ederdi; ayaklarına kramp girer, sohbet ederdi. Şöyle bir sözü vardı evladım derdi, Allah’ın bana sözü var 21 hastalık verecekti. 19 ‘unu verdi. İki tane kaldı derdi. Onu da aldıktan sonra bize yol göründü; onu da alınca Hakk’a yürüdü. Ve o haliyle sohbete gelirdi, şöyle derdi ‘yavrum ben buraya niye geldiğimi bilmiyorum ha, bak sen geldin, gel bakayım’ bir dua ederdi, bir nazarlı bakışı vardı, sırtımı sıvazlardı; o sevgi muhabbeti bile yeterdi yani.

Bir yerde sevgi görmüyorsanız menfaatler görüyorsanız, sadece nakil bilgisi varsa; sadece nakil şu şöyle dedi, bu böyle dedi o böyle yaptı; tarihi vakalarını alıp size naklederler. Bunu görüyorsanız orada bir şey bulamazsınız emin olun. Geçen haftalarda söylediğim ama yarım kalan bir şey.

Eskiden bir üstada gidildiğinde üstadın kendisi yani sultanın kendisine göre yetiştirilirdi. Günümüzde bu tersine döndü artık, o devir bitirildi. Artık kişiye göre değil, kişilerin kendisine göre yani fıtratı meşrebi neyse ona göre yetiştirilme var. Kişinin kendi varlık sıfatları üzeri Hakk’a yetiştirilmesi söz konusu, bu devirde artık mürşitlik de yavaş yavaş geriye atılıyor demektir. Kişi kendi üzerinde bulacak, amellerinde bulacak, hayır üzeri hareket edecek. Elbette ki aynasını bulacaktır kendisine seslenilecektir. Elbette ki dediğimiz yer, gelinceye kadar araştırmalarına devam etmesi ihlâsla araştırma şartı vardır.

Ya âşık olup bulacaksınız, ya samimi olup bulacaksınız; başka yolu yok!

🙢      Beşinci Makale: Dünya Hali

Dünyayı zahirdeki güzelliğiyle görürsen aldanma. O hile ile tuzağıyla öldürücü zehirleriyle düşkünlerine verilmiştir.

Aslında burada dünyaya bir kötülük atıf ediliyor. Yani fıtratının dışındaymış gibi, bu yolda ilk gidenlere… Bizde şöyle derler; tarikatın çocuklarına söylenen sözlerdir; soğutacaksın ki korkutacaksın ki o kişi kendini geri çeksin. Burada korkutma ve soğutma hali var, psikolojik bir yaklaşım aslında, temelinde akli olan nedenine inmiyor; akli olan nedenine inse dünyanın kendisinde zaten kötü bir durum yok, herkes kendi varlık nedenini fıtratının gereğini yaşıyor. Fıtratının gereğini yaşarken insan, kendisi o fıtratının gereğini yaşarken hakkının dışında başka haklar atıf ediyor ya da onlar üzerinden bir şeyler icat ederken onlara eliyle yaptıklarına haklarının dışında dahi haklar atıf ederek, değerler yükleyerek, eliyle ettiklerine tapınıyor hani. Bazen olur ki zanlarınız noktasında eliniz aklınız olur. Haddinin dışında, hakkının dışında değer yüklersiniz. Hakk böyle hallerden bizi uzak eylesin, putperestliğin en temel başlangıç safhalarındandır.

🙢      Gaflette bulunanı derhal öldürür onda sadakat onda vefa diye bir şey yoktur.

Burada farklı, burada fanilik işleniyor; ona iyi gözle bakıp hoşlanma, şöyle ol!

🙢      Sahrada bir adam çırılçıplak kazayı hacete oturmuş hem edep yeri görünür, hem de bir koku gelir. Sen mecbursun hem burnunu tutmaya, hem de gözünü kapamaya, bakıp kendini kirletme.

Hz. Resullullah güzel bir şey söylüyor “ Dünya bir leştir. Peşinden koşan köpektir. ”

Hadisi şeriftir ha, vay halimize! Burada söylenmek istenen temel şey, menfaatlerinizle dünyaya yaklaşmayın; insanın dünyanın peşinden koşması menfaatiyledir, hazladır. Ama Allah için sorumluluklarınız için dünyanın peşinden koşarsanız, zaten rızkınızı veren Allah’tır. Size çalıştığınızdan başka bir şey yoktur diyor zaten. Çalışırsınız çalıştığınızın hakkı neyse sorumluluklarınızı yerine getirirsiniz. İşinize kalktınız mı sabah erkenden; Ya Rabbi, senin için sana hizmet için gidiyorum deyin, ola ki birine yardımınız dokunur.

Sizin üzerinizden Rabb o ihtiyaçlıya bir sıfatıyla görünür olmuştur. Ya Musa bugün Şafi oldun mu, bugün Vedud oldun mu; yani bir yetimi sevindirdin mi, bir hastaya şifa oldun mu, acizlerin yanında Allah var ve en çok onlarda tecelli eder. Onun için ihtiyaçlı olana hizmet Allah’u âlemin lütfu ihsanıyla yakinliğini getirir. Sizden ricam; nerde bir ihtiyaçlı görürseniz el uzatın, ilminden yana aciz bilmiyor, sorunun cevabı sizde var ama haset ettiniz cevabını vermediniz diyor ki ‘mümin kardeşinden bilgi gizleyen âlime kıyamette ateşten gem vurulur. ’ Hani ben bileyim de o bilmesin.

Devam edelim,

🙢      Siz gözünüzü kapatın, yolunuza devam edin, iç dünyanın halinden kurtulmak için hem gözünü kapa, hem de burnunu, dünyaya ihtiyacın kadar bağlan. Kalpten sevmene gerek yok nasibin neyse gelir üzülme rızkınıza vekil Allah’tır.

🙢      Bununla ilgili olarak Hakk Ta-ha suresi ayet 131 de şöyle buyuruyor; “sakın kendilerini denemek için onlardan bir kesimi faydalandırdığımız dünya hayatının çekiciliğine gözlerini dikme. Rabbinin nimeti hem daha hayırlı hem daha süreklidir”.

Burada size söylediği şey aslında, terki dünya mertebesi -dünyayı terk et- diyor.

Dünyanın dışına çıkamıyorsun neyle terk edeceksin; dünyanın içindeyken dünyayı terk et, burada dünyayı terk et, bütün çalışmalarınızı bitirin, sorumluluklarınızı yerine getirmeyin anlamında değil! Bi keza tam tersi; gayretlerinizi çalışmalarınızı hat safhada yapın ama bunları yaparken menfaatlenme, heva ve hevesleriniz için değil; Allah için yapın. Hiçbir şeye varlığının hakkının dışında varlık vermeyin size ızdırap olarak geri döner. Hakkıyla görün, sevin, yaşayın; hiçbir şey size ızdırap olmaz burada terki dünyayı söyledi Efendi.

🙢      Altıncı makale: Yaratılmışlara Güvenmeyi Terk Etmek

Halkı Allah’ın izni ile bırak yine onun emriyle arzularından vazgeç.

Hakk maide suresi 23.cü ayette şöyle buyurmuştur. “Gerçekten inanıyorsanız yalnızca Allah’a tevekkül edip dayanın”.

Resullullahın amcası Abbas, ya devesine ya atına binecekken Resul kendisini tutuyor, bir hal cereyan ediyor. ‘Sana bir nasihat vereyim mi’ ‘ver ya Resullallah’ diyor.

‘Bir şey, isteyeceksen Allah’dan başka hiç kimseden isteme’

Bunu imanınız ne kadar kuvvetliyse emin olun olacağını göreceksiniz.

Kuzey Afrika’da çıkmış Abdullah Debba isimli bir zat var, Allah’ın selamı üzerine olsun himmeti üzerimizden eksik olmasın. Bir hikâye vardır, Medine de geçer Hz. Resul Medine’ye ilk geldiği zamanlar hurma ağaçlarını aşı yapıyorlar ve altlarını temizliyorlar. Çöl akşamlarında hava çok soğuk olur, çiğ düşer, toprak sert iken onu alıp havalandırıyorlar ki onu emsin ve toprak bereketli olsun. Resulullah buyuruyor “siz bunu niçin yapıyorsunuz”, onlar da diyor ki “hurmalar daha bereketli olsun diye.” “Bereket Allah’tandır” diyor Resulullah, -Allah’tan isteyin niye böyle yapıyorsunuz gibilerinden- o sene mahsul verimsiz geçiyor. Huzuruna geliyorlar “ya Resulullah sen dedin ki Allah’tan bereket, ama bereket olmadı, üstelik kıtlık oldu. “ Diyor ki “ben dünya işlerini sizin bildiğinizden daha iyi bilmem, bundan sonra dünya işlerinizi daha iyi yapın, bana sormadan yapın.”

Burada söylenmek istenen şey şu; bütün veliler her şeyi duyuyor görüyor, biliyor anlamına gelmiyor. Allah bildirirse bilirim diyor. Bu net bir hadisi şeriftir. Hani devesini kaybediyor ya soruyorlar. Efendim nerededir “şurada”, bakıyorlar yok, şüpheye düşüyorlar, düştükleri anda Cebrail geliyor filanca yerdedir diyorlar. Ya Resullullah hikmeti ne diyorlar birincisinde niye olmadı ‘Allah bildirmedikten sonra bilici değilim’ diyor.

Her neyse aslında burada söylemek istenilen şey her varlık kendi istidadı neyse, fıtratı neyse, o işin gereği neyse, onu hakkınca yapsın. Aslında söylevin kendisinde akademik olarak işleri bilen kimse, üstadı, erbabı kimse o yapsın. Orada en güzel cevaplardan bir tanesini Abdullah Debba veriyor, diyor ki. O sırada ensarın imanı tam kesin bir şekilde kati değildi, imanlarında gevşeklik vardı. Eğer diyor Resulullah’ın sözüne kesin bir şekilde iman etmiş olsalardı, o sene mahsul bereketli geçerdi.

Veliyi mukaddestir Resulullah, O’nun sözü yere düşmez; er sözüdür.

Ya düşünün bir eren ki bakıyor baktığı yeri yeşillendiriyor. Ekin biçilmiş bir eren ki bir yere gidiyor mesela diyor ki senin ekininden bize nasip var mıdır? Efendim diyor daha vakti değildir, sen git bak belki vardır diyor. Gidiyor bir bakıyor kavunundan karpuzundan olmuş getiriyor kendisine; bunlar velilerde yaşanmış şeyler.

Şüphe etmeyin, şüphe etmediğiniz noktada bilin ki verecektir. Ya ben böyleyim bana vermez demeyin, ben Allah’ın kuluyum Rabbimdir deyin, isteyin; emin olun Allah verecektir. İman bu noktada isteğin yerine gelmesi için çok önemli bir şey, yani şüphesizlik çok önemli. Onun için Allah’a iman ile sığının; verir. İsteyin ki vereyim diyor ya, bizim sözümüz değil, kendi sözü ama şüphesiz isteyin yalvara yakara.

İman ile terki dünyayı konuştu yaratılmışlara güvenmeyi terk etmek; farz edelim ki ihtiyaçlı birinin ihtiyacını gideriyorsunuz, farz edin ki kestiniz; size iyi, iyi diyen hemen kötü olur, emin olun. Kişiler menfaatleri hazları doğrultusunda artık neyse, o düşünce doğrultusunda iyileri, kötüleri, doğruları ayırt ederler.

Ama bu izafi bir şeydir, evrensel değildir. Ama siz Hakka göre yaşarsanız ve iyiyi doğruyu ayırt ederseniz, halka göre değil Hakk’a göre yaşamışsınız demektir. İnsanlara güvenemezsiniz, çünkü bugün iyilik yaptığınız kişi yarın iyiliği kestiğinizde size kötü olabilir. Allah esirgesin onun için sakın ha sakın sırrınızı kimseye vermeyin. Yaşadığınız şeyleri kimseyle paylaşmayın kıskançlık uyandırabilirsiniz, haset uyandıra bilirsiniz, üstelik o haset ve kem nazarıyla beraber sizin bereketinizi kesebilirler. Saklamayı öğrenin! İnsanlara güvenmeyin demek; biraz saklanın, sırlı olun, cazibeli olun. İnsan ne kadar sırlıysa o kadar cazibelidir. Çünkü bilinmeyene doğru her zaman rağbet vardır, her zaman Hakk’ı dile getirir. Yaratılmışlara güvenmeyin çünkü nefsi emmareleri doğrultusunda bakarlar, güven olmaz

Mümin müminin kardeşidir demekse aslında ilkeleri aynıdır nefislerine göre değil de Hakk‘a göre hareket ettikleri için güvenebilirsiniz. İlkesi olan adamdan korkmayın, ilkesi olmayan adamdan korkun; nerden nasıl vuracağını bilmez. Çünkü menfaatler hat safhada, korkun. “Ve Allah hain bakışları bilir” der.

Allah bir ayetiyle size kapı açar, diyor ki ‘sen onları Cemallerinden tanırsın’. Yani yaptığı tavır ve hareketleriyle kendilerini ele verirler. Onlara da dikkat edin. Bu noktadan bakıldığında nefsi emmarede olanlara sakın güvenmeyin, bu evladınız dahi olsa, sizi yarı yolda bırakır.

Velhasıl mümin müminin kardeşidir der, diyor ki. “Kendisi için olanı mümin kardeşi için istemeyen bizden değildir.” Mümin’lik böyle bir sıfata sahip… Üç gün komşusu açken tok yatan bizden değildir diyor. Mümin kardeşi ile üç gün küs duran bizden değildir diyor. Hemen buna bir ayetle destek çıkayım,  Ebu Hureyyenin karnı aç, ayet nüzul olmuş bir olay; ya Resullullah diyor açım! O sırada, Ensar’dan bir kişi Hureyyenin durumuna şahit, hemen öne atılıyor diyor ki ya Resullullah müsaade ver, evimizde yiyecek lokmamız var, misafir olsun bana. Tamam diyor, al götür, misafirin olsun diyor. Ebu Hureyye diyor ki ben önden gideyim -hani na mahrem, eşime söyleyeyim- hazırlıkları görsün sende gel diyor. Önden gidiyor, eşine şöyle söylüyor; Ebu Hureyyenin karnı aç, lakin evde olan yemek bir kişiye yeter. Ben diyor kazayla çırayı söndüreyim, karanlık olsun, biz yer gibi yapalım, hepsini o yesin ve aynen de yapıyorlar. Sabah Resullullah’ın yanına geldikleri zaman soruyor ‘siz ne yaptınız ki sizin üzerinizden ayet indi’ ayet şu “O müminler ki mümin kardeşlerinin nefislerini kendi nefislerine tercih ederler. ”

Mümin elinden, belinden, dilinden emin olunan kişidir diyor Hz. Resullullah. Bu müminin ahlak sıfatı, mümin Allah’ın ahlakından emin olduğu için Allah’ın ahlakı üzeri yaşayan kişidir, şüphesiz yaşayan kişidir. Her mümin velidir, bakın müslim demiyorum mümin diyorum; kendi nefsi için yaşamaz, Allah için yaşar ve Allah için yaşayanlara hizmet eder. Mümin kardeşlerine ayna olur. Şimdi böyle insanlardan korkulur mu? Kaçılır mı? Emin olun gerçek bir müminin yanında anne babanızın yanında rahat ettiğiniz gibi rahat olursunuz çünkü şüphesiz eminsinizdir. Ondan zarar gelmez, aynı bir ağaçtan size zarar gelmeyeceği gibi, altında oturup gölgelenmeniz gibidir. O ahlakından eminlik, müminlik hali, Allah’u âlemin o sıfatı size yansır, siz oradan emin olursunuz.

🙢      Kendini Allah’ın iradesine fiiline terk et. Saydıklarımızı yaparsan ilahi ilimlere kab olursun.

Yaratılmışları bırakmak, onların elinde hiçbir iyilik ve kötülük olmadığına ve olmayacağına inanmakla olur. Bütün kuvveti Allah’tan görüp, halkın elinde mevcut olan her şeyi görmeden Allah’ı âlemi tasdikle mümkün olur. Aslında tevhide davet ediyor bizi.

Kendini bırakmana gelince Allah’a teslim olman ve sebepleri bir yana atmanla olabilir. Burada Allah’ın yap dediklerini yapmanız Allah’a teslimiyettir. Allah’ın iradesi üzeri iman ile yaşamak, Allah’a teslimiyettir. Bu daha sonraları net açacağımız bir konu olur yani tevekkül dediğimiz nokta.

🙢      Kendinde hiçbir hareket görme, gücüne kuvvetine güvenip mağrur olma.

Bakın, hep tevhide çağırıyor. Yani kendine kalkıp ta o sıfatlarda varlık verme. Bu hallerde kendini hor görüp özünden nefrette etme. Çünkü varlığında, özünde Hakk tecelli ediyor.

🙢      Hakk’a teslim, O’nun emirlerine göre hareket et. Şunu iyi bil ki her şeyin evvelini de sonunu da yapan Allah’tır.

🙢      Evveli Allah, Ahiri Allah! Sen anne karnında bilinmez bir nesne iken o besledi ve bu âleme getirdi ve yine sen beşikte her şeyden habersiz yatarken esirgeyen O oldu. İşte o eski hallerini düşün ve Hakk’a güvenmelisin.

Çok enteresan, bir gün evde oturuyorum yeğenim var, Elif Ela Nur bebek, bundan 4 sene önce idi. Aslında tevhide davet ediyor noktasında konuşuyorum. Babamın genelde çocuklarla arası yoktur, soğuktur böyle buzdolabı gibi. Ya Allah’u âlem bir güzellik, bir cazibe vermişte büyükleri bile farklı hale çeviriyorlar, seviyor öyle bıdı bıdı diye. Bende böyle bakıyorum, bu adama ne oldu diye, annem keza yine aynı, misafirler yine aynı, çocuğa sanki secde ediyorlar, acayip bir sevgi var. Şöyle bir dondum, kendimi bir geriye aldım ve baktım.

Ya Rabbi dedim, sen insanoğlunu ne kadar çok seviyorsun.

Orada gördüğüm babam değildi el Vedud olan; sevdirten Allah’tı. Sebepler değil sebepler üzerinde esması ile tecelli eden. Sıfatıyla tecelli eden Hakk’tır. Kullar zannediyor kendi seviyor. Beşikte yatarken sizi esirgeyen anneniz babanız olmuyor mu, her şeyden korurlar muhafaza ederler.

Tevhid diliyle konuşuyor yani kastım o sebepleri görmüyor sebeplere aşkın Allah’ı görüyor. Onu bildirmeye çalışıyor. Nasıl ki beşikde iken seni koruyan gözleyen, seni sevdirten sana rabb olan, sana mürebbi olan, sana mürşit olan, sana hadi olan; kimler üzerinden, anne, baba, öğretmen üzerinden sana yetiştiren bir varlık var. O zaman sen yine menfaatler, hazlarla örtünmüş iken yine O’na geri dön, teslim ol. Rızkına vekil olan Allah’tır. Çünkü yaşantına vekil olan Allah’tır.

Devam edelim:

🙢      İlahi tecelliler önünde yok olmak şöyle olur başka hiçbir istek sahibi olmamak gerekir. Bunu yaptığın an her arzun yavaş yavaş yok olmaya başlar. Böylece dileklerin yok olur.

Aslında terki ukbayı anlatıyor; bir şeyler, beklentilerin var, dileklerin. Terki ukbada ne dedik beklentilerinizi aşmak; dileklerin yok olur, daha sonra iraden ölmeye başlar. Şimdi terk-i ukbaya getirdi işte. Bundan sonradır ki ilahi tecelli seni kaplar, hiçbir istediğin olmaz, Hakk’ın isteğinden başkası sende hüküm sürmez olur.

Bir gün bir kardeşimle oturuyorduk dedi ki iradeden soyunmak lazım. Abi dedim, iradeden soyunduğun anda irade başlar. O nasıl oluyor dedi. Heveslerin doğrultusunda irade etmeyi bitirdiğin anda Cenab-ı Hakk’ın tecellisi sende irade etmeye başlar. Allah için irade edersin ve yaşamaya başlarsın, çünkü âlemde hiçbir zaman hiçbir sıfat bitmez. Bir irade biter bir irade başlar, bir görme biter biri başlar.

Beden gözü ile görmeniz biterse, ruh gözü ile görmeniz başlar, nur göz ile görmeniz başlar. Kulak ile duymanız biterse ruhunuzla, nurunuzla duymaya başlar, zaten aslında duyan da gören de o ruh nefestir, oraya girmeyelim.

🙢      Bu halinde seni kudret eli çevirir, ezel dili seni çağırır, Hakk sana bilgiler öğretir.

Müthiş bir şey ya! Şimdi bir tanesi çıksa dese ben biliyorum; Allah bildiriyor biliyorum dese, sen kim oluyorsun deriz; hepimize Allah bildiriyor.

Her demde öğreten Hakk’tır. Ama mübareğin burada kast ettiği sebepler dairesindeki Hakk’ın tecellisi değil bizatihi varlığınızdaki Hakk ile ilişkiye girip bizzat ders almak.

Bu da iki düzeyde olur birincisi ilham düzeyindedir. Gönlünüze melekler tarafından ya da Hakk’ın nuru tarafından bir bilgi bırakılır. Ya da bizatihi Allah’ın kendisi ile kelam edersiniz. Bizatihi Hızır nasıl konuşuyorsa, Üzeyir nasıl konuşuyorsa aynen bizatihi kelam edersiniz buna da ”hatır” demişler hatırın bir düzeyi de Hakk’ın sizinle rüyalarda konuşması.

Bu da ikinci bir düzey yani size bir bilgi vermek isterse rüyalarınızda size direkt konuşur. Veyahut hatır düzeyinde konuşur. Gönlünüzde size hatır düzeyinde konuşur. Ve o öyle bir haldir ki bizatihi onun Allah olduğunu bilirsiniz. Yani duyduğunuzu kalbiniz yalanlamaz hani gözü ile gördüğünü kalbi yalanlamadı diyor ya, duyduğunuz zamanda duyduk ve iman ettik ayeti vardır ya, duyarsınız iman edersiniz; Rabbimden böyle bilgi geldi. Çok enteresan bir haldir Allah herkese nasip etsin.

🙢      Ezeli ilimlerden sana nasip gelir, gönlün açık olur, kötülükler onda eylenmez, her kötülük onda erir.

Aslında burada Allah’ı âleme seni örten her türlü şey kalkmıştır diyor.

🙢      Hep varlığın Hakk arzusu ile dolar böylece senden çeşitli kerametler zuhura gelir

Yani cennet nimetleri o haller zahirde senden görünür. Ama aslında Hakk’tan gelir. Yani Hakk varlığın üzerinde tecelli ediyordur, mucize ve keramet sahibi olan varlık sahibi olan O’dur.

🙢      İşte böylece Hakk için gönlü kırıklar zümresine dâhil olursun.

“Bunlara münkerese kulb tabiri kullanılır, manası: Gönlü Hakk için masum demektir”. Zikrettiği değerli insanlar için Allah bir hadisi kutside şöyle buyuruyor. “Benim için kalbi mahzun olanlarla olurum” bir ayette de şöyle der “kuluma benden yana bir zahmet ulaşırsa, bilsin ki ben onunla beraberim” kul zaten zahmetin ondan geldiğini biliyorsa Allah’ı âlemin uyarısıdır.

🙢      Muayyen bir zaman için halin böyle gider, aradan zaman geçer evvelce mahrumu olduğun birçok dünyaca hoş tanılan nefsin zararsız isteklerine kavuşursun. Ahmet bin Hambeli de el Nisayi’de el Hakim el Beyakinin rivayeti ile hadisi şerifte peygamber efendimizin bu durumunu işaret ederek şöyle buyuruyor. “Bana dünyanızdan üç şey sevdirildi; kadın, güzel koku, gönlümü hoş eden namaz”

Vallahi çok çetin bir yere geldik. Ben dersimi çalışmıyorum biliyor musunuz, sizinle birlikte çalışıyorum. Aslında ilk başta terki dünya olduktan sonra terki ukba olursun, sonra terki terk edersin diyor. Geri dünyaya getirilirsin nefsin geri uyandırılır.

Babam onu biraz misalle anlatırdı; şimdi derdi Ankara’ya gidiyoruz, An-kara-ya yani başkent. Tem 6’dan gidiyoruz. Tem 6’dan giderken trafik canavarını senden alırlar, yani içgüdülerini bitirirler; aşkı muhabbetle, ama geri dönüşte onu geri verirler.

‘Biz seni böyle de seviyoruz’

Çünkü içgüdüleriniz olmasa âlemle bağlantılarınız kopar, bağlantılarınız koparsa eğer, ilahi sıfatları bu âlemde ameller üzeri yaşayamazsınız. Onun için nefsi emmare size geri verilir, nefsi emmare verilmezse bütün âlemden kopar; meczup olursunuz.

Zaten onu söylüyor ‘mahzun olursun’ Allah ile berabersindir diyor.

Bu halden sonra sana dünyanın zevkleri tattırılmaya başlar. Bunu sebebi ilahi sıfatların tecellisi içindir. Hakk’ın sıfatlarının bu âlemde zuhur etmesi içindir. Şimdi tek başına bunu şöyle düşünün, terki dünya olmuşsunuz, terki ukba olmuşsunuz hiçbir beklentiniz yok. Allah ile miskin bir şekilde hoşsunuz, her işinizde Allah ilesiniz, dünyadan hiçbir haz almıyorsunuz, sadece Hakk’ın sevgi muhabbetiyle zevktesiniz, neşe-i uladasınız, dünyayla hiçbir alakanız yok. Size gelen nefsi içgüdülerinizle beraber hazlar uyandırılmaya başlanılır, doğanızda olan uyandırılır. Çünkü o bir zorunluluk, sizde var zaten, hazır, yine uyandırılır o ve âlemde ilişkilerinize geçersiniz. Bunu söyleyen kişi selam üzerine olsun himmeti eksik olmasın otuz küsur yaşına kadar evlenmemiştir. Allah aşkı, riyazetler, zikirleri sebebiyle, otuz yaşından sonra ilahi emir geldiği için evlenmiştir.

Manada buyurmuşlardır artık evlenmeyecek misin demişlerdir. Her halde ya iki ya dört tane eşi olmuştu, önemli olan geri dünyaya döndürtülüyor.

Bu da marifete dönmek… Hakikatte yaşıyor, Allah ile yaşıyor ama âleme geri döndürtülüyor. Resulullah ahlakıdır bu.

Şimdi gördüğüm kadarıyla aklımız muğlâk burada, bunu anlayışa taşıyayım; Resulullah şekerli şeyleri severmiş hadisini duydum, seviyorsa Hakk’a yakınlaştıran bir şey vardır diye düşündüm, orada bir durum var. Bir gün oruçtum, orucumu şekerli bir şeyle açtım; tüylerim diken diken oldu. Sanki birisi beni ceyrana bağladı, dedim ya Rabbi tamam öğrendim! Çünkü beyin bildiğiniz gibi glikozla çalışıyor, vücut enerjisinin tamamı glikozdur; şekerli şeyleri seviyor. — Düşünen bir insan, amel eden insan inanılmaz bir enerji harcar- oruçken sizde şeker seviyesi sıfıra iniyor, direkt aldığınız anda enerjiye çevirir âlemde de üzerinizde cazibe varsa o enerjinin açılımıyla çevrenizde olan enerjiyi de kendi üzerinize çekersiniz. Fizyolojiyle alakadar bir şey ve aynı anda tüyleriniz diken diken yani Allah’ın nuru tecelli eder.

Ya da bunun daha değişiği “üç şey sevdirildi”; kadın; insanın eşi kendi varlık aynasıdır. Şöyle bir şey söyleyeyim evli olan vardır içinizde, genelde enteresan bir şekilde dikkatli baksın eşleri kendilerinin zıtları gibidir. Enteresandır kendileri Celal ise eşleri Cemal dir genelde, genelde diyorum istisnalar kaideyi bozmaz, istisna olan şeylerde de sonunda bir beraberlik çıkmaz. Bir kişinin içi Cemal ise dışı Celal dir; dışı Celal ise içi Cemal dir. Benim böyle sert bakışım gibi, bir kişi senden korkuyorum dedi, içimde aslında hiçbir şekilde bir şey yok. Yani kişinin yaratılışında suret itibariyle Celallilik varsa içinde merhamet ve latif haller daha çoktur; Cemal sıfatlar daha yüksektir. Şimdi bir taraftan böyle bir durum varken eşinizde de aynı şekilde var. Siz Celalli bir yaratılışa sahipseniz içerden eşiniz Cemali bir yaratılışa sahiptir; çünkü birbirlerini nötr eder. Ve birbirlerinin dengesi olurlar; Budistler buna dengeni buldun mu derler. Genelde evlenmedikleri halde böyle söylüyorlar.

Takdiri ilahi Hz. Resul bunu bir hadisi şerifle dile getiriyor, niçin böyle anlatıyorum bu konuyla çok alakadar. Bir gün bir yere gidiyorlar, kapıyı çalıyorlar ve diyorlar ki içecek bir şey var mı? İçerden cevap şöyle geliyor; evde kimse yok, kimseyi eve alamam. Bu noktada Resullullah diyor ki; Allah sana muti bir eş versin inşallah. Başka bir kapıyı çalıyorlar bir kızcağız çıkıyor içeceğiniz bir şey var mı diye soruyor, ikram eder misiniz diyor kızcağız da nerde saklanıyorsa soğuk olan bir suyu az bir şey bekletiyor getiriyor. Niye beklettin diyor, soğuk içersiniz de hasta olursunuz diye beklettim diyor, hasta olmayasınız diye geç getirdim diyor. Resulullah’ta ona dua ediyor Allah sana Celalli birisini nasip eylesin diyorlar. Efendi diyorlar hikmeti nedir, bize ikramda bulundu. Herkese aynı şekilde kapıyı açmasın diye… Çünkü herkes bizim gibi değil, onun dengesi onunla olacaktır diyor. Diğerinin dengesi de sadece onunla olacaktır diyor.

Çünkü zıt kutuplar birbirlerini nötr eder, o nötr etmeleriyle beraber kemâlata aynı sıfatın kemâlatını taşırlar, ilerki zamanlarda eşler dikkatli baksın; mesela geçmişi ayna yapın kendinize, beş sene on sene evliliği olanlar vardır. Dikkatli baksın mesela eşiniz Cemali siz Celallisiniz ilerki zamanda bakın siz Cemali eşiniz Celalli olacaktır. Buna çok şahit oldum, yanıma gelen insanların eşine bakarım Celalli, kendisine bakarım Cemali derim; ilerleyen zamanda bu Celal o Cemal olacak, dediğim gibi olur; çünkü tabiatı bu, bulaşıcıdır. Sizin varlık aynanızdır ve eşlerinizin sizler üzerinde hakları vardır diyor. Cenab-ı Hakk sizin beşeri halleriniz üzerinden sıfatlarını zuhur ettirir.

Halık esması, Nur esması, Vedud esması gibi. Vedud, sevgi esması ya; bu bağlamda baktırıldığı zaman kadınlar sevdirildi diyor. Sıfatları bana çok yakın, bana ayna olanlar çok sevdirildi diyor. Bunu değişik bir noktadan işlersek hani dişil enerji, eril enerji noktasında da işlenebilinir. Dişil enerji yani cazibesi olan, bir şey cazibesi varsa kendini sevdirtir. Kadınlar bana sevdirtildi demek dişil enerji üzeri olanlar bana çok sevdirildi anlamına da gelir. Çünkü cazibe insana hoş gelir.

Güzel koku sevdirildi; güzel koku maneviyatta ahlaka işaret eder. Aslında güzel kokuyu herkes sever; çünkü Allah Halim esmasıyla, Latif esmasıyla - lütuf veren - latif esmasıyla tecelli eder. Güzel koku bana sevdirildi diyor, hani yolda giderken terliyorsunuz, hemen banyo yapar, güzel koku sürünürsünüz; size hissiyat olarak rahatlık verir, bir de eminlik gelir, kimseyi rahatsız etmeyecek kokunuz. Manevi noktada işlersek güzel koku ahlaka işaret eder. Farz edin rüyanızda güzel bir koku adlınız, zahirde güzel ahlaklı bir kişiyle karşılaşacağınıza işaret eder. Kötü bir koku aldınız zahirde bir insanda kötü hali sezeceğinize işaret eder.

Devam edeyim gönlümü hoş eden namaz diyor, namaz müminin miracıdır diyor. Eğer Allah’ı seviyorsanız Allah ile sizi siz yapan her şey hoş gelir. Yaptığınız her işte zaten Allah’ı görüyorsanız daim namazdasınız. Onun için bir gün sıkıldığında Bilal’e şöyle diyor “sevdiğinizle hoşnut olun” yani psikolojik bir durum, bir insan sıkıntıya gark olduğu zaman en çok sevdiğinin yanına gitmek veya yanında olmasını ister. Allah’ı seviyorsanız zaten namaz onun için hoş gösterilir.

Hani derler ya namaz içinde namaz var birincisi kul kıyamda iken Allah’ı âlemin huzuruna durur. Hani diyor ya, ibadet- ihsan. Allah’ı görür gibi. Gibisi kalmaz bizzat Allah’ın huzurunda ayakta olursunuz. Allah hu Ekber Allah’ın huzuruna çıktınız Allah hu Ekber iki şekilde yorumlanır; hani böyle elimizi atıyoruz ya; dünyayı geride bıraktım, Rabbimin huzuruna vardım. İkincisi Hakk’a selam veriyorsunuz Allah hu Ekber. Çünkü zikir ettiğiniz kimse, onu davet ediyorsunuz kendinize.

Rükûya vardığınız zaman kendinizi sunuyorsunuz: ya Rabbi huzuruna, dârına durduk beni kabul eyle.

Secdeye vardığınız zaman varlığınızdan soyunmanız lazım artık, düşünceleriniz sıfırlanmalı artık, duygularınızın sıfırlanması gerek; müminin miracıdır, sıfırlanacaksınız âleme ait sezilenlerinizden. Varlığınızda orada Hakk’ın tecellisine şahit olacaksınız. Size Allah ile en yakın anınız secdedir başınız, alnınız secde ettiğin zaman sizde zuhur etmesi lazım, o sırada eve şu lazım, çocuk dışarıdaydı ne oldu filan diye aklınıza getirirseniz zaten secdede değilsiniz, varlığınızdan soyunmamışsınız; müminin miracıdır diyor.

Oturduğunuzda Hakkın varlığı üzeri bakacaksınız. Hani secdede kavuştuğunuz nokta, oturduğunuzda sizde olması gereken noktadır. O zaman Allah’ı âlemin gözüyle bakarsınız, kulluk perdesine geri döndüğünüzde varlığınızda olana teşekkür edersiniz.

Namazın anasırı erbaa üzerinden de anlatımı vardır yani şekil itibariyle mesela kıyamda havanın, secdede suyun, kıratta toprağın, rükuda ateşin bunun gibi haller söylerler. Erbaa-ı anasırı namazını taklit ediyoruz manasında söylerler. Erbaa-ı anasırın kendince namazları, salâtları vardır hallerince, fıtratlarının gereğince, onun taklidini üzerinde yaptığı erenler çıkmıştır. Ben buraya fazla girmiyorum önemli olan kişinin hali, değişimidir. Namazdaki haliniz değişmiyor, Allah’ın huzuruna çıkmıyorsanız o namaz, namaz değildir onu söyleyeyim. Huzura varamıyorsunuz, sevdiğinize varamazsınız. Aklınızda sürekli bir şeyler, o sırada namazda olmazsınız; aklınızdan ne geçiriyorsanız oradasınız. Allah ile olmanıza imkân yok ve her an Allah ile seniz her daim salâttasınız.

Bunu da dedik ya canı sıkılıyor da Bilal diyor ki ‘bir ezan oku da namaz kılalım biraz ferahlayalım.’ İnsan sevdiğiyle hoşnut olur.

Resullullah Allah’ın huzuruna durduğu anda Allah iledir.

Bunu evliyaullah üzerinden anlatayım; evliyanın kendisi Allah hu Ekber dediği anda üzerinde nur tecelli etmiyorsa, Hakk’ın varlık katının huzuruna çıkmadı ise namazı makbul değildir. Allah hu Ekber dediği anda tecellisi olması şartı var. Ama bu her evliyaullah için değil; şeriat evliyası var tarikatın, hakikatin, marifetin evliyası var. Ebdallar var, efratlar, kırklar, yediler var nicesi namaz kılmaz mesela.

Namaz kılmayan evliya var mı vallahi var hadisi şerif söylüyor. Ben demiyorum hadis diyor bunu, ha benim gözümle gördüğüm keramet vaki olarak var. Bazıları diyor namaz kılmıyorsa emin olun şeytanda keramet gösterir, sakın ona iman etmeyin; ya keramet gösteriyor kardeşim şeytanımı var, adam nefsiyle - ahlakıyla baktığın zaman halis muhlis ahlak sahibi.

Hadis söylüyor. “öyle cennet sahipleri vardır ki diyor onlara ibadetlerinizle varılmaz” diyor. Ya Resullullah nasıl varılır diyorlar ashabı kiram. Namazla değil diyor, oruçla? Nerdeyse bütün ibadetleri zikrediyorlar. Resullullah, değil diyor.

Efendi nasıl varılır; “ Güzel ahlakla.”

Mesela bunu Beyazıd-ı Bestami’den bir örnek vereyim herkesin bildiği bir hikâyedir. Yani evliya, evliya oldu mu namaz kılacak diye bir kaide yok, kılmıyor diye de bir kaide yok, Beyazıd-ı Bestami bir gün “zamanının kutbu kimdir” diyor, bu âleme bakan kutup kimdir diyor ve Allah bir demirciyi gösteriyor. Git diyor o demirciye; ya diyor bu demirciyi ben tanırım, namazı yok, şuyu yok; zaten namaz kılsa doğru düzgün dua bilmez, bunun neresi evliya diyor. Yanına gittim diyor onunla biraz muhabbet ettim diyor. O muhabbetin esnasında aşka geliyor veçhe geliyor kul, demirci orada konuştukları konu cehennemlikler ve cennetlikler sesli bir şekilde dua ediyor. Ya rabbi benim varlığımı o kadar büyük yap ki beni cehennemine koy, cehenneme girecek kulun kalmasın (Hz. Ebu Bekir’de söyler bu sözü) Merhamet sıfatı ne kadar yüksek şekilde tecelli ediyor; görüyor musunuz? Esması ibadet, o esmayı yaşamı ibadet; güzel ahlak dediğimiz budur.

Veli kişi kendini gösterecek, namaz kılacak diye bir kaide yok. Allah’ın bir sıfatının hakikati üzeri velidir. Ama bu kişi namaz kılarak, oruç tutarak bu hale gelmiştir denmiyor. Veliliğin sırrı ibadetin sırrı değildir. İbadetler araçtır bakın amaç değildir. Veliliğin sırrı ibadete bağlı değildir; Allah sarhoştan bile veli çıkartıyor.

Hz. Resulden örnek verirler ömrünün sonuna kadar namaz kıldı, biri sağındaydı, biri solundaydı diye. Bizde biliyoruz bunları ‘Son nefesine kadar’ evet doğrudur ama örnek bir insandı. Veli örnek olacaktır diye bir kaide yok ki. Zaten saf dır; hızırın namazı mı var? Bakın birincisi ibadeti namaz olacak diye bir kaide yok, yine ibadeti vardır; zikri ilahiyle olabilir. Şekil olarak yapacağınız araçtır, amaç değildir. Aracı amaç yaparsanız problem çıkar. Kişi Allah ile beraberse beş vakiti hatırlamaz ki! Veli kişi kendini gösterecek namaz kılacak diye bir şey yok. Allah’ın bir sıfatı hakikati üzeredir, o sıfatın hakikati üzeri velidir. Yani Allah has bir sıfatıyla onda tecelli ediyordur. Ama o kişi namaz kılarak, oruç tutarak ona varmıştır anlamına gelmez. Ama her velide böyledir anlamına da gelmez. Velayette olanlar için geçerlidir. İrşada gelenler için geçerli değildir. Meczuplar için mi, meczup olmayan da var; kırklardan yedilerden.

⯑      Onlar seyri sülüklerini mi tamamlayamamışlar, Meczuplar?

Aşka varmışlar ya, Allah iledirler, Allah ile iken âleme geçemiyorlar. Diyor ki bildiğinizden sorumlusunuz. Zaten kendini Hakk’a taşımış, kalbi bir yaklaşımı var. Akli olarak kendini hiçe götürmüş, akli olarak değil kalbi olarak aşk mertebesinde kaldığı için.

Akli noktada bilmeye geçse âleme dönecek sorumlulukları var, iç âlemde yani gidip dönememiş aslında bizimle beraber ama iç âleminde o kişi başka bir dünyada.

Bakın veliliğin sırrı ayrıdır. Onu söyleyeyim, veliliğin sırrı namaz niyazla alakalı değildir. Ya bu bir tartışma konusu olmasın. Bu böyledir ister inanın ister inanmayın. Diyor ki ‘yakin gelene kadar ibadet et’ farz zaten, bu ibadet sıfatından geçmişlikleri olur, olmaz değil. Ama burada yakin deyince (ölüm) olur. Ya adam zaten nefsinden yana ölmüş ‘ölmeden önce ölünüz’. Yakin gelmiş. Bir sıfatın hakkına gelmiş, o sıfatın ahlakını âlemde gösteriyor. Yeryüzünde nefsiyle hareket etmeyen heva ve hevesleriyle hazlarıyla hareket etmeyen çok insan var, bir tane iki tane değil.

‘Yeryüzünde’ diyor ‘gök kubbem altında velim sırdır’ diyor. O zaman her namaz kılan veli anlamına gelmez. Ama kılmayanda veli değildir anlamına da gelmez. Veliliğin sırrı Allah’a aittir, ilahi sıfatların tecelliyatıyla alakadardır ve kişide Allah’ın nurunun tecelli edip etmemesiyle alakadardır.

Bir kişinin veli olabilmesi için

1.      Şart, Allah’ın nuru üzerinde tecelli edecektir.

2.      Esmayı hası ne ise onu asli tecellisinde yaşayacaktır.

3.      Allah’ın varlığından şüphesiz eminlikte yaşayacaktır.

4.      Allah’ın varlığından emin olarak yaşarken Allah’ın ahlakı ile yaşayacaktır.

Namaz diye bakmayın salât kavramı ile bakın.

Salât; Allah’u âleme kıble edinmek, dualarla, zikirlerde bulunmak. Bu o velilerin zikirlerde dualarda bulunmadığı anlamına gelmez, Cebrail soruyor ihsan nedir; ihsan Allah’ı görür gibi ibadet etmek. Bu insanların Allah’ı görür gibi ibadet etmediği anlamına gelmiyor.

Yani siz illa şekil itibariyle bir namaz bekliyorsanız onlarda bu namaz yok. Yani o veli tarzında yok, onlarda namaz salât dediğimiz; biraz önce anlattığım salât. Allah’u âleme rücu etmek, her an Allah ile olmak, bir sıfatının gereği olarak amellerde bulunmak ve her an Hakk’ın zikri ilahisinde bulunmak. Bakın dedik ya yakarıyor ‘Ya Rabbi beni o kadar büyük yap ki’ bu kabul edilir edilmez ayrı mevzu rivayeti anlatıyoruz. Bir baktım ki diyor veliliğin sırrı başkaymış yani namazla niyazla duayla değil. Kendisiyle anlaştım diyor daha sonra ben sana namaz dualarını öğreteyim sende bana veliliğin sırrını ver diyor. Bir velinin hikâyesini söylüyorum başka bir şey değil. Bunun gibi nice örnekleri var; kırklardan, yedilerden, üçlerden; bunlar namaz dediğin zaman benim şekil olarak gördüğüm namazı illa kılacaklar diye bir kaide yok. “Onlar yaşantılarıyla zaten salâttadırlar.” Allah iledirler yani ihsandadırlar. Her an Allah ile olan birisine gel sende benim gibi yap dersen şöyle bir bakar, zaten her an Allah ile birlikte.

Hani bu Mecnun’un hikâyesine benziyor; namaz kılan birinin önünden geçiyor ki ‘bu haramdır ya’ diyor ‘sen bilmiyor musun ki namaz kılanın önünden geçiyorsun’ diyor. “Ben yârim ile hoşum -şu anda leylam ileyim- senin önünden geçtiğimi dahi görmedim, sen Allah’ın huzuruna nasıl varıyorsun” diyor. İlla bizim istediğimiz gibi bir namaz olacak diye bir şey yok “daim salâttadırlar” ayeti bu noktada çok önem arz eder. Daim salâttalar yani 24 saat namaz kıl değil, sıfatların gereğindedirler; amellerinde, fiillerinde, her işlerini yaptıklarında Allah iledir onlar. Yani namazdadırlar, fiillerinin her türlüsünde Allah iledirler; Resullullah’ın salâtı öyle bir salâttı.

İhsan dediğimizde böyle bir ihsan; her an Allah ile olmak. Şimdi bu noktada bize ters gelen şey şekil noktasındaki ibadetlerde yani illa onu yapsın; ama bu konuyu kapatalım, soğukluğa kadar gider, Allah kalplerimizi birbirimize soğuk etmesin. Farz edin ki ama farz edin ki ben yanıldım böyle kalsın bu konu. Ama Allah’ın gök kubbe altında öyle velileri vardır ki illa camide bulacaksınız diye bir kaide yok, illa evinde namaz kılıyordur diye bir kaide yok. Üstelik öyle veliler vardır ki altını çizeyim hiç beklemediğiniz yerlerden beklenmeyen zıtlardan farklı din gruplarından bile çıkabilir. Allah külli zerreyi zayi eylemez yine yaptığınız ameller karşılığında bir ikramda bulunur.

Bana kadınlar güzel koku ve namaz sevdirildi. Bunu kendisinin varlık haliyle dillendirirsek;

Bana latif olmak sevdirildi. Bana güzel ahlaklı olmak sevdirildi. Allah ile olmam sevdirildi.

Namaz Allah ile olmaktır. Kadının sevgisi latif olmaktır. Hz Ebu Bekir şöyle söylüyor “evinde 14’lük kız kadar utangaçtı.” Hayâ sahibi, latif bir insan! Allah’ın selamı üzerimize olsun Horasan erenlerinin Nakşî olanlarından güzel bir söz gelmiş bize. “Her geceyi kadir gecesi, her gördüğünü Hızır bil.” Kimin ne olduğu belli olmaz.

Bir dua ile bitirelim.

Ya Rabbi Ya Rabbi Ya Rabbi Ya Rabbel âlemin. Ya Rabbi Ya Rabbi Ya Rabbi Ya Rabbel âlemin. Sırrına mazhar olanlardan eyle, sırrın üzeri yaşayanlardan eyle, Ya Rabbi olmazı olur kılan sensin. Lütfu ihsanınla dertlerimize çare olan sensin. Varlığımıza çare sensin. Varlığında en güzel şekilde hakkıyla yaşamayı, hakkıyla zikretmeyi, yaşantımızda dahi hakkıyla amelimizle seni zikretmeyi nasip eyle. Daim salâtta olanlardan eyle. İnsanlar bizden emin olsun. Bizde varlığından zaten emin olarak yaşayalım. Varlığında, varlığını en güzel şekilde yaşamayı nasip eyle. İnşallah…

26. 05. 2013 - Fütuhu’l Gayb Okuması

Halil İbrahim GENÇ

Şeriatın temeli haklar üzere paylaşımdır.

Onun için Yusuf a. s. ’da ‘Ben hakları çok iyi bilirim’ diyor. Bu çok önemlidir! ‘Sen onun için beni vezir yap’ diyor.

Dikkat ederseniz, ilk yaptığı şey tasarruftur, hani kıtlık olacak ya… Tasarruf!

Tasarruftan sonra, haklar üzeri paylaşım getiriyor, yani topluma eşit bir şekilde dağıtıyor ve bu noktada da şeriatın ilk temelini koyuyor. Yani şehir yaşantısında eğer haklar üzeri paylaşım olmazsa, herkesten her şeyini alırsan ne olur? Bu sefer aç kalır insan ve fıtratlarının gereğinde olanı yerine getiremeyebilir. Bu noktada sınıfları öldüremeyiz ama sınıfları haklar üzere yaşatabiliriz.

Yusuf a.s.’dan sonra Musa a. s. gelir, Musa a.s.’ın özelliği şu; Haklar üzeri yaşarken nefisleriniz o toplum yaşantısında fazlasıyla uyanırsa eğer onların zaptı söz konusu olmaz. Çünkü herkes zaten hak, haklar üzeri de bir paylaşım var ya, haklar üzeri bir paylaşım olurken de herkes rahat olduğu için hazlar ve menfaatler kendilerini göstermeye başlar. Sebepler dairesinde herkes kendi varlık çıkarları doğrultusunda, menfaatler doğrultusunda hareket etmeye başlar. Bu esnada, Musa a. s. gelir şeriat koyar, bu sefer hazlar ve menfaatlere… Çünkü ilk emir ne? İlk emir şu; ‘Allah’ın ismini boş yere anmayacaksın’ diyelim. Bu şu demek; menfaatiniz doğrultusunda Allah’ın ismini kullanmayınız demek. Allah’ın ismi nerede boş yere anılır? Menfaatler doğrultusunda. Resulullah (sav) bize onu yasak ediyor ve diyor ki; ‘Ticaretinizde Allah’ın ismini boş yere anmayın sakın!’ Allah esirgesin.

Geçen hafta nerede kaldık? Bir tartışmalı konumuz olmuştu, bir tek onu hatırlıyorum, başka hiçbir şey hatırlamıyorum… Namaz konusunda konuşmuştuk, vicdanım rahat etmedi, özetleyeyim. ‘Namaz kılmayan evliyaullah dahi vardır’ dediğim zaman fırtınalar koptu ama fırtınaların kopmasında haklılık payını görüyorum. İnsanların aidiyetleri, insanların törelerinde, yaşantılarında, inanışlarında gördükleri şeylerin dışında farklı bir şey gördükleri zaman tepki göstermeleri normaldir. Ama bu söylediğim şeyi değiştirmez, yani şurada bir ağaç varsa, siz o ağaca ağaç demeseniz de o ağaç ağaçtır yani. Kılmayan dediğim zaman takdir-i ilahi, illa bizim gibi beş vakit namaz kılmayan anlaşılabilir. Çünkü ‘Daim salâttadırlar’ diyor. Bunu dediğim gibi şamil (kapsamak, uygun) üzerinden anlatmaya çalışmıştım ve buna da en basit örnek peygamberlerdir. Her Peygamber Resulüllah (sav) efendimiz gibi namaz kılmış mıdır? Hiç alakası yoktur, kılmışlar mıdır? Hiç alakaları yoktur. . . Yani İsa Nebi, Hz Resulüllah (sav) gibi mi namaz kılmıştır? İbrahim Nebi, Hz. Resulullah (sav) gibi mi namaz kılmıştır? Kimisi ayakta oturur zikr-i ilahidedir, kimisi oturarak, kimisi rükuda değil mi. Onun için demek istediğim bizim anlayışımızda olduğu gibi namaz beklemeyelim.

Bazen olur ki; İlahi sıfatların yaşantıda tecelli etmesi, Cenab-ı Hakkı ilke olarak görüp, onun doğrultusunda ona duada niyazlarda bulunmak da bir namazdır. Çünkü namaz, dua ve zikr-i ilahi içerir. Namazın bütün, yani şeklini gözünüzün önüne getirmeyin, namazda ne yaparsınız? Meditasyon yaparsınız ya da zikr-i ilahi ile dualarla, Cenab-ı Hakk’a kendinizi taşımaya çalışırsınız. Bir insan bunu ahlakı ile yapmaya çalışıyorsa o da namazdadır, fiilleri ile yapmaya çalışıyorsa; dünya yaşantısına, sosyal yaşandığında fiilleriyle yapmaya çalışıyorsa o da namazdadır ve bu şekilde ya da düşünün; bir insan her an Allah muhabbetiyle her an zikr-i ilahide, her an Allah’ı zikrediyor, Allah’ı düşünüyor… O kişi o aşkı muhabbetindeyken ‘Ya abi bir gel, şurada da antrenman yapalım’ diyemezsiniz, çünkü adam zaten Allah ile! Namazında iken dahi Allah ile olur, ‘Allah-u Ekber’ derken dahi Allah ile olur. Yemesinde Allah ile gezmesinde Allah ile, dolaşmasında Allah ile… Siz o insana diyemezsiniz ki, ‘gel İlla. . . ’, şekli şemaille sınırlayamazsınız. Diyor ki; ‘sarhoşken namaza yaklaşmayınız’ diyor, bu dünya sarhoşluğu olarak yorumlanabilinir, eyvallah öyle bir tarafı vardır ki o maksatla da söylemiştir ama burada kastedilen şeyin bir farklı noktası da şudur ki; ‘Sekren yani sarhoşken, namaza yaklaşmayın, aşk-ı muhabbetteyken namaza yaklaşmayın’, çünkü hakkını veremezsin. Çünkü kişinin kendisi zaten saf bir şekilde namazda, yani zikr-i İlahidedir, Allah’ın kendisine müracaattadır, rucüdadır.

Ve bu bağlamda baktığımız zaman; Allah’ın lütfu ihsanı ile gerçekten namaz kılmayan evliyaullah var mıdır?

Varlıkları namaz olmuştur, ‘daim namazdadır’ diyor onlar.

Onlar öyle kişilerdir ki; daim namazdadırlar, daim salâttadırlar demek daha doğrudur, yani daim zikr-i ilahidedirler. Bu noktada bir problem çıkmıştı, kabul edilip edilmemesi ayrı bir mevzu ama bir gerçeklilik var, onu söyleyeyim. Bunu da Resulüllah (sav) zaten zikrediyor;

‘Öyle kişiler vardır ki, cennet makamlarında bulunurlar ve onlar ibadetlerle bu nimetlere varamazlar’ diye buyuruyor.

‘Efendim namazla olmaz mı, oruçla olmaz mı?’ diye soru sorulduğunda olmaz diyor.

Sadece güzel ahlakla o Cennet makamına varılır diyor.

Sadece; güzel ahlakla o cennet makamlarına ulaşılır, sadece güzel ahlak… Ve ben böyle insanlara da birçok noktada şahit olmuştum. Adam namazda niyazda, ya da bildiğimiz beş vakit namazda hiç hali yok, ama bir bakıyorsun kerametvaki olaylar ile o ahlaki tavırları ile Cenab-ı Hakk’ın sıfatlarını yaşantısında göstermesi ile, Hak hakikati şahadeti ile, Cenab-ı Hakk’a olan muhabbeti ile bir velilik deryasında yüzüyor, gidiyor… Allah-u Âlem onların nişanlarına erdirsin, ama bu namaz kılmayın anlamında söylediğim bir şey değil, her namazın kendine ait hali vardır, hak hakikat noktasında cereyan eden halleri vardır. Bu sebepten dolayı ‘Yani namaz kılınmadan da oluyormuş’ anlamına gelmesin, kılmayanlar vardır ve kılmayan noktası dediğimde, beş vakit noktasında kılmayıp da er olanlar vardır.

Çünkü velinin sırrı namazda değildir; velinin sırrı, Cenab-ı Hakk’a olan yakınlığı ile alakadardır.

Bu zamanında namaz kılmadı anlamına gelmez ama o yakîn geldikten sonra, kendi varlık mertebesinin hakikatinde yaşar. Niyazi Mısri’nin bu doğrultuda güzel bir sözü var, ‘O yakîn geldikten sonra’ diyor, ‘O’na karşı ibadet yaptığı zaman şirke düşer’ diyor, ‘küfre düşer’ diyor. Çok enteresandır bu. Niyazinin sözüdür ama, onu söyleyeyim…

⯑      Hocam bu, ‘onlar her daim salâttadırlar’ ya, bu bahsettiğimiz şahıslar, arifler belli bir seviyeye çıkmış insanlar. Normal, sıradan, nefsiyle başa çıkamayan insanlar falan değil, yani aslında nefs terbiyesi belki, belli saatlerde dünyalık uğraşılarımızı kesip, en ortasında hani ikindi ile öğlen, neyle uğraşırsak uğraşalım, bu bir tür disipline sokmak için değil mi?

Disipline sokma ne için gereklidir?

⯑      Bizim için gerekli bir şey. Hani biz kendimizi ermiş olarak gördüğümüz için… Ne gerek var filan bize diyoruz…

Şeriatın kendisi aslında Hz. Musa üzerinden okunursa disiplin ister, çünkü prensipli insan; prensipler doğrultusunda yaşayan insan ama aynı zamanda disiplinli şekilde yaşayan insan, yani prensiplerle disiplin farklılıklar arz eder. Nefsimize terbiye vermek için gerekli bir şey bir; İki; ilahi huzura varmak için gerekli bir şey. Çünkü diyor; ‘Ya Bilal diyor, oku da huzura varalım’ Hani, canı sıkılmış, o sırada insan sevdiğiyle huzur buluyor.

Yani ne ile ilgileniyorsanız, sevdiğiniz noktada o ne ise, ona yönelişiniz size huzur verir ve Cenab-ı Hak’la yakinleştirir ve onun için diyor ki; ‘müminin miracıdır namaz’; ‘senden sonra tamam nasıl çıkacağız?’ diyorlar, ‘namaz’ diyor müminin miracıdır.’

Zaten miraç da üç tane hediye veriliyor; ümmet veriliyor, amener resulü veriliyor, namaz veriliyor.

Ümmetin verilişi; bağışlanışı

Ama ümmetten kastımız; hüsn-ü zannıyla, hizmetiyle ve fakrı ile Resulullah ahlakından doğmuş, Resulullah nurundan feyiz almış, Resulullahın yaşantısını örnek almış ve ilim dairesinde hareket eden kişi.

Bunu da şöyle zikrediyor yani ilim dairesinde hareket eden kişiyi de şöyle tam özetliyim; Hz. Resulullah’ın bir hadis-i şerifi var, müthiş bir şeydir o, diyor ki; ‘Ümmetimdeki varislerim âlimlerdir.’ Bu nakil bilgisiyle öğrenenler değil, ilm-i rasihun. Kurân-ı Azimüşşan’da bunda farklı bir noktada tabiri geçer o da şudur ilm-i rasihun sahipleri, yani kesin bilgi sahipleri diye geçer.

İşte o kesin bilgi sahipleri, Hakktan yana bilgi sahipleri, varlığın hakikatinden yana kesin bilgi sahipleri, işte onlar ümmetin mirasçılarıdır.

Çünkü varlıktan yana kesin bilgi sahibi olan Resulullah’tır. Cenab-ı Hakk’ın varlığından yani, bu noktadan baktığımız zaman Hz. Resulullah’ın sıfatı ilim sıfatıdır. İlim sıfatı üzerinden eğer kendimizi geliştirmezsek, bütün hadis-i şeriflere dikkatli bakın, kendisinin geldiği şeytana da dikkatli bakın. Cehalete gelmiştir, karşısında cehaleti bulur ve kendisinin tavsiye ettiği bütün şeylere bakın; hepsi ilimle alakadardır.

‘Beşikten mezara kadar ilim öğreniniz’, ‘İlim mertebelerin en yükseğidir’…

Takdir-i İlahi, bu noktada ayet olarak üzerimize farz kılınması kendisi üzerinden; ‘Deki; Rabbim ilmimi arttır’ Taha süresi. İlim öğrenmek üzerimize farz ise eğer ümmetsek, ilimden ayrı yaşayamayız, kadını da, erkeği de ve bir hadis- i şerifinde müthiş olarak bunu söylüyor; ‘Ümmetimin kadınına da erkeğine de ilim öğrenmek farzdır’ diyor. Eğer bunu yapmazsak ne kadar ümmet oluruz bilmiyorum.

İlimi öğrendik, ilimle sosyal yaşantımızı düzene koyarız, ilimle İlahi hikmet noktasına erebiliriz amenna, birçok noktada bize inanılmaz kolaylık getirir.

Lakin Allah’ın lütfu-i ihsanıyla ilmi ahlaka taşımadığımız sürece, dini kemâlatı ile yaşayamayız.

Ahlak dediğimiz Resulullah’ın ahlakı ise dediğim gibi bir hüsn-ü zan üzere hikmete açık olmamız gerekir, her şeye olumlu bakmamız gerekir, bu pollyannacılık gibi değil, her şeyi hakkıyla görmek için gerekli bir şey, eğer bir taraftan, bir zaviyeden bakarsak işi hakkıyla göremeyiz. O şeyi görebilmemiz için onla hani günümüzde güzel bir kelime kullanırlar empati yapmak. Tasavvufta onun daha ilerisini söylerler; hemhâl olmak, o şeyle hemhâl olamazsak onun hakkını veremeyiz.

Bu noktada öğrendiğimiz şeyi ahlaka taşımamız gerekir.

Bunun da birinci basamağı; hüsn-ü zan iledir.

İkinci basamağı; öğrendiğimiz şeylerle Allah için amellerde bulunmaktır. Hani ihlas, ilim, amel demişler ya.

Üçüncü basamağı; yaptığımız ameller dahi ve aldığımız ilim dahi onlarla kendimize varlık vermememizdir.

Yaşantımızda ne gerekiyorsa, onu hakkıyla yaşayıp, o şekilde çekip gitmeye çalışmak ki bu da Muhammedi ahlakın temelidir.

Bu temel üzerinden Hz. Muhammed Mustafa (sav) ahlakını şu şekilde kendine bağlıyor; özünde hak, amellerinde de haklar üzere yaşamak ve varlık ahlakını bulmak…

Şimdi bunu bir şablon olarak ele alırsanız, kim Müslüman kim değil? Kim ümmet kim değil, zaten ortaya çıkar.

Arvasi Hazretleri herhalde camiden çıkar, ümmetten biri insanlar üzerine merhamet duygularıyla geliyor; ‘Efendim’ diyor ‘Şu ümmetin hali nicedir bir dua eder misiniz?’, ‘Evladım’ diyor ‘hani o ümmet? Hani? Bir göster de dua edeyim’.

En basit şey Hz. Resulullah’ındır, bu herkes kâfirdir manasında söylediği bir şey değildir. ‘La ilahe illa Allah’ı imanıyla söyleyen herkes takdir-i ilahi Müslümandır, amenna ama ne kadar Muhammedi olmuştur problemi var burada.

Avrasi Hazretlerinin ‘hani o ümmet’ dediği zaman söylemek istediği kanaatim o ki -anlamamız gereken demek daha doğrusu- yani herkes kâfirdir değil, ne kadar Muhammediler? Ne kadar Muhammedi olabiliyoruz? Ki o duayı değil, aslında ihtiyacı olanlarda onlar olduğu için, dua etmesi de haktır aslında Avrasi hazretlerinin, çünkü ihtiyacı olana vereceksin, ihtiyacı olmayana ne verebileceksin ki?

İnsan toksa gına gelmişse, yani gani ise o insana bir şey veremezsin, ihtiyaçlı olana zaten verilir, çaresiz olana verilir. Her ne ise velhasıl kelam ne kadar Muhammediyiz, problem o. Evet, ‘La ilaha illa Allah diyen Cennetliktir’ diye hadis-i şerif vardır amenna.

İmanımız doğrultusunda söylüyoruz ama o La ilahe illa Allah’ı ne kadar Muhammedi olarak yaşıyoruz?

Ne kadar? Hüsn-ü zan, hizmet, fakr ve özünde Hak. Özünde Hak ile Hakk’ın kendisi hüviyeti Hak’dır Resulullah, amellerinde ise Allah’ın lütfu ihsanıyla haklar üzeri yaşam… Ne kadar yapabiliyoruz?

Bu noktadan baktığımız zaman Allah’ın lütfu ihsanı Resulullah’ın bu hususiyet üzeri bir ahlakınıda hususen söylemek gerekir. Genelde arifler için şöyle bir şey söylenir, derler ki; ‘Arifler her şeyle her şey olurlar.’ Yani Hıristiyan’la Hıristiyan gibi gözükürler, Musevi ile Musevi gibi, iman telkin etmek için ya da onların hali ile o mertebedeki hali görebilmek için, “72 milleti tek nazarla görürler” vesaire gibi sözler söylerler.

Arif kişi; Cenab-ı Hakk’ın varlığı tecellisinde yaşarken, onun varlık bilgisi üzerinden de yaşarken, üzerindeki sıfat tecellilerini kendisine yakıştırmayan, kaçak oyuncu gibidir.

Bir keramet vaki olay olur, bir sıfatın görüntüsünü gösterir, kendinde bir dışlaşma olur yani bir tecelli olur, kendine yakıştırmaz, bizden değil Hak’tandır derler.

Ama Muhammed Mustafa(sav), Arif-i Billâhtır.

Hıristiyan’la Hıristiyan olmasına gerek yok, onu öyle alır ama Muhammed Mustafa (sav) olarak tavrını alır. Buradaki kastetmek istediğim şu; herkesle her şeyi beraber yaşayamaz, çünkü Cenab-ı Hakk size bir fıtrat vermiştir, hiç kimse olamazsınız, hiç kimsenin başkası yerine de yaşayamazsınız, onun için başkaları olamazsınız.

Fıtratınızın gereğinde nasıl doğru ise, hangi fıtratınızda yani yaradılışınız gereğinde mizaç meşrebiniz ne ise, sadece onu yaşayabilirsiniz.

Onun için başkası olmaya çalışılmaz, onun için Muhammed Mustafa (sav) başkası olmaya çalışmaz, onların halini bilir onların hali üzeredir, lakin buradaki en büyük özelliği; onların hali üzere yaşarken dahi onları kendine çekebilendir.

Arif; ilkesel olarak bakıldığı zaman takdir-i ilahi, kendi varlığı, asli varlığı üzerinde durmayıp da kendine Cenab-ı Hakk’ın lütfu ihsanıyla esmasında kalan (hani bizden değildir demek gibi) ve insanlara o şekilde rağbet eden kişi. Ama Muhammed Mustafa (sav) üzerindeki hak ile rağbet eden kişi. Yani birisi melekesi ile rağbet ediyor, kendi kendine melekesi ile varlık bulan rağbet ediyor, diğeri ise melekesi üzerinde tecelli ederken kendi esması ile kendine varlık vermeden hareket eden kişi.

Bunun da ayeti; ‘Sen atmadın, Allah attı’ uyarısından sonra Resulullah’a (sav) o melekenin verilmesidir. ‘Sen atmadın Allah attı’ ayeti uyarıdır, Yani Muhammed Mustafa(sav) hani bu iki türlü söylerler bu ayetin nüzul sebebini.

Birincisi; hani Yasin süresinde ‘set çekmişlerdir’ ayeti vardır. Kendisini öldürmeye gelirlerken, müşriklerin arasından geçerken, bir toz parçası alıyor üzerlerine döküyor, gözleri görmez oluyor aralarından geçiyor, hepsine uyku bastırıyor, aralarından çekiyor gidiyor. O sırada ya Bedir savaşında olsa gerekti veyahut Uhud savaşında hani kanaatim odur ki Bedir savaşıdır, bir toz daha atıyor yine düşmanın üzerine ki ondan sonraki savaşta da atıyor lakin burada bir ayet iniyor hemen diyor ki; ‘Sen atmadın, Allah attı.’ Aslında orada Muhammed Mustafa(sav) attığının bilincine geliyor, ‘Ben attım’ ve Allah kendisini uyarıyor diyor ki; ‘Sen atmadın, Allah attı’.

Bu uyarının sonucu nedir? Bu uyarının sonucu şudur; Varlığının üzerine düşün, ’Sen atmadın, Allah attı’ varlığının üzerine dön, hüviyetin üzerine dön. Onun için peygamberler arasında kendi üzerinden melekesinin tecelli yani bir sıfatının gerekliliği ilahi bir sıfatın gereği olarak bir tecelli olurken, o melekenin tecellisi yani o kuvvetin tecellisi o yetinin tecellisi altındaki şey iş görürken, kendine yakıştıramadığı durumlar oluyor. Lakin Muhammed Mustafa’ya(sav) burada uyarı geliyor, bir varlık tecellisi oluyor, Cenab-ı Hakk orada varlık hüviyet noktasında tecelli eder ve bu hüviyet noktasındaki tecelliyat noktasında Resulullah’ı uyarıyor; ‘Sen atmadın, Allah attı. ’

Yani yaptığın işte kendine varlık verme orada varlığın üzerinde tecelli eden Allah’tır.

Bir ayetle de destek çıkayım, Allah’ın lütfu ihsanıyla o da şu ayettir; ‘Sizler fakirsiniz Gani olan Allah’tır, Sizler acizsiniz Kadir olan Allah’tır’ yani bir Kadir olan var, biz aciz olanız ya da biz fakir olanız bir de Gani olan var. Fakir demek kendine varlık veremeyen demek. Burada söylenen şey şu; varlığınızın sahibi Allah’tır, sizler fakirsiniz, yani sahip değilsiniz, üzerinizde varlık sahibi olan Allah’tır, sizler acizsiniz, Kadir olan Allah’tır, yani sizler güç getiremeyen varlıksınız. Siz kendiniz mi görüyorsunuz ya da kendiniz mi duyuyorsunuz, kendiniz mi kalbinizi çalıştırıyorsunuz, kendiniz mi yürüyorsunuz, kendiniz mi düşünüyorsunuz? ‘Sizler acizsiniz’ diyor ‘Kadir olan Allah’tır’ Yani üzerinizde kudreti ile sıfatlarınızda, sıfatlarıyla tecelli eder ve size kendi sıfatları üzeri biçim veren Allah’tır ve Resulullah’a inen o ayetle beraber (selamı üzerinedir, himmeti üzerimizden eksik olmasın) varlığımız üzerine düşünmeyi de bize getiriyor. Çünkü Muhammedi isek ki ne kadar Muhammedi isek, ona kendisinin muhatap alındığı ayetlerinde üzerimizde tecelli etmesi söz konusu olur.

Çünkü bir peygambere ne geliyorsa, ümmeti ne kadar onun ümmetinden olabiliyor, onun fıtratı üzeri yaşayabiliyorsa, yaradılışı üzeri yaşayabiliyorsa ona gelen nasipten ümmetinin de nasibi vardır. Bu bağlamdan düşündüğümüz zaman Allah’ın lütfu ihsanı ne kadar Muhammediyiz? Ne kadar ayetin muhatabıyız o sırada ki ayetin muhatabı olunmaz da, ayette tecelli eder, tavırda olan Allah’ın ne kadar muhatabıyız Muhammedi olarak… Yaşantımıza Kur’an’ı ne kadar geçirebiliyoruz anlamına da gelir bu.

Allah’ın lütfu ihsanıyla, bacımın dediği gibi, disiplin olarak baktığımız zaman şeriat şarttır bu noktada. İnsanın heva ve heveslerine, menfaat noktasındaki hareketlerine ibadetlerle biçim vermesi şarttır ama temelde yatan ilke ahlaktır.

Bunları Resululallah bir hadis-i şerifle söylüyor diyor ki; ‘beş vakit namaz kılanın hali nicedir?’ Ve kendisi cevap veriyor; ‘bir ırmak akar ve bir kişi beş vakit orada yıkanır onun hali ona benzer.’

Çünkü meditasyon yaptığımız her durumda, kendimiz sağıltılırız. Çünkü ‘Allahu Ekber’ dediğimiz anda, duygularınızı düşüncelerinizi aynı anda sağıtmanız gerekir, yani onlara aşkın bir bakışa taşınmanız gerekir. Halen evinizdeki problemleri düşünüyor, halen efendime söyleyeyim endişelerle bekleyerek geleceğe doğru bakıyorsanız, orada metin olamıyorsunuz demektir.

Yani namaz size kendinizi unutturmuyorsa, namaz kılmıyorsunuz demektir, bu muhabbet için de öyledir, muhabbette de kendinizi unutmuyorsanız! Hani diyor ya ‘Ariflerin meclisi Cennet mekânıdır’ diyor.

O cennet mekâna giremiyorsak, yani kendimizi unutamıyorsak…

Metin babaya Allah’ın selamı üzerine ‘Ne zaman sağlıklı olduğunuzu anlarsınız’ diye bir soru sormuştu bir gün, yani şimdi herkes kendi vechesinden baktığı için, kendi vechesi ile aynı soruya baktığı için farklı noktalarda cevap verse de onun aklındaki cevaba karşılık gelmediği için hepsi yanlıştır. Birçok cevap geldi herkes kendi mertebesinden doğruyu söylüyor, lakin kendi mertebesinden cevap gelmediği için hepsini yanlış buldu. Söylediği söz şuydu ve çok hoş bir söz ve tam on iki idi, takdir-i ilahi, uyandırıcı bir sözdü, irşadi bir sözdü;

‘Ne zaman kendinizi unutursanız o zaman sağlıklısınız.’

Hakikaten de insan kendini unuttuğu zaman sağlıklıdır, bir yeriniz ağrıdığı zaman, güzel bir söz söylerler; ‘İnsanın neresi ağrırsa, canı oradadır’ derler. Aslında kendinin farkına geldi ‘şuram ağrıyor, buram ağrıyor’ diye. Bunu psikolojik olarak düşünün, ailemizde şu var, bu var, dimi? Bak bir sağlıksızlık var, bir aksaklık var, o size acı veriyordur.

Nasıl namaz kılacaksınız? Namazı kıldığınız anda kendinizi unutmanız gerekir, işte o zaman namazın hakkını vermişsiniz demektir.

Sohbet de öyledir, muhabbet de öyledir, kişi muhabbette kendisini unutmuştur, akışın kendisine bırakmıştır kendisini, her an o akışta söylenen şeylerle bakış açıları değişerek, halden hale devşiriliyordur. Her zaviyeden yani söylenen mananın zaviyesi ne ise bakış açısı ne ise o bakış açısı ile de aynı anda bakabiliyordur, o kişi o sırada muhabbettedir.

Bütün yaşantınızda da öyledir aslında, enteresan! Doğaya bakıyorsunuz Allah’ın rahman sıfatında, mesela güzel bir esere bakıyorsunuz farz edin ki neresi olsun Antalya da bir sahil olsun, denize bakıyorsunuz ya da başka bir yer olsun fark etmez neresi ise; Rahman ve Rahim orada tecelli ediyor, ama hangi sıfatıyla Rahman sıfatıyla! Çünkü Rahman sıfatı kâinata varlık vermek sıfatıdır. Kâinata varlık verme sıfatına kendiniz var iken hissedemezsiniz, ne zaman edersiniz ama akli itibariyle Allah-u âlem burada Rahman sıfatıyla tecelli ediyor, Rahman nefesinden takdir-i ilahide bulunuyor diyebilirsiniz. Ama Rahman sıfatına katılımcı değilsinizdir o sırada, akli bir tespittesinizdir. Ne zaman orada doğanın kendisindeki cazibe ile doğaya yönelmişsinizdir, o sırada bütün dertlerinizi unutmuş sadece huzur-i ilahidesinizdir o zaman Rahman sıfatının tecellisindesinizdir.

Burada kastetmek istediğim; kalk aradan kalsın yaradan, her ne menfaatleriniz, arzularınız, hazlarınız varsa sebepler dairesinde bakıyorsunuz orada siz varsınız.

Her ne ki bu daireler yani sebepler efendime söyleyeyim, hazlar, menfaatler doğrultusunda bakıyorsunuzdur dedik, o sırada siz varsınızdır ama değil bunlar sizden aşılmış bir durumda, sizde yine belki ihtiyaçlarınız zorunluluklarınız, acılarınız yine vardır. Ama odak noktanız ne ise, o odak noktanızda kendinizi unutmuşsanız yani menfaatler gitmiş, hazlar gitmiş, sebepler dairesini düşünmüyorsunuz, bir akıştasınız, işte o sırada gerçekten namazdasınızdır, ama ilke kıble, Allah olmak şartıyla.

Her yerde Hakk’ın esmalarının tecellisini müşahede ediyorsanız, kendinizi aşmışsanız, daim namazdasınızdır, müşahitsinizdir, muhabbetullaha ermişsinizdir.

Şekli, şemali itibariyle yaptığınız bu gibi muhabbete alıştırmak içindir ve temelinde yatan biraz evvel söylediğim gibi ahlaktır. Çünkü iyi yaptığınız şeyler sizleri menfaatlerden, hazlardan, sebeplerden uzaklaştırdığı için ahlaki şeylere de taşır, aynı zamanda cemaatle hareket ederken, oto kontrol sistemi denilen bir şey var hani günümüzde bir kavram var; mahalle baskısı. . . Şimdi bir cemaatte namaz kılıyorsunuz, o cemaat çok iyi, herkes bir birini görüyor, duyuyor sizin yaptığınız yanlış aynı anda cemaatte bilinirse sizi utandırır.

Bunu da Resulullah (sav) yaşantısından çok iyi biliyoruz. Bir hırsız ashab-ı kiramın içinde namaz kılıyor, ashab-ı kiram şikâyet ediyor, ‘hırsızlık yapıyor Ya Resulullah bir de namaza geliyor’ diyorlar. O anda Resulullah (sav);’Sakın ona bir şey söylemeyin, o onu terk edecektir’ diyor. Bir daha şikâyet bir daha şikâyet, Resulullah(sav) yine aynı cevabı veriyor. Aradan zaman geçiyor, bir de bakıyorlar, hırsızlık yok, Resulullah kendisi soruyor; ‘O kişinin hali nicedir?’, ‘Efendim, bıraktı’ diyorlar.

Resullullah; ‘Yaptığınız iyi şeyler kötülüklerinizi giderir’ diyor.

Bu inanılmaz bir şeydir, bir ayettir aynı zamanda, “yaptığınız iyi şeyler kötülüklerinizi giderir.” Bu şu demektir; yaptığınız iyi şeyler sizi iyiliğe doğru meyl ettirir. Bunun fizyolojisinde de Rahman-u Rahim’in lütfu ihsanıyla güzel bir tavrı yatar; bir insan ne halde olursa olsun, yaşadığı halin amellerinde tecellisiyle beraber üzerinde bir enerji salınımı olur. O enerji salınımında iken, inanılmaz derecede -ben kendi dilimle söyleyeyim- nur tecelli eder, nur salar yani. Allah-u Âlemin nuru tecelli eder ve o tecelli ederken, dirimsel enerji diyorlar günümüzde, o tecelli ederken Cenab-ı Hakk aynı anda onun hali üzerinden bir melek yaratır.

Bunun dinde ispatı var mıdır? Hadis olarak vardır ki birçok noktada keşfi olan kişiler de bunu çok iyi bilirler. Allah’ın lütfu ihsanıyla diyor ki; ‘Bir kişi bir zorda kalan bir aileyi sevindirirse, Allah-u Âlem onların mutluluklarından bir melek yaratır ve Kıyamete kadar o kişiye, onları sevindiren kişiye, hani çaresizliklerinden dolayı çare verir, o çareyi verdikten sonra sevindiren kişiye istiğfar getirtir’ diyor. ‘Onun adına tövbe ettirir’ diyor, ‘Ya Rab sen onu affeyle, Ya Rab sen onu affeyle’.

Yani yaşadığınız her amelde bir melek yaratılır, ama bu melek Cehennem meleği mi dir, Rahmet meleği midir ayrı mevzu…

Diyor ya; ‘İblislerinizi musallat ederiz’ diyor.

Yaptığınız her kötülük size iblis olarak geri döner. Enerji, oradaki saldığınız enerji sizi bırakmaz, o kuvvet olmuştur, ne kadar da kuvvetli irade yüklerseniz, o kadar kuvvetli melek yaratılmış olunur sizin üzerinizden ve o sizi bırakmaz, kötü ise kötü haliniz bırakmaz, iyi ise, iyi haliniz bırakmaz. Yaptığınız iyilikler sizi kötülüğe meyletmeye bırakmaz. Çünkü saldığınız enerji kuvvet olarak artık canlıdır, âlemde sizi tutucudur. Yani merkez noktası sizsinizdir artık. O merkez nokta siz olduğunuz için, sizi başka şeylere bırakmaz.

Ne kadar iyilikle uğraşırsanız, melekeniz o kadar kuvvetlenmeye başlar. Ne kadar kötü iseniz iblisleriniz de o kadar kuvvetlenmeye başlar ve bu haktır.

Mesela bunu keramet ehli insanlar şöyle söylerler; Bir gün bir kişi namaz kılıyor, namaz kıldıktan sonra o namazı yarım yamalak ‘ Allah-u Ekber’ diyor, kata kulliye getiriyor, bizim gibi beylik namazı kılıyor. Lakin namazdan sonra bir bakıyor, çıplak bir herif geliyor, ben böyle bir lisanla konuşuyorum kusura bakmayın, bazen utanıyorum bazı kelimeleri tam kullanamıyorum, bazen dilim, bazen meşrebimden sebebiyet, bazen de lehçemden sebebiyet… Çıplak bir insan görüyor yakaza durumunda, yani yâkaza dediğim bizzatihi gerçek noktasında karşısında görüyor. Yani rüya müya değil, uyanık rüya demek daha doğru. Allah’ın lütfu ihsanıyla diyor; ‘Sen kimsin?’ diyor, ‘Bu halinle ne duruyorsun?’, ‘Ben senin kıldığın namazım’, ‘Beni yarım bıraktın, çıplak bıraktın’. Yani demek istediğimi anlatmak için verdim bu örneği ya da ayet-i kerimede yeri var mıdır bunun, çok müthiş bir şekilde vardır, tefsir değil, tevil itibarıyla vardır ama onu söylüyor, altını çizeyim. Diyor ki; ‘Önceden gönderdiklerinizi yanınızda bulacaksınız. ’ Önceden ne gönderiyorsunuz?

Duygularınızı, düşüncelerinizi, amellerinizi, ama hepsi üzerinizden salınan enerji, oraya yüklediğiniz irade, duygu, niyet, hepsi ile beraber takdir-i ilahi bir biçim kazanır. Siz o melekenin kuvvetini hissedersiniz her zaman üzerinizde ama şeklini göremezsiniz. Keşfi olan insanlar bunu çok net görür, buna eskiler şey derlerdi; ‘Allah’ın lütuf ihsanı yapılan ibadetlerin karşılığında meleke edinme’ derlerdi, hüddem edinme derlerdi, duyanınız var mıdır?

Havas ilminde; hüddem edinme…

Bazen bir melek çağrılır, yapılan tesbihatlar sonucu melek çağırılır hüddem edinilir. Bizde öyle bir şey, Allah’ın lütfu ihsanı ama genelde yapılan ibadetlerin karşılığında hizmetçi bir melek edinilir ama kişinin kendi üzerinde yaratılmış olarak edinilir. Yani hizmetçi olarak birini köle edinmek değil, bir meleken, bir sıfatın olarak sende artık iş görür o… Onun için yaptığınız iyilikleri hiç varlık vermeden yapın, yaptığınız ibadetleri hiç varlık vermeden yapın. Sizin üzerinizde tecelli eden melek, kuvvet irade ile biçim kazanan o kuvvet, melek ne ise o sizinle beraber sizin sanki bir yetiniz gibi sizinle beraber olur. O zaman iyilik yapmak bir yeti gibi olur.

⯑      Bunlar cinlerden mi olur? Meleklerden mi olur?

Hüddem, bazen cinlerden de olur, bazen meleklerden de olur. Allah ikisinden de esirgesin bizi, ya kötü bir şey değil, ama esirgesin diyorum çünkü çok fantastik bir konudur orası, havas ilmi dediğimiz bir ilimle alakadardır. Riyazatlar, tesbihatlarla beraber gayb âlemi dediğimiz, yani bilinmeyen âlem dediğimiz ve oranın varlıklarını kişinin kendisine hizmetçi edinmesi ile alakadar bir şey.

⯑      Tehlikeli bir şey midir?

Hem tehlikelidir, tehlikesini boş verelim ne hakkımız var ki fıtratımız gereğinde olanı bulmak yerine fıtratımızın dışında varlığımıza nesne olacak başka bir şeyi bulup onla kendimize varlık verelim yani hizmetçi edinelim onun da iradesini kendimize bağlayalım.

⯑      Zaten bedel de ödemeyi gerektirir herhalde değil mi?

Bedel ödemekler fazla çıkmıyor, eğer işi sağlam yapan birisi varsa, iki üç dua ile işi bitirir. Valla iki üç ayet okunur istediği meleği çağırır, ama burada önemli olan bir şey daha var altını çizeyim, meleklerin bir hususiyeti vardır, melekler insan içindir.

“Âdem’e secde et” diyor ya, ayetteki yerini söyleyeyim. “Âdem’e secde et” noktasına geldiğimiz zaman, bu ayet evrensel olduğu için sadece gidip de ilk baştaki yani kronolojik olarak bir Cennet tabakasına gittik orada bir ademiyet var değil mi? O âdeme secde edildi, orada bitti o ayet, değil!

Her insan kendi varlığıyla âdemdir.

Kadını ve erkeği ile iradenize gelir, secde eder. Çünkü orada secde edim, iki türlüdür.

Bir; ‘Varlığında ben tecelli ediyorum, benim emr-i ilahim üzeri olduğunuz gibi onun varlığı üzeri olun’ demektir. Yani ‘Ben sizi varlık sıfatlarım üzeri yarattığım gibi, siz de onun varlık sıfatları olun’ manasındadır. Bunu Resulullah (sav) efendimizin, çok dağınık anlatacağım ama toparlayacağım; Resulullah(sav) efendimiz üzerine inen bir ayette geçer. Der ki; ‘Allah ve Melekleri Resulullah’a salâvat getirmekteler. Siz de Resulullah’a salâvat getiriniz. ’ Bu çok enteresan bir ayettir, burada söylenmek istenen nokta şudur; Allah melekleri ile beraber Resulullah’a varlık vermektedirler. Buluşma adresimizdir, o varlık verilen yerde buluşalım.

Siz de salâvat getirin derken, salâvatın temeli beraberliktir, birliktir.

Siz de sevgi muhabbetle, Resulullah’a olan sevgi muhabbetle, onda varlık verişinden besleniniz, ondan gıdalanınız anlamına gelir. Buna tasavvufta Rabıta denir. Rabıtaya geçiniz demek, yoksa bir tesbihat ile rabıta değil, tamam onun da yapılması gerekir, o bir alıştırmadır ki söylediğim şeye varılması için. . .

İki; üzerinizde Allah’ın lütfu ihsanıyla nur salınırken, dirimsel enerji salınırken, bir biçimsellik noktasında kuvvetle yüklenen irade melek var eder. O melek Allah’u âlemin lütfu ihsanıyla size hizmetçi olur. Yani sizin iradenize, sizin tavırlarınıza, sizin varlığınıza hizmet için vardır. Ve bir şey isterseniz bir daha söylüyorum, ne kadar iyi iseniz, hani ‘kulum bana yakin gelene kadar ibadet et’ diyor, ne kadar çok kuvvetli melekeniz olursa, ibadetleriniz sonucunda, buradaki ibadet deyince ibadetler çok geniş bir sahadır. Birine iyilik yapmak, birine gülümsemek, çocuğunuza sadaka vermek, sorumluluklarınızı bilmek, vicdan noktasında kılı kırk yararcasına hareket etmek, sair ibadetler itibarıyla oruç tutmak, riyazatlarda bulunmak, zikr-i ilahide bulunmak, daha bunun gibi nice bir dairedir.

Ve bu bağlamda baktığınız zaman yani bütün yaşantınızı Allah için yaparak, ibadete çevirirseniz, namazınızdan niyazınızdan, orucunuzdan ahlakınıza kadar, okumalarınıza kadar çevirirseniz, mesela ilim öğrenmeye talipseniz; inanılmaz derecede bir anlayış melekeniz oluşur, ama aynı zamanda size anlayış getiren melekler oluşur. Hiç bilmediğiniz konuyu okursunuz, daha önce mesela farz edin ki bir ilim çalışmasına gidilir; on sene önce okuyup da anlamadığınız şeyi on sene sonra anlamaya başlarsınız. Üstelik ki çoğunun üzerine düşünmeden o konunun aktarımı sizde bile gerçekleşebilir. Size hizmet ederler, varlığınıza ilhamalar verirler. Sizden yayılan ne ise, onun biçim kazanışı sonucunda, o biçim kazanan o kuvvet, ama şekle bürünmüş kuvvet; artık size hizmetçi olur. Ama buradaki hizmetten kastımız ne?

Sizi Hakk’a taşıyacak sıfatlar vermeye başlar.

Ama niyetiniz kötü, ameliniz kötü, Hakk’tan gayrilik içeriyor; ‘Biz onlara iblislerimizi musallat ederiz’ diyor. İblisler burada cinler mahiyetine de gelebilir, ama aynı zamanda üzerimizde tecelli edenleri biçim kazanıp bizi bırakmaması anlamına da gelir.

⯑      Bir hadis-i şerif var ya, hani kişi cennetliklerin amelini işler işler ama son anda cehennemliklerin işlediğini işler. Mesela onun işlediği iyilikler, öyle güzel bir daire olarak, geri dönmemiş mi olur? Bunu soracaktım…

Cehennemlik olur demesi ayrı bir şey, cehennemden çıkılacaktır ayrı bir şey… Şimdi Allah, küllü zerreyi zayi eylemez, onun altını çizeyim. Resulullah (sav) ayrı söylemiştir, doğrudur; evet cehennemlik olur ama o son nefesinde yaptığı şey sebebiyle cehennemliktir, yoksa o yaptıkları şeyleri Allah zayi etmemiştir. Çünkü Allah’ın adaletinde yapılan şeyin zayisi yoktur, çünkü Allah’ın adaletinde bir şey yapıyorsanız onun karşılığını elbet verecektir onu zaten söylüyor. ‘Önceden gönderdiklerinizi yanınızda bulacaksınız’ diyor. Son nefeste yaptığı için, cezası son nefese yani bakın şöyle düşünün; cezası son nefesinde yaptığından başlar, ama ondan önceki yaptıklarının karşılığında Cennet olarak bulacaktır o kişi, yani yaptığı şeyler ona şefaat edecektir, bu istisnasızdır, hangi noktada? Şimdi düşünün; son nefesinizde kâfir oldunuz gittiniz, bundan önce yaptıklarınız boşa mı gitti? Bu kadar emek boşa mı gitti? Boşa gitmez, hiçbir şekilde.

Çünkü efendim güzel bir söz demişti; ‘Evladım’ demişti, ‘Ne yaparsanız yapın, Allah küllü zerreyi zayi eylemez.’ Yani kulunun yaptığı şeyleri zayi eylemez, illa onlara Hak sıfatı itibariyle karşılığını verir, istisnasızdır bu…

⯑      Hocam ben çok merak ediyorum, bu Habeşistan’a giden bir sahabe var. Hıristiyan oluyor, o benim çok ilgimi çekiyor. (H. İbrahim Genç: aidiyet noktasını değiştiriyor. ) Oraya hicret ediyor ama orada dönüşüyor.

Hıristiyan oluyor, ahiretini Allah bildiği için bir şey diyemiyoruz.

⯑      Yani hayat sürprizlerle dolu, bir anlık gidiyorsun ama bir an başka bir yola da çıkabiliyorsun.

Burada aslında eskiler ikrar diye bir kelime kullanıyor. İkrar, karar, hep aynı kökenden geliyor, ikrar yani ikrarında sabit ol, yani kararında sabit ol. Eğer Allah’a iman ediyorsanız, imanınızda sabit olmaya çalışın.

Bu şu demek; başkaların iradeleri, başkaların söylevleri ile hareket ediyorsanız, zaten kendinizi yaşamıyorsunuz demektir.

Özünüze, varlığınıza yönelmiyorsunuz demektir.

O kişide menfaatler daha ağır basmıştır, başka bir ekole, başka bir dine geçişi rahatlıkla sağlamıştır. Çünkü menfaatler kaypak yapar insanı, aynı anda değişikliğe sebebiyet verir. Ama imanınızda kararlı ve sabitseniz, amellerinizde de bunu samimiyetle gösteriyorsanız, sıdkıyete geldiyseniz, çünkü sıdkıyet, amellerde kendini gösterecektir, devamlılıkta kendini gösterecektir. Bir insanın sadakatini, sıdkıyetini; devamlılıkta görürsünüz. Onun için Müslüman olmak güzeldir, ama Müslümanlığında sabit olmak gerekir, yani devamlılık gerekir.

Buradan aslında konuyu fazla dağıtmadan konunun kendisine geçersek iyi olur, dayak yemeyelim, çünkü gelecek hafta sonmuş.

Futuhu’l Gayb konusu, geçen hafta dedim, vallahi ben çalışmadan geliyorum, ama bu hafta çalışarak geldim. Hani iki hafta kalmış ya, dedim özet yapayım. Hızlı, hızlı gidelim de, bitirelim, ayıp olmasın çünkü Allah’ın lütfu ihsanıyla güzel de bir kitaptır, burada da bir emek harcanıyor, onun için çok sevmenin hakkı itibariyle bu kitap için, çünkü ilkemiz bu. Yani hiç değilse özet yapayım diye geldim, onun için notlar tutmadım ama katladığım yerler var yani önemli noktalar vardı, oradan devam edelim dedim ama devam eder mi, etmez mi bilmiyorum.

Vallahi yaz tatilleri başlıyor bir, okullar tatil oluyor iki, aynı zamanda sekiz hafta demelerinin sebebini ben bilmiyorum, bana bir şey denilmedi. Sadece yapar mısınız denildi, ben de yaparım dedim, böyle talepler genelde olmuyor, olduğu zaman da genelde reddediyorum,  bir tek burayı niye kabul ettim onu da bilmiyorum. Sizin gibi güzel insanlarla oldum, bir muhabbet doğdu. Allah-u âleme şükürler olsun bu muhabbeti, onun için namaz konusunu o gün kapatmak zorunda kaldım. Sebebine gelince; çünkü eğer inada bürünürse muhabbetimizi yitebiliriz. Bir muhabbet doğmuşken onu öldürmek en büyük cinayettir bence. Yani insanların birbirlerine bir şey verirken, mesela ilk geldiğimizde hepimiz bir birimize buzdolabı gibiydik değil mi? Bu kim? Nerden çıktı? Ya da bunlar ne, filan? Bende fazla olmuyordur da, yani soğukluk vardı. Ama şimdi ailenizdeki bir birey gibi olabildiysem, kardeşiniz gibi olabildiysem ne mutlu bana. Bir şeylerde inatlaşırsak  bu sefer muhabbetimizi yitiririz, yani katil oluruz, sevgimizin katili, muhabbetimizin katili, sohbetimizin katili oluruz, gerek yok onun için orada kapatmıştım.

⯑      Hocam zaten buraya gelenler asla o niyette olmazlar. (H.İbrahim Genç: Hamdolsun, onun farkındayım) Biz sadece bazı şeyleri anlamak için geliyoruz. (H. İbrahim Genç: önemli olan da o, ne mutlu)

Onun için ne zaman biter bilmiyorum, ama sizden talep gelirse gelecek sezon artık ne zaman oluyor, ne zaman başlar onu bilmiyorum. Sizlere hizmet etmek benim için şeref olur, Allah biliyor hakikaten. Çünkü burada rağbet gördüm, hangi noktada rağbet, yani ilme rağbet. Yani bir şeyi bilmek için çaba gösteriliyor ve illa da onu öğrenmek için soru soruluyor. Doğru soru doğru cevabı getirir. Aynı zamanda ‘soru yolun feneridir’ demişlerdir. Efendimin yanına giderken bir ay boyunca soru soruyordum. Genelde ya iki hafta ya bir ay, ama nasıl soru? Bir gün dahi veliliğinden şüphe etmedim Allah biliyor. Takdir-i ilahi, lakin sormamın sebebi şuydu; Ya kaynağını bulmuşum, gidip sorayım da, ya bir şey düşünüyorum ama düşüncemin doğru olup olmadığını bilmiyorum, yani sabitlik istiyorum. Ya doğru muyum, değil miyim? Onunla yürüyeceğim çünkü bilincime temel arıyorum…

⯑      İnsanın kafasında bazen soru işaretleri oluyor. (H. İbrahim Genç: İşte o zaman tereddütleri, şüphelere kapılabiliyoruz) Yani böyle tam olarak cevap bulamadığımız için çaba gösteriyorsun.

Çaba gösteriyorsun, hem daha doğrusu o sürecin içinde öyle bir şey gerçekleşiyor ama benim aradığım şey yani kesinlikle bir cevap, ama bu cevap tatmin olmak için bir cevap. Dediğiniz gibi, eğer bulamazsak o devam edecek yine. Velhasıl-ı kelam bir ay sonra konuşamadım ve üç sene boyunca yanında konuşamadım. Çünkü zaten söylemeden söylüyordu. Valla ya enteresan bir şeydi, bir şey düşünüyordum pat diye hemen karşılığı geliyordu. Rüya görmüşüm, hiç söylemezdim. Bazen derdi ‘anlat bakıyım’, anlatırdım ama hiçbir şekilde ondan sonra anlattığımı hatırlamıyorum, ama tak diye cevabını verirdi. Yani öyle bir sevgi muhabbet vardı ki, o sevgi muhabbetten dolayı rabıta dediğimiz şey, o sevgi muhabbetten dolayı zaten varlığımıza olan şeye bir cevap geliyordu hemen.

Ve Allahu âlemin Neml suresini size okumanızı tavsiye ederim. Neml suresi bu noktada şu anki anlattığım şey için çok önemlidir. Soran sordu diyor, vakitten diyor, Allahu Âlem ona kıyametin bahsini yapıyor. Aslında orada temel ilke, yani suredeki temel ilke şu; ‘ sorun ki söyleyeyim ‘.

Yani ‘soran sordu, ben de cevap veriyorum’ diyor. ‘Ona de ki’ yani; ‘Kıyametin bahsi şöyle şöyle şöyledir…’ diyor. Yani soran sordu vakitten. Yani ‘Senin dediğin ne zaman gelecek?’ ve Cenab-ı Hakk onu kendisine muhatap alıyor. Sorunun muhatabı olarak kendini alıyor ve Allah’ın lütfu ihsanıdır ki kendisi muhatap iken, kendisi hitap ediyor. Ve soru soranı muhatap alıyor.

Siz Allah’a soru sorarsanız Allah’ı muhatap aldınız demek.

Ve Allah da sizi muhatap alır.

Onun için hiç yoksa akşam vakitleri bir saat bile olsa, genelde yan yatarak değil, sağınıza solunuza yatarak değil katiyen, sağınıza solunuza yattığınız zaman aynı anda vücut farklı bir hormon salımında olur, düşünmenizi engeller yani yatma formatına girersiniz hemen. Sırt üstü… Uyumak istediğinizde sağ tarafınıza yatabilirsiniz. Sırt üstü uzanın, sırt üstü tefekkür edin. Daha odaklı bir şekilde tefekkür edersiniz, daha iyi bir şekilde düşünürsünüz, tefekkür edemiyorsanız, yani tefekkür edeceğinizin nesnesi yoksa elinizde, bir şeyi bilmeyi çalışıyorsunuz ama bir nesne olarak elinize alamadınız, yani düşüncenize bir referans yoksa, hiç yoksa hayal kurun. Hiç yoksa bir saat, sizi sağaltır gündelik hayatın bütün şeylerinden. Tepeye çıkın, bir ormana gidin, yani yaratın…

Çünkü hayal gücü Allah’u âlemin lütfu ihsanı ile insanda ol denilenin olduğu yerdir.

Hani her ayetin insanda tecellisi söz konusudur. Hani ‘onlar ol derse olur’ ayeti var. Ama ‘ol derse olur’ ayetinin aynı zamanda her insanda tecellisi vardır, o da hayal gücündedir. Aynı anda ol dediğinizi oldurtursunuz, istediğiniz gibi, üstelik sınır da yok. İstediğinizi yaparsınız, istediğinizi uçurursunuz. Ben çok yapardım onu çocukken, Mustafa Kemal’le gider savaşırdım, Muhammed Mustafa ile gider savaşırdım. Öyle bir şey yoktu ama onu ben yaşıyordum canlı canlı. İşin enteresan tarafı burada demek istediğim çocuksu bir şeydir ama çocuksu olan şeyin içinde büyük bir gerçeklik yaratır, orada zekâ kapılarınız yüksek derecede açılır, hafıza kapınız yüksek derecede açılır.

Düşündüğünüz noktadaki idolleriniz ne ise size o sırada, size kahramanlar olanlar ne ise; o sırada onların yaşam ahlakı size örnek olduğu için sizi ahlaka taşır, vicdana taşır, çünkü vicdanınızı uyandırır.

Yani kültür, yani bilinç altınıza onların göndermesini yaparsın ve o noktadan itibaren Allah’ın lütfu ihsanıyla yaptığınız bir yanlışı, aynı anda muhasebeye getirir sizi. ‘Bu onlarda yoktu’ Ama bunu direk bu şekilde düşünce ile değil bilinçaltından itibaren; ‘ya bu yanlış’ niye; çünkü bunun yanlış olduğunu onlardan öğrenmişsinizdir. İdolleriniz, çünkü sizin orada en yüksek değerleriniz olduğu için, vicdan kapısını direkt aralarlar, bir anahtar gibi…

⯑      Halk arasında deniliyor ya kötülerin şansı iyi olur diye, o nasıl oluyor?

‘Eğer mümin kullarımın üzüleceğini bilmeseydim’ diyor gibilerinden ki tefsiri bu şekilde yapmak hatadır, ‘Gayri Müslimlerin, daha doğrusu kâfirlerin tamamının evinin yollarına kadar altın yapardım’ diyor. Ve bu ayettir söylediğim, Allah’ın unuttuğu değil, şöyle zikredilir;

Allah’ı unutandan ve Allah’ın kendisini unutturduğundan…

Zaten Allah’ı unutmuşsa Allah’ın kendisi unutturdu oluyor. Daha gafil, bedbaht kim olabilir diyor?

Yani burada kast edilen şu; eşyanın tabiatına sebepler dairesine, menfaatler ve hazlarıyla yoğunlaşmışsa Allah’tan gafildir. Kötülük dediğimiz de odur.

Bir daha söylüyorum kötülük; birinin birine bir şey yapması değil, o bir şeyi yaparken kişinin kendi nefsinden yana Cenab-ı Hakka örtünmesidir.

Kişi kendine kötülük yapıyordur aslında, karşındakini eziyordur sadece… Kişi eğer imanlı bir kişi ise onu Hakk’tan biliyorsa kendisini hem kefaret, hem hayır hem de rahmet kapılarını açacak bir sıfatın tecellisini getirecek bir olayla da karşı karşıya kalmış olabilir bu noktada.

Yani gelen belaya nasıl baktığımız önemli, rahmet diye mi bela diye mi?

Allah’tan bakarsanız, rahmet olur, kuldan bakarsanız bela olur, sıfatlardan bakarsanız bela olur. Buradan şu anlaşılmasın; dünyanın içinde iken, zaruri ihtiyaçlarımız varken veya Allah’ın lütfu ihsanıyla menfaatlenirken dünyadan bir şekilde ihtiyaçlarımız doğrultusunda o zaman çalışmayalım mı? Ya da bir şey yapmayalım mı gibi bir şey anlaşılmasın. Yani ‘onlar var, kötüler hep kazanıyor’ değil, kazandıkları noktada belki hep kaybediyorlardır.

Aslında tasavvuftaki ilke şudur; Var et ki Var olasın.

Kötüler; 'var et ki var olası’nı yaşamazlar, ‘yok et ki var olasın’ı yaşarlar. Ve bu noktadan baktığında, çünkü kendi nefisleri öyle çalışıyor.

Hz. Resulullah'ın (s. a. v. ) bir hikâyesi var; Kurban kesiliyor, Hz. Ayşe dağıtıyor.

Resulullah soruyor, diyor ki; ‘Ne yaptın kurbanı?’

Hz. Ayşe ; ‘Hepsini dağıttım, bir but bize kaldı' diyor.

Resulullah; ‘Bir but hariç hepsi bizimdir’ diyor.

Buradaki mantık şu: var et ki var olasın, sizin yaptığınız amellerle hani biraz önce, baştaki sohbetlerle de örtüştür, o niyetleriniz, güzellikleriniz, amelleriniz ve üzerinde yaratılan melekler, ikinci yaratılışınızdır.

Birinci yaratılış, beden yaratılışıdır.

İkinci yaratılış kişiliğinizde gerçekleşir ve temelinde kelam yatar.

Âdem demişlerdir Âdem olmuşsunuzdur, Mehmet demişlerdir Mehmet olmuşsunuzdur. Ve Allah diyor; 'kâlem ile öğretti' diyor. Aslında kâlem ile yarattı.

Buradaki Allah'ın kâlemi, kelamıdır. Nurlar düzeyinde kelam mertebesi vardır, efendime söyleyeyim melekler düzeyinde kâlem mertebesi vardır, ama burada kast edilen kelâm, kâlem hep aynı kökendir. Allah'ın kelamı yaratış içerir, lütfu ilahi yaratış içerir. 'Ol' demiş olmuş, bütün âlem kelam'dan ibaretmiş dedikleri gibi ve bu bağlamda ikinci yaratılışınız kelam ile olur, 'Gönülde yaratılış' demiş eskiler.

Günümüz diline çevirirsek; bilincimizde yaratılış.

Bilincimizdeki yaratılış logosta gerçekleşir. Yani bilinçte, gönülde yaratılışınız kelâm ile gerçekleşir. Diyor ki bir ayet-i kerime, ben bunu çocukken çok düşünürdüm, bir türlü içinden çıkamazdım. Ayet şu, yani bakın söylediğim şeyin karşılığını ayetten söylüyorum, müthiş bir ayettir o, gerçekte bütün ayetler müthiştir de anladığımız veçheden diyoruz, ya da anlatmak istediğimiz veçheden.

Diyor ki; 'iki defa öldürür iki defa diriltiriz sizi, birinci ölümle dirilmeyi biliyorsunuz ama ikincisini bilmezsiniz’ diyor.

Hani insan bilmezse üzerine düşer ya, vallahi ukde gibi üzerime oturdu, 'Bilmezsiniz' dedi ya, illa bilecek insan. Hani 'bilinmek için de yaratıldığı için' illa da kafasını çalıştıracak. Bilinmez ne ise yani, insanın merakı uyanır ona doğru rağbet eder, rücu eder. Ve içime oturdu ve dedim; 'Yarabbi buradan kastın ne?' Yani bilmezsiniz dediğiniz ikinci yaratılış da, aklıma ilk gelen nedir?

Anne karnında yaratıldım çıktım, insanım, Âdem’im, fıtratım gereği insanım, fıtratımın gereğinde de ne var? İlahi sıfatların mizaç ve meşreplerinde tecelliyatı söz konusu. Her insanın mizaç ve meşrebi ilahi sıfatların tecellisi, yani fıtratımın gereğinde Hakk yatıyor, yaradılışımın gereğinde, nedeninde Hakk yatıyor. Yani kendimle var değilim, Hak ile varım, Cenab-ı Hakk'ın varlığıyla varsınız demek bu.

Velhasıl-ı kelâm tamam bunu bildik, ikinci yaratılışın temeli ne? Allah kelâm ile yaratıyor. Allah'ın kelâmı ise kelâm dır. Ve çocukluktan itibaren ve bunu onun için derler ki; Âdem Nebi (a. s. ) en önemli sıfatı lisandır. Lisan; kelâm, konuşma, logos, artık hangi dilde ne dersek. Ve Allah-u Âlem kelâmıyla Âdem’i yarattı. 'Âdem' dedi isim verdi, şimdi bir beden var ama beden kendini tanımlayamıyor, betimleyemiyor? Kendi varlığının bilincinde değil.

İsim; ilk bilincin temelini oluşturur. Evet, onda salt bir bilinç vardır ama kişilik olarak, karakter olarak temelinizi ilk bulduğunuz nokta isminizdir. Size soğuk derler, soğuk olur, sıcak derler sıcak olur, tatlı derler tatlı olur artık o, ekşi derler ekşi olur, hangi lisandaysanız… Ve söz ile yaratılırsınız.

Allah sizi söz ile yaratır ve siz eğer, güzel kelamın kendisine, Hakkın kendisine çevirirseniz, tevhidin kendisine çevirirseniz, tevhidin gereğinde yaratılmaya başlarsınız ve kelâm Allah ile yaratılış olur. Bu sefer ve her bulduğunuz manada o kelamın kendisine Allah'a yakinlik bulursunuz. Ve sizler tecelli eden melekeye hep o yakinlik halini sizin için kendinde muhafaza eder. Ve o yakinlik halinden gafil olmazsınız hiçbir zaman, ta ki büyük bir günah işleyip de kendinizi örtene kadar.

Ve insan kelam ile dirilip, kelam ile ölendir.

Biraz önce bacım bir şey anlattı, neydi o? Bir Hıristiyan olan Müslüman’ı anlattı. Peki, ne ile dönmüştür? Temelinde menfaatler yatıyor. Evet, temelinde menfaatler yatıyor ama sonuçta kelam ile. Kendilerine birinin bir şeyler anlatması, o dilinin bir şeyler anlatması üzerinden başka bir yaradılışa gidiyor, terfi ediyor. Aidiyet hissiyatı ve bilinci artık o disiplin içerisinde iş görmeye başlıyor.

⯑      Bir şey aklıma geldi, dün bir arkadaşla konuştuk, böyle konulardan bahsettik sonra o duanın gücünden bahsetti. Yani, Ona göre şöyle diyor; dua ile bir insanın karakterini bile değiştirirsin. Bana bu pek mantıklı gelmedi, çünkü peygamber efendimize bile 'sen hidayete erdiremezsin' ayeti geliyor.

O ayetteki tevhid nedir ama önemli olan o.

⯑      Tevhid ama sonuçta bir ölçüde öyle olsaydı, Peygamber efendimiz(s. a. v. ) dua ile birçok insanı melek yapardı yani.

Muhyiddin Arabî’nin bir kitabında (Şeytan'ın Hileleri); Muhammed Mustafa efendimizin şeytan ile konuşması geçer, bileniniz var mıdır? Şeytanın hileleri diye geçer, orada…

Resulullah Efendimiz diyor Şeytana; senin için dua edeyim mi?

O da diyor ki; Ya Muhammed!' diyor, ' dua etmeye gerek yok' 'kâlem kırılmıştır' diyor. ‘Benim elimde delalete sürüklemek olsaydı, herkesi delalete sürüklerdim, senin elinde hidayet vermek olsaydı herkese hidayet verirdin' diyor.

Bu müthiş bir söz, Yani 'La ilahe illa Allah' diyor ya, fiili ef’alinde 'La ilahe İlla Allah' bak sıfatta değil, zatta değil, fiillinde ‘La ilahe illa Allah’ diyor. Yani fiiliyat Allah'tandır, bana bu sıfatı vermiştir. Sana da bu sıfatı vermiştir. Bu sıfatın dışına çıkamayız diyor. Ama hemen arkasından, hemen kendi üzerine geri dönüyor.

Söylediği söz de şu; ‘Lakin benim ümmetim seninkinden daha fazla olacaktır,’ diyor.

Enterasan bir şey, kendine varlık vermekten taviz vermiyor, kibir. 'Benim ümmetim seninkinden fazla olacaktır' diyor. Neşesi o oluyor. Allah esirgesin. Şimdi sorunuzu tam bitirin.

⯑      Yani dua ile bir insanın karakteri üzerinde ne derece etkili olabiliriz? Sonuçta kendisinin geçmesi gereken bir imtihan, yükselmesi gereken bir durum var yani. Dua ile bu böyle bu kadar kolay mı yani, bu insanın yükselmesi. .

Şimdi geçenlerde bir kişi şey sormuştu; Yani duanın kabulü nasıl olur gibilerinden de. Aslında duanın kabulünü anlayabilmek adına burada söylemek istediğime getireceğim. Bir dua ettiniz, duanızın kabul olduğunu duanızın olabilirliğini önünüze getiren sebeplerin gerçekleştiğini gördüğünüz anda bilin ki duanız kabul olundu. Yani sonuca doğru gidiyorsunuz. Şimdi dua tetikleyici bu hususiyettir. Şimdi dua ile onu kalkıp da yüksek bir bilince elbette ki geçiremez.

Ama dua onun amelini, yani yüksek bilince taşıyacak ameline sebep olabilir.

Ne yapar, adam için; 'Ya Rabbi! Buna yüksek derecede ahlak ve ilim ver' demişsinizdir, o bir tetikleyici hususiyet görürse, yani kabul noktasında o kişi ilme ve ahlaka vicdan yani o kişide vicdan uyandırılır, yaptığı hatalar sebebiyle ve yahut ta bir hataya iyice götürülür. 'Ya dua ettim kabul olmadı. ' Evvela vicdan uyandırılır. Vicdanı doğrultusunda bir hataya düşmesi sebebiyle de kendi kendine pişmanlık oluşur, o pişmanlık içerisinde ilme rağbet edebilir, çaresiz kaldığında bir insana gidebilir. Tabi imtihan da olabilir ve yahut ta direk bir insanın yanına gidebilir, o insanla aynalaşabilir ya da daha farklı bir olayla karşılaşabilir, yani ne gibi, kitaplara saldırabilir, içine bir merak uyandırılabilir, yani bir şekilde onun sürecine girmiş olur.

⯑      Zaten az önce 'kelam yaratılış içindir' dediniz. . .

Tabii… Söylediği kuvvet artık yaratılış içeriyor. Allah-u âlem yani 'ol deyince olur' demesi, aslında 'ben kelamımla yaratanım' diyor ve kelamın en yüksekteki tecellisi düşüncededir.

⯑      Hocam, bu bağlamda kişinin kendi iradesi, yani dua edenin değil de kişinin kendi iradesi devreye girmeden de bu olabilir mi? Yani iradesi önemli değil mi burada?

Zaten o dua onun iradesi üzerinden gerçekleşiyor. O da var doğru söylüyorsun. . .

⯑      Yani o dua edenin duasının kabul olması için; benim var mesela, bir arkadaşıma dua ediyorum mesela, ama kendisi o konuda onu istemiyor. Şimdi benim duam mı etkilidir, onun istememesi mi etkilidir?

Vallahi onu yine geçen haftalarda bir şey söylemiştik; bu noktadan yaklaşırsak; ‘o kuvvete sahip miyiz değil miyiz?’ e gider.

Hani demiş ya bir tanesi Yasin suresi ile herkesi iyileştiriyormuş, kendisi hasta olunca, onu iyileştirememişler.

Dervişi gelmiş demiş ki; 'Ya ne yapıyorsunuz?', 'Okuyoruz, okuyoruz iyileşmiyor, kendisi okuyordu iyileşiyordu',

Dervişi; 'Onun ağzı sizin ağzınız mı?' demiş.

Yani o kuvvet sizde var mı? O meleke sizde var mı? Bu noktada kendimizden şüphe etmemiz lazım eğer kabul olmuyorsa takdir-i ilahi.

Ama burada söylemek istediğim şey şu; eğer samimi olarak dua ediyorsanız, bakın mazlumun, masumun, aşığın, samimi olarak insanlar için bir şey isteyenin, samimi yani, samimiyetle yapılan dualar kabuldür. Evet, biz acele bekleriz yani o duamız kabul olsun da, o insanlar öyle olsun. Olmayabilirler, ilerideki zamanlarda olabilirler. Sonlarına doğru bir hal, ama duanız sizin istediğiniz gibi kabul olmamıştır da, hani onun meşrebine göre kabul olmuştur. Hani siz bir ilim istersiniz, adamın sıfatı ilim değildir dimi farz edelim, sıfatı ilim değildir ilim cihetinde kabul olmayabilir. Ama Allah'ın lütfu ihsanı ahlak cihetinden kabul olabilir, yani sizin yaptığınız, o sırada ona hidayet olarak, ona hidayet noktasında, anlayışın artması noktasında, ahlaki bir düzeyde gerçekleşebilir. Ama yine dua kabul olmuştur, o duanın tetiklenmesi.

Onun için; 'samimiyetle başkası için istediğiniz dualar makbuldür' diyor. Ve bu noktada samimiyetle istediğiniz zaman onun gerçekliğini görürsünüz. Ama dediğim gibi, onun meşrebine göre de kabulü vardır, ama adam yine kat-i surette küfürdeyse istediğiniz kadar dua edin, Cenab-ı Hakk’ın o noktada bir muradı yoktur. Ahiret de belki o duanız ona şefaat olarak gelebilir. 'Senin için yapılmış olan bir dua vardır, bu duanın karşılığı olarak şefaati hak ettin' denile bilinir, ama bilmiyorum.

⯑      Bazen mazlum insanlar için dua ediyorum ama böyle kötü niyetleri olduğu zaman kısasa kısas diyorum, yani kötülük düşünüyorsa kendine dönsün diyorum ben.

Ben şöyle diyorum, bazen hani kulakların çınladığı zaman birisi beni konuşuyor derler ya, birisinin konuştuğunu bazen de gösterirler bana. Derim 'Ya Rabbi benim üzerime hayır konuşuyorlarsa sen o kuluna hayır ver' derim, 'Yok eğer benim üzerime kötü konuşuyorlarsa, Ya Rabbi sen onlara hidayet ver, iyilik İhsan eyle' Bir hadis-i şerifle de toparlayayım, diyor ki; Birisi size kötülük yaptığı zaman ne yaparsınız?' diyor. 'İyilik yaparız. ' Bir daha, yine iyilik yaparız. Bir daha, yine iyilik yaparız, ama ondan sonra kötülüğe dönülüyor. Hz. Ali’ye soruyor, 'Bir daha, biri daha, bir daha' soruyor, 'Ya Resululallah! Her ne yaparsa ben ona yine iyilikle mukabele ederim. '

Çünkü fıtratında iyilik var, hayır var.

⯑      Ama hocam şöyle bir şey oluyor, imtihanını engellemiş oluyorsunuz siz bilinçlenmesini engellemiş oluyorsunuz, açıkçası. Bilmiyorum bir şeyleri, insanoğlu bazı şeyleri acıyı yaşamadan anlamıyor.

Ama yine geçenlerdeki sohbetimize döneriz, nübüvvetin gereğinde ne yapmak gerekiyor, velayetin genelinde ne yapmak gerekiyor.

Aynen öyle.

⯑      Aslında hocam, oradaki dua ben kendim öyle ediyorum mesela; 'Allah'ım çok kötü bir şey yaptıysa ya ıslah et, ya bertaraf' Olmayacaksa bertaraf et.

Bakın hidayet eyle dediğiniz zaman vay onun haline. . .

⯑      Islah et diyorum…

Islah o acılarla sağlıyor.

“Geçmişlerin başından geçenlerin sizin başınızdan geçmeyeceğini mi zannediyorsunuz, iman ettikten sonra” diyor ya. Şimdi hidayet edecek, kişinin o kötü sıfatlarından ayıklanması lazım. Ne ile ayıklayacak.

⯑      Zorlukla ıslah eder, acı ile ıslah eder, ama iyilikle de ıslah eder.

Zoraki ıslah ettirebilir ve ya gönüllü olarak da ıslah ettirebilir. Ama burada söylediğiniz nokta velayet ile nübüvvet arasındaki farktır. Velayette bir bütüncül bakış olduğu için kişinin bireyselliğinde, ferdiyetinde bir hikmet, tavırlarında olması vardır. Yani bana birisi kötülük yaparsa, devamlı iyilik yapacağım. – Yoktur, orada rıza vardır. –

⯑      Sizin canınızı yakmış, sizi üzmüş bir şekilde, sonra da onu affettiniz…

Amel cezası var onun!

Kabaklar diye bir tarikat var, bu tarikatta üç aylar geldiği zaman kafalarını tıraş ediyorlar. Yani kel ediyorlar, bunlara kabaklar diyorlar. Kabağın birisi gitmiş üç aylara girerken kafasını tıraş ediyor, orada külhanın birisi gelmiş tak bir tane ensesinin köküne yapıştırmış, 'vay kabak nasılsın?' dalgasını geçiyor vs. eyvallah, eyvallah, eyvallah köşeye çekiliyor, sırayı bekliyor, kalkıyor, bir tane daha çakıyor, mübarek artık dayanamıyor, kalkıyor gidiyor. Arkadan artık çıkarken bir tane daha çakıyor, vay kabak filan milan derken, birisi geliyor, bir eziyor bir geçiyor. Berber yakalıyor diyor; Ya kabak! Bir kabak için bir canın gitmesi hak mıydı diyor? Vallahi diyor; benim kalbime dokunmadı, kalbimin sahibine dokunduysa ona bir şey yapamam, diyor.

⯑      Yani hesabını çekiyor.

Tabi kurtuluşu yok, amel cezası var. Toplum huzurunu bozdu, Cenab-ı Hakk'ın ilahi bir sıfatına tecavüz etti, kendi varlığını örttü, kendi varlığına uyanması için ona tokat haktır. Kendi varlığıyla kıssasından affetmiş oldu. Yani aslında orada feda-i nefs yaptı. Ben hakkımdan helal oluyorum. Mesela geçenlerde bir arkadaşıma iki defa hırsız girdi. Bana dedi ki; dün akşam avucumu açtım, ben hakkımı helal ettim dedim dedi. Evet, o helal etmiş olabilir. Ama o kişinin uyanması için ve o kişinin kendisinin bir daha o işi yapmaması için, onun cezaya hakkı vardır. Yoksa uyanmaz insan.

⯑      Peki, o kişi farkına varıp bir şekilde tövbe ederse?

Tövbe ederse günahına kefaret olur, yapmamak kaydıyla. Yani böyle bir tehlikesi var. Ama genelde olumlu düşünün, genelde iyi düşünün, genelde hikmete bakın, ama burada şunu unutmayın, yani her zaman her şeyin iyisini bireysel olarak isteyebiliriz ama toplumun gereğinde her şeyin iyisini isteyeceğiz diye bir kaide yok. Çünkü o toplumun kendisini bozuyorsa, onun cezasını ya da onun uyarısını yapmak zorundayız.

Bireysel olarak eyvallah sineme çeker, köşeye çekilebilirim ama topluma zarar verecekse, o zaman kendinizi aşmanız lazım bir basamak, kendiniz için istediğiniz şeyi artık aşıp, yani orada benlik yapmamanız lazım, o zaman benliğe düşersiniz, gerek yok kendinizi aşın, o kişiyi uyarın. Çünkü orada toplum zarar görüyor, hani toplumu da geçtik, o kişiyi seviyorsanız eğer o kişinin kendisi o şekilde Hakk’a örtünecek. Onun kendiliği için ona cevap verin ve ya onu uyarın. En basiti evladınız, evladınız bir iş yapıyor, hadi Hak’tandır ya filan, ama çocuğunuz kötü olmaya gidiyor. Canavar yetiştiriyorsunuz haberiniz olmuyor; uyarmak zorundasınız.

Bir tane kardeşim var, çocuğu kaç seneden beri inanılmaz derecede güzel de yetişen güzel bir hanımefendi, lakin babası ile büyük problemler yaşadı. Yani babasının reddiyetine kadar gitti. Babası da kötü bir insan değil, ehli bir insan, ama sert mizaçlı, babasını redde kadar gitti, çok acıklı bir vaka. Şimdi iki tane eş, ayrı yaşıyor çocuk sebebi ile, kadıncağız çocuğu ile beraber, adam da Büyükdere’de kendi evinde oturuyor. Orada otururken de ailesinden ayrı olmanın acısı ile yaşıyor. Çocuk enteresan bir şey ama ne isterse yaptırıyor, uyanık, hani yolu öğrenmiş ya, ne istediysem yapıyorlar. En sonda annesi ile bir kavga ediyorlar, annesi ellerinden tutmuş o ellerinden tutmuş bir güreş yapmışlar yani, kimin iradesi daha kuvvetli, en sonunda küt diye çakıvermiş, dayanamamış kadın. Dedim ellerinden öpmüşüm onu… Sebebine gelince takdir-i ilahi o kız ondan sonra pamuk gibi olmuş. Ama ne kök söktürmüştü, bir bana sorun var ya anlatılamayacak acı bir olay. Yani adama kök söktürmüştü, aileye kök söktürmüştü ya, evden kaçmalar, istediğini istediği gibi yapmalar, ama o bir tokat kendine döndürdü.

Bazen olur ki acı olan vakalar bizi daha doğruya götürebiliyor, götürmüyor değil. Belalı şeyler şu üç temel sebepten gelir;

1.      Size hayat deneyimi getirir, yani bu böyle olmaz deneyimi getirir, insanları tanıma deneyimi getirir.

2.      Karşılaştığınız olaylarda deneyim sonucunda nasıl ilişkiye girmeniz gerektiğinin bilincini getirir ki bu deneyimin sonucu olur.

3.      Üzerinizdeki potansiyel sıfatınız ne ise, o potansiyel sıfatınızın açığa çıkmasında aracı olur.

Çünkü yaşadığınız ilişkilerde potansiyel sıfatlarınız açığa çıkar. Yani mayanızı, yani kötüye mi doğru meyil edeceksin, iyiye doğru mu meyil edeceksin. Hakka doğru mu meyil edeceksin, nefsine doğru mu meyil edeceksin noktasında varlığınızın meşrep hali ne ise, hangi sıfata aitse, o sıfatın hakikati noktasında ortaya çıkmasını sağlar. Ya asli tecellide karar kılınır ya da zılli tecellide karar kılınır. Onun için siz hep hayrı düşünün ki hep hayır noktasında hareket edin ki, karşılaştığınız haller üzerinden potansiyelleriniz ortaya çıksın.

‘Derdim derman imiş’ dedikleri noktadır o nokta. Mesela Allah’ın sabır sıfatının üzerinizden tecelli etmesini istiyorsunuz. Nasıl gelecek? Al sana bela… Sabır edeceksiniz ya…

Resulullah’ın öyle bir hikâyesi var, bilirsiniz. Ashaptan birisi yanına gelmiyor, ‘Nerededir?’ diyor, ‘kaç günden beri yoktur’ ‘Hasta oldu Efendim’ diyorlar, gidiyor bir bakıyor, kendisine aynı anda ayan oluyor, ‘Sen ne istedin?’ diyor, ‘Allah’tan sabır istedim’ diyor, ‘Bir daha Allah’tan sabır istemeyin’ diyor, sabır edeceğiniz bir şey gönderir, ‘Allah’tan merhamet isteyin’ diyor. Bu çok enteresan bir şey, mesela, Allah’tan adalet istediniz, Ya yaptığınız bir yanlış varsa ve yaptığınız yanlışa karşı gelirse… Ne istediğimizi bazen bilmiyoruz. İstediğimiz şeylerin karşılığıyla nasıl geleceğini bilmiyoruz. Onun için isteklerimize çok dikkat etmek lazım.

Babam onu çok güzel özetlemişti; ‘Yavrum!’ demişti, ‘Öyle küçük isteklerimiz vardı ki, meğerse çok büyük isteklerimiz varmış haberimiz yokmuş, şimdi deseler ki iste, istemem. Çünkü başıma ne geleceğini iyi biliyorum. ’ Çünkü istediğinin gelişi, hak edilişi var. Onu şöyle özetlemişti;

Bir şeyi Allah-u âlem verirse demişti, ya o kişiye hak ettiğini verir, yada verir ve hakkettirir.

Yani illa o sıfatının hakkını, potansiyel olarak açılımını ister ve bu noktada Allah’ın lütfu ihsanıyla eğer bilinçlenme yolu ise, şuurlanma yoluysa, ‘sa’sını kaldırıyorum yoludur, takdir-i ilahi kişi deneyimlerinden geçmeden hayatta bilinçlenemez, imkân yok.

Yani öğrenme ile alakadar bir şey değil, eğitimle alakalı bir şey, Öğrenme zihinseldir, eğitim kalbidir, ruhsaldır, aklidir, ispata taşırsınız siz orada kendinizi.

⯑      İnsanlar bir sürü şey öğreniyorlar tasavufta çok güzel, ama onu hayatına geçirmek…

Zorlanıyorlar niye çünkü menfaatleri çok ağır basıyor, hevaları ağır basıyor, sebepler ağır basıyor. Ya şu sebepten de bu sebepten de bu yolun en büyük temeli şudur; korkanların yolu değildir, korkan neden korkar? Hevasından korkar, menfaatinden korkar, sebeplerinden korkar. Değil mi?

Onun için korkakların yolu değil onun altını çizeyim.

Bunu da ilk Futuhu’l Gayb’ta Fettah esmasıyla açmıştık; yiğit, gözü pek.

Bunu da kim üzerinden kullanıyor?

Hz. İbrahim; O Fettah diyor, yani delikanlı, yiğit, cengâver.

Bunu kendi lisanımızda yani gözü kara, delikanlı, buradaki delikanlı argo tabiriyle değil  artık Hakk için kendini adamış, hiçbir şeyi gözü görmeyen, Hak hakikat için yapmayacağı şeyi olmayan kişi. Ailesini bırakıyor, bırakmıyor da aslında onlar için dua da ediyor, kovuluyor, işin aslında kovulması var. ‘Ya bu davandan vazgeçersin ya da seni kovarız’ diyorlar. Ve babası evden kovuyor. Eyvallah diyor, sizin yolunuz size benim ki bana.

Yani hizmetinden taviz vermezken ilkeler sebebiyle ailesiyle ayrışmak zorunda kalır.

Şimdi hangi insan evladını kurbanlık yapmaya çalışır? İmkân mı var ya?

Çok enteresan geçenler de Metin Bobaroğlu’yla bir yerlerde konuşuyorduk, konuşurken bir örnek verdi, dedi ki; Marks’a göre dedi, eğer adalet üzerine eşit olacaksak sınıfların hepsini yok etmemiz gerekir ve geçmişimizi sıfırlamamız lazım.

Geçmiş iki türlü; sınıflar sıfırlandırılır, servetler sıfırlandırılır dimi?

Servetler ve sınıflarınız sıfırlandı mı kültürünüz de kalmaz, fıtratlar da kalmaz. O zaman ne olur komünizme doğru gider ve bu da yaratılış ilkesine aykırı olduğu için yani her varlık kendi fıtratı gereği yaşadığı için çöküş getirir. Her neyse, burada da söylemek istediği adalet noktasına taşınmaktı ve arkasından bir örnek verdi;

Ebubekir Sıddık ile Hz. Ömer’i örnek verdi. Beyt-ül Mamur’a bir şey lazım ve diyor ki; bir şeyler getiriniz herkes, rızaya bağlı olarak. Hz. Sıddık komple getiriyor, ne varsa evinde o sırada geçimliliği hepsini getiriyor. Hz. Ömer yarısını getiriyor, yarısını bırakıyor. ‘Ya Sıddık’ diyor, ‘Ne kadar getirdin?’, ‘Hepsini getirdim’, ‘Ailene hiçbir şey bırakmadın mı?’ diyor. ‘Allah ve Resulü’ne emanet’ diyor.

Bak bütün varlığını, servetini sıfırlayan bir kişi feda-i nefs yani, bütün varlığını orada sıfırlıyor.

İmanın türlü türlü halleri vardır da, iki noktada insanda cereyan eder:

1.      Âlemlere bağlı olarak âlemler üzerinden Hakk’ı müşahede etmenin bilincinde bulunmak,

2.      Âlemlere aşkın olarak Hakk’ın kendisine sıfatları üzeri tavırlarında kendisinin tavırları üzerinden varlığına tanıklıkta bulunmak. Böyesi seyirde iman ehli âlemi görmez, âlemi aşkın olanı sadece görür.

Bu da bu gözlerle(dünya gözleri)değil, sırf katışıksız imanla görünür.

Mesela şöyle anlatayım; Hz. Sıddık Hz. Resullulah’ın yanında oturuyor diyor ki; ’Ya, Resullulah Allah’ı sende görüyorum’, Bak bir Allah var, mübarek bir insanda tecelli ediyor. Hemen bir basamak sonra Muhammed Mustafa’yı görmez sadece Allah’ı görür. Burada ki kasıt ettiğim şey aşkınsal bir bakış, o sırada Muhammed Mustafa yok oluyor değil, Aşkınsal bir bakış!

Bunu şöyle anlatayım, biraz daha basite indirgeyim, diyor ki İsmail Emre; ‘Bugün benim Emre’de karar kılan’, yani bir doğuşatın da bir söylev geliyor, İsmail Emre söylemiyor da böyle bir söylev geliyor. Niyazi Mısri söylüyor mesela diyor ki; ‘Niyazi’nin dilinden çağırırım dost dost…’ Niyazi’nin dilinden de böyle bir söylev geliyor.

Şimdi, söylevin kendisine baktığın zaman, ‘Niyazi’nin dilinden çağırırım dost dost…’ dediği anda şizoit bir durum var. Ya söyleyen Niyazi, Niyazi’yi arkaya almıyor önüne almıyor ve diyor ki; Niyazi’nin dilinden çağırırım dost dost…’ Bu şekilde bakarsak şizoit bir tavır var. Ama hakikatinden bakarsak Allah’ın tecellisi üzere ve buna iki türlü bakış olur; İman dolu bir nefesle… Birincisi ‘ya ne mübarek adam bakın Allah tecelli ediyor’ değil mi? Ya da ‘aaa ne mübarek bir kâinat, bu kâinatta Hakk tecelli ediyor’ gibi. . . Farklı bir vecheye de taşıdım ki her anlam da görebilelim. İkincisi Allah’ın lütfu ihsanı kişinin kendisini değil, kişi üzerinde tecelli edeni görebilmek o sırada. ‘Yarabbi!’, ‘Bugün benim Emre’de karar kılan’ dediği zaman İsmail Emre’yi görmezsiniz. ‘Çağırırım dost dost…’ dediği zaman Niyazi’yi görmezsiniz. Eyvallah, Rabbimize sağdığız gördük deriz. Bu görüş iman dolu bir nefesin görüşüdür.

Bunu ayetler itibarıyla bütün alanlarda da görebilirsiniz, sosyoloji de, kâinat dairesinde, fizikte, kimya da, yaşantınızda, ayn-el yakîn, hakkel yakîn. . . Yani ayetler üzeri, esmalar sıfatları üzeri, sizden tecelli eden bir varlığı imanına kendinizi taşıyabilirsiniz amenna. . . Rabbim bende tecelli ediyor, ne mutlu bana dimi?

Ama Rabbim bende tecelli ediyor noktasında Muhammed Mustafa’ya gittiğimiz zaman o bambaşka bir şey! İman artık kendi varlığı üzerinde tecelli edende kararlıdır, kendi varlığından eminlik içerir. Hangi noktada? ‘Sen atmadın, Allah attı. ’ Orada uyarıyı verdiği zaman artık birine bir şeyi verirken, birinin başını okşarken Muhammed Mustafa olarak hiçbir zaman ne okşadı, ne verdi, ne attı. O da bütün varlığında olan hüvviyetinde olanla yapıyordu o işi, yani Hakk üzerinde tecelli ediyor.

Yani tecelliye nasıl bakabileceği, kişinin kendi üzerinde gerçekleşen bir şeydir. Birincisinde tecelliye bakarsınız, ikincisinde zuhura bakarsınız. Bu çok önemlidir; yani birinci imanda tecellide müşahede ediyorsunuzdur Allah’ın tecellisinde. Niye? ‘Ne güzel bir mübarek bunda tecelli ediyor. ’ Bak, ama ikincisinde zuhur vardır, görüş vardır, zahir olma, zuhur, zahir görünüşe çıkma vardır. Âlemler de gayb olan sizde görünüşe çıkmıştır, sizin gönlünüzde görünüşe çıkmıştır.

Her insan da böyle bakacaktır diye bir kaide yok. Adamın birisi orada duruyordur, ’ Bak bak kendini Hakk etti bak! Kendini Hakk etti, katli vacib…’ diyebilir. Bakış açısına göre değişebilir bu, o kişinin potansiyeli, o kişinin akli mertebesi, vicdani mertebesi, ruhani mertebesine göre bakış açısı değişebilir. Ama sonuçta imanının kişiye yön verdiğini görüyoruz. Bakış açısı verdiğini görüyoruz. Birinde tecellide Hakk’ı müşahede ediyor, ikincisinde zuhurda Hakk’ı müşahede ediyor. Kişinin kendisini değil, kişinin kendisinde tecelli eden, varlığın kendisini müşahede ediyor.

Ama ne ile?

Kelam sıfatıyla müşahede ediyor. Bakın söylemek istediğim böyle bir şey, kelam sıfatı ile müşahede ediyor. Hani Musa soruyor; ‘Ya Rab, bana görün’ diyor. ‘Sen beni göremezsin’ Niye? Zaten kelam sıfatıyla varlığına ayna oluyor. Mesela bunu şöyle düşünün, şu anda birçok konu konuşuyoruz. Konuşurken birçok noktada aydınlanıyoruz veyahut kendi halimiz bakın olabilir olmaz ayrı mevzu, sadece bir şeyi anlamlandırmak için söylüyorum. Söylediklerim şu anda gerçekleşiyor gerçekleşmiyor ayrı bir konu. Farz edelim ki sizin ruh halinizde olan, düşüncelerinizde olan birçok şey ile aynalaşıyoruz. Bakın, benim sıfatım üzere değildir, kelam edilirken, Hak noktasında kelam ederken, gerçekler noktasında kelam ederken, sadece size ayna tutuyorum. Kelamın kendisi size aynadır, anlayışınıza, bilincinize aynadır. Hani kelamla yaratılıyoruz ya, kelamın kendisi aynı zamanda varlığımıza, öz varlığımıza ayna olur. ‘Hahh, ben bunu düşünüyordum, böyle imiş, başka bir bakış açısı da varmış’ diye. Ama kelamın kendisi aynadır o sırada size, kelamdır varlık aynası. Onun için mesela bir hal yaşamışsınızdır hiçbir yerde görmüyorsunuz, bir insanın kitabından çat diye açıverirsiniz, hahh ben bunu yaşamıştım hiçbir yerde görmedim, bu da yaşanmış! O kişi kelamı ile size varlık aynası olur, yalnız olmadığınızı anlarsınız, sadece kendinizin olmadığını da anlarsınız.

Mesela İsmail Emre’nin böyle bir doğuşu var; haddi bilmek için çok önemlidir. Çünkü insan kendinde bir tecelliyat gerçekleştiği zaman zanneder ki sırf kendisi yaşıyor. Bilmez ki kendisi gibi nicesi yaşar. İsmail Emre bunun için şöyle diyor; ‘Ey İsmail sen kendini dolu zannedersin, senin gibi nicesi dolu gezer… ’ Bazı kendimden örnekler var da dile gelmiyor.

Mesela hepinizden özür dilerek takdir-i ilahi, kendime enaniyet vermek için değil, sadece bu konunun kendisi için anlatayım. Öyle günüm oldu ki nur deryasında yattım, nur deryasında kalktım, hani o görmeye çalıştıkları şeyler. Yattım kalktım, ben zannederdim ki bir tek ben görüyorum, babamın yanına gittim bir gün şöyle bir baktı Celalli, dedi ; ‘Yavrum dedi, Yunus (a. s. ) balığın karnında iken balığa sormuş, demiş ki; Ya balık!. Senden daha büyüğü var mı?’ demiş. Balık; ‘Vallahi demiş sığ sularda yüzüyorum, daha fazla açığa çıkmaya korkuyorum. ’

Aslında bana verdiği cevap şuydu; kendine varlık verme, nicesi senin gibi dolu gezer.

Ve nice evliyullahla tanıştım bir de baktım ki aman Ya Rabbi, bizim yaşadığımızın kat katını yaşıyorlarmış, hemen secde etmek zorunda kaldım. Yani babanın sözü orada; haddini bil, sen bir mertebenin halinden geçiyorsun, senin gibi nicesi bu mertebenin hallerinden geçmiştir.

Bu bir yaşam biçimi, bu yaşam biçimi kaptı kaçtının yolu değil! Mesela burada ders görüyoruz, kaptı kaçtı yani bir şeyleri öğreneyim kaçayım değil, öğrendiğinizi bir ömür boyu yaşamanız gerekir. Öğrendiğinizi bir ömür boyu yaşamınızda göstermeniz gerekir. Ha işte o zaman Allah sizinle beraberdir.

Bildiğinizi doğru olarak yaşıyorsanız, bildiğinizi ahlaki olarak yaşıyorsanız, işte o zaman Allah'ın lütfu ihsanıyla ‘doğru yol üzerinde olanların üzerine melekler iner’ sözünü şöyle de algılayabilirsiniz; sizin üzerinizden de meleklerin yaratılışıyla beraber, Cenab-ı Hakk’ın doğru yolunda taviz vermeden yaşar gidersiniz. Allah sizi bu yoldan esirgemesin.

Burada bu yol derken, sanki şu yol bu yol gibi değil; sevgi, muhabbet yolundan, Allah’ın sevgi, muhabbet yolundan esirgemesin.

İsterseniz kırk sene bir dergâha gidin, isterseniz en kral dervişe evliyaya gidin, fark etmez. Sevgi yoksa yol yoktur. Yol sizin sevginizdir, başka bir şey değil.

Siz kendinizde bulacaksınız bulacağı, gerisi hep size aynadır.

Ama nasıl olsa biz kendimizde bulacağız, ne mutlu bize diye kendinize varlık vermeyin.

Bulacağınız kişilerle zaten bulacaksınız. Ayna olacaktır bir kelam, bir kitap. Burada Abdulkadir Geylani bize ayna olmaya çalışıyor, bak böyle yollardan gidersen böyle böyle olur diyor. Eğer o yollardan geçtiysek ‘aaa mübarek zaten söylemiş’ diyoruz. Şimdi mübarek ortada yok, kelamı bize ayna oluyor.

Kelam insanın varlık aynasıdır, kelam olmadan insan, insan olmaz, en büyük varlık sıfatlarındandır. İnsan kelamla yaratılıyordur, kelamla diriltiliyordur, kelamla da öldürülüyordur. ‘Bizi unutanlar’ dediği zaman unutanlar hangi kelama sığındılarsa, sebepler dairesinden hangi kelamdan aldılarsa, menfaatlerini dile getirilişi, hazlarının dile getirilişi, sebeplerinin dile getirilişinde Hakk’a örtülüdür ve dil huylarınız olur. Bunu çok güzel söyler, bu aralar internette de çok paylaşıyorlar; ‘Hz. İsa’nın ve yahut ta büyük bir din âliminin de bunun üzerine sözü var. Hani diyor ya; ‘ Kelimelerinize dikkat edin, kelimeler duygularınız olur, hissiyatlarınız olur, karakteriniz olur. En sonunda diyor davranışlarınız olur, huylarınız olur, siz olur. ’ Onun için ‘Sözlerinize dikkat edin’ diye bir söz var. Hakikaten de gerçekliği inanılmaz derecede yüksek olan bir sözdür ve dikkat etmek gerekir onun için kelama.

Onun için Resulullah efendimizden(s. a. v) kötü söz men edilmiştir. Allah, kötü söz söyleyenleri sevmez diyor ve Kuran-ı Azimüşşan da var(bak bu hadistir), hadisin karşılığı olarak da ayet inmiştir;

‘Sakın size küfredenlere küfretmeyin, haksız yere Allah’a küfrederler’ diyor.

Hani size kötü davrananlara küfretmeyin, ola ki sizin o yaptığınız davranış üzerinden Allah’a küfretmesinler, haksız yere ki Allah’a haksız yere değil, hiçbir şekilde küfredilmez ayrı mevzu… Yani küfrün önünü kesmek için davranışlarınıza dahi dikkat edin, kelam olarak dahi küfrü kendinizden esirgeyindir. Buradaki küfür lafzı küfürdür, yani imani noktada ameliyle kişinin Hakk’a örtünmesi değildir, lafz-i olarak kişilere yaptığınız söze karşılıkta Resulullah’ın güzel bir sözü var;

“Kötü söz sahibinindir” diyor.

Müthiş bir hadis-i şeriftir. O kötü hal yani o kötü lafzı yaparken, öfkeyle veya şehvetle ya da ne ile yapıyorsanız, emir olup lafzı olarak da Hakk’a örtünüyorsunuz. Hali olarak örtünmüştünüz ya, hani farz edin o halin küfrünüze sebep olan hal ne ise, zaten o hal küfür. Küfür, kâfir yani örtündürüyor sizi, kâfir demek örtülü demek, o hal sizi örtüyor, bu sefer lâfzî olarak da yani kelam olarak da örtünüyorsunuz ve onu sabitliyorsunuz kendinizde. Onun için sanki halin çivisi gibi, yani bir yere sabitliyorsunuz. Ne kadar çok küfrünüz varsa elinizden geldiğince ondan soyunmaya çalışın. İşin enteresan tarafı da bazıları çok küfürbazdır, küfür etmeden rahat duramazlar ve ya küfür yemeden… Allah esirgesin, öyle alışkanık yapmış insanlar var. O noktada dikkat edin çünkü kendinizi Hakk’a örtmeyin, küfür noktasında dahi.

Hadi onu da boş verin şunu düşünün, bazen kendi kendime düşünürüm; Düşündüğüm zaman da hayatta aklıma küfür gelmez, eskiden çocukken ettiğim vardır, Allah biliyor, çok da dayak yediğim vardır, ooo haddi hesabı yok, sırtımda kırılanların da haddi hesabı yok, kimler de dövdü ise elleri dert görmesin. Bir daha küfür etmedim, efendimden sonra küfür ettiğim bir günü bilmem. Bir gün düşündüm birisi hakikaten de çok büyük bir edepsizlik yapmıştı. Canım acayip sıkılmıştı yani inanılmaz bir ahlaksızlık yapılmıştı canım sıkılmıştı, aklıma da küfür geldi. Lakin sonradan da düşündüm tamam; ‘Ya tamam ediyorsun ama (aklımdan ediyorum, ağzıma bile taşımamışım.) Allah’ın tecelli ettiği mekâna sen ne diye küfrü yakıştırıyorsun yani kirletiyorsun. ’

Hepimizde tecelli ediyor, kürsü-i âlâsıdır beyin, kürsü-i âlâ dedikleri beynin kendisidir. Ayet-el Kürsi okuduğunuz zaman; “Allah’ın ilmi her şeyi kuşatmıştır, onun kürsüsü yerleri ve gökleri kucaklamıştır” diyor. En yüksek tecelli buradadır, kelam sıfatıyla burada, çünkü düşünmek demek Kelim esmasının tecellisidir. El-Kelim; konuşan ve Cenab-ı Allah buradan size konuşur ve aynı zamanda bütün oto kontrol sistemiyle hem bütün dünyanızı biçimlendirirken hem de aynı zamanda bu âleme baktırtır, aynı zamanda beyin iç âlemin tecellilerini kendinde bulundurur. En yüksek tecellidir. Yani hem kuantum düzeyinde tecelliye kucak açmıştır, hem nurani düzeyde kucak açmıştır, hem de bu âlemin tecellilerine kucak açmıştır.

⯑      Çok güzel bir noktaya değindiniz, mesela ben en çok bundan sinirlenmişimdir. Mesela güldürü, komedi stand-up gösterilerinde hep küfre başvurulur ve halk tarafından da bu ne hikmetse çok sevilir. Malum bir kişi var ona hiç gitmek istemiyorum ben, sırf bu yüzden…

İmzalatıyormuş, küfür edecek ya dava etmesinler diye imza alıyormuş üniversitelerden… Aslında söylediğiniz şu anda şu; bir küfür ahlakıyla yetişen ve küfrü kültür edinen, kültüre doğru taşıyan, bakın kültür değil hala… Küfrü kültüre taşıdığınız zaman bitti zaten iş.

Hani dedik ya şöyle bir şey vardı aslında burayı bağlamamız gereken şey şu; İnsan sözle yaratılır, sözle diriltiliyor ya, güzel mi yaratılmak istersiniz? Kötü mü yaratılmak istersiniz? O zaman güzel kelimelerle konuşun, insanları kırmadan konuşun ve güzel meleklerle var olun. Çünkü her söyleviniz bir meleğin tecellisine sebebiyet verir, bir biçim kazanır. Ve o biçimle beraber yürümek zorunda kalırsınız.

Küfür o insan için uyku ilacı, ya yaşantıları çok zor geliyor ya da o sırada unutmak istedikleri bir şey var, küfür uyku ilacı. Gibi…

⯑      Küfrü yapmasaydı mesela o adam, zeki bir adam aslında…

Zaten o küfürde zekâsı işliyor. Ama farklı şekilde kullanabilir onu, yani o küfrü kullanmadan da güldürebilir o adam…

⯑      İnsanların bilinçaltlarını herkesin söyleyemediği şeyleri insanlar orada duyunca hoşlarına gidiyor. O yüzden zaten bu kadar çok yoğun talep ama insanlar neden o kadar rağbet ediyor, çünkü kendilerini orada görüyorlar.

Kendilerinde olmayan şeyleri de görüyorlar. Akıllarından geçen, yapmak isteyip de yapamadıkları, ayna oluyor. Aslında yine de kelamla ayna oluyorlar. Aslında Cem Yılmaz değil, oradaki Cem Yılmaz’ın karakterinin kelama dönüşü ve kelamıyla ayna olmuş. Allah-u âlemin lütfu ihsanı eğer böyle bir çöküntü varsa, ona karşılık güzel bir şeyin getireceğinin de işaretidir bu. O güzel şeyden bizim de nasibimiz olsun inşallah.

Konuya dönelim de haksızlık olmasın, mübareğin hakkını verelim, her şey hakkınca…

🙢      Bütün kötü arzu ve heveslerin kırılmadıkça Hakk seninle olmaz.

Bu müthiş, şimdi tevhid lisanıyla böyle anlatıyor ama söylediği zaten ontolojik bir şey.

Yani ‘senin’ diyor ‘varlık nedenin arzu ve heveslerinse’ diyor, varlık nedenlerin yani bilincinin önünde, varlığının önünde bunlar varsa, zaten sen Hakk’ı görmezsin. Heva ve heveslerinin irade ettiklerini görürsün başka bir şey görmezsin.

İnsanın düşüncesi, fikri heva ve menfaatleri noktasında işliyorsa, bilincinde Rabbi odur.

Her ne düşünüyorsanız Rabbiniz odur o noktada. Yani sizin üzerinizde baskın sıfatıyla hüküm veren odur, menfaatler ve hazlarınızla düşünüyorsanız, düşündüğünüz ne ise o sırada üzerinizde hâkimiyet kuran odur, nesnesi olur demek daha doğru, araç olur o noktada.

Eğer Rabbi düşünüyorsanız, yani bilincinizde Rabbiniz varsa ve bütün varlığınızı O’na vermişseniz - heva ve heveslerinizi susturmanız şartıyla oluyor - çünkü eğer susturmamışsanız sizi yoldan çıkartır. Yani yine varlık nesneniz dışarıda olur diyor. Bilinciniz önünde Hakk değil, bilinciniz önünde heva ve menfaatleriniz ne ise, onların yerine getirmenin nesneleri ne ise onlar olur.

Bu noktada aslında ontolojik bir şey söylüyor, yani kıbleniz ne ise oraya doğru yönelirsiniz demektir.

Diyor ki;

🙢      ‘Bu heva ve hevesin yok olunca da, artık sende hiçbir şey durmaz olur. Sende ne iyilik eğlenebilir ne de kötülük. Sende ne akıl kalır ne de fikir. ’

Heva ve heves yok olur ama nefis yok olmaz onu söyleyeyim. Burada artık tam bir sekr haline (Sarhoşluk ve kendinde olmama hali) taşındık demektir.

🙢      Hiçbir şeyi seçemez olur yani sarhoşluk, varla yok arasında bir hal alırsın.

Buradaki varla yok arası şudur; biraz örnekle geçeyim; ‘mazlumun duasıyla Allah arasında bir perde vardır’ diyor, masumların da öyledir mesela. Burada kastedilen şey benlik perdesidir.

Benlik; yani o kişinin kendi karakteri, kişiliğidir.

O kişiliği kaldır, diyor sadece Allah vardır, yani karşısında bir perde yok. Yani Allah karşısında bir de aralarına perde koymuşlar, aralarında bir perde var ya… Değil.

Varlığıyla kendiliği birbirleri arasındaki perde kişiliğinin perdesidir.

Yani mazlumun o sırada Cenab-ı Hakk’ın varlığına sığınışıdır, kulluğu perdedir onda. Yani mazlumluğuyla sığınıyor. Şimdi buradaki kastım şuydu; diyor ki ‘ne akıl kalır, ne fikir, hiçbir şeyi seçmez olursun. ’ Çok farklı bir yerden buraya gelmek istedim, varla yok arasında bir hal alırsın.

Burada varla yok arasında kastettiği şey şu; kişi kendi varlığı üzerinden bakar ama hiçbir şeyden tat almıyordur, hiçbir şey kendisinin amacı değildir. Sadece Hakk’tır amacı ama kendi varlığında minimum düzeyine bir varlığa inmiştir. O da sadece benliğidir, arı bir benlik, nedeni dışarıda olmayan bir benlik.

Çünkü nefsimizle, nedenimiz hep dışarıdadır. Hazlarımız, menfaatlerimizle nedenimiz hep dışarıdadır, varlık nedenlerimizi dışarıda buluruz aslında. Ama hazlardan soyunduk, menfaatlerimizden soyunduk, hevalardan soyunduk, sebeplerden soyunduk, varlık nedenimiz dışarıda değildir, kendi üzerimizdedir, lakin o sırada kendi üzerimizde olan Hakk ile kendimiz, kendimizin kendiliği perdesidir orada.

Onun için diyor; ‘varlıkla yokluk arasındasındır’ diyor. Âlemden yana yokluğa taşınmıştır, benliği arı düzeye gelmiştir, ama Allah-u âlemin varlığı üzerinde tecelli ediyordur. Varla yok arasında bir hal alırsın, Allah seni öldürür ki aslında ölümde budur, yeniden diriltir. Burada ölüm ve diriltilim arada evliyullahın yaşadığı bir hal vardır. ‘Allah seni bu haldeyken öldürür’ diyor, aslında burası Fena halidir, Allah bu haldeyken öldürür ve yeniden diriltir.

Yeniden diriltilişin hali iki türlüdür;

1-      Varlığından nur tecelli ettirir, kendi varlığı ile dolu kılar insanı,

2-      Geceleri rüyasında ve ya murakabede ya da hali istiğrakta, yakaza dediğimiz durumlar var. Mesela hali istiğrakta kişinin kendisi yok olur, direk Hakkın varlık bakışları ile bakar, direk üzerinde nur tecelli eder. Yakaza düzeyinde bizzati görüntüler görmeye başlar, sesler duyar, yani uyanıkken. Murakabe dediğimiz, gözünü kapatır, iç âleme dalınç yapar, bu dalınçı esnasında kendine gösterilenler olur.  Yahut rüya görür (sahih rüya), Cenab-ı Hakk ona seslenir ve ya melekler seslenir. Olur mu? Olur.

Diyor ki; “sahih rüyalar kapısı açıktır.” O sırada iken kişi, bakın yine kelam lafzını kullanıyorum, kelam sıfatıyla Cenab-ı Hakk’ın varlığının üzerindeki tesiriyle yaşam sevinci bulur.

O yaşam sevinci ile beraber kişi yeniden yaratılmaya başlar.

Artık Hakk’ın varlığından emin olarak yaratılmıştır.

Şüphe yoktur. Her kelamda yeniden yeni bir bakış açısıyla diriltir. Rabbi kendisine ne buyurursa, ilhamatlarla, hatırlarla, yakazalarla, murakabelerinde, dalınçlarında, nasıl bir noktada varlık veriyorsa, o varlık halleri ile ki temelinde kelam yatar, o kelam ile kendine hem varlık aynası olur, hem o söylediği şeyle hayatına yön verir. Ve o yön verişin içerisinde yeniden yaratılmaya başlamıştır artık. Kast ettiği de aslında budur, yeniden diriltilir. Bu öldürtmekle diriltmek manevi olarak ölmek ve dirilmek anlamalarına kadar taşınabilinir. Sende yeni ve bambaşka bir irade zuhura getirir.

Bir arkadaşımla bir gün oturuyorduk, dedi ki; ‘iradeyi bitirmemiz lazım. ’ Yani, terk-i dava! Tasavvufta bir terk-i dava var, bütün irade ettiğin davaların neyse, onlardan soyunman lazım, irade de sıfırlanman lazım. Abi dedim ki; ‘kâinat da bir şey boşalırsa yeri başka bir şeyle doldurulur. ’ İrade sıfatını yok edemediğimize göre bir iradeyi bitirirsen, başka bir irade gelir.

Bu sebepten dolayı iradeyi bitiremezsin; sadece irade ettiğin şey, varlık tavrın değişir.

Kendi menfaatlerin üzeri irade ederken artık Cenab-ı Hakk’ın tecellisi üzerine irade edersin, artık kendi menfaatin için değil Hakk için yapmaya başlarsın. Yani irade başka bir biçime taşınır, siz artık başka bir noktada irade etmeye başlarsınız. Heva ve hevesleriniz doğrultusunda irade ederken değil Hakk için irade etmeye başlarsınız. Ya da Hakkın sıfatları için irade etmeye başlarsınız yani irade yine vardır ama ahlakına taşınmıştır, ilahi sıfatlara doğru taşınmıştır.

Bu noktada devam edeyim;

🙢      Her istediğini o irade ile istersin, bu hale geldin ve her istediğin buna uydu, Hakk kendini izafi ettiği mevhum varlığını (hani kalk aradan kalsın Yaradan; Sen atmadın, Allah attı dediği nokta) alır ve seni yok eder.

Bu üç türlü gerçekleşir buna Kıyametin kopması derler. Babam ona şöyle derdi; ‘Yavrum bizim orada derler ki Kıyamet başına kopsun.’

Kıyamet, kıyamdan gelir, yani ayağa kalkış, bunu birçoğunuz biliyordur belki, ayağa kalkış. Kıyamet başına kopsun demek; yok olmak manasında kullanılır.

Yani her şey yok olacak, sen de yok ol manasında.

Takdir-i ilahi bu bağlamda düşündüğün zaman sanki insan varoluşunun yok oluşundan korktuğu için, korkunç bir hal olarak gelir, ama temelinde Hakk’a varmak varsa, âşık adam eyvallah yok olayım gideyim diye düşünür.

Benim böyle bir düşüncem vardı bir gün hüngür hüngür ağlıyorum, avucumu açtım; ‘Ya Rabbi beni yok et, bir tek sen var ol’ diye dua ettim.

Babanın yanına gittim o gün şöyle bir baktı, ‘Allah Allah’ dedi, ‘Yok olmak mı istiyor ne, ama yok olmak bildiği gibi değil. ‘

Ben atomize olmak istiyorum, O zaman anladım ki yok olmak hakikaten bildiğim gibi değilmiş. Burada kast edilen şey aslında şu; efendimin söylediği güzel bir şey daha vardı; ‘Yavrum, bizim terminolojimizde yok, yok! Yani yok diye bir şey yok, yani yoklukmuş, yokluk kelimesini bir tek noktada kullanır, daha önce yoktunuz.

Yani yokluk; daha önce evveli olmayan şey demektir.

İkinci bir nokta da daha kullanılır o da şudur: bir varlığın varlık nedeni başka bir varlık nedenine dayanıyorsa, o varlığın kendiliğini yaşıyordur demektir. Kendini değil, yokluk o zaman mevhum dediği varlık; kişinin kendiliği değil, kendisine yakıştırdığı bir durumdur.

O sırada yaşadığı ne ise onu yaşıyordur aslında.

Yani varlığınız Hakk’tır, sadece Halil diyorsunuzdur, Mehmet diyorsanız Mehmet, Zeynep diyorsanız Zeynep. Kendinize mevhum bir varlık olarak, kendinize varlık veriyorsunuzdur. ‘Kalk aradan kalsın Yaradan’, ‘Sen atmadın Allah attı’ sözlerinden hareketle bunun anlaşılması gerek ve diyor ki;

🙢      Var olanı yok eder seni yok eder, bu halin sonuna kadar. Münkesiret'ül–Kulûb dediğimiz zümreye dâhil olursun.

Burada Münkesiret’den kasıt; kesretden geliyor bakın, münkesir, kesir, parça kırılan.

Münkesiret’ül kulûp; kalbi kırıklar zümresi

Diyor ki; müminin zindanıdır dünya…

O hale gelen kişi için dünyadan soyutlanmıştır ama yine dünyanın içinde olmaklığından sebebiyet dünya kendisine zindandır. Bir daha söylüyorum; onun için bunlara bu isim verilir. Kalpleri kırık olanlar, kalpleri mahsun olanlar.

Mümin diyor dünyaya gariptir, garip gelmiştir, garip gidecektir, İslam için de bunu söylüyor.

Ama burada çok enterasan bir şey vardır; ne kadar Fena olsa bile halen böyle aliyy noktada bir benliği vardır. Yani arifliğin başlangıcı gibidir burası, kendine varlık vermez, aliyy nokta da bir benliği vardır ama Cenab-ı Hakk’ın varlığı üzere sonuçta olduğunu bilir.

Çünkü artık O’nun nuruyla dirilmiştir, O’nun varlığıyla dirilmiştir.

Bunu da bir hads-i kutsi ile destek çıkayım; diyor ki “kulum bana nafile ibadetlerle o kadar yakınlaşır ki, ben onun gören gözü, duyan kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı ve düşündüğünde manasını veren ben olurum” diyor.

Bunu başka bir hadis-i kutsi de şöyle geçiyor; “kulumun görmesini verenim, duymasını verenim, nefsini verenim, varlığını verenim, lakin kulum kendisiyle bana perdelidir”

“Şah damarınızdan daha yakınız” ayet-i kerimesiyle de bunu tam netleştirebiliriz.

Şah damarından daha yakin demek şu demektir; Varlığınızda olan Allah’tır, kendiliğinizle perde kılıyorsunuz. Yani kendi asli varlığınızı kendiliğinizi perde kılıyorsunuz.

‘Kalk aradan kalsın yaradan’ demek asli varlığınıza taşının demek.

Bundaki en büyük temel de, yani nasıl taşınmamızın gereğinin temeli; Heva, menfaatler, asli olan varlığımıza bizi örter.

Sebepler dairesinde hepsini pozitif noktada düşünüp, asli varlığa bizi örter, bu pozitif düşünmeyeceğiz anlamında değil. Ama pozitif düşüncenin kendisinde genelde düşüncenin nesnesi hep kendisinin dışındadır. Hiçbir şekilde kendi varlığı üzerine dönmez, yani bilimde bir şeyi bilmek istiyorlarsa, bilmenin nesnesi ne ise onun üzerinde deney, gözlem yapılır. Onun üzerinden artık bir şey yapılacaksa artık o bilim değildir, ya felsefe olur, ya inanış dairesine çıkar.

Mesela diyoruz ki; bilimin şu anda irdelediği kuantum, Allah-u Âlemin lütfu ihsanının nur tanecikleridir diyoruz. Bu iman noktasında söylediğimiz bir şey, örtüştürme.

İman etmeyen bir insan bizim için ne söyler bu söylevden sonra? ‘Zorlamaya gidiyorsun’ der.

Ama deneyimi olan bir insan bu hakikati varlıkta gördüğü zaman; ‘aa doğru da söyleyebiliyorsun’ diyebilir belki. Ama söylediğimiz şey bu noktada baktığımız zaman, yani bir örtüştürmeden ibarettir. Ama bilim sadece o nesnenin kendisiyle ilgileniyordur, öyle bir örtüşme ile derdi yoktur. Ya da bilim onu felsefi noktada bir söyleve taşımaz, sadece onunla ilgilenir. Felsefi noktada taşıdığı zaman onu neye taşır? Her şey enerjinin görünüş biçimleridir demeye kadar götürülür, hepimiz enerji deryasında varız demeye kadar götürülür, yani demek istediğim disiplinlerde dil farklılaşıyor.

O dilin farklılaşmasıyla beraber bakış açılarımız da farklılaşıyor. Aslında o sırada her bakış açısında artık siz, siz değilsinizdir. Bambaşka bir yere taşınmışsınız, bambaşka bir zaviyeden bakıyorsunuzdur.

Onun için hiçbir insan, hiçbir hayat durumunda, süreklilikteyken kalıcı değildir.

Bu sebepten dolayı Heraklitos’a hak vermemek elde değil; hiçbir zaman aynı suda yıkanamazsınız, diye bir sözü var ya. Hiçbir zaman, kendiniz hiçbir şekilde kendiliğiniz değilsinizdir, değişmişsinizdir artık.

Durmadan değişiyorsunuz, yepyeni bir bakışta, yepyeni bir halde, yepyeni bir düşüncede.

Yaratılıyorsunuzdur, potansiyelinizde olan açığa çıkıyordur ve açığa çıktıkça var ediliyorsunuzdur.

Ne kadar çok açığa çıkılırsa o kadar çok var ediliyorsunuzdur ve her yaratılışınızda bu şekilde olan… Ama her yaratılış, hani bu şekilde yaratılış tek bir biçimde yaratılış ama içinde türlü türlü yaratılış var. Bir mertebe gelir, onun için Hz. Resulullah(s. a. v. ) bir sözünü zikredeyim; diyor ki “günde kırk makam geçerdim, her makamda kendi küfrümü görürdüm.” Çok enteresan bir söz ya, şu demek; o makamın gerçekliğiyle bakarken doğruda, üst makamın gerçekliğiyle bakarken o makamın örtüklüğünü görürdüm diyor.

Ama yeni makama terfi ettiği zaman takdir-i ilahi artık bambaşka bir Muhammed olarak bakıyordur. O makamda bakan Muhammed değildir o, yeni makamın Muhammed’idir o… Onun için bir insanı sadece bir anlık bir şey ile değerlendiremezsiniz, onun geçmişi, sonradan olacakları, o anki durumu, her an değişken olduğu için o insanın kendisini değerlendiremeyiz. Onun için bir şeyi tam hakkıyla bilmek geçmişi ki geleceğinde de öngörebiliyorsa ve o anki durumuyla bilebilirsek belki hakkıyla bilmeye taşıyabiliriz. Bu bütün varlıklar için de geçerlidir.

Şimdi toparlayayım, ‘kendine izafe ettiği mevhum varlığını alır ve seni yok eder’ ki bunun ikinci bir halini unuttum. Bizatihi âşıklar da olur bu;

Âşık Allah’ın lütfu ihsanıyla nur deryasına daldığı zaman, ruhuyla ama bedeni ile değil, Cenab-ı Hakk ruhuna tecelli eder. Bak bedenine değil, yani bedenindeki enerji salınımı ayrı bir şey, enerji merkezlerinden enerji salınımı ayrı bir şey, bizatihi ruhu kaynak olur. Nur tecelli ederse onun bakışını yitirttirir.

Bunu anlatabilmek için bir olay, deneyim söyleyeyim; hiç içinizde rüyasında kuş bakışı bakan var mıdır? Hani böyle bedeniniz yok ama siz bakıyorsunuz. Yani bir olay cereyan ediyordur rüyanızda ve siz ona göz atıyorsunuzdur. O sırada kim olarak, Halil ise Halil olarak, Mehmet ise Mehmet olarak, Zarife ise Zarife olarak göz atıyorsunuzdur, ama siz göz atıyorsunuzdur. Yani orada mevhum varlığınız sizliğinizdir, esmanızla bakıyorsunuzdur. Varlığınız orada, kendi varlığınız, bakın orada kuş bakışı yani bedensiz bakarken, nasıl ki hücrelerinizi görmüyorsunuz, o sırada ruhunuzun taneciklerini de görmüyorsunuzdur.

Yani sizi o sırada var kılan, yani bir benlik bakışıyla var kılan ruhunuzu da görmüyorsunuzdur.

O sırada siz bakıyorsunuz ya farz edin ki esmanızda kalktı, yani mevhum varlığınız da oradan kalktı!

Sadece nurun kendisi var.

Ve o ruh düzeyinde, Cenab-ı Hakk’ın varlığı tecelli ederse sadece o mevhum varlık hali kalkıyor, Yani senin kendiliğinle bakışın kalkıyor. Halil olarak ben bir şey gözlüyorum rüyamda, Halil olarak bakışım kalkıyor orada, böyle bir şeyi de var, bir tek o sırada oldu.

Hal-i istiğrak da olurum, tasavvufta erenleri ona hal-i istiğrak demişler, neye; derin bakış dedikleri bir şeydir.

Kişi duygularından soyunur, zihnindeki düşüncelerinden soyunur, kendisini minimum düzeyde hale getirir ve öyle bir hale gelir ki sadece ve sadece iki gözünden Cenab-ı Hakk’ın varlığının ruhtaki tecellisiyle bakmaya başlar. Ve o sırada bakarken derin bakış dediğimiz kesintisiz bir bakış halidir.

Bazen olur ki çok, çok sık bakan insanlarda körlüğe sebebiyet verecek derecede yanışlar olur, yani vücut metabolizmasındakine hücrelerin dayanamayacak yüksek derecede enerji salınımı olur. Ve o sırada bakarken buna hal-i istiğrak dediğimizde gözcü diyorlar.

Hani biri senden gözlüyor, senliğin kalkar, kendin olarak bakmazsın bizatihi varlığında olan bir varlık vardır, bakıyordur. İşte o gerçek asli varlığınızın kendisidir ve o sizden bakarken de nuruyla beraber bakar.

Bir daha söylüyorum, artık şeylere de yabancı değiliz çünkü artık ‘o Benimle bakar’ diyor zaten ve o sıradaki bakışta Hakk’ın kendisi ruh üzerinden bakar.

Kişide inanılmaz bir nur tecellisi olur ve kendisinden tecelli eden nurlara dahi şahit olur.

Bu bağlamda baktığınız zaman diyor ki; Hakk Teâlâ kendine izafe ettiği mevhum varlığını alır ve seni yok eder ki bu gibi bakanlarda inanılmaz derecede nazarlı bakış tecelli eder. Onların nazarlı bakışlarına Allah-u âlem bizleri gark etsin, çünkü saf katışıksız nurun tecelli ettiği merkezlerdir, sanki nurun gözüne gelmişsinizdir, kaynağına gelmişsinizdir.

Onun için bazen güzel söylerler, derler ki; ‘kişi efendisinin ya gözünden, ya elinden ya dilinden alır.’ ‘Kâmil’e hoşça nazar eyle gördüğün Rahman oldur’ söylevinin nedenlerinden bir tanesi de budur. Çünkü varlıkları nur kapısı olduğu için, ya gözünden, ya elinden; ola ki bir dokunuşları, ola ki bir nazarları, ola ki dilleri ile yaptıkları bir dua veya bir istekleri bütün hayatınızı değiştirebilir. Bütün hayatınızı.

Ben bunu kendi hayatımda şahidim, Efendimin ilk yanına gittiğimde ismim Halil, kimliğimde Bülent yazıyor. 74te doğmuşum, babam solcu, demiş ki; Bülent Ecevit iktidara geldiği zaman ismi Bülent olacak. Annem demiş; Halil olacak, Allah’tan Halil kalmış. Bülent ismi de güzeldir. Selvi boylu anlamına gelir. Velhasıl-ı kelam, Halil kalmış öyle.

Şimdi kelamla yaratılıyoruz dedim ya hem ona da örnek olsun;

‘Halil’ dedim ismim, dedi ki; İbrahim nasıl Halil oldu? Biraz da mürekkep yalamışlık var, okumuşlukta var, şöyle bir baktı.

Dedim ki; ‘teslimiyetiyle Halil oldu’,

‘Aferin’ dedi ya.

Beni yanına götüren kardeşime dedi; sen bunu nerden buldun?

Meczuphane bir şekilde de konuşuyor, ben korktum. Ama o sırada bir şey söyledi;

Evladım, İbrahim Halil mi dedi,

Bitirdi…

Vallahi bütün yaşantımı sanki İbrahim Halil gibi yaptı. Ne ana kaldı, ne baba kaldı, ne para kaldı, ne iş kaldı, ne şu kaldı, ne bu kaldı, ama ben huzurluyum o ayrı bir mevzu, hiçbir şey kalmadı. Yine anam babam var, yine param var o ayrı bir mevzu ama hiçbir şey bırakmadılar, bütün soy sop bana düşman oldu. Sen o adamın yanında ne arıyorsun? 50 yaşında adam, 18 yaşında çocuk… Evlat gidiyor, gitti uçtu, artık aşağı inmez bir halde, dellendi. Bir gün babam dedi seni Mazhar Osman'a verelim. Sen gelirsen dedim giderim, aynen böyle dedim, sen gelirsen giderim, vazgeçti korktu, niye? Çünkü orada cevap vereceği hiçbir şey yoktu. Zekâmı da iyi bildiği için geri çekildi.

Tabiatıma bakıyor, hani meczup bir hale bürünmüşsün, bütün dünyadan soyunmuşsun meczuba bürünmüşsün, çalışkan bir çocuk, akıllı bir çocuk, yetkin bir aklı var, çocuk elden gitti, çalışma gitmiş, akıl gitmiş, şu gitmiş, bu gitmiş, akıl dediğim sebepler dairesinde düşünmeyi bitirmiş.

Sadece Allah ile yatıyor, Allah ile kalkıyor; Zikr-i ilahi.

Velhasıl-ı kelam, Allah'ın lütfu ihsanı öyle bir hale geldi ki, İbrahim Halil, aradan aylar geçti.

Baba şöyle bana baktı; biz size ilk geldiğinizde ne dedik dedi?

'Hatırlamıyorum, malumunuz dedim efendim'

Ben hatırlamıyorum ya, şöyle bir baktı;

Evladım İbrahim Halil demiştik dedi.

O zaman jeton düştü, o zaman çaktım hemen. Hani kudret içeriyor ya söz, o kudret içeren noktada kaynağından da gelirse, bütün hayatınızı -hani derler ya peygamber kademi altında- ona çevirir. Bütün hayatınızı! Bir hayat ateşinin içine koyuyorlar seni, sen orada Allah ile muhabbettesin ama hayat ateşinin içinde Allah ile muhabbettesin. Hangi koşul, hangi şart olursa olsun fark etmiyor. O hale geldiğin zaman İbrahim mertebesinin halinden de geçiyorsun. Bilseydim ismimi söylemezdim diyeceğim yani başıma gelenleri anlatsam ağlanacak şeyler.

Bilseydim adımı söylemezdim ama deseler ki yine o hayatı tercih eder misin, bir değil binlerce canım olsun yine tercih ederdim.

Çünkü o yaşantıdan geçmeden Hakk’ın zevki edilmiyor. O tecrübelerden, deneyimlerden geçmeden kişi kendi karakteri üzerinden Hakk'a dönemiyor, potansiyel sıfatları açığa çıkmıyor, bir değil binlercesi, daha katı katı olsa yine dönerdim, yani ben o halimden razıyım.

⯑      Hocam ben mesela tasavvufla yeni tanıştığım dönemlerde ki hala daha öyle, o mübareklerin kabrine gittiğinde ne isterler ne konuşursunuz onlarla, ya bir ölüyle ne konuşulur diye düşünüyorum, yani ne diyeceğim nasıl hitap edeceğim? Nasıl diyalog kuracağım?

Vallahi ben genelde gittiğim zaman kendimden örnek vereyim, sadece muhabbet için, aynı bir ailemdeki ferdi ziyaret gibi gidiyorum. Yani efendim efendimse, hep efendim diye gidiyorum. Yani baba, baba ise hep babadır.

Yani kurduğunuz ilişkiyi devam ettiriyorsunuz.

Yani o noktada, evet o yüzden gidiyorum, bir şey isteme gibi bir derdim yok.

⯑      Bu mübarek yerlerde, mezarlarında ne konuşmak lazım?

Genelde iki, üç türlü olay vâki oluyor. Bazıları gidip bizatihi kabirden istiyorlar. Ama biraz sakata biniyor. Bazıları da dua ile istiyorlar. Şöyle; 'Ya Rabbi! Bu yatan mübareğin yüzü suyu hürmetine' diye duaya araç ediyorlar. Aslında duaya kişileri araç etmek demek imanınızı katileştirmek demektir, yani bilinçaltınızda tutuyorsunuz, bakın onun yüzü suyu hürmetine Allah'ın vermesi ayrı bir şey. Şimdi o kadar mübarek bir zattır ki onun yüzü suyu hürmetine, demek ayrı bir şey. Yani dua ediyorsunuz; 'Ya Rabbi Muhammed Mustafa yüzü suyu hürmetine. ' Muhammed Mustafa yüzü suyu hürmetine verilmesi ayrı bir şey bakın, orayı karıştırmıyorum öyle bir şey var ama Muhammed Mustafa yüzü üzerinden derken; hani insan bazen dua eder duasının kabulünden emin olmaz. Ama birinin yüzü suyu hürmetine derken eminlik oluşur. Yani onun yüzü suyu hürmetine istiyor, yani bilincinde eminlik oluşur, iman oluşur.

⯑      Aracı konmuş gibi olmuyor mu?

Yok, olmaz. Onu Resulullah söylüyor, şimdi bu tevhitle alakadar.

Kadının birisi şeyhin birisinin methini duyuyor, hediye götürüyor. Şeyh efendi hazretleri bakıyor; Hatun diyor, biz Allah'tan başka kimseden bir şey almayız diyor. Kadın; 'Şeyh Efendi! Sana iki gözlü demişler meğer sen tek gözlüymüşsün. Bizim verdiğimizi de Allah’tan görmüyor musun?’ ‘Ya bu nasıl tevhid, her şey Hakk'tan diyorsan.’

Takdir-i ilahi bazen olur ki bizim gücümüz yetişemeyebiliyor. O kişilerin üzerinde tecelli eden sıfatıyla, o kudretiyle tecelli eden bizim ihtiyacımıza karşılık verecek yine Allah'tır. Kişinin kendisini değil, o sırada tecelli eden Hakk'ı müşahede etmemiz gerekir. Önemli olan problem bu, kişinin kendisinden bilirsen o zaman araya koydun; ama kişinin kendisi değil, orada makam sahibi olarak, kişi üzerinde tecelli eden Hakk olduğunu bilirsen ve o bilinçle yaklaşırsan… 'Ya Rabbi ben biliyorum ki sen bu mübarek zatın üzerindesin ve bu mübarek zatın hakikati üzerinden bana yardım eyle' dersen, vallahi billahi hemen de olur.

Yani bir aracı gibi! Birincisi duada bilincinize destek olur, inancınıza destek olur, inancınızın katileşmesini sağlar. İkincisi gerçekten ehli kişi ise o kişinin kendisinin himmeti olur. Onun için Resulullah'ın (s. a. v. ) bir sözü var, es geçilmiştir genelde, diyor ki; “Büyüklerinizden gidiniz, isteyiniz. Himmet ederler” diyor.

Bu şuna benziyor nasıl ki annenizden babanızdan gidip de bir şey istiyorsunuz Allah ile aranıza mı koyuyorsunuz yok, aynı şeydir fark etmez, bu bilinçle yaklaşırsanız daha rahatlatıcı, vicdanınızı, kalbinizi, imani noktada rahatlatıcı bir hususiyet olur. Bana sorarsanız gittiğiniz zaman vallahi hiçbir şey istemenize gerek yok, haliniz ne ise oraya koyun, onlar gerekeni verirler. Eğer gerçekten ehli ise, zengin birinin yanına gidiyorsunuzdur çünkü yani sözü geçiyor, sözü âlem de iş görüyor, âlem de iş gören birinin yanına gidiyorsanız, gerekeni de biliyordurlar. Eğer doktor diye gittiyseniz de doktorluğu yoksa zaten bu boş. Ama yok gerçekten o noktada bir tavrı varsa, zaten gerekeni yapar. Yapmıyor mu amenna evliya ise zaten evliyadır amenna ama göstermedi diye kendini orada, bir şeyler vermedi diye illa evliya değildir anlamına da gelmez.

⯑      Yani orada isteyeceğimiz kişi yine Allah ama onu aracı ederek, yani evliya ile konuşmayacak mıyız? Tanıyoruz, tanımıyoruz!

Evliya ile böyle konuşmak için keşif lazım. Keşif türlü türlü…

Kişinin keşfi varsa; gözleri açılmışsa denir, buna kalp gözü diyen var, iç gözleri, iç görüsü açıldıysa, bunu dış görü olarak da görüyorsa, bazen olur ki kişi orada türlü türlü karşılandığını görür. Ben buna çok şahit olmuşumdur mesela, ben efendimin yanına giderim, efendimle konuşurum mesela, o ruhla konuşuyorsun. Başka birisi bana çiçek hediye etti, yani bize çiçek verdi gibilerinden de söyleyen oluyor. O sırada sana öyle görünüyor, yani senin fıtratın senin meşrebin neyse sana öyle görünüyor. Diğerine de başka bir fıtratta, hangi meşrep üzere hangi fıtratta ise o meşrebi üzeri görünebilir. Bir, böyle bir problem var.

İki, sizin dediğinize geleyim; bizatihi keşfiniz varsa konuşabilirsiniz, yok değilse nasıl ki Allah’la avucunuzu açıyorsunuz konuşuyorsanız cevap geliyor gelmiyor ayrı mevzu aynı şekilde, ama gelip gelmemesi ayrı mevzu. Ama Allah’ın lütfu ihsanıyla sizin orada kendinizi dile getirmeniz önemli bir şeydir. Samimiyet kurmanızla alâkadar bir şeydir. Yani konuşun, aslında samimiyet kurun diyorum. Samimiyet kurun.

Mesela yanıma gelen arkadaşlardan bir tanesi var. Mehmet abi diye birisi; ben bir yere gitmem, zaten oturuyoruz ne diye bir yerlere gidelim, kabir mabir. Dirisi varken ölüsüne niye gidesin.

Ya diyorum farz et ki bir dostunu ziyarete gidiyorsun, farz et ki sevdiğini ziyarete gidiyorsun, ölü diye değil diri diye gidiyoruz zaten.

Ama bir şey almak için değil, bir şeyler paylaşmak için gidiyoruz. Ve gittiğiniz zaman da konuşmak isterseniz oturun konuşun. Ne istiyorsanız anlatın, sizi dinlerler. Ama ölü diye giderseniz dinlemezler onu söyleyeyim. Yani size tesiri olmaz, diri diye gidin ama gerçekten orada birinin yattığından emin olarak gidin. Öyle bir şey olsun yani, yani boş bir yere gidiyorsanız zaten bir şey olmaz.

Ama şöyle bir durum var, derler ki; ‘sadık mümin sıdk ile taştan istese, Allah-u âlem sıdkla istediği taştan medet verir’ derler. Sıdk ile ama sıdk ile taştan istese, Allah-u âlem sıdk ile istediğinden taştan bile medet ihsan eyler. Evet boşa da gitseniz, sıdk ile isteyin, ama istemek için de gitmeyin, derdiniz var anlatmak istiyorsunuz gidin anlatın, rahatlarsınız hiç yoksa anlatırken. Ama samimi olarak gidin ama ölmediklerini bilmiş olarak gidin.

Çünkü Allah yolunda ölenler ölü değillerdir diyor. Ama şöyle bir durum da var Hakka yürüyen kişiler genelde zahire karışmazlar. Ama bu her zaman istisnai olarak karışmayacakları anlamına gelmez, karıştıkları da olur, bazen insanlara himmet ederler. Çaresiz kalan, mesela bir kişi yolunda gidiyor farz edelim, o yolda gidenlerine himmet ederler, yetişirler, rüyalarına girerler, yanlarında hazır bulunurlar.

⯑      Yani bu dört beş tane değil, hala hizmeti devam eden evliya, Geylani mesela…

Geylani’nin devri kapandı. Tabi sekiz yüz sene kadar bir devri vardı, devri bu zamanlarda kapattılar. Biz öyle biliyoruz.

⯑      Ama Hızır devam ediyor dimi hocam?

Hızır da genelde demişler ki; hazır varken Hızır’a gerek yok demişler. Bir gün Musa(a. s. ) demiş; ‘Ya Rabb Hızır’ını bana göster. ’

Allah-u âlemde Hızır’a şöyle demiş; kulum beni bıraktı senden medet istiyor, git bakalım, ne istiyor.

Yani Hızır dediğimiz noktada da böyle problemler var.

Mevlana hazretlerinin yanında Hızır ile Musa kıssası anlatıyormuş, mübareğin yanında dervişlerinden birisi oturuyor, bir güzel de dinliyor. Yanında bir kişi onu dinlerken; ‘sanki oradaymış gibi anlatıyor, sanki oradaymış gibi anlatıyor’ diyor.

Pat diye diğerini yakalıyor, buldum diyor seni, sen Hızır’sın diyor. Bana himmet et diyor.

Ya öyle bir deryanın yanındasın ki, gördüğü gibi anlatıyor, sen kalkmış benden himmet istiyorsun diyor. Geç, git diyor.

Mübareğin yanına gidiyor Hızır bile himmet etmedi dimi? Diyor.

Onun için güzel bir söz demişler; Hazırı bulana Hızır gerekmez. Hazırınız Allah ise, Hızır’a gerek yok.

Hazırınız Allah ise, ama vardı iseniz, varmadıysanız istediğiniz yerden gidin medet isteyin. Onun için demişler; bire hizmet, binden himmet. Allah’a hizmet edin, biriniz Allah olsun. Bire hizmet, binden himmet!

Bir’e hizmet edin, yani Allah’a hizmet edin, emin olun bin veçheden size yardım ederler. Kâh melekleri ile kâh ruhanilerle hani biraz önce zikrettiğimiz ruhaniler, bu Hızır olmuş, Abdulkadir Geylani olmuş, önemli değil, ama himmet eder. Ama Allah’a hizmet edin, yani bire hizmet edin, onun için demişler; Bir’e hizmet, binden himmet.

Ama binden de himmet geldiği zaman, ondan bundan bilmeyin, yine himmet eden Allah’tır orada.

Çünkü o biçim, artık kimse Abdulkadir Geylani, o biçim Hızır, o biçim kim filanca pir olsun, önemli değil kim oldukları, o biçim kendisinde oraya bir sıfat yüklemiş veya sizin sıfatınıza istediğiniz şeyin karşılığı bir sıfata bağlıdır, o sıfatın gereği onda tecelli ediyordur diye onu gönderen Allah’tır size ve o biçim üzerinden tecelli eden Allah’tır. Yani himmet eden orada Allah’tır.

O zaman mesela farz edelim Abdulkadir Geylani, bana himmetlerinin haddi hesabı yok, selamı üzerinize olsun, himmeti üzerimizden eksik olmasın. Efendime söyleyeyim şimdi bana himmet ettiği zaman ben onu mu göreceğim, Allah’ı mı göreceğim problem o.

İmanımın gereği Hakk’ı görmektir, tevhidin gereği Hakk’ı görmektir. Abdulkadir Geylani’yi aramıza koymak değildir.

Sizin orada görmeniz gereken Hakk’tır ama bunu alın genele taşıyın, bir iş yapıyorsunuz, dara düştünüz aynı anda, hani bir şey yazıyorsunuz dara düştünüz, ben burada ne yazayım diye, aynı anda Allah’ın lütfu ihsanıyla bir himmet açılıyor, bir düşünce, biraz yürüyüş yaparsınız bir şey olur, pat diye bir şey çıkıverir… Birisi gelir bir şey söyler, aynı anda tıkır-tıkır yine yazmaya devam edersiniz. Çalışıyorsunuz, çalıştığınızda maddi bir sıkıntı oluştu, aynı anda da sizi harama sevk edecek bir şey ile karşı karşıya kaldınız. Siz de kendinizi tuttunuz Allah’tan medet istediniz, farz edin hemen başka bir kapı açıldı, yani birileri geldi, bir şeylere sebep oldu Allah’ın lütfu ihsanıyla rızık kapınız farklı bir noktaya taşındı ve orada rahata kavuştunuz.

Farz edelim böyle durumlar cereyan ediyor, o sırada sebepler midir orada takdir eden, Allah mıdır?

Kul naçâr olmayınca, derde düşmeyince Hızır yetişmez derler, Allah’ta bir kapı açmaz. Yani o sıkıntı esnasında Cenab-ı Hakk, o sıkıntıyla beraber kendini size gösterir. Hazırınızı bulduysanız ‘Bir’e hizmet binden himmet’, o zaman bakın, Hızır da gelir, Musa da gelir, Muhammed Mustafa da gelir, hepsi gelir, hepsini görürsünüz.

Burada himmet geçen bir sohbette söylediğimi söyleyeyim, himmet burada kastettiğim şey, darınızdan kurtulmanız değil, hani bir dara düştünüz de darınızdan kurtulmanız değil, o da himmettir ayrı mevzu ama burada kastettiğim O’nun sıfatlarıyla size takdirat da bulunması.

Mesela bir sıfatla karşı karşıya kaldınız dara düştünüz ve diyorsunuz ki; Ya Abdulkadir Geylani sen yetiş! Şimdi yetişti neyle yetişti o darlık üzerinden alınanla mı? Değil. Kendisi öyle bir darlıkla karşılaştığı zaman, kendisi nasıl Hakk noktasında hareket ediyorsa, size de o sıfatın yükleminde bir varlık hali verebiliyorsa, enerjisinden size bir payda veriyorsa, bir ruhani olarak size himmet ediyorsa… Yani melekesinden istifade etmesini sağlıyorsa - buna tasarrufla yaparlar - yani tasarruf edip de size bir lütfu ihsanda bulunuyorsa, siz de ona göre bir tavır sergileyebiliyorsanız, işte o zaman size himmet olur.

Yani onun sıfatından istifade ediyorsanız himmettir.

Onun için erenlerin himmeti üzerimizden eksik olmasın, hani birinin ismini zikrediyoruz bazen, ‘himmeti üzerimizden eksik olmasın’ diyoruz, o himmeti üzerinden eksik olmasın dediğimiz sıfatlarını bizden ayrı bırakmasınlar.

Onlar üzerinde Hak bir sıfatıyla tecelli etmiş, o sıfatın gereğinde biz de nasiplenelim.

Siz iman dolu bir kalbe sahip olursanız Allah’ın lütfu ihsanıyla, Allah mekânı olan kalbin kendisinde, o kişiler daha burada da bir dostumuz var, burada da bir kardeşimiz var, burada da bir hanemiz var gidelim gönlünü bir yoklayalım derler. Yani hediyeleşirler, bir hediye bırakırlar size. Gece rüyanızda görünmeleri, kendi sıfatlarından bir şey vermeleri, o sıfattan bir hediye, bir lütuf ikram etmesi anlamına gelir.

Bu birebir olabilir, bu hiç bilmeden, kişi üzerindeki enerji yayılımıyla da olabilir, fark etmez ama öyle olur.

Farz edelim dün İbrahim nebiyi gördük, o görüşümüz bir himmettir.

1-      Yaşam sevinci verir,

2-      Kendi sıfatından yana Allah’ın lütfu ihsanıyla bir şeyi bağışlayacağına da işarettir. Yani İbrahim gibi bir tavırda olacağımızın bir işaretidir.

3-      İbrahim meşrebinden birini göreceğimize işaret eder.

Daha bunun gibi niceler. Ama görürsek İbrahim meşrebinden birisini, o meşrepten istifade edeceğimiz nasibimiz olduğu anlamına da gelir. Eğer görmeseydik rüyamızda onu da göremezdik. Yani öyle bir insan da görsek bile yani duyu gözlerimizle görsek bile, o sıfattan nasibimiz olmadan yürür gideriz. O görüşümüz yani rüya görüşümüz, bizde ondan nasibimiz olduğu anlamına gelir. Ha zahiren meşrebi altında olandan, ha ruhen varlığı itibariyle verenden, Allah-u âlemin lütfu ihsanıyla nasipleniriz.

Ama orada sıfatı gereği takdir eden Allah’tır. Görünen İbrahim’dir, görünen Hızır’dır, ama siz Hazırı bilin. Hazır olan Allah’tır. Hazırı biliyorsanız kâh Hızır gelmiş himmet etmiş, kâh o gelmiş himmet etmiş, eyvallah dersiniz yolunuza devam edersiniz.

Baba onu şöyle derdi; Yavrum, komutana selam yolla, yola devam, yoksa devam edemeyiz.

Yok, Hızır’da yok onda, yok bunda, yok onda şu sıfatıyla, yok onda bu sıfatıyla değil, Hakk’a taşıyın her birinde Hakk himmet etti, amenna yolunuza devam edin.

Kendi üzerinize dönemezsiniz, bu sefer Hakk’ı kişileştirirsiniz.

Abdulkadir Geylani biliyo musun kim?

Bilmiyorum abi kim?

Yani Haklaştırmaya doğru gider.

Efendim Abdulkadir Geylani de bir sıfatıyla Hakk tecelli ediyordur, ama onu Hakk’laştırma hakkımız yok. Kişileştirme hakkımız yok, sınırlama hakkımız yok. Onun için sevgi muhabbet arttıkça bunu daha da fazla yaparız. Bu Muhammed Mustafa üzerinden de olur… Öyle bir aşk verirler ki Muhammed Mustafa efendimiz üzerinden.

Bir hikâye vardır, genelde tevatüren anlatılır, kitaplarda fazla geçmez. Geçenlerde bir sohbette iken de zikredildi. Zikredildiği zaman da yanlış bir yerden zikredildi, müdahale etmek zorunda kaldım, Allah beni affeylesin ama yani kalp kırdım bir yerde ama müdahale de etmek zorundaydım. Müdahale ettiğim nokta şuydu diyor ki;

Cebrail(a. s. )’a Fahri Kâinat Hz. Resulullah, Muhammed Mustafa diyor; Ya Cebrail, sana vahyi kim veriyor? Gördün mü diyor? Yani ‘Rabbi mi gördün mü? Nasıl veriyor’ diyor.

Cebrail; Ya, Resulullah bir yeşil perdenin arkasından el geliyor, bize ayetleri verir, biz de sana getiririz diyor. Bazı ayetler için bu geçerli ama farklı noktalarda alışları da var.

Senden rica etsem, o perdeyi indirir misin? Diyor.

Cebrail; Ya Resulullah bizi aşar diyor.

Kırma beni diyor, naz yapıyor ve kabul ediliyor, Allah-u âlemden Cebrail(a. s. ) müsaade alıyor, perde açılıyor. Diyor ki geldiği zaman kendisine soruyor;

Kimi gördün ya Cebrail?

Diyor ki; Seni gördüm ya Resulullah. . .

Şimdi adamın yorumu şuydu. Yeşil renk, doğaya işarettir, işte doğadan alıyordu Resulullah’a getiriyordu…

Ya Hu! Nurunu görmüş, Resulullah efendimizin nuru yeşildir ve bu noktada külli aklın ilk nurudur. Düşünen akıl ama düşündüğünde yaratan akıl, var eden akıl, Üstad-ı Sani dediğimiz mertebe, Taayyün-ü Sani dediğimiz mertebe, bu da Hz. Resululah'tır(s. a. v. ), külli aklın temsilcisidir o, ama o sırada külli aklın mertebesinde ayet geliyor. Yani bir varlığa, düşünceye girmek zorunda kalırız. Düşünceye girersek, düşünce çok farklı bir konu, burayı da açarız bir parça.

Düşünce; bazen derler ki, 'düşünüyorsam varım', aslında düşünenim demektir bir parça. Düşüncenin kendisine bu bağlamda gidersek kişi düşünürken nesnesi olarak düşünür, yani bir bilme nesnesi vardır, bilme nesnesi üzerine düşünür ve her zaman bilme nesnesi üzerine düşündüğü için kendi üzerinde değildir, bilme nesnesinin üzerindedir.

Yani bilincin bilme nesnesinin üzerinde durur.

Allah'ta ise bu, Üstad-ı Sani mertebesinde, bir şeyi var edeceği zaman onun bütün biçimselliğini, bir de bizim düşünmemiz bakın, biz ışık hızına yakın bir şekilde düşünürüz.

Cenab-ı Hakk ışık hızından daha hızlı yaratma hızında yaratır ve o ışık hızının katı katı hızlıdır.

Katı katı dediğim kareleriyle katı-katı hızlıdır. Bir daha söyleyeyim kare, yani ışık hızını dahi yanlış hesaplıyorlar.

Allah'ın lütfu ihsanı şimdi öyle bir şey söyledi ki başka konulara girdik, fiziğe girdik ve ışık hızını nasıl yanlış hesaplıyorlar?

Işık giderken, bir taneciktir. Allah-u âlemin prensipleri fizikte prensipleri vardır, sünnetülullahta.

1 -Noktadan noktaya prensibi

2- Sarmal zikzak prensibi

Noktadan noktaya prensibi; kütle ile alakadardır, yani biçim verme ile alakadardır.

Sarmal zikzak prensibi ise hareketin prensibidir.

Bunun örneği olarak şöyle söyleyeyim; iç âlemden makro'dan mikro'ya kadar her şey sarmal zikzakta hareket eder. Yani mesela derler ki; dünya elipsi yörüngeye sahiptir, değildir, hiçbir zaman bir noktadan bir noktaya dönmüyor ki, hareket ediyor, sarmaldır. Sarmal zikzak dediğimiz buna spin diyebilirsiniz, helezonik dönüş diyebilirsiniz, ne derseniz artık ama maneviyattaki ismi sarmal zikzaktır. Tanecikler sarma zikzakla dönerler hem kendi etraflarında hem başkalarının etrafında, bunun da sebebi; manyetik ortamlarda düz gidiş olmaz, tanecik buradan buraya düz gidemez, elektronik manyetik ortamda dalgalanma olur. Sarmal zikzakla dalgalandırarak gidilir, yani yoksa oradaki kuvvete çarparsınız, sanki bir duvara çarpmış gibi, onun için sarmal zikzakla hareket edilir. Bu zorunludur, varlığın hareket biçimidir bu, nurun hareket biçimidir bu. Nurun kendisi iç âlemde böyle iken, dış âlemde de makro'dan mikro'ya her tanecik dalga mıdır tanecik midir diye şeyler var, her tanecik küreseldir ve

Cenab-ı Hakk bu noktada kendi nurunu şöyle anlatıyor misal olarak; 'bir inci tanesine benzer' diyor.

Nurun kendisi küreseldir, nokta gibidir ama aynı zamanda nurun kendisi boşluk, günümüzde belki anlaşılsın diye söyleyebileceğimiz boşluk enerjisi dediğimiz karesi kadar bir alana sahip bir enerjiye sahiptir. O boşluk enerjisi günümüz diliyle manyetik alan enerjisi olarak isim görmüştür. Yani bir tanecik vardır, onun bir de manyetik alan enerjisi vardır. O da kendiliğidir ve onun için kâinatın hiçbir yerinde bir boşluk yoktur.

Yani boşluk, yokluk diye bir kavram hiçbir şekilde söz konusu değildir.

Cenab-ı Hakk sarmal zikzak ile yarattığı için, idrarınızdan tutun kan dolaşımınıza kadar, kan dolaşımınızdan tutun sinir sisteminizdeki elektropulsların hareketine kadar, hepsi sarmaldır akışı böyle gider. Kan dolaşımınıza kadar yani kan böyle pompalanmaz, pompalandığı zaman sarmal gidiyordur, musluğu tutuyorsunuzdur sarmaldır. Hani Dünya’nın manyetik alanlarını çizerler, nasıl çizerler? Bir dünya ekvatordan itibaren şöyle, şöyle halka halka manyetik alanlar vardır. Değildir, hareketlidir sarmal, birisi böyledir, birisi böyledir. Bunu da nereden anlarsınız? Hani ekvator çizgisine gittiğiniz zaman suyu bir taraftan döküyorlar sağdan sola, bir taraftan döküyorlar soldan sağa dönüyor; çünkü orada elektro manyetik akış sağdan sola ve soldan sağadır, sarmaldır.

Hani onu bırakayım şimdi konumuza gelelim. Hani ışık hızını yanlış hesaplıyorlar nereden çıkarttın kardeşim? Bilinen sabit bir gerçeklilik bu! Işık gittiği zaman burada mesafe noktasında doğru ölçüyorlar.

Ama ışığın kendisi orada taneciğin kendisi, giderken sarmal gidiyor.

Mesafe hızı olarak yanlış ölçülüyor, bakın mesafesi olarak 300. 000 km’dir. Ama hızı olarak o hızla değildir. 300. 000 km’yi o sırada giderken sarmal gidiyordur, direkt gitmiyordur. Orada Pi sayısı lazım, orada giderken helezonik gidişin çemberini ölçmek lazım ki oraya gitsin, oraya gittiği hızı bulmuş olalım. Işık hızı 300 000 km yakın hızla gitmiyor onun için. Pi sayısını koyduğunuz zaman oraya o sarmal gittiğinden sebebiyet yani tanecik sarmal gittiğinden sebebiyet orada bambaşka bir rakama ulaşırsınız.

Bunun üzerinden diyebilirsin ki; ışık üzerinden bilgisi olan varsa, parçacık mıdır dalga mıdır şu an titreşim midir?

Enerjinin kendisi sicimdir, taneciktir, dalgadır diye söylevler ve teoriler var.

İç âleme gittiğiniz zaman hiçbir zaman sicimleşme görmezsiniz. Sicimleşme, iplikleşme dediğimiz şey moleküler düzeyde gerçekleşir. Ondan önceki her şey taneden taneye, farz edin ki üç tane tane var. Üç adet tane kendi enerjilerine yönelen, kuantum manyetik alan enerji taneleriyle öyle hızlı üst üste binerler ki, kendilerini kaybetmeden öyle bir hızlı dönerler ki, kendi yüzlerine katlanırlar ve yepyeni bir tanecik var ederler. Aslında yine onlara içkindirler. Ama dış âlemde görünen yeni bir taneciktir. Aynı anda o tanecik başka taneciklerle ilişkide başka bir tanecik daha var ederler, noktadan noktaya dediğim böyle bir şey.

Ve aslında o iç âlemdeki diğer tanecik yine onlara içkindir.

“Allah yerlerin, göklerin ve bir aradakilerin nurudur.”

Ve bu âleme geldiğiniz zaman artık o moleküler düzeydeki sicimlerle yani burada günümüzde kristalleşme derler, Allah’ın lütfu ihsanıyla küresel şekilde var etmeler olur. Güneşler, yıldızlar, aylar hepsi de noktadan noktayadır. Ve hepsi sarmal zikzak prensibi ile çalışır, hareket eder, zorunludur. Uzayın kendisi saf katışıksız elektro manyetik bir ortamdır. Yani Allah’ın nur deryasıdır.

Hiçbir şekilde bir zerre kadar boşluğu yoktur. Saf katışıksız nurdur, Yeter ki seyran olsun, yeter gidiş olsun, yeter ki insanın ruhuyla oraya taşınması olsun.

Hz. Resulullah(s. a. v. ) hadisinde şöyle diyor; Ne kadar iç âleme doğru giderseniz, soğukluk derecesi o kadar artar. Lâhut mertebesine Cenab-ı Resul geldiği zaman; “Rabbim bana soru sordu lakin ben bilemedim” diyor. Ne kadar masumane: ‘Bilemedim’ diyor.

“Kudret eliyle beni tuttu sıktı, ondan sonra sorduğu şeylerin hepsinin bilgisi bende uyandı” diyor.

Lakin önemli bir hadis geçer der ki; “Rabbimin kudret elleri buz gibi idi, soğuktu” der.

Ne kadar iç âleme doğru giderseniz, soğuk o kadar artar, manyetik alan enerjisindeki hareket hızı o kadar çok artar, ışımaya başlar. Işığın hızının karesinden daha hızlı hızlar vardır. Teori olarak yok, paralel âlemlerde hızlar olabilir filan bir şeyler derler, değil!

Evrenin kendisinin içinde ışık hızından daha hızlı hızlar vardır. Yaratma hızıdır o, nereden geldik düşünceden geldik buraya. Cenab-ı Hakk bir şeyi düşündüğü zaman O ‘ol’ demiştir artık, ama nesnesi dışında olarak düşünmez, onun için diyor;

“…Halikul bariul Musavvirul.” (Haşr 24),

Allah-u âlemin Halık esması düşünmesidir. Bir şeyi düşünen değil bakın, o sırada düşünürken var eden, o kadar hızlı düşünüyor ki o kadar hızlılığında aynı anda var ediyor kendini, ‘Ol’ deyince olur diyor.

Ama ne?

Halikul; düşündü, var etti.

Ama nesnesi dışında değil. Hani biz düşünürüz düşüncemizin nesnesi dışındadır. Her zaman onu kendimize dışsal alırız, üstelik onu kendimizden öteleriz. Cenab-ı Hakk ona içkindir, kendi varlığıyla yaratmıştır o düşünceyi aynı anda Allah. . Bir tavır olarak var etmiştir, çünkü o yarattığını, ‘Halikul bariul’ dışında olmadığı için daha önce de onun benzeri olmadığı için ‘bariul ve Musavvir (biçim veren, düşündüğüne biçim verir)’ ve ilk düşündükleri meleklerdir, melekler Allah’ın sabit düşünceleridir, varlığından eksik olmazlar. Onun için insan düşünüyor, aramızdaki tek fark bizim düşünce nesnemiz dışındadır, Allah’ta ise bizatihi kendindedir. Kendisidir, kendi ile aynı anda düşünerek var eder. Ve düşündüğüne içkindir, tavır olarak içkindir.

⯑      Peki, düşüncelerimizden ne kadar sorumluyuz?

Düşüncelerimizden, birçok ümmete sorumluluk verilmişti, lakin Muhammed Mustafa ümmetine sorumluluk kaldırıldı.

“Benim ümmetimden düşüncelerinden dolayı günah kaldırılmıştır” diyor.

Bu çok önemli bir hadistir, bu şu demektir aynı zamanda; her türlü şeyi düşünebilirsiniz demektir. Yani düşüncenize sınır getirmiyor Allah. Tabii fiile düşürülmediğin müddetçe!

Bu şu demektir; düşüncenizde özgürsünüz.

Bu kötü noktada, iyi noktada neyle düşünürsen düşün, ama düşüncende özgürsün. Düşünce üzerinden Hakk’a rahatlıkla varabilirsiniz demektir.

Düşünce ile bilmek ayrı bir şey, imanla görmek ayrı bir şey.

Düşünce ile bilirsiniz, imanla görürsünüz.

Onun için düşüneceğiz bileceğiz, ama imanımızla da bildiğimiz üzerinden Allah’ın sıfatlarıyla müşahede edeceğiz, yani şahit olacağız.

Ama bu söylediğim söz, bu bahsettiklerim Allah’ın lütfu ihsanıyla kişiler tarafından kabul edilir edilmez ayrı mevzu, bize gösterilen buydu, zevkimiz buydu. Işık hızında değimiz de zevki olan bir şeydir illa bağlamaz, ispatı olduktan sonra gerçeklik taşır, çünkü bu gibi şeyler hususidir, umumiyeti bağlamaz, ispata taşındıktan sonra artık umumiyeti de bağlamış olur.

Zevki olan şey bilim değildir, sadece irfan bilgisinin getirdiği hususiyetlerdir.

⯑      Kuantum fiziğini İslamiyet’e uygulamaya çalışan kişiler var.

Uygulanmaz, çünkü zaten kuantum fiziğinin temeli üzerindenizdir.

⯑      Ama şöyle deniliyor; düşüncelerimizle biz hâşâ sanki kaderimizi yaratıyoruz gibi. . .

Yok, canım o kadar da değil… Onu daha ilk sohbette konuşmuştuk herhalde, yani kaderimiz. Kadericiler vardır; amellerimiz, niyetlerimiz, düşüncelerimiz iradelerimizle kaderimizde biz biçim veriyoruz, Allah’ın formalitesi… Bunu da bir sonra gelen takım şöyle söylüyor, genelde Maturidi der ki; Allah halk etmiştir bizi de kesf sıfatı yaratmıştır, kalbimizi çalışmayı, görmemizi yaratmıştır, ama biz çalışmamız üzerinden nasibimizi buluruz. Bu da doğrudur; insan çalıştığını ettiğini bulacaktır, insanın nasibi çalışmasına bağlıdır. İnsana çalıştığından başka bir şey de vermeyiz diyor, doğrudur ama dediğim gibi kader sırrı Allah’ın sırrıdır, insanın sırrı değildir. İnsan ne zaman ki varlığın hakikati üzerine yaşadığını bilir ve kaderin sırrı Allah’ın sırrıdır, kader Allah’ın kaderidir ve insan sadece onun kazasını yaşıyor. Bu da bir ayettir; ‘her an yeni bir tavırdayım’ diyor.

Yani ‘varlık olarak tavırda olan benim’ diyor.

Bu şekilde olursanız kendinizde O’na taşıma zorunluluğu gelir. Yani âlemde sorgulayacağınız, onu kötüleyeceğiniz ve ya suçlayacağınız bir Allah değil. ‘Onun kuklası mıyız?’ Ya da ‘bu insanların suçu ne?’, ‘Her şeyi o yaptırtıyorsa o zaman bu insanların suçu ne?’… gibi hep baktığımız nokta, referans noktamız hep insandır. İnsan ve iradesi, ama Hakk’ın iradesi ve Hakk’ın yaratışından bakarsak; kader Allah’ın kaderidir, ‘Bilinmek istedim, insanı yarattım diyor. O zaman ne kaderimiz var? Bilinme isteğinin muradı üzerine hareket ediyoruz, bütün varlık tarihimiz öyle…

⯑      İnsan istediği kadar olumlu düşünsün bazen olumsuzluklar da olabiliyor.

Olabiliyor, olmuyor değil. Onu bırakın Kader mademki bizim kaderimiz, biz yaratıyoruz, hadi yaşlanmayın, hadi ölmeyin, hadi hasta olduğunuzda hemen şifa verin… Hani kader senin kaderindi? Veyahut istediğiniz bir şey varsa o istediğiniz şeyi oldurtmaya çalışın. Bazen ne kadar çok istersen iste, olmuyor.

Kader Allah’ın kaderidir. Tasavvuf bu noktada inanılmaz bir güzellik getiriyor, diyor ki; mademki kader onun kaderidir, -bir dillendirmedir ama bu söylediğim- o zaman sabreyle, varlığın hakikatine ermeye çalış, sabır başlangıç kapısı. . . Rızaya er; yani sebeplere değil, varlığın hakikatini gör ve O’ndan razı ol bütün olay ve olgular da…

Hemen arkasından başka bir şey; madem ki Hakk hakikati bildin, Hakk hakikat üzeri yaşa, zevke gel, Rabbinin ilahi sıfatlarıyla mutmain ol, madem ki öyle; geçmiş mertebelere geri dön, onlara da el uzat, merhamet et, çünkü onlar da Cenab-ı Hakk’ın varlığından habersiz yaşıyor.

Onun için demişler ki; bilmeye çalış, tanışmaya çalış, onunla yaşamayı öğren, onu yaşamaya çalış.

Bu da hadistir, hadisin bir söyleniş biçimidir. Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız, sıfatları ile sıfatlanınız. Şimdi okuyacağım şeyde daha net anlaşılır;

🙢      Hak Teâlâ kendine izafe ettiğin mefhum varlığını alır, seni yok eder.

Zaten mevhum varlığı diyor, yani olmayan şey…

🙢      Bu halle sonuna kadar Münkesiret’ül – Kulûb, kalbi kırık olanlar dediğimiz zümreye dâhil olursun, bu makamda haberin olmadan çeşitli ve hikmetli işler olur.

Bu hale erince benliğin erimeye başlar, yani hala biz varız ama o yüksek derecede cennet makamlarının tecellileri üzerimizde olduğu zaman müthiş derecede keramet vaki olaylarla karşı karşıya kalıyormuşuz.

🙢      Böylece işin sonuna varmış olur. O zaman Hakk’a kavuşmuş olursun, yani kavuşma hâsıl olur, her şey biter.

Bu aslında noktalanmayı kastediyor yoksa bir şeyin bittiği yok, bütün çalışmalar bunun içindir zaten. İşte Münkesiret’ül – Kulûb’ün asıl manası budur dediği nokta da diyor ki; o zaman Hakk’a kavuşmuş olursun, zaten Hakk’ın kendisi vardı. Yolda gitmeden önce şöyle bir şey söylerler; İşte bak bir derya var, bir deryaya gidiyorsunuz, bilmeyenlere başlarlar bunu söylemeye, yani daha yola girmiş.

Deryanın kendisine vardığın zaman deryadan başka bir şey olmadığını görürsünüz. Varlık olarak Allah’ın varlığına şahadet edersiniz. Buradaki söylevin kendisi genel bir söylev olduğu için, bu söylevden şöyle kinayeler çıkartmışlar insanlar, aşk-ı muhabbetlerinden dolayı; o zaman bütün kâinatın kendisi Allah’tır. Değil. . .

Kâinatın kendisini Allahlaştıramazsınız, zati sıfatlara muhalefet edersiniz.

Hangi noktada? Bir varlığın varlık nedeni kendinde değilse,

1-      Bâki değildir, Bekâ sıfatı onda yoktur.

2-      Varlık nedeni kendinde olmadığı için kıyam bizatihi değildir. Kıyam bizatihi demek; varlık nedeni kendinde olan demek, başka birinde varlık nedeni bulunmuyor, kendiyle varlık nedeni buluyor.

3-      Muhalefetün havadis sıfatına aykırı gelirsiniz, ‘O hiçbir şeye benzemez’ diyor, ayeti kerime yarattıklarına hadis olanlarına benzemez.

Kalkıp, sonluda sonsuzu müşahede etmek! Tavırları ile müşahede etmek ayrı bir şeydir, sonlunun kendisini sonsuza yakıştırmak ayrı bir şeydir, sonsuzun kendisini kalkıp sonlulaştırmak ayrı bir şeydir. Kalkar sonsuz olan, tavırlarında sonsuz olanı kalkıp bir sonluda biçimlendirirsek, kişiye indirgersek, nesneye, eşyanın tabiatına indirgersek, biçime indirmişiz demektir. Evet, biçimde tecelli eden odur, ama bir tavırdır.

Tavır ile zatın kendisini karıştıramayız, bakın Allah-u âlemdir her şeyde görünen, onun için erenler güzel bir şey söylemişler;

O değil ama tavrı gereği ondan ayrı gayri değildir.

Yani bütün varlık sıfatı itibariyle görünüşü itibariyle O değil, masa masadır masalığını gösterir demek istediğim, O değil. Ama varlığı itibarıyla Allah’tandır, ondan ayrı gayri da değildir çünkü O var ediyor o sırada. Bütün sıfatlar için bu zikredilir; ‘O değil, O’ndan ayrı gayrı da değil’, görünüşü itibariyle O değil, varlığı itibariyle O’dur, çünkü ayrı gayri değil dediği odur. Yani bütün kâinat görünüşü itibariyle o değildir ama varlığı itibariyle Hakk’ın tecellisidir, tavrıdır. O zaman kâinatta Allah’ın tavırlarını müşahede edeceğiz.

Ve bu noktada Allah-u âlem görünenlere ne diyor? ‘Hepsi ayetimdir’ diyor. Yani ‘varlığıma delildir’ diyor, ‘varlığımdır’ demiyor, ‘varlığıma delildir, ayetlerimdir’, ‘Ayetlerimizi içeride ve dışarıda göstereceğiz’. Vahdet-i Vücud noktasında ben vücudcu muyumdur, Allah biliyor ben vücudcuyumdur ama bu şekilde vücudcu değilimdir.

Vahdeti vücud noktasında iki türlü eğilim var bu noktada; eşyanın tabiatını direk Allah yapanlar, Zati ilahinin kendisidir diyenler, bu iki türlü;

Aklen oluyor, ’mademki her şey Allah’tan, Allah’ın kendisidir’, bu düşünce olarak söylev.

Âşıklar dediğimiz zümredir, öyle bir tecelliye gark olurlar ki âşıklar, her şeyde Hakk’ı seyran ettikleri için, sebepleri neticeleri olay ve olguları görmezler. Bakın, onlar duruyordur ama onları görmezler, görmediklerinden sebebiyet Hakk’ın tecellisinden, o tecelli ederken o kadar şiddetli olur ki tecelli zati düzeyine çıkar, yani devamlı ve baki bir düzeye çıkar ve bütün âleme bakışım olarak örtünürler. Yoksa duyu olarak her şeyi görüyorlardır yine…

Bu şuna benzer, esmalar tavrı itibarıyla baktığınız zaman, evladınız var farz edelim, evladınıza bakıyorsunuz, evladım diye baktığınız için evladım diye görüyorsunuz yoksa bir çocuktur o, hani bir çocuğa bakıyorsunuz, ama orada size bakışım veren şey evladım hissiyatıdır. Yani sizdeki durum ona bakışım duyduğunuz irade, sahiplenme, aidiyet ne ise, onu o biçimde görüyorsun, fizyolojik hali nedir, çocuktur. Senin çocuğunun olduğu gibi başka çocuklar da vardır. Demem o ki varlığın kendisine bakarken, sizin inanışınız… Âşık öyle bir aşkla bakıyor ki, öyle bir varlık hakikati ile bakıyor ki her şey de Hakk’ın tecellisi, Allah tecellisi noktasından bakarken, bütün âlemi görmez olur, o bakışım esnasında kâinat yok Allah var, eşyanın kendisini Hakk olarak görüyor. Dile getirdiği zaman da o sarhoşluk o sekr halinden uyandığı zaman da meğersem bütün kâinatın kendisi Allah’mış demeye gidiyor.

Bakın Hz. İbrahim’in dilinden bunun cevabını veriyor zaten, Hz. İsa’nın kendisini sorgu suale tuttuğunda da cevabını veriyor bize, yani söylemek istediğime ispat olarak getiriyor. Diyor ki takdir-i ilahi İbrahim nebinin ağzından söylüyor, mesela güneş, yıldızı, efendime söyleyeyim suretleri yani ilahlaştırıyor dimi? Ve sürekliliği olmadığı için kabul görmüyor, diyor ki; “ben batanları sevmem” yani sürekliliği yok. Bu demek oluyor ki, suretlerin kendisi Allah’ı göstermiyor bize… Yani suretlerde Allah’ı göremeyiz demektir. Ve aynı zamanda da baki esmasını muhalefetten sebebiyet, onları Hakk’laştıramıyoruz. Bu şekilde olan bir şahıs, en sonunda nasıl bu hale varıyor; bütün kâinat mademki bu değil, bu değil, bu değil, bütün kâinattır diye bir tevhide girmiyor, yani birleri toplayıp bütün yapmıyor. “Benim Rabbim güneşi doğudan yükseltiyor sen de batıdan yükseltirsen”, yani güneşin kendisine içkin muhit olan varlıktan bahsediyor, kudretleriyle, sıfatlarıyla…

Hemen bir arkasından Hz. İsa, bu nesne üzerinden düşüncemize bir aynadır. Hemen arkasından, yani nesnenin kendisinin, düşüncemize nesne olan, duyularımıza nesne olan varlıklarıyla ilahlaştırma ile alakadardır, bize ayna tutar, çanak tutar, bu kelamın kendisi aynı zamanda Kuran’daki bir kelam, aynı zamanda kişileri şahıslandırmama anlamında bir çanak tutar. Hz. İsa’ya ‘Ben mi söyledim sen oğlumsun’ ya da ‘Meryem kızımdır’ gibilerinden, ‘Yarabbi benden sonra zanna düştüler. Eğer sen onlara gazap edersen, azap edersen onlar senin kullarındır. ’

Bakın İsa Nebi esma tavırlarını en mükemmel şekilde okuyan peygamberdir. Düşüncesinde kavramlarla konuşabilen ve kavramlar üzerinden Allah-u âlemi müşahede eden bir kişidir ve en yüksek dorukta olan peygamberlerdendir, bu bağlamda ama…

Hz. Resulullah’la (s. a. v.) onun o sıfatı insanlarda ilişkiye umumiyete, deneyime taşınılmıştır. Yani Allah’ı Rezzak olarak müşahede ederse, ‘o Rezzak sende de tecelli etsin’ der Hz. Resulullah mesela. Allah’ı Ne olarak müşahede edersin ? Allah-u âlemi bir tavrı cömertlik olarak müşahede edersin, ‘Sen de cömert ol’ der.

Yani bunu da şöyle söyler; Allah’ın ahlakı ile ahlaklanınız, sıfatları ile sıfatlanınız.

Hz. İsa hemen arkasından diyor; 'Ya Rabbi sen onları affedersen' diyor, bak bir af, bir affetme tavrı var, bir tavrı okuyor. Bir tavır işliyor Cenab-ı Hakk, o tavırdan Cenab-ı Hakk'ın o sıfatı ile okuyor, esma ile okuyor, kavramı ile okuyor ve diyor ki; sen onları affedersen, onlar senin kullarındır, sen Aziz ve Hakem olansın. ' Şimdi bir tavırında bulunduktan sonra onun arkasından gelecek nişanını da beraber okumuş oluyor. Şimdi Hakk'ı bu şekilde âlemde okumakla, Resulullah(s. a. v) hayatınıza geçirin diyor.

Yani '99 esma-i şerifi ezberleyen cennetliktir' diyor. Ezberlediniz ama yaşantınızla ezberlemedikten sonra cennetin kapıları zor açılır. Bildiğinizle amel etmeyene ne olur, şeytanlaşmaz mı?

“Bildiğinizle amel edin” diyor.

Esmayı bildin, esmayı yaşantına geçirmiyorsun…

Hoş geldin ama nereye bilmiyoruz :) Buradaki ezber yaşantınıza koyun, 'Allah'ın ahlakı ile ahlaklanın, sıfatları ile sıfatlanınız' hadis-i şerifi buna çok güzel örnektir.

Cenab-ı Hakk'ın kendisi tavırda var eder.

Tavrıyla tavırda olanı karıştırmayın, sıfatlarla esmaları da karıştırmayın.

Bu çok çetin bir konudur tasavvuf tarihi boyunca kavgalı, dövüşlü bir konudur. Emin olun inanılmaz tartışmalar var bunun üzerine, Muhyiddin Arabî var, İmam Rabbani var, ondan sonra gelen ekol temsilcileri var, halen de tartışılan konu, inanılmaz bir şeydir.

Müşahede derken bunu en basit anlatayım, göz siz misinizdir? Değil ama siz gözünüzle görürsünüz, görme ayrıdır, göz ayrıdır, görme bir sıfat, siz görme misinizdir? Siz görensinizdir. Siz beden misinizdir? Değil, bedende, tavırda olansınızdır.

Bütün kâinat Hakk mıdır, değil!

Bütün kâinatta tavırda olandır Hakk, Rabbül âlemin demişler onun için, bakın bütün kâinatta tavırda olandır Allah. Sıfat olarak ispat et, ayet olarak;

Rabbül Âlemin tavırda olandır,

Tavrıyla Rabbliğini gösterendir. Allahu âlem her an bir tavırdadır.

“Her an yeni bir şendedir”, bir tavırdadır, bir sıfattadır. Sıfat ile esmayı, esma ile de zatın kendisini karıştırmayın.

Esma zatı işaret etmekte, er-rezzak, diyorsunuz mesela. Allah er-rezaktır amenna, rızık veren. O sıfatı ile Allah’ı işaret ediyorsunuzdur. Bir tavrını işaret ediyorsunuzdur. Tavrı üzerinden Cenab-ı Hakk’ı işaret ediyorsunuzdur.

Daha basite indirgeyim; diyelim ki ismimiz Melis olsun. Melis'in kendiliği midir Melis? Değildir. . .

Allah diyorsunuz, Allah kavramının kendisi kendiliği midir? Değildir. . .

İçerik olarak size onu işaret eder, bilincinize O’nu getirir aynı anda. Bilincinizin önüne, düşüncenizin önüne O’nu getirir hemen, ama içerik olarak.

'Esmanın kendisi, kendisi değildir' demişler.

Onun için sıfattan münezzeh.

O zaman nasıl esma ile o sıfatı yapabilirsin? Sadece tavırlarında okuyabilirsiniz.

Onun için demişler ki; âlemde sıfatları ve esma tavırları ile müşahede edilir, zatıyla görünmez, dışına çıkamıyorsunuz ki, zatını nerede göreceğiz?

Her varlıkla özdeşlikte, özdeşlik kavramı aslında burada çok sakıncalı bir kavram, hiç alakası da yoktur aslında. Her varlığın kendiliğinde muhit olan bir varlıktır O. Muhittir içkindir ona yani, o varlığın kendiliğinde hazırdır O, yani varlık olarak.

Kâinatın kendisi o değildir ama özü itibarıyla varlığın kendisi onda tecelli etmektedir. Özü varlığın kendisidir, Hakk'ın kendisidir.

Onun için hani Hz. Resulullah'tan kinaye yine; Sen atmadın Allah attı.

Kendi üzerine dön diyor, bütün varlığınla ben sende tecelli ediyorum, diyor.

Kendini araya koyma, yani sıfat itibariyle kendini araya koyma, esma ile kendini araya koyma diyor. Bu noktadan hareketle baktığımız zaman esmanın kendisini Hakk’laştıramazsınız, esma sadece işaretçidir. Sıfatın kendisini Hakk’laştıramazsınız sıfatın kendisi sadece o sıfatı kavramak için, anlayabilmek için bir göstergedir. Ama sıfatın kendisi üzerinden de tavırda olan kendisidir.

Mesela, görme bir sıfattır ama gören dediğiniz anda o sıfatı kullanan sizsiniz. Yani orada katılımcısınızdır yani sizin varlığınızın tavrıdır artık o. Orada içkinlik vardır, orada Hakk’ın kendisi vardır, gören, gören Allah’tır ama görme o değildir, görme diye bir sıfatı halk etmiştir, ama görme diye sıfatını, bakın sıfatlarını halk etmiştir, yaratmıştır. Ve kendisine sıfatlarıyla varlık vermiştir, bakın zatıyla değil, zatıyla zaten zattır.

Bunu şöyle anlatayım; siz ruh ile hiç astral seyahat edenleri duydunuz mu? Bedeninden çıkıyorlarmış, uçup gidiyorlarmış falan filan, bileniniz var mı? Miraç hadisesi de öyle yapılmıştır, yatağı hala sıcacıktı diyor ya! Beden elbisesi halen sıcaktı, durduğu yer halen sıcaktı. Ta-i zaman, ta-i mekân da gerçekleşmiş bir vakadır. Her ne ise; astral seyahat, bedeninden çıktı, gitti. Nereye gitti meçhul… Gezenler var, dünyayı gezenler var. Uhrevi âleme gidenler var, uzaya kadar gidip gelenler var. Nasıl gidiyorlar Allah bilir.

Burada kastetmek istediğim şu: o sırada bedene ihtiyaçlı olarak mı gidiyor? Göz iş görüyor mu? Kulak iş görüyor mu? Kâinatı da o şekilde düşünün, ağaç var toprak var, şu var, bu var. Onlarda olan Allah, diriliğini çektiği anda hepsi bitmiştir. Şekle getiren, mevcut varlığından yaratarak mevcuda taşıyan getiren Allah’tır, ama mevcudata varlık diyemezsiniz. Mevcudatı var edenin kendisi varlığın kendisidir.

Şahsınızla bedeninize ihtiyacınız yoktur. Şahsınızla bedeniniz üzerine tavırda olursunuz sadece, tavır araçlar elbisesi olur, tavırlarda var olmaya başlarsın onun üzerinden, şahsınız ruhtur ve o ruhunuz bedeni kendisine bir araç olarak görür. Bütün kâinat da Cenab-ı Hakk’ın varlığına bir delil, bir araçtır, yakıştırdığı sıfat tecellileri, ama kendiliği değildir, kendiliğinin tavırlarıdır. Tavır ile şahsı karıştırmamak gerekir, o zaman şahsı nerede bulacaksın?

Tavırlardayken kendi üzerimizde bulabilirsiniz, çünkü Allah-u âlem size de içkindir, şahsını kendinize dışsal göremezsiniz, çünkü onun varlığı sizde hazır ve nazırdır. O şahsın sadece kendinizde döndükten sonra hüviyetinizde görebilirsiniz. Yine döndük dolaştık aynı ayete. Hangi ayet? Sen mi attın? Ben attım ayeti hani. ‘Kalk aradan kalsın yaradan’ ayeti noktası, atarken sen değil Allah attı, yani hüviyetinizde Hakk tecelli eder.

Hüviyet noktasına gittiğiniz zaman Allah’ın lütfu ihsanıyla kendi varlığınızı sorgulamak zorunda kalırsınız, onun için Muhammed Mustafa ile insan kendi varlık hüviyetini sorgulamaya başlar. Çünkü ‘sen atmadın, Allah attı’ aynı zamanda bir düşüncede olur. Kim atıyor o zaman? Yukarıda birisi değil, şu değil bu değil, çünkü fiili yapan ben idim. Ama birisi diyor ki fiili sen yapmadın ben yaptım diyor. Sanki iki kişi varmış gibi. Değil, varlığında tecelli eden Benim diyor sadece esma ile araya giriyorsun, kalk aradan.

Sadece beni yaşa olduğu gibi, yaşa, onun için en yüksek tevhid, yaşamın kendisidir.

Bakın esmalarla tevhid; âlemdeki, kendi üzerinizde müşahedeler noktasında, dil noktasında, düşünce noktasında… Çünkü düşüncenin kendisi dilden ibarettir. Ama düşünceyi kast ederek söylüyorum, dilden ibarettir ve en yüksek de düşünce biçimidir. Kavramlarla düşünmek, kavramlarla Hakk’ı müşahede etme, kavramlardan kastım da esmalar, felsefe diliyle söylense ilkelerdir. O ilkelerle düşünmek, evrensel düşünmek ve evrensel olanı her yerde görmek. O da imanınızın getirisiyle olan bir şeydir.

Ama yaşamın kendisinde bizatihi tevhid olunursun, Hakk’ın varlığına taşınırsınız,

‘dönüşünüz yine banadır’

Kendi üzerinizde yaşarsınız.

Hani birisi var da ona dönüyoruz değil, bizatihi yaptığınız amellerde Cenab-ı Hakk’ın tavırlarını yaşayarak Cenab-ı Hakk’a dönersiniz. Cömertken, cömertliğin kendi, ben yaptım diye araya girmezseniz! Ya da farz edelim bir şifa enerjisi var, o şifa enerjisine dua ettiniz birine şifa verdiniz ya da hekimsiniz. Siz mi şifa vermişsiniz yoksa melekesi ile sizde tecelli eden mi verdi? O şifa enerjisi dediğimiz melekeyi oluşturan ve o meleke üzerinden size varlık veren Allah-u âlemin kendisi midir?

Burada kast etmek istediğim şu; melekenin kendisine kendinizde varlık vermezseniz, bizatihi Hakk’ın kendiliğini yaşarsınız, çünkü şahsın kendisi tavırdır, sadece yaşarsınız. Onun için yaşamın kendisi bizatihi Cenab-ı Hakk ile hemhal olmaya kadar gider bunu da zaten efendi söylemiş;

🙢      O zaman Hakk’a kavuşmuş olursunuz.

Ama bu kavuşma karşında birisi varda, kucaklaşma gibi değildir. Tavırlarında onu yaşarsın diyor. Bunun başlangıcı ‘Allah’ın ahlakı ile ahlaklanmak, sıfatı ile sıfatlanmak’ anlayışı ile söylenilir. Sonucu zaten üzerimde tavrı olan O imiş, kendimi kaldırdım bir de baktım ki O’nu yaşıyorum, onun için yaşayan bir tek Allah’tır.

O’nu yaşıyorsunuz başka hiçbir şeyi yaşamıyorsunuz.

Bütün varlık Cenab-ı Hakk’ın varlığını yaşıyordur.

Çünkü tek diri olan O’dur ve o diriliğiyle herkes O’nu yaşıyordur. Ama O diri, o varlıktan istidadı ne kadarsa onu yaşıyordur.

Burada takdirat ve istidat söz konusudur.

Evet, her varlık Hakk’ın varlığını yaşamaktadır, çünkü O yaşayandır, tek bir yaşayan var, tek bir diri var. O dirinin diriliğini yaşamaktır, ama her varlık istidadı kadar o varlığı yaşamaktadır. İstidat ve takdirat. Takdir edilmiş ağaç, ağaçlığın istidadı ne, ceviz. Neşe! Neşeliği kadar Cenab-ı Hakk’ın enerjisinden istidadı kadar varlık âleminde görünür olmuştur.

⯑      Şimdi aklıma bir söz geldi, hocam’dan duymuştum; tüm bebekler aslında Esma-i Hüsna ile doğmuştur, ama anne, baba, çevre sayesinde…

Doğrudur, hadis-i şeriftir, diyor ki; her doğan mümin olarak doğar, -fıtratları gereğinde mümin olarak- sonradan başkalaşırlar diyor. Ne yüklüyorsanız o yüklem üzerinden hareket ediyor, karakter ediyor yani…

Lakin saygısızlık olmasın diye şunu yedinci makaleye kadar getireyim. Gelecek hafta çünkü son, hiç yoksa devam edeyim.

🙢      Yukarıda bahsedilen bâki’ye kalan varlık cümlesini biraz itaat et, bunun manası tam bir sükûn ve mutmain halidir.

Yani yukarıda arz edilen hale girmek, onda tam bir olgunluk peyda etmek demektir.

Bunu daha açıkça anlatmak için Allah-u Teâlâ hazretleri Peygamberin lisanıyla Buhari’den rivayet edilen hadis-i kutsi ile buyurduğunu dinleyelim; ‘kulum bana nafile ibadetle yaklaşır ve onu severim, sevince de tutan eli, işiten kulağı, gören gözü, yürüyen ayağı olurum’, hep işlerini benimle görür, yani bütün varlığında ben tecelli ederim.

Yine Buhari’den zikredilen bir diğer hadiste; ‘benimle işitir, benimle tutar, benimle aklı erer’ buyurur.

Bu hal ancak Fena yani kendinden geçişle başlar.

🙢      Bu zor bir mesele değildir, halkı bırakman kâfidir, mâhluk, hayır ve şerden ibarettir. Sen de böylesin, hem hayırlısın, hem şerlisin, halkın hayrını ve şerrini isteme, yalnız Hakk’ı tut, ötesini bırak.

(yani ilkesel yaşa)

🙢      Yine kader-i ilahide hayır ve şer vardır, sen bu halde bulundukça Allah seni şerrinden korur, hayır denizine atar. O zaman hayrına kap olur, her çeşit nimete kavuşursun; sükûna, rahata, hoşluğa ve nihayet her güzelliğe kaynak olursun. Allah’ın kaderinde de hayır ve şer vardır. O seni şerrinden emin kılıp hayırlara gark ve vesile eder. Her türlü hayır, mutluluk, nur, güven ve huzurla hemhâl olursun.

Arzu istek ve hedeflerden arınmak, seyri sülukların sonu ve bitiş noktasıdır. Arzu istek ve hedeflerden arınmak, evliyanın seyr-i sülüklerin sonu ve nihai bitiş noktasıdır. Bunların her biri tasavvuf mertebesidir ve bu velayet noktasında doğrudur, nübüvvet noktasında değil. Çünkü nübüvvet de arzu ve istekler geri verilir, âlemde ilişkilere geri dönsün ki o ilişkiler üzerinden esmalar tecelli etsin. Yani esma tavırları üzerinden yine Cenab-ı Hakk’ı bulsun kişi ve bu öyle bir istikamettir ki, geçmişteki evliya ve ebdal hep bunu istediler, ta ki iradelerini Allah’a bırakırlar ve onun iradesine göre hareket ederler.

Zaten bu yolun yolcularına ebdal yani abidler, hizmetkârlar demekten maksat da bunu anlatmak içindir.

Bunların günahı/ perdesi, kendi arzularını Hakk’ın iradesine mal etmektir. Yani yine nedenlerin dışında kalmalarıdır. Hakk’ı zatında onlar bunu unutarak yaparlar, manevi bir hale kapılır dehşete düşerler, bu arada kendilerini kaybeder, isteklerine kapılma sonucunda aslına değil, nesnesine bağlı olarak benliğe dönmüş olmaları sebebi ile Hakk’a şirk koşmuş olurlar, yani yine kendilerini araya koymuş olurlar.

🙢      Sonra Allah tarafından kendilerine bir ayıklık gelir, Allah’ın rahmeti, merhameti yetişir, bulundukları halde uyandırılırlar.

Şimdi Allah’ın merhameti himmeti yetişir diyor ya yukarıda birisi değil, varlığında olan o himmeti verir. O uyanıklığı, o ayıklığı o verir. Hani benimle akleder, benimle işitir, benimle tutar dediği nokta. Bulundukları halde uyandırılırlar, onlar da hatalarını anlar, istiğfar eder, tövbe ederler, Allah da tövbelerini kabul eder.

Çünkü yalnız melekler iradeden masumdur, çünkü iradeleri direk Cenab-ı Hakk’ın iradesi üzeredir, nur olarak yaratılıyor yani, diyor ki; biz onları nurdan yarattık diyor. Yani asli varlığından direk yaratmıştır. Onun için varlıklarında ne irade ediyorlarsa, iradeleri kelam olarak tecelli eder, yani Allah’ın isteği olarak orada tecelli eder. Yani meleklerin isteği direkt Allah’ın isteğidir, yaptıkları fiil Allah-u âlemin rahmet fiilidir. Çünkü istek direk Allah’tan, sadece biçim olarak Cenab-ı Hakk’dan gayrılık taşır. O biçimleri de fıtratlarının gereği olarak mizaç ve meşreplerinin gereğidir, çünkü biçimlerinde mizaç ve meşrepleri de yatar ve o hangi sıfat üzere yaratıldıysa o takdirat ve o istidatlarla sınırlıdırlar.

Yani irade eden bir tavrıyla Allah’tır yine amenna onlarda irade eden, Velayeti Kübra dediğimiz noktadır, ama verilen biçim onların meleklerin istidadıdır. Onun için melekleri yine Allah’laştıramıyoruz bu noktada. Ama onların tavrında size bir şey gelirse yine veren Allah’tır. Çünkü Allah kuluna bir şey vermek isterse o istediği şeyin sıfatı ne ise, özelliği ne ise, ona göre bir meleği vardır ve o melek üzerinden verir. Ve siz bilmezsiniz bunu dersiniz Allah verdi, dimi? Yani sebebe bakmazsınız Allah verdi, tevhidin gereği de zaten budur, yani sebebi görmek değil, sebepte tecelli edeni görmektir. ‘Allah kuluna hakkını kul eliyle verir, bunu bilmeyen cahil kuldan bilir’ sözü gelir.

🙢      Onlar da hatalarını anlar istiğfar eder, tövbe ederler, Allah da tövbelerini kabul eder.

Çünkü yalnız melekler iradeden masumdur, peygamberler de iradeden değil, kötülükten masumdur. Çünkü nefis var burada, sorumluluk var demektir. Geri kalan mükellef insan ve cinler bunların hiçbirinden masum değillerdir.

Şu kadar var ki veliler kötü arzudan, ebdal da iradeden masumdurlar. Bu şu manaya gelir; bazen ufak tefek meyl ederler yani arzu artık onlarda uyandırılmıştır. Buradaki arzu dediğimiz heva ve hevesler uyandırılmıştır. Fakat sonra Allah merhameti icabı onları yine doğru yola getirir. Yine kendine çeker.

Kalbin hastalıkları diyor, yedinci makale.

İstanbul’da ezanın okunması gibi hiçbir yerde okunmuyor biliyor musunuz? Bir de yalnız başınıza kaldığınız zaman o sabah ezanları çok müthiş olur. Anadolu’da da her taraf böyle ormanlık ya da dağlık ne ise artık onun içinde okunurken de çok müthiş oluyor. Yankı yaparken dayanılmaz bir şey oluyor zaten. Vallahi Arabistan’lar bile böyle okuyamıyor, emin olun ya Araplar bile böyle ezan okuyamıyor. En güzel ezanı burada dinleyebiliriz yani, Allah’a şükürler olsun.

Söylemek istediğimin en özeti şu; kulum nafile ibadet etmekle öyle bana yaklaşır ki, ben onu severim. Bir de şöyle bir hadis-i kutsi; bir kulumu seversem, canını alırım, canını aldığının diyeti ben olurum diyor. (müthiş) Ben bunu duyunca;

Ya Rabb, diyeti sen olanlardan eyle. Mademki diyeti sensin, diyeti sen olana; ölüme tabiyiz yani. Hamdolsun.

Müthiş bir hadis-i kutsi ya; ‘bir kulumu seversem, canını alırım, canını aldığımın diyeti ben olurum’… Vallahi normal ölüm gibi değil ama Hocam o farklı bir şey, canını alırım derken hayattan bırakırım hesabı değil, yani öbür tarafa geçiririm hesabı değil. Yine benimle işitir, benimle tutar, benimle akleder, onun sıfatları aslında benim. ‘Onun sıfatları aslında benim sözümdür. ’ Ve bu noktadan baktığımız zaman Allah’ın lütfu ihsanıyla sohbetimizin kendisi şu aslında;

Halil diye birisi Cenab-ı Hakk’ın yakinliğini anlatıyor değil mi? Değil.

Söylenen her şeyi hayatınızda görmeniz gerekir, sizi anlatıyor, aslında her varlık sizi anlatıyor. Toprak diyor ben sizim, hava diyor ben sizim. Hepsinin form değiştiğini düşünün, baktığınız zaman aynanıza bakıyorsunuz, form değiştirmiş bir halisiniz. Bütün kâinatın form değiştirmiş hali siz. Her baktığınız size bir aynadır. Her baktığınız size bir tavırdır.

Bazen olur bir hayvanda insanın bir tavrını görürsünüz. Hani bazen kuşlar kur yaparlar böyle dans ederler. İnsan da öyle değil midir? Bazı insanlar koç gibidir, sahiplenir, kimseyi bırakmaz. Bazı insanlarda o yok mudur? Onu izlerken insanların üzerinde de… Mesela belgesel izlerken fark edersiniz, hayvanlar arasındaki ilişkiler, bizatihi insanlar arasındaki ilişkilerde bizatihi görülür.

Bazı insanlar Akbaba gibidir, bazıları tilki gibidir. Onun için her ne ki insanda vardır, kâinatta aynası vardır, örneği vardır. Aynası demek şu demek; aynaya baktığınız zaman kendinizi görmüyor musunuz? Kendinizin aksi üzerinden, kendinizle konuşuyorsunuz. Kâinata baktığınız zaman da kendinizi görürsünüz ve orada bir sesleniş olur; ‘ben senim, ben senim’.

Çünkü en son biçim almış halisiniz, en numune örneksinizdir, en hususi örneksinizdir, en özet örneksiniz yani noktasınızdır.

Bütün kâinatın noktalanışı aynı zamanda öyle bir kıvam ki Allah’ın ilahi sıfatları ile kendini biçimlendirdiği bir nokta ve üzerinde de zatı ile hazır olduğu bir nokta. ‘Ruhumdan ruh verdim’ demektir, ‘canımdan can verdim’ demektir, varlığında tecelli ediyor. Tecelli aslında anlaşılsın diye bir şeydir, bir bağlaçtır, bağlılığınız odur, sadece kendiliğiniz gayrilik taşır.

Varlığınız Hakk’tır, kendiliğiniz gayrilik taşır.

Burada ve altıncı derste anlatılan odur. Ayetlerde söylediğimin hakikatleri vardır üstelik birçok ayette vardır, birkaç tanesini zikrettik. Allah’ın lütfu ihsanı onun için

İnsan kendine dikkat etmeli, kimi yaşıyor?

Gerçekten kendini mi yaşıyor?

Yoksa sadece Hakk’ı mı yaşıyor?

Hakk’ı yaşıyorsa o zaman yaşadıklarına yani Allah-u âlemin Kuran-ı Azimüşşan da bir sorusu vardır;

Kulum sen benden razı mısın?

Demek istediği şu;

Ben seni kendime yakıştırdım, sen benim bu şekilde istidat olarak verdiğim bu tavrımdan razı mısın? Bu takdirâtdan razı mısın?

Senin üzerinde varlık olarak tecelli eden benim ve bu tecellimde seni var ederken, sen benim varlığımdan razı mısın? Kaşından, gözünden, görmenden, duymandan, yaşam biçiminden, karakterinden, mizacından, meşrebinden razı mısın?

‘Ya Rabb razıyım’ demek şu demek; üzerinizde tecelli eden varlıktan razısınızdır.

Bunun ayn-el yakîni nedir?

O sizin varlığınız mizaç ve meşrebiniz olarak Kâinatta size tavırlarda iken ayna olurken, hani bu belasıyla, rahmetiyle, sefasıyla, neyle hangi tavırdaysa, başınıza gelenlerden razı mısınız?

Bunu şöyle söyleyeyim; Kalu bela da söz vermişizdir;

Beli, Sen bizim Rabbimizsin demişizdir.

Buraya geldik niçin? Ahde vefa…

Ahde vefamız ne?

Yani sözümüzde durmamız.

Sözünde duran var, durmayan var.

‘Sen bizim Rabbimsin’, sözünü tutmaya çalışıyoruz burada diyelim.

Misal bir hikâyedir, hikâyeden baktığımız zaman Allah’ın lütfu ihsanı ile bu tecelli üç noktada tecelli eder;

1-      Fiiliyatından,

2-      Sıfatından,

3-      Zat-ı ilahisinden

‘Sen benim Rabbimsin’,

Her ne ki başınıza geliyor orada sebepleri değil, Rabbinizi müşahede ettiniz, Ya Rabbi seni gördüm, elhamdülillah dediniz, fiiliyatta Hakk’ı müşahede etmişsinizdir. O zaman sözünüzü fiiliyatta yerine getiriyorsunuzdur.

Her ne ki fiiliyatta sizde tecelli ediyor -bunu ayn-el yakın ve hakk-el yakın düzeyde söylüyorum- ve siz onu kendinden değil, -mevhum varlığınızdan değil- Cenab-ı Hakk’ın varlığından olduğunun bilincine taşındınız, o zaman ‘Belli, sen benim Rabbimsin.’ Bu fiili bana veren sensin!

Siz ne zaman ki sıfatlarınızın Hakk’tan olduğunu, Allah’tan olduğunu, Allah ile gördüğünüzü, Allah ile bildiğinizi, yani sizde yaşam enerjisi olan, dirilik enerjisi olan varlığın kendisiyle var olduğunuzun bilincine geldiniz ve O’nun sıfat tavırlarıyla da yaşadınız, istidadınız kadar yaşadığınızı biliyorsunuz. ‘Ya Rabbi sen benim Rabbimsin’ yani ben acizim, üzerimdeki varlık, kudret sahibi sensin, ben varlık sahibi değil yani fakirim, üzerimdeki varlık sahibi Sensin diye bilincine geldiniz, o zaman sıfatlarında da Hakk’ı zikretmiş oldunuz. ‘Sen benim Rabbimsin’ demelisin.

Ve ne zaman ki âlemde mâhlukatın değil mâhlukat üzerinde olan Rabbül âleminin sıfatlarına şahit oldunuz, esmalarıyla, ayetleriyle şahit oldunuz ve müşahit oldunuz bu noktada muhabbete erdiniz, o zaman ‘Belli, sen benim Rabbimsin’ sözünü bir daha tutmuş oldunuz.

Ve ne zaman ki bu üçüncü söylediğim sadece ve sadece kendi üzerinizde hakk-el yakinden de yakin mertebesi dedikleri bir mertebe halinde yaşanır, o mertebede de sadece zat-ı ilahi kendi varlığını gösterir. ‘Hani sen atmadın Allah attı’ ayetindeki gibi, Cenab-ı Hakk’ın varlığını, zatını âlemde müşahede edemeyeceğiniz için, ‘belli’ diyemeyeceğiniz için onun zatını, kendi varlığınız üzerinde tecelli edene eğer taşınırsanız, varlığınızın asli varlığınızın hakikatine eğer taşınırsanız, orada kendiliğiniz kalmaz, varlığın kendiliği kalır. Ve o zaman da Allah’ın lütfu ihsanı ile sizin kulluk perdesi dediğimiz Cenab-ı Hakk’ın varlığına kendisini örttürdüğü bir perdeye gelirseniz, yani kulluğa geri dönerseniz; döndertirse, yani yine kendiliğinizi, bilincinizi verirse, o sırada Cenab-ı Hakk’ın varlık tecellisi üzerinizdeki varlık tecellisinin izi kalır, hali kalır… O zaman ‘Belli, sen benim Rabbimsin, zatı ilahi olarak üzerimde tecelli edensin, beni var edensin, senin var etmenle varım’ sözünü zikrederseniz, Cenab-ı Hakk’ın zatıyla da ‘Belli’ demiş olursunuz.

Fiilinde, sıfatında ve zatında, sözünüzü tutmuş olursunuz, ahde vefanızı tutmuş olursunuz.

Tamam, sözünüzü tuttunuz ama iş ondan sonra başlıyor, sözün gereğini yerine getir. Yani ‘belli’ dedin, razılığa da taşıdın onu, o zaman O’nu sıfatların hakkı üzere yaşa, hakikat dediğimiz o zaman yaşantınızda görünecektir. O zaman resullük mertebesinden bir mertebeye getirilirsiniz.

Resullük gelmiş geçmiş bir mertebe değil, resullük birlikle alakalı bir mertebedir. Genelde lügat manasını şöyle çeviriyorlar; kitap verilmiş peygamberler, değil resül demek risalden gelir. Risal eden, ama neyi? Yaşantısında Hakk’ın bir sıfatını risal eden, hakkı ile risal eden, yaşantısı mesaj olan, yaşantısında Hakk’ı örnekleyen kişi demektir, yaşantısında Allah’ı gördüğünüz…

Siz yaşantınızda Hakk’ı gösterirseniz, Hakk’ın mesajını verirseniz; yani insanlığa, insanlığın kendiliğinin Hakk olduğunu, varlıklarının Hakk olduğunu ve Hakk’ı yaşamaları gerektiğini, mesajını verebilirseniz işte o zaman resulsünüzdür.

Siz de Allah’ın bir mektubusunuz.

Mektubunuzda Hakk’ı okumanız gerekir. Mektubunuzda Hakk’ı okuyun, mektup sizsiniz, ama kendinden kendine bir mektup. Düşünün biri size mektup yolladı, kendiliğiniz Allah’ın size mektubudur ve kendiliğinizde Allah-u âlemin varlık sıfatlarını okuyor, O’nun kendiliğini okumaya çalışıyorsunuz. ‘Oku! Yaradan Rabbinin adıyla oku’

Bir tanesi soruyor, çok sığ düşünceli bir insan da oluyor bu; yahu neyi okuyacak, zaten ümmiydi, neyi okuyacak? ‘Oku yaradan Rabbinin adıyla okumak’ şu demek;

Senin üzerinde tecelli ettiğim sıfatın hakkı üzere OKU!

Kimisi Celal sıfatı ile okur, kimisinde adalet öndedir, kimisin de merhamet öndedir merhameti ile okur… Kimisinde ilim sıfatı, âlim sıfatı öndedir, âlim sıfatında hep meraklı sorulu, peşinde koşar bilginin, öğrenmeye çalışır, gecesini gündüzüne katar tefekkür eder, âlim sıfatı ile tecelli eder okur. Üzerinizdeki baskın sıfatı, galip sıfatı ne ise… Buna esma-ı has demişler. Hani ‘Rabbin adıyla oku’ dediği nokta, esma-i hassınızla okursunuz.

Ama sözümüzü ne kadar tutuyorsak, işte o zaman sorumluluk başladı.

Hani sözümüzü her veçhede tuttuk, hadi bakalım mektup ol!

Sen bütün insanlara mektup ol, en zoru da odur. Diyeceksiniz niye? Allah’ın lütfu ihsanıyla çünkü insanlara hizmet etmek kadar zor bir şey yoktur. Horlanırsızın hakirlenirsiniz, delilenirsiniz, ne diyorsun sen ya boş versene ya saatler beşi doldurmuş, gidelim hesabına kadar gider bak… İşin şakası ama hakikaten de meşgale o zaman başlar.

Çünkü bir kardeşimizin burada bir şey sordu, Peygamber mesleğini meslek edinen diye bir soru vardı, soru değil de sorudan sonra böyle bir şey söyledi. Peygamber mesleğini meslek edinmek için peygamber nişanı üzere olma lazımdır, peygamber demedim bakın, peygamber fazileti üzere olmak lazımdır. ‘Varisçilerim ümmetimin âlimleridir’ diyor.

Ama nasıl âlim, işte biraz evvel bahsettiğim âlimler, ilmi rasihun sahipleri, varlık bilgisine sahip ve o varlık bilgisi üzere yaşayan âlimler!

Allah’ın selamı üzerlerine olsun, nimetleri üzerinizden eksik olmasın.

Hep bir dua ile bitiriyoruz, bugünkü duamız şu olsun, bu altıncı konunun muhabbeti üzere;

Ya Rabbi, Ya Rabbi, Ya Rabb-el âlemin, varlığında varlığını en güzel şekilde yaşamayı bizlere nasip eyle. AMİN.

Çok güzel bir duadır. ‘Varlığında varlığını en güzel şekilde yaşamayı nasip eyle’, bir de bunun kötü tarafı var ya, bize göre kötü. Hani demişler ya her caddeye her sokağa bir kasap lazım, ama o kasap siz olmayın, her ormana bir kurt lazım ama o kurt siz olmayın, hesabı gibidir. Şu varlıkta her şey bir neden üzeridir, ama hiç yoksa güzel bir biçimde yaşayanlardan olalım. Şükrümüz de o olsun inşaallah.

Allah’ın selamı üzerinize olsun, Allah’a emanet olun, selamün aleyküm…

Bülent Halil İbrahim GENÇ

İçindekiler

14. 04. 2013

21. 04. 2013

28. 04. 2013

05. 05. 2013

09. 05. 2013

12.05.2013

19. 05. 2013

26. 05. 2013

Table of Contents

14. 04. 2013

21. 04. 2013

28. 04. 2013

05. 05. 2013

09. 05. 2013

12.05.2013

19. 05. 2013

26. 05. 2013